quy trình sản xuất sữa chua công suất 5 tấn/ngày - nguyên liệu - lựa chọn thiệt bị - tính toán cân bằng vật chất
Trang 1NHẬN XÉT CỦA THẦY CÔ
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Trang 2MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
I Giới thiệu về sữa chua -5
1/ Nguồn gốc sữa chua -5
2/ Phân loại sữa chua -5
3/ Một số lợi ích của sữa chua -6
4/ Chỉ tiêu chất lượng của sữa chua -8
II Nội dung -10
1/ Tổng quan về nguyên liệu -10
a Nguyên liệu chính -10
b Nguyên liệu phụ -21
2/ Quy trình sản xuất sữa chua -22
a Sơ đồ -23
b Thuyết minh quy trình -24
Nhâp nguyên liệu -24
Phối trộn -24
Lọc -25
Bồn cân bằng -25
Xử lý nhiệt -25
Đồng hóa 1 -25
Thanh trùng 1 -25
Làm lạnh 1 -26
Trang 3Đồng hóa 2 -27
Thanh trùng 2 -27
Làm nguội -27
Lên men -27
Làm lạnh 2 -29
Bồn rót -29
Đóng gói, dán nhãn, vô thùng -30
III Tính toán cân bằng vật chất -30
IV Lựa chọn thiết bị sản xuất -35
V Lời kết -46
VI Tài liệu tham khảo -47
Trang 4LỜI NÓI ĐẦU
Khi nói đến một trong số các thực phẩm chức năng có những giá trị dinh dưỡngquý giá cho sức khỏe của người tiêu dùng ta phải kể đến đầu tiên đó là sữa chua Sữachua rất giàu dinh dưỡng, nó giúp giảm stress, tăng cường hệ miễn dịch, chống lão hóa,tăng cường tuổi thọ hay là thực phẩm làm đẹp không thể thiếu cho phái nữ …Sữa chuacòn được biết đến nhiều nhất như là sản phẩm thực phẩm hiệu quả trong vai trò tăngcường hoạt động của hệ tiêu hóa
Để đáp ứng nhu cầu canxi cho cơ thể ngoài thông qua việc uống sữa (đặc biệt làngười Việt Nam) ngày nay ta có rất nhiều lựa chọn và sữa chua là một trong những biệnpháp hiệu quả
Hiện nay, sữa chua đã và đang chiếm lĩnh thị trường tiêu thụ rộng lớn trên khắpthế giới, người tiêu dùng yêu thích sản phẩm này không chỉ vì giá trị dinh dưỡng mà còncác ưu điểm như giá thành rẻ, thông dụng, dễ tiêu dùng và đặc biệt là hương vị đặc trưng
mà các vi sinh vật lên men lactic trên sữa mang lại cho sữa chua
Với những lợi ích về dinh dưỡng cũng như giá trị kinh tế to lớn mà sữa chua đemlại, không gì ngạc nhiên khi sữa chua trở thành một trong những đề tài nghiên cứu đángquan tâm Vì vậy nhóm quyết định chọn sữa chua làm đề tài cho đồ án 2
Trang 5I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SỮA CHUA
Sữa là nguồn dinh dưỡng vô cùng to lớn, chứa hàm lượng dinh dưỡng quý báo cầnthiết cho cơ thể như các axit amin không thay thế, axit béo không no, protein,cacbonhydrate, khoáng chất và vitamin v.v… Sữa chua (hay yaourt, yogurt) là sữa bòtươi hoặc sữa hoàn nguyên được cho lên men với các chủng vi khuẩn có lợi cho đường
ruột (ví dụ: Lactobacillus bulgaricus, Streptocoocus thermophilus) giúp chuyển đường
sữa thành axit lactic tạo ra độ chua của một loại thực phẩm hấp dẫn, đây là một sản phẩmrất thông dụng và phổ biến, cung cấp không những hầu hết các chất dinh dưỡng cần thiết
mà còn mang đến những lợi ích về y học cho nhân loại
1/ Nguồn gốc sữa chua:
Sữa chua được những người du mục vùng Mount Elbus (Nga) phát hiện cách đây hàngngàn năm Ngày xưa, người ta nuôi dê và cừu rồi lấy sữa của chúng dự trữ trong các bầuchứa nước, đến thời tiết ấm áp, sữa được dữ trữ trở nên vón cục Và điều này đã khởi đầucho kỷ nguyên của thực phẩm sữa chua
2/ Phân loại sữa chua:
Sữa chua là một sản phẩm rất phổ biến ở nước ta và trên thế giới Trên thị trường hiệnnay, sản phẩm này rất đa dạng về chủng loại Cấu trúc và mùi vị sữa chua luôn được cácnhà sản xuất thay đổi để phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng Sản phẩm có thể phânloại như sau:
- Sữa chua truyền thống
Trang 6Sản phẩm có cấu trúc gel mịn Trong quy trình sản xuất, sữa nguyên liệu sau khiđược xử lý, cấy giống rồi được rót vào bao bì Quá trình lên men được diễn ra trong bao
bì làm xuất hiện khối đông
- Sữa chua dạng khuấy
Khối đông trong sản phẩm sau quá trình lên men được phá huỷ một phần do sựkhuấy trộn cơ học Sữa được lên men trong thiết bị chuyên dùng, tiếp theo là làm lạnh rồirót vào bao bì
- Sữa chua uống Khối đông xuất hiện sau quá trình lên men bị phá huỷ hoàn toàn bằng phươngpháp khuấy trộn hoặc đồng hoá, làm giảm độ nhớt, tạo ra sản phẩm sạng lỏng
3/ Một số lợi ích của sữa chua:
Trong 100g sữa chua chứa khoảng:
- 100Kcal (bằng khoảng ½ chén cơm hay 2trái chuối xanh)
- Chất đường (15,4g)
- Chất đạm (3,1g)
- Chất béo (3g)
- Canxi và một số loại vitamin
+ Có nhiều vi khuẩn có ích, tốt cho đường ruột
Trang 7Mỗi hộp sữa chua đều có các men vi sinh có ích sống trong đường tiêu hóa Điềunày giúp hạn chế các vi sinh vật gây hại có thể gây nhiễm trùng đường ruột, vì vậy tíchcực ăn nhiều sữa chua để nhận được nhiều men vi sinh có ích giúp điều chỉnh tiêu hóahoặc tăng cường hệ thống miễn dịch.
+ Giảm kích thước vòng eo:
Ăn sữa chua đều đặn hàng ngày có thể giảm kích thước vòng eo Được biết nhữngngười ăn nhiều sữa chua khi kết hợp cùng chế độ cắt giảm số lượng calo giúp giảm 22%kích cỡ vòng eo so với những người ăn kiêng đã bỏ qua các bữa ăn nhẹ với sữa chua
+ Chứa nhiều các vitamin
Ăn sữa chua giúp cung cấpmột nguồn quan trọng củakali, riboflavin, phốt pho,iốt, kẽm và vitamin B5.Sữa chua cũng chứa B12giúp duy trì các tế bào máu
đỏ và giữ cho hệ thống thần kinh hoạt động tốt Những vitamin B12 này được tìm thấychủ yếu ở các sản phẩm động vật, chẳng hạn như thịt gà và cá vì thế nó cung cấp nhiềudưỡng chất Các vitamin D có trong sữa chua không phải là tự nhiên, nhưng nó giúp tăngcường hấp thu canxi cho cơ thể
+ Khôi phục sức khỏe nhanh hơn
Với tỷ lệ đạm và carbohydrates cao, sữa chua còn giàu protein cao nên nó đượccoi là một bữa ăn nhẹ rất tốt cho cơ thể những lúc mệt mỏi hoặc ăn sau khi luyện tập thểdục thể thao Ngoài ra, các protein trong sữa chua cũng có thể giúp tăng lượng nước hấpthụ ruột, cải thiện tình trạng ẩm hóa cho làn da
Trang 8+ Ngăn ngừa bệnh cao huyết áp
Việc tiêu thụ muối mỗi ngày bằng cách này hay cách khác theo thời gian đều cóthể dẫn đến tăng huyết áp, suy thận và bệnh tim Nhưng chỉ cần tiêu thụ sữa chua thì cáckali trong sữa chua có thể giúp xóa sạch một số natri dư thừa của cơ thể
4/ Chỉ tiêu chất lượng của sữa chua
a Chỉ tiêu cảm quan
2 Mùi vị Đặc trưng cho từng loại sản phẩm
3 Trạng thái Mịn, đặc sệt
b Chỉ tiêu chất lượng chủ yếu
Protein: được phân cắt thành các acid aminLipid: được thủy phân thành các acid béo và glycerylGlucid
Trang 9c Chỉ tiêu chỉ điểm vi sinh
Giàu proteinGiàu vitaminCholesterol: không
d Chỉ tiêu vệ sinh về hóa lý, vi sinh vật, kim loại nặng
Bảng 1-Các chỉ tiêu về hóa lý
1 Hàm lượng chất khô không chứa chất
béo, % khối lượng, không nhỏ hơn 8.2
2 Hàm lượng chất béo, % khối lượng >0.5
Bảng 2-Các chỉ tiêu vi sinh vật của sữa chua
Độc tố vi nấm: Aflatoxin M1: không lớn hơn 0.5µg/l
Bảng 3-Hàm lượng kim loại nặng của sữa chua
Trang 10II NỘI DUNG
1/ TỔNG QUAN VỀ NGUYÊN LIỆU
a Nguyên liệu chính
* Sữa bò tươi:
Sữa là một chất lỏng sinh lý được tiết ra từ tuyến vú của con cái thuộc động vật có vú;cung cấp nguồn dinh dưỡng đầy đủ, thiết yếu để nuôi con trong giai đoạn đầu đời, trướckhi con non có thể tiêu hoá các loại thức ăn khác
Sữa trong giai đoạn đầu (4 - 7 ngày) của chu kỳ sữa (chu kỳ sữa là khoảng thờigian từ khi bắt đầu tiết sữa - sau khi đẻ, đến khi kết thúc tiết sữa - cạn sữa) được gọi làsữa non Sữa non có thành phần khác rất
nhiều so với sữa thường, nó rất giàu
protein, chất béo no, canxi, vitamin để con
non dễ dàng hấp thu trong điều kiện hệ tiêu
hoá chưa phát triển; đặc biệt nó chứa kháng
thể từ cơ thể mẹ truyền sang, giúp con non
chống chịu lại bệnh tật trong giai đoạn đầu
khi cơ chế miễn dịch chưa được hoàn thiện
Tuy nhiên, sữa non không được sử dụng
trong chế biến thành sữa thành phẩm do cấu
trúc protein yếu, dễ bị biến đổi do nhiệt (xử
lí nhiệt là khâu đầu tiên trong chế biến tất cả các loại sản phẩm sữa)
Con người đã biết cách chăn nuôi một số loài động vật để khai thác sữa, phục vụcho nhu cầu tiêu dùng thực phẩm của mình từ lúc còn rất sơ khai Bò là loài động vật đầutiên được sử dụng với mục đích khai thác sữa, sau hàng ngàn năm thuần hoá và lai tạo,đến nay nhiều giống bò chuyên dụng sản xuất sữa đã được tạo ra Hiện tại, bò sữa là loàiđộng vật sản xuất sữa phổ biết nhất, phần lớn sữa được sản xuất ra trên thế giới có nguồn
Trang 11gốc từ bò sữa Ngoài ra có thể kể đến một số loài động vật sản xuất sữa cũng khá phổbiến như dê, cừu, trâu, tuy nhiên khả năng sản xuất sữa của các loài này nhỏ hơn rấtnhiều so với bò sữa
Ở nước ta, sữa là nguồn nguyên liệu chủ yếu cho ngành công nghệ thực phẩm.Sữa bò tươi được sử dụng trong sản xuất sữa chua phải có chất lượng tốt Các yêu cầuquan trọng cho nguyên liệu sữa tươi như sau:
- Tổng số tế bào vi sinh vật trong sữa càng thấp càng tốt
- Không chứa thể thực khuẩn (bacteriophage)
- Không chứa kháng sinh (penicillin,streptomycin,…)
- Không chứa các enzyme
- Không chứa dư lượng hoá chất cónguồn gốc từ quá trình tẩy rửa và vệsinh dụng cụ hoặc thiết bị đựng sữa.Hai chỉ tiêu quan trọng của sữa nguyên liệu
là hàm lượng chất béo và hàm lượng chấtkhô không béo
Tính chất vật lý của sữa bò:
- Sữa là một chất lỏng đục Độ đục của sữa là do các chất béo, protein và môt số chấtkhoáng trong sữa tạo nên
- Sữa có màu trắng đến vàng nhạt, màu sắc phụ thuộc vào hàm lượng beta - carotene
có trong chất béo của sữa
- Sữa có mùi đặc trưng, có vị ngọt nhẹ
- Có độ nhớt lớn hơn 2 lần so với nước Sữa thường có đặc điểm và tính chất sau:
o Mật độ quang ở 15oC 1,030 – 1,034
Trang 12o Độ axit được tính bằng 16 - 18
độ Dornic - oD(decigam axit lactic/ lit sữa)
o Chỉ số khúc xạ ở 20oC 1,35
Thành phần hóa học của sữa bò tươi:
Thành phần hóa học của 1000ml sữa bò
sinh học
Số lượng nhỏ
Trang 13Là thành phần chủ yếu của sữa, là dung môi hoà tan các chất hữu cơ và vô cơ, làmôi trường cho các phản ứng hoá sinh Phần lớn nước trong sữa có thể thoát ra ngoài khiđun nóng.
Tổng hàm lượng chất khô:
Tổng các chất khô được hiểu
là hàm lượng các chất còn lại
trong sữa sau quá trình bài khí và
làm bốc hơi toàn bộ lượng nước
(dạng không liên kết) có trong sữa
Chất khô không béo là hiệu
số giữa tống các chất khô và hàm
lượng chất béo trong sữa Giá trị
hàm lượng chất khô không béo
trong sữa bò thường là 9, 1 %
Đường lactose:
Lactose là một disaccharide do một phân tử glucose và một phân tử galactose liênkết với nhau tạo thành Trong sữa, đường lactose tồn tại dưới 2 dạng α- lactose và β –lactose Tỷ lệ hàm lượng giữa hai dạng này phụ thuộc vào giá trị pH và nhiệt độ của sữa.Chỉ có sữa động vật là nguồn chứa lactose duy nhất trong tự nhiên
Lactose là đường khử, độ ngọt của lactose thấp hơn nhiều so với disaccharide vàmonosaccharide thường gặp, lactose có thể bị thủy phân bởi enzyme lactaza
Ở nhiệt độ cao, lactose bị biến đổi thành caramen Vì vậy khi khử trùng sữa, một phầnlactose bị caramen hoá nên sữa sẽ có màu sậm hơn sữa chưa khử trùng
Ngoài lactose, trong sữa còn có galactose (20mg/l), glucose (hàm lượng trung bình70mg/l), các hợp chất glucid chứa N (hàm lượng thấp hoặc dạng vết)
Trang 14Mg, phosphate và citrate)
Trang 15Các micelle có hàm lượng ĸ – casein khá cao với đầu ưa nước luôn hướng rangoài, nếu lấy đi dầu ưa nước này hoặc giảm hàm lượng ĸ – casein thì cấu trúc micelletrở nên không ổn định, nếu có mặt cúa Ca2+ trong sữa thì các micelle sẽ liên kết lại vớinhau tạo nên hiện tượng đông tụ casein
Hàm lượng VSV trong sữa càng cao thì thành phần enzyme có trong sữa đa dạng
và hoạt tính càng cao
Hormone
Hormone do các tuyến nội tiết tiết ra và giữ vai trò quan trọng trong quá trình sinhtrưởng của động vật Trong sữa bò, ta có thể tìm thấy nhiều loại hormone Chúng đượcchia là 3 nhóm là proteohormone, hormone peptide và hormone steoride, trong đó
Trang 16prolactine được nghiên cứu nhiều hơn cả Hàm lượng trung bình prolactine trong sữa bò
là 50µg/l, trong sữa non là 230µg/l
Hệ vi sinh vật trong sữa:
Nguồn gốc hệ vi sinh vật trong sữa
- Bầu vú động vật cho sữa: đây là nơi có
nhiều loài vi sinh vật khác nhau Chúng
tồn tại dưới dạng tế bào sinh dưỡng
hoặc bào tử Trong quá trình vắt sữa
một số vi sinh vật có thể bị rơi vào bình
chứa làm cho sữa bị nhiễm vi sinh vật
Vì vậy, ta cần vệ sinh bầu vú và các khu
vực lân cận trên cơ thể động vật cho sữa
để hạn chế số lượng vi sinh vật bị nhiễm vào sữa
- Người và thiết bị vắt sữa: nếu vắt sữa bằng phương pháp thủ công, để hạn chế nhiễm visinh vật, người vắt sữa phải có sức khoẻ tốt, không mắc bệnh truyền nhiễm, vệ sinh cơthể tốt, thao tác kỹ thuật đảm bảo vệ sinh Nếu quá trình vắt sữa bằng máy, cần chú ý vệsinh và vô trùng hệ thống dẫn sữa từ bầu vú con vật đến dụng cụ chứa
- Thiết bị chứa sữa
Vi khuẩn hiện diện xung quanh
bầu vú động vật
Vi khuẩn xâm nhập vào bên trong
bầu vú
Trang 17- Môi trường chuồng trại nơivắt sữa: vi sinh vật tồn tại ởkhắp mọi nơi nên dễ dàng lâynhiễm vào sữa Do đó, cầnphải đảm bảo vệ sinh môitrường nơi vắt sữa.
Các nhóm nhóm vi khuẩn thường gặp trong sữa là vi khuẩn
lactic, coliforms, vi khuẩn sinh axit butyric, vi khuẩn sinh
axit propionic và các vi khuẩn gây thối
- Vi khuẩn lactic : hình cầu hoặc hình gậy, gram (+), nhiệt
độ sinh trưởng tối ưu là 25 - 47OC Để tồn tại trong môi
trường sữa, chúng tổng hợp năng lượng ATP từ cơ chất
lactose
Trang 18- Vi khuẩn Coliforms : nhóm vi khuẩn gram (-), kị khí tuỳ tiện, nhiệt độ sinh trưởng tối
ưu 30 - 44OC Trong sữa, Coliforms sẽ chuyển hoá đường lactose tạo axit lactic và cácacid hữu cơ khác, khí CO2… Chúng cũng phân giải protein trong sữa tạo ra các sảnphẩm khí làm sữa có mùi khó chịu, Coliforms bi tiêu diệt ở 75OC sau 20 giây
- Vi khuẩn sinh acid butyric (giống Clostridium): vi khuẩn gram (+), kị khí bắt buộc.
Chuyển hoá đường trong sữa thành nhiều sản phẩm khác nhau như axit butyric,butanol, ethanol, aceton, khí CO2, H2… Làm thay đổi thành phần hoá học và cảmquan của sữa
Các bào tử Clostridium khá bền với nhiệt độ Trong quá trình thanh trùng sữa không thể tiêu diệt được hoàn toàn các bào tử Clotridium chịu nhiệt Cho nên phải dùng các
giải pháp kỹ thuật khác như vi lọc, ly tâm hoặc sử dụng chất kháng khuẩn
- Vi khuẩn Propionic (giống Propionibacterium ): có trong dạ cỏ và đường ruột củanhóm động vật nhai lại, gram (+), kị khí không bắt buộc, chuyển hoá acid propionic,acid acetic, khí CO2… làm hư hỏng chất lượng sữa, bị tiêu diệt ở 75OC sau 20 giây
- Vi khuẩn gây thối: đó là các vi khuẩn có khả năng sinh tổng hợp protease ngoại bàotrong môi trường sữa Protease sẽ tiếp xúc quá trình thuỷ phân protein tạo ra các sảnphẩm như polypeptide, peptide và axit amin Một số axit amin tiếp tục phân huỷ tạo
NH3, H2S…làm sữa có mùi khó chịu
Vài giống vi khuẩn gây thối có khả năng sinh tổng hợp lipase ngoại bào, enzyme nàyxúc tác quá trình thuỷ phân các chất béo trong sữa và tạo nhiều sản phẩm có mùi ôi
Trang 19Một số giống thường gặp là: Pseudomonas, Bacillus, Micrococcus…Dạng hình cầu
hoặc gậy, hiếu khí lẫn kỵ khí
Trong đó cần chú ý đến loài Pseudomonas fluorescens, vì enzyme protease và lipase
được tổng hợp bởi loài này thường rất bền với nhiệt, chúng là nguyên nhân chính gâynên quá trình phân giải protein và lipid, nhanh chóng làm hư hỏng chất lượng sữa
Eukaryote
Nhóm vi sinh vật eukaryote có nhân chưa hoàn chỉnh Hai đại diện của nhómeukaryote thường được tìm thấy trong sữa là nấm men và nấm sợi
- Nấm men: cơ thể đơn bào, hình cầu, oval hoặc trứng…Một số loài thường gặp
Saccharomyces cerevisiae, Kluyveromyces marxianus…thuộc nhóm kỵ khí tuỳ tiện.
Chúng sử dụng đường lactose cho quá trình trao đổi chất Thường được sử dụng trongsản xuất sữa chua truyền thống
Pseudomonas fluorescens
Saccharomyces cerevisiae
Trang 20- Nấm sợi : hình sợi, phân nhánh Hầu hết các nấm sợi thuộc nhóm hiếu khí bắt buộc,nhiệt độ sinh trưởng tối ưu từ 200C đến 300C Một số loài nấm sợi thường nhiễm vào
sữa là: Penicillium camembertii, P roquefortii, P casei, Rhizopus stolonifer…
Hầu hết các loại nấm men và nấm sợi đều bị tiêu diệt trong quá trình thanh trùng sữa ở
750C trong 10 – 15 giây
+ Men cái:
Quá trình sản xuất ra sữa chua chủ yếu dùng phương pháp lên men lactic Lên menlactic là quá trình hóa sinh đặc trưng của sữa dưới tác động của vi khuẩn lactic lên menđường lactoza có trong sữa để tạo thành axit lactic Để tiến trình lên men nhanh và ổn
định, người ta cho thêm loại vi khuẩn Leuconostoc hoặc nấm mốc.
Lên men Lactic đồng hình
Sự lên men tạo sản phẩm chính là axit lactic chiếm 90 - 98% tổng sản phẩm lên men,sản phẩm phụ là etanol, axit axetic, CO2, axetoin…
Rhizopus stolonifer
Penicillium camembertii
Trang 21 Lên men Lactic dị hình
Còn gọi là lên men lactic không điển hình, sản phẩm cuối cùng ngoài axit lactic cònnhiều sản phẩm phụ: axit acetic, rượu ethylic, CO2, dextran…
Men cái dùng trong sản xuất sữa chua thường là hỗn hợp trộn của hai loại vi sinh
vật Streptococcus thermophilus và Lactobacillus bulgaricus.
Lactobacillus bulgaricus (L bulgaricus):
Là vi khuẩn lên men điển hình, phát triển tốt ở nhiệt độ 45 - 500C trong môi trường có
độ axit cao Loài này có thể tạo ra trong khối sữa đến 2,7% axit lactic từ đường lactose
Streptococcus thermophilus(S thermophilus)
Phát triển tốt ở nhiệt độ 500C và sinh sản tốt ở nhiệt độ 37 - 400C Đây cũng là vi khuẩn
lactic chịu nhiệt lên men điển hình, có thể chịu được nhiệt độ đun nóng đến 650C trong 30
phút nhưng chỉ phát triển được trong môi trường axit thấp hơn L bulgaricus
Mặc dù chúng có thể phát triển độc lập nhưng khi nuôi cấy chung, tốc độ sản sinh
ra axit của chúng cao hơn nhiều so với khi nuôi riêng
Streptococcus thermophilus phát triển nhanh và tạo ra cả axit lần khí CO2 CO2 và
formate tạo ra kích thích cho L bulgaricus phát triển Mặt khác, hoạt động thủy phân protein của L bulgaricus tạo ra peptide và axit amin cần cho sự phát triển của Streptococcus thermophilus.
Trang 22Những vi sinh vật này chịu trách nhiệm trong việc hình thành hương vị và cấu trúc củasữa chua Khối lượng sữa chua đông tụ trong quá trình lên men do pH giảm xuống.
- S thermophilus chịu trách nhiệm đối với việc giảm pH lúc đầu khoảng 5.0
- L bulgaricus làm giảm pH xuống thấp hơn nữa (khoảng 4.0)
Những sản phẩm sau quá trình lên men tạo được hương vị của sữa chua:
+ Chất ổn định
Trang 23+ Không độc hại đối với sức khoẻ con người.
+ Chế phẩm này phải hoàn toàn tuân theo những quy định của tổ có thẩm quyền.Các chất ổn định được sử dụng phổ biến trong sản xuất sữa chua là pectin, gelatin thựcphẩm, chất ổn định E142, chất ổn định E471 (di- hoặc mono- glyceride của acid béo)
Pectin là một polysaccharide tồn tại phổ biến trong thực vật, là thành phần thamgia xây dựng cấu trúc tế bào thực vật Ở thực vật pectin tồn tại chủ yếu ở 2 dạng là pectinhòa tan và protopectin không hòa tan Dưới tác dụng của axit, enzyme protopectinazahoặc khi gia nhiệt thì protopectin chuyển thành pectin
Pectin là hợp chất cao phân tử polygalactoronic có đơn phân tử là galactoronic và rượumetylic Trọng lượng phân tử từ 20000 - 200000 đvC Hàm lượng pectin 1% trong dungdịch có độ nhớt cao, nếu bổ sung 60 % đường và điều chỉnh pH môi trường từ 3,1 - 3,4sản phẩm sẽ tạo đông
2/ QUY TRÌNH SẢN XUẤT SỮA CHUA
a Sơ đồ quy trình
Trang 24Đồ án 2: Công Nghệ Sản Xuất Sữa Chua
b Thuyết minh quy trình Nhập nguyên liệu
Tại mỗi cơ sở sản xuất đều có bộ phận thu nhận sữa nguyên liệu và kiểm tra chất lượngsữa được đưa đến nhà máy theo những giờ nhất định Thường là buổi sáng và chiều Cầnphải kiểm tra và thanh trùng các thiết bị chứa sữa nguyên liệu trước khi nhập liệu sữatươi
Trang 25Khi nhập sữa, khuấy sữa thật đều, đo nhiệt độ, lấy mẫu kiểm tra các chỉ tiêu hoá lý, chỉtiêu cảm quan, chỉ tiêu vệ sinh
để lại các hạt thô, không có những hạt bị cháy xém để lại màu nâu cho sản phẩm
Các chất ổn định được đưa vào để tạo trạng thái bền vững cho sữa, tạo dạng gel bềnvững, sản phẩm không bị tách lớp trong quá trình bảo quản
Có thể tiến hành theo các bước như sau: sữa tươi (2 – 30C) → trộn hoàn toàn → gianhiệt (5 – 10 phút) → sữa 500C → bột sữa gầy, bột sữa 25% béo → trộn đường, chất ổnđịnh (15 phút)
Lọc
Nhằm loại bỏ tạp chất trong quá trình vắt và vận chuyển, ngoài ra loại các cục sữa
bị vón cục lại trong quá trình hoàn nguyên bột sữa Có thể sử dụng phương pháp lọc cơhọc
Dịch sau trộn được bơm qua bộ phận lọc dạng ống, sau đó là chuyển đến bồn cânbằng
Bồn cân bằng
Đảm bảo mực hỗn hợp ở mức cố định giúp quá trình sản xuất được liên tục, giảmdao động của dòng sản phẩm và tránh bọt khí lẫn vào sản phẩm