Về mục tiêu nghiên cứu, luận văn nhằm hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến chính sách và tổ chức thực hiện chính sách BHXH; Phân tích tình hình thực hiện chính [r]
Trang 1BHXH là một trong những chính sách quan trọng của mỗi quốc gia BHXH ra đời góp phần đảm bảo ổn định đời sống cho người lao động và gia đình họ, từ đó góp phần đảm bảo an sinh xã hội
BHXH có mầm mống từ khi nền kinh tế hàng hóa hình thành và phát triển Ngay
từ những năm 50 của thế kỉ 19 dưới thời tể tướng Bismark của nước Đức, tính xã hội của BHXH đã được chú ý đến Vào năm 1850, chế độ BHXH đầu tiên được hoàn thiện là chế
độ ốm đau, nhằm san sẻ rủi ro giữa những người lao động
Nhận thức rõ tầm quan trọng của BHXH, Việt Nam cũng đã chính thức ban hành
và tổ chức thực hiện chính sách BHXH cho người lao động ngay từ những năm 60, nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa người lao động và người sử dụng lao động để từ đó đáp ứng quyền và nhu cầu tất yếu của con người như việc làm, an toàn, thu nhập Cho đến năm
2006, chính sách đã được hoàn thiện và ban hành thông qua luật BHXH Ngày 20/11/2014, Luật BHXH sửa đổi bổ sung được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ tám và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2016 Cùng với quá trình phát triển của đất nước, từ khi đi vào cuộc sống, chính sách BHXH đã góp phần ổn định kinh tế xã hội
và đồng thời nhận thức của nhân dân về BHXH được nâng cao, hoạt động của BHXH ngày càng phát triển
Cũng như nhiều địa phương khác, tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Phú Bình nói riêng bên cạnh việc thực hiện chính sách BHXH đúng theo quan điểm của Đảng và Nhà nước, địa phương còn gặp nhiều khó khăn trong công tác tổ chức và thực hiện Việc nghiên cứu và đánh giá khách quan để từ đó đưa ra những giải pháp phát triển BHXH
huyện Phú Bình là hết sức cần thiết Chính vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Tình hình thực hiện chính sách Bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện Phú Bình – Tỉnh Thái Nguyên” để nghiên cứu
Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, hoạt động của BHXH đã có bước phát triển khá Việc nghiên cứu các vấn đề liên quan đến BHXH là rất cần thiết Trong những năm gần đây, ở nước ta đã có rất nhiều đề tài, công trình nghiên cứu khoa học về BHXH nhằm phân tích những ưu điểm và hạn chế của chính sách, từ đó
đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách BHXH, ví dụ như “Hoàn thiện hệ thống
Trang 2tổ chức và hoạt động chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội ở Việt Nam” (Nguyễn Thị Chính, Luận án tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học kinh tế quốc dân, năm 2010) Luận án làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến công tác tổ chức và hoạt động chi trả các chế
độ BHXH cho người lao động Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả các chế độ BHXH ở Việt Nam; “Quản lý thu bảo hiểm xã hội đối với khu vực kinh tế tư nhân tại Hà Nội” (Đặng Ngọc Liên, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học kinh tế quốc dân, năm 2004) Luận văn nghiên cứu BHXH dưới góc độ quản lý nguồn thu trên địa bàn Hà Nội, thời gian 1997 – 2004 và các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý thu bảo hiểm; “Góp phần đổi mới và hoàn thiện chính sách bảo hiểm xã hội ở nước ta hiện nay” (Đỗ Minh Cương, Mạc Văn Tiến: Sách tham khảo, NXB Chính trị quốc gia, năm 1996) Tác giả đề xuất những giải pháp góp phần đổi mới
và hoàn thiện chính sách bảo hiểm ở nước ta hiện nay; nghiên cứu “Dịch vụ BHXH Hà Nội” (Phạm Duy Đỉnh, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2006) Luận văn nêu được những thành công phát triển dịch vụ BHXH của
Hà Nội và đề xuất giải pháp mở rộng dịch vụ trong giai đoạn đến 2010; “Bảo hiểm y tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” (Trần Quang Lâm, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2006) Luận văn đề cập đến mục tiêu, quy hoạch và phương hướng phát triển ngành BHXH Việt nam trên cơ sở phân tích dự báo xu hướng phát triển trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và gia nhập WTO Ngoài ra còn nhiều bài báo, tạp chí chuyên ngành nghiên cứu đánh giá những vấn
đề về BHXH như quản lý, mở rộng đối tượng tham gia BHXH,… Tuy nhiên, vấn đề về việc thực hiện chính sách BHXH trên địa bàn huyện Phú Bình – Tỉnh Thái Nguyên chưa
có đề tài trùng lặp
Về mục tiêu nghiên cứu, luận văn nhằm hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến chính sách và tổ chức thực hiện chính sách BHXH; Phân tích tình hình thực hiện chính sách BHXH trên địa bàn huyện Phú Bình – Tỉnh Thái Nguyên Về phương pháp nghiên cứu, luận văn sử dụng phương pháp thông dụng như: Tổng kết đánh giá thực trạng, kết hợp lý luận với thực tiễn trên cơ sở các giải pháp thống kê để làm rõ
Trang 3các vấn đề cần nghiên cứu Về nguồn gốc số liệu, luận văn sử dụng số liệu nghiên cứu thu thập được trong giai đoạn 2012-2014
Về phần nội dung, kết cấu của luận văn gồm ba chương:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về BHXH
Chương 2: Tình hình thực hiện chính sách BHXH trên địa bàn huyện Phú Bình – Tỉnh Thái Nguyên
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện việc triển khai chính sách BHXH ở huyện Phú Bình – Tỉnh Thái Nguyên
Trong chương 1, luận văn đã hệ thống hóa chi tiết và đầy đủ những vấn đề có tính chất tổng quan về bảo hiểm xã hội Mở đầu, tổng quan về BHXH đề cập đến sự cần thiết khách quan cũng như vai trò của BHXH Tiếp đến là khái niệm và đặc điểm của BHXH,
hệ thống các chế độ BHXH và quỹ BHXH Tiếp đến, luận văn trình bày khái niệm về chính sách BHXH Phân tích các cơ sở của việc xây dựng chính sách BHXH Nêu lên các quy trình hoạch định chính sách BHXH Cuối cùng chương này, tổ chức triển khai thực hiện chính sách BHXH được đề cập đến, bao gồm các nội dung sau: Tổ chức bộ máy quản lý; Phổ biến, tuyên truyền chính sách; Phối hợp hoạt động BHXH với các cơ quan ban ngành, địa phương và tổ chức quần chúng; Thanh tra, kiểm tra và điều chỉnh chính sách BHXH và cuối cùng là Đánh giá rút kinh nghiệm
Trong chương 2, tình hình thực hiện chính sách BHXH trên địa bàn huyện Phú Bình – Tỉnh Thái Nguyên được trình bày một cách cụ thể Đầu tiên, khái quát về BHXH huyện Phú Bình, giới thiệu về cơ quan BHXH huyện Phú Bình, cơ cấu tổ chức bộ máy hoạt động của cơ quan gắn với sự phân công công tác chuyên môn, chuyên trách từng lĩnh vực cụ thể Ngay sau đó, luận văn đi vào nghiên cứu cụ thể về tình hình thực hiện chính sách BHXH trên địa bàn huyện Phú Bình Chỉ ra được cơ sở của việc thực hiện chính sách BHXH trên địa bàn, dựa trên các văn bản pháp lý của quốc hội nước cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam…Luận văn tập trung vào phân tích công tác tổ chức thực hiện chính sách BHXH bao gồm: công tác tuyên truyền phổ biến chính sách, pháp luật về BHXH đến đông đảo người dân Ngoài việc tăng cường tuyên truyền, phổ biến chính sách trong ngành thông qua hoạt động nghiệp vụ, qua hệ thống cộng tác viên, tài liệu, pa
Trang 4nô, áp phích, tờ rơi…Thông qua các hội nghị tư vấn, đối thoại chính sách hướng về cơ sở như đối thoại với cán bộ chủ chốt xã, thị trấn, các đoàn thể, các đại lý thu, cộng tác viên
và nhân dân về chính sách BHXH, qua đó nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của người dân và trực tiếp giải đáp thắc mắc để các tập thể, cá nhân hiểu rõ, từ đó tích cực tham gia
và vận động người thân cùng tham gia BHXH.; Về tình hình tham gia bao gồm số đơn vị
sử dụng lao động tham gia và số người tham gia BHXH; Tình hình thu chi; Công tác giải quyết chế độ chính sách, bao gồm các chế độ: trợ cấp thai sản; trợ cấp ốm đau; dưỡng sức phục hồi sức khỏe; tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp hưu trí, tử tuất Cuối chương 2 luận văn đánh giá chung về tình hình thực hiện chính sách BHXH ở huyện Phú Bình – Tỉnh Thái Nguyên, bao gồm các kết quả đạt được và chỉ ra được hạn chế và nguyên nhân của vấn đề nghiên cứu như:
Thứ nhất: Công tác thu BHXH còn gặp nhiều khó khăn
Thứ hai: Chi trả BHXH còn nhiều sai sót
Thứ ba: Mô hình tổ chức bộ máy quản lý đang bộc lộ những bất cập
Chương cuối, dựa trên nhữn kết quả phân tích từ chương 2, tác giả đề xuất định hướng và mục tiêu phát triển BHXH như: tiếp tục mở rộng đối tượng tham gia BHXH; Nâng cao việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý các hoạt động chuyên môn; Xây dựng bộ máy tổ chức thực hiện vững mạnh và hiện đại Chăm lo công tác tổ chức cán bộ, đổi mới sắp xếp bộ máy cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tăng cường công tác kiểm tra, kỷ luật, kỷ cương hành chính Cuối cùng là các giải pháp hoàn thiện việc triển khai chính sách BHXH ở huyện Phú Bình – Tỉnh Thái Nguyên, bao gồm:
Thứ nhất: Quản lý chặt chẽ đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Thứ hai: Xây dựng kế hoạch về việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH, nhất là tham gia BHXH tự nguyện
Thứ ba: Hoàn thiện quy trình và công tác thu – chi BHXH
Thứ tư: Tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật về BHXH
Thứ năm: Phối hợp với các cấp chính quyền địa phương
Trang 5Thứ sáu: Tổ chức bộ máy và cán bộ, mạng lưới nhân viên nghiệp vụ, hiện đại hóa nghiệp vụ quản lý ngành
Ngoài ra, một số kiến nghị đối với BHXH Việt Nam, đối với BHXH tỉnh Thái Nguyên, với các ban ngành đoàn thể và các cấp ủy, Đảng, chính quyền địa phương cũng được tác giả đề xuất nhằm giúp cho công tác tổ chức triển khai chính sách BHXH ngày càng hoàn thiện và đi vào cuộc sống hơn