Những thách thức trong việc xây dựng trường ĐH đẳng cấp thế giới, Jalmi Salmi - Phòng Đảm bảo Chất lượng

Theo cuöën Kiïën taåo Xaä höåi Tri thûác, baáo caáo chñnh saách múái nhêët cuãa Ngên haâng Thïë giúái vïì nhûäng àoáng goáp cuãa giaáo duåc àaåi hoåc àöëi vúái viïåc phaát triïín kinh t[r]

Nhûäng thaách thûác trong viïåc Xêy dûång Trûúâng Àaåi hoåc àùèng cêëp Thïë giúái

Nhûäng thaách thûác trong viïåc Xêy dûång Trûúâng Àaåi hoåc àùèng cêëp Thïë giúái

Jamil Salmi

NGÊN HAÂNG THÏË GIÚÁI

Oa-sinh-tún, DC

© 2009 Ngín hađng Quöịc tïị vïì Taâi thiïịt vađ Phaât triïín / Ngín hađng Thïị giúâi

Ngín hađng Thïị giúâi khöng ăaêm baêo tñnh chñnh xaâc cuêa caâc dûô liïơu trong tíơp saâch nađy Ăûúđng biïn giúâi, mađu sùưc, tïn goơi vađ caâc thöng tin khaâc biïíu hiïơn trïn caâc baên ăöì trong tíơp saâch nađy khöng hađm

yâ bíịt kyđ ăaânh giaâ nađo cuêa Ngín hađng Thïị giúâi vïì võ thïị phaâp lyâ cuêa bíịt kyđ vuđng laônh thöí nađo vađ cuông khöng thïí hiïơn bíịt kyđ sûơ uêng höơ hay chíịp nhíơn nađo cuêa Ngín hađng vïì caâc ặúđng biïn giúâi ăoâ

Caâc quýìn vađ giíịy pheâp

Tađi liïơu cuêa íịn baên nađy ăaô ặúơc baêo höơ baên quýìn Viïơc sao cheâp vađ/hoùơc chuýín giao bíịt kyđ phíìn nađo hay toađn böơ nöơi dung cuêa tađi liïơu mađ khöng coâ giíịy pheâp coâ thïí bõ coi lađ hađnh vi vi phaơm luíơt phaâp Ngín hađng Quöịc tïị vïì Taâi thiïịt vađ Phaât triïín/Ngín hađng Thïị giúâi khuýịn khñch viïơc phöí biïịn tađi liïơu nađy vađ trong caâc ăiïìu kiïơn bònh thûúđng, seô cíịp pheâp chïị baên caâc phíìn cuêa tađi liïơu möơt caâch phuđ húơp.

Ăïí ặúơc pheâp sao cheâp hoùơc in laơi bíịt kyđ phíìn nađo cuêa tađi liïơu nađy, haôy gûêi ýu cíìu vúâi ăíìy ăuê thöng tin ăïịn Trung tím Cíịp pheâp Sûê duơng baên quýìn, 222 Rosewood Drive, Danvers, MA

01923, Hoa Kyđ; Söị ăiïơn thoaơi: 978-750-8400; fax: 978-750-4470; Internet: www.copyright.com Tíịt caê caâc cíu hoêi khaâc liïn quan ăïịn quýìn vađ giíịy pheâp, kïí caê nhûúơng baên quýìn, phaêi ặúơc gûêi vïì Vùn phođng Nhađ xuíịt baên, Ngín hađng Thïị giúâi, 1818 H Street NW, Washington, DC

20433, USA; fax: 202-522-2422; e-mail: pubrights@worldbank.org.

p.cm – (Ăõnh hûúâng trong phaât triïín).

Bao göìm tû liïơu tham khaêo vađ baêng chuâ díîn.

ISBN: 978-8213-7865-6 (baên in) – eISBN: 978-0-8213-7876-2 (baên ăiïơn tûê)

1 Giaâo duơc ăaơi hoơc – Caâc khña caơnh kinh tïị 2 Kinh tïị phaât triïín – Taâc ăöơng cuêa giaâo duơc

3 Giaâo duơc ăaơi hoơc vađ nhađ nûơúâc 4 Giaâo duơc vađ toađn cíìu hoâa I Tiïu ăïì

Thïë naâo laâ möåt trûúâng àaåi hoåc àùèng cêëp thïë giúái? 3

Chûúng 1 Trûúâng àaåi hoåc àùèng cêëp thïë giúái laâ gò? 15

Chûúng 2 Caách thûác chuyïín àöíi 35

v

Vai troâ cuãa caác nhên töë khaác 51

Chûúng 3 Hïå quaã àöëi vúái Ngên haâng Thïë giúái 67

Phuå luåc A So saánh caác phûúng phaáp xïëp haång quöëc tïë chñnh 75

Phuå luåc B Baãng xïëp haång Quöëc gia ARWU 2008 77

cuãa trûúâng Àaåi hoåc Giao thöng Thûúång Haãi

Phuå luåc C Baãng xïëp haång Quöëc gia 2008 cuãa 79

Phuå trûúng giaáo duåc àaåi hoåc cuãa túâ Thúâi baáo (THES)

Phuå luåc D Nhûäng àùåc àiïím chñnh cuãa caác trûúâng àaåi hoåc 81

àùèng cêëp thïë giúái Phuå luåc E Caãi caách giaáo duåc àaåi hoåc úã Àan Maåch: 83

Àaåo luêåt trûúâng Àaåi hoåc nùm 2003 Phuå luåc F Nhûäng saáng kiïën nghiïn cûáu xuêët sùæc gêìn àêy 85 Phuå luåc G Caác trûúâng àaåi hoåc töët nhêët dûúái bêët kyâ 93

möåt phûúng phaáp àaánh giaá naâo nùm 2007-08

Höåp

Àaåi hoåc Wisconsin

2.1 Xêy dûång khuön khöí chñnh saách cho giaáo duåc àaåi hoåc úã California 37

hay khöng? Baâi hoåc tûâ sên boáng2.4 Trûúâng àaåi hoåc cöng nghïå ÊËn Àöå: Möåt cêu chuyïån thaânh cöng 46

2.6 Xíy dûơng möơt tíìm nhòn múâi taơi Ăaơi hoơc Clemson 57

ăaơi hoơc Trung Quöịc2.8 Nhûông cöơng ăöìng xa xûâ coâ thïí ăoâng goâp nhû thïị nađo cho sûơ 62phaât triïín cuêa qú hûúng mònh

Sûơ vûún lïn cuêa Trung Quöịc

Hònh veô

1 Phín böị caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi theo khu vûơc ắa lyâ 6

2 Caâc ăùơc ăiïím cuêa möơt trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi (WCU): 8Liïn kïịt caâc nhín töị

1.1 Phín böí caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi theo khu vûơc ắa lyâ 191.2 Caâc ăùơc ăiïím cuêa möơt trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi (WCU): 31Liïn kïịt caâc nhín töị cú baên

Baêng

1 Danh saâch 20 trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu thïị giúâi theo xïịp haơng cuêa 5Phuơ san Giaâo duơc Ăaơi hoơc cuêa túđ Thúđi baâo (THES)

vađ Ăaơi hoơc Giao thöng Thûúơng Haêi (SJTU)

2 Nhûông thuíơn lúơi vađ haơn chïị cuêa tûđng caâch tiïịp cíơn chiïịn lûúơc 9 trong viïơc thađnh líơp caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi

cuêa Phuơ san Giaâo duơc Ăaơi hoơc cuêa túđ Thúđi baâo vađ Ăaơi hoơc Giao thöng Thûúơng Haêi, 2008

1.4 So saânh mûâc lûúng trung bònh cuêa caâc nhađ nghiïn cûâu trïn thïị giúâi 27

lûúng cao nhíịt úê Myô 2005- 2006

2.1 Caâc nhín töị chi phöịi chíịt lûúơng ăađo taơo cuêa caâc cú súê giaâo duơc 38 ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi

ăïí thađnh líơp caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi

Thïị giúâi úê Myô nùm 2008

nûúâc khaâc nhau

Lúđi noâi ăíìu

Möi trûúđng dađnh cho giaâo duơc ăaơi hoơc ngađy nay khöng ngûđng múê röơng trïnphaơm vi toađn cíìu– khöng nhûông vûúơt ra ngoađi khuön khöí cuêa caâc chûúngtrònh trao ăöíi sinh viïn truýìn thöịng vađ thónh giaêng cuêa hoơc giaê mađ cođn baotruđm lïn caê nhûông víịn ăïì nhû ăíìu tû xuýn biïn giúâi vađ caơnh tranh theo cúchïị thõ trûúđng giûôa caâc cú súê ăađo taơo Vò víơy caâc ăöịi taâc tham gia trong giaâoduơc ăaơi hoơc cíìn phaêi xem xeât laơi nhûông ûu tiïn vađ ăiïìu mònh mong muöịn.Trong lõch sûê, caâc cú súê giaâo duơc ăaơi hoơc ặúơc coi lađ neât ăùơc trûng vùn hoâa cuêamöîi quöịc gia Nhûông cú súê giaâo duơc nađy ăađo taơo sinh viïn cuêa riïng mònh, tûơhuíịn luýơn giaêng viïn, vađ lûu giûô truýìn thöịng vùn hoâa, lõch sûê ắa phûúng vuđngmiïìn Nhûông aâp lûơc quöịc tïị, chuê ýịu lađ hïơ quaê tûđ sûơ luín chuýín cuêa caâcnguöìn lûơc giaâo duơc ăaơi hoơc trïn phaơm vi toađn cíìu – nhû tađi trúơ, yâ tûúêng, sinhviïn, vađ ăöơi nguô giaêng viïn – ăaô thuâc ăííy caâc cú súê ăađo taơo ăaânh giaâ laơi sûâmïơnh cuêa mònh Ngoađi ra, nhûông aâp lûơc nađy ăaô buöơc caâc chñnh phuê, cho ăïịnnay víîn lađ nguöìn cung cíịp ngín saâch lúân nhíịt cho giaâo duơc ăaơi hoơc, phaêi ăaânhgiaâ laơi nhûông cam kïịt vađ kyđ voơng cuêa mònh ăöịi vúâi caâc cú súê giaâo duơc Hïơ quaênöíi bíơt cuêa nhûông tranh luíơn nađy lađ viïơc hònh thađnh nhiïìu loaơi baêng xïịp haơngkhaâc nhau, tûđ ăoâ lađm tùng lïn niïìm khao khaât caơnh tranh ăïí ặúơc ặâng chíntrong caâc baêng xïịp haơng toađn cíìu vïì giaâo duơc ăaơi hoơc

Tûđ nùm 1963, Ngín hađng Thïị giúâi ăaô höî trúơ phaât triïín giaâo duơc ăaơi hoơc vò sûơphaât triïín vađ giaêm ngheđo Trong nhûông nùm tham gia can thiïơp, Ngín hađng Thïị

ix

giúâi ăaô theo ăuöíi viïơc phaât triïín vađ ăöíi múâi chñnh saâch nhùìm khuýịn khñch caêicaâch hûúâng túâi muơc tiïu gia tùng cú höơi ặúơc tiïịp cíơn nïìn giaâo duơc ăaơi hoơc,ăaêm baêo sûơ bònh ăùỉng, phuđ húơp, vađ níng cao chíịt lûúơng hïơ thöịng giaâo duơc ăaơihoơc cuêa caâc quöịc gia Sau 3 thíơp kyê nöî lûơc höî trúơ cho hïơ thöịng giaâo duơc ăaơihoơc, Ngín hađng Thïị giúâi ăaô xuíịt baên cuöịn Giaâo duơc ăaơi hoơc: Nhûông bađi hoơc kinh nghiïơm (Higher Education: Lessons of Experience - 1994) nhùìm ghi laơi

lõch sûê cuêa giai ăoaơn nađy vađ nhûông nöî lûơc trong tûúng lai vïì giaâo duơc ăaơi hoơc.Hiïíu roô giaâo duơc ăaơi hoơc giuâp caâc nûúâc coâ thu nhíơp trung bònh phaât triïín hiïơuquaê hún, cuöịn saâch Nhûông bađi hoơc kinh nghiïơm kïí trïn chuâ troơng hún vađo

muơc ăñch cuêa chuýín ăöíi hún lađ baên thín sûơ chuýín ăöíi Cuöịn saâch cuông taâikhùỉng ắnh sûơ cíịp baâch cuêa viïơc ăíìu tû vađo giaâo duơc ăaơi hoơc chíịt lûúơng cao.Nùm 2000, UNESCO vađ Ngín hađng Thïị giúâi ăaô phöịi húơp xuíịt baên cuöịn Giaâo duơc ăaơi hoơc taơi caâc nûúâc ăang phaât triïín: Hiïím hoơa vađ Triïín voơng (Higher Education in Developing Countries: Perils and Promise), trong ăoâ tiïịp tuơc nïu

bíơt tíìm quan troơng cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc nhùìm xíy dûơng nùng lûơc toađn diïơn vađgiaêm ngheđo, ăöìng thúđi víîn nhíịn maơnh vai trođ cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc nhû möơtthađnh töị cú baên trong chiïịn lûúơc giaâo duơc do Ngín hađng Thïị giúâi phaât triïín Viïơc xuíịt baên cuöịn Kiïịn taơo Xaô höơi Tri thûâc: Nhûông thaâch thûâc múâi ăöịi vúâi giaâo duơc ăaơi hoơc (Constructing Knowledge Societies: New Challenges for Tertiary Education) nùm 2002 ăaô nhíịn maơnh tíìm quan troơng cú baên cuêa giaâo

duơc ăaơi hoơc trong viïơc phaât triïín caâc hïơ thöịng quöịc gia coâ liïn kïịt chùơt cheô vúâiquöịc tïị vïì caâc mùơt xaô höơi, chñnh trõ, vùn hoâa, hay kinh tïị Ăïí tíơn duơng ặúơctiïìm nùng vïì xíy dûơng nùng lûơc cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc, caâc cú súê ăađo taơo phaêichûâng toê ặúơc sûơ phuđ húơp vúâi hoađn caênh ắa phûúng nhûng víîn luön theo saâtsûơ phaât triïín cuêa thïị giúâi Ngín hađng Thïị giúâi hiïơn víîn ăang quaêng baâ vađ höîtrúơ cho viïơc phaât triïín möơt nïìn giaâo duơc ăaơi hoơc vò muơc tiïu giaêm ngheđo vađphaât triïín bïìn vûông, bíịt kïí lađ caâc quöịc gia coâ mûâc thu nhíơp nhû thïị nađo Tíơp trung vađo caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi, baâo caâo múâi nađy ăaânhgiaâ sûâc maơnh cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc phuơc vuơ phaât triïín dûơa trïn quan ăiïím vïìsûơ xuíịt sùưc trong nghiïn cûâu vađ hoơc thuíơt vúâi nhûông mûâc ăöơ caơnh tranh nhíịt.Baâo caâo cuông kõp thúđi nghiïn cûâu tíìm aênh hûúêng ngađy cađng roô rađng cuêa caâcbaêng xïịp haơng trong viïơc ắnh hûúâng cho nhûông tranh luíơn vïì chñnh saâch giaâoduơc ăaơi hoơc trïn thïị giúâi Ăïí coâ ặúơc möơt võ trñ trong baêng xïịp haơng caâc trûúđngăaơi hoơc töịt nhíịt thïị giúâi, caâc chñnh phuê vađ caâc bïn liïn quan ăïịn trûúđng ăaơihoơc ăaô múê röơng nhíơn thûâc cuêa hoơ vïì muơc ăñch vađ vai trođ cuêa giaâo duơc ăaơi hoơctrïn thïị giúâi Khöng quöịc gia nađo cođn thoêa maôn vúâi viïơc phaât triïín hïơ thöịnggiaâo duơc ăaơi hoơc cuêa mònh chó nhùìm phuơc vuơ cho cöơng ăöìng ắa phûúng hayquöịc gia ăoâ Thay vađo ăoâ, caâc trûúđng ăaơi hoơc trong nûúâc tíơp trung nhiïìu húnvađo ắnh hûúâng phaât triïín phuđ húơp vúâi nhûông tiïu chñ ăaânh giaâ toađn cíìu Nhûông

trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi giúđ ăíy khöng cođn ăún thuíìn lađ nhûông cúquan vùn hoâa vađ giaâo duơc – caâc trûúđng nađy lađ niïìm tûơ hađo vađ ăiïím so saânhgiûôa caâc quöịc gia qua ăoâ noâi lïn võ thïị cuêa tûđng quöịc gia trong möịi quan hïơvúâi caâc quöịc gia khaâc.

Nhûông tiïu chuíín ăùỉng cíịp thïị giúâi coâ thïí lađ möơt muơc tiïu húơp lyâ ăöịi vúâimöơt söị cú súê ăađo taơo úê nhiïìu nûúâc, song nhûông tiïu chuíín nađy dûúđng nhûkhöng phuđ húơp, khöng sinh lúơi, hoùơc khöng hiïơu quaê ăöịi vúâi nhiïìu cú súê ăađotaơo khaâc Trong möi trûúđng giaâo duơc ăaơi hoơc toađn cíìu, viïơc hiïíu ặúơc cíìn phaêilađm gò, lađm nhû thïị nađo ăïí töịi ăa hoâa lúơi nhuíơn tûđ giaâo duơc ăaơi hoơc úê trongnûúâc lađ möơt thaâch thûâc lúân ăöịi vúâi hïơ thöịng caâc trûúđng ăaơi hoơc trïn toađn thïịgiúâi ÍỊn phíím nađy lađ möơt cöng cuơ quan troơng ăïí höî trúơ cho muơc ăñch trïn

Justin Lin

Phoâ Chuê tõch cao cíịp vađ chuýn gia Kinh tïị Trûúêng

Ngín hađng Thïị giúâi

Lúđi caêm ún

Taâc giaê xin bađy toê lúđi caêm ún ăùơc biïơt vúâi Roberta Malee Bassett, ngûúđi khöngnhûông ăaô höî trúơ möơt caâch xuíịt sùưc trong quaâ trònh nghiïn cûâu mađ cođn ăoânggoâp quan troơng trong viïơc xem laơi baên thaêo sau khi chuíín bõ xong dûơ thaêo líìnăíìu Taâc giaê cuông muöịn caêm ún nhûông ăöìng nghiïơp lađm viïơc trong vađ ngoađiNgín hađng Thïị giúâi, nhûông ngûúđi ăaô giuâp xem laơi caâc baên thaêo trûúâc ăoâ vađăoâng goâp nhûông gúơi yâ vö giaâ, ăùơc biïơt lađ Nina Arnhold, Vladimir Briller,Marguerite Clarke, John Fielden, Luciano Galaân, Richard Hopper, IsakFroumin, Nadia Kulikova, Yevgeny Kuznetsov, Kurt Larsen, Sam Mikhail,William Saint, Alenoush Saroyan, vađ Rolf Tarrach Cuöịi cuđng nhûng khöng keâmphíìn quan troơng, Lorelei Lacdao ăaô töí chûâc vađ chónh sûêa hònh thûâc baên thaêo,vađ Veronica Grigera ăaô laônh ăaơo quaâ trònh xuíịt baên möơt caâch chuýn nghiïơp.Cuöịn saâch nađy ặúơc viïịt dûúâi sûơ hûúâng díîn tíơn tònh cuêa Ruth Kagia (Giaâm ăöịcgiaâo duơc), vađ Robin Horn (Quaên lyâ lônh vûơc giaâo duơc) Tuy nhiïn, nhûông sai soâtvađ diïîn giaêi sai lïơch hoađn toađn thuöơc traâch nhiïơm cuêa taâc giaê

Vïì taâc giaê:

Jamil Salmi lađ Ăiïìu phöịi viïn giaâo duơc ăaơi hoơc, thuöơc Maơng lûúâi Phaât triïín Conngûúđi cuêa Ngín hađng Thïị giúâi Öng lađ taâc giaê chñnh cuêa baâo caâo chñnh saâch gíìnăíy nhíịt cuêa Ngín hađng Thïị giúâi vïì caêi caâch giaâo duơc ăaơi hoơc, Kiïịn taơo Xaô höơi Tri thûâc: Nhûông thaâch thûâc múâi ăöịi vúâi giaâo duơc ăaơi hoơc (Constructing knowl- edge societies: New challenges for tertiary education).

xiii

Chûä viïët tùæt

AHELO Àaánh giaá kïët quaã hoåc têåp cuãa giaáo duåc àaåi hoåc

ARWU Xïëp haång hoåc thuêåt cuãa caác trûúâng àaåi hoåc thïë giúái

xv

SJTU Trûúâng Àaåi hoåc Giao thöng Thûúång Haãi

THES Phuå san Giaáo duåc Àaåi hoåc cuãa túâ Thúâi baáo

16

Töíng quan

Giúâi thiïơu

Sûơ quan tím vïì thûâ bíơc xïịp haơng caâc trûúđng ăaơi hoơc phaên aânh nhíơn thûâcchung rùìng tùng trûúêng kinh tïị vađ caơnh tranh toađn cíìu ăang díìn tùng lïn do sûơthuâc ăííy cuêa tri thûâc vađ rùìng caâc trûúđng ăaơi hoơc ăoâng möơt vai trođ chuê chöịt trongböịi caênh ăoâ Thíơt víơy, sûơ phaât triïín nhanh choâng cuêa khoa hoơc vađ cöng nghïơtrong nhiïìu lônh vûơc – tûđ cöng nghïơ thöng tin vađ truýìn thöng (ICTs) túâi cöngnghïơ sinh hoơc hay caâc víơt liïơu múâi – ăaô taơo ra tiïìm lûơc to lúân giuâp caâc quöịcgia tùng töịc vađ ăííy maơnh phaât triïín kinh tïị Viïơc ûâng duơng tri thûâc mang laơinhiïìu caâch thûâc saên xuíịt hađng hoâa vađ dõch vuơ hûôu hiïơu vađ viïơc phín phöịinhûông hađng hoâa vađ dõch vuơ nađy cuông hiïơu quaê hún, chi phñ thíịp hún vađ túâinhiïìu ngûúđi hún

Baâo caâo Phaât triïín Thïị giúâi nùm 1998/99: Tri thûâc cho phaât triïín (Ngín hađng

Thïị giúâi 1999a) ăaô ăïì xuíịt möơt khuön khöí phín tñch, trong ăoâ nhíịn maơnh vaitrođ böí sung cho nhau cuêa böịn phûúng diïơn chiïịn lûúơc chuê chöịt giuâp caâc quöịcgia ắnh hûúâng khi chuýín ăöíi sang nïìn kinh tïị tri thûâc: möơt cú chïị kinh tïị vađthïí chïị phuđ húơp, möơt nïìn taêng maơnh vïì vöịn nhín lûơc, möơt cú súê haơ tíìng thöngtin nùng ăöơng vađ möơt hïơ thöịng saâng taơo tíìm quöịc gia hiïơu quaê

Giaâo duơc bíơc ăaơi hoơc lađ trung tím trong böịn truơ cöơt cuêa khuön khöí nađy, vađcoâ vai trođ ăùơc biïơt quan troơng trong viïơc höî trúơ xíy dûơng möơt nïìn taêng vöịn nhínlûơc vađ ăoâng goâp cho hïơ thöịng ăöíi múâi quöịc gia hiïơu quaê Giaâo duơc bíơc ăaơi hoơcgiuâp caâc quöịc gia xíy dûơng nïìn kinh tïị caơnh tranh toađn cíìu thöng qua viïơc

1

phaât triïín lûơc lûúơng lao ăöơng linh hoaơt, coâ nùng suíịt cao, lađnh nghïì vađ coâ khaênùng saâng taơo, aâp duơng vađ phöí biïịn nhûông yâ tûúêng vađ cöng nghïơ múâi Chùỉnghaơn, möơt nghiïn cûâu cuêa thïị giúâi gíìn ăíy vïì cíịp bùìng saâng chïị ăaô cho thíịychñnh caâc trûúđng ăaơi hoơc vađ hoơc viïơn nghiïn cûâu chûâ khöng phaêi caâc cöng tyăaô thuâc ăííy tiïịn böơ khoa hoơc trong cöng nghïơ sinh hoơc (Cookson 2007) Caâc

cú súê giaâo duơc ăaơi hoơc cuông ăoâng möơt vai trođ quan troơng trong caâc nïìn kinh tïịkhu vûơc vađ trong nûúâc (Yusuf vađ Nabeshima 2007)

Theo cuöịn Kiïịn taơo Xaô höơi Tri thûâc, baâo caâo chñnh saâch múâi nhíịt cuêa Ngín

hađng Thïị giúâi vïì nhûông ăoâng goâp cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc ăöịi vúâi viïơc phaât triïínkinh tïị bïìn vûông (Ngín hađng Thïị giúâi 2002), nhûông hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơchiïơu quaê cao bao göìm möơt loaơt caâc mö hònh töí chûâc – khöng chó lađ caâc trûúđngăaơi hoơc nghiïn cûâu mađ cođn coâ caâc trûúđng baâch khoa, caâc trûúđng khoa hoơc xaôhöơi vađ nhín vùn, caâc cú súê ăađo taơo kyô thuíơt ngùưn haơn, caâc trûúđng cao ăùỉngcöơng ăöìng, ăaơi hoơc múê… – caâc cú súê nađy ăađo taơo ra nhiïìu loaơi cöng nhín,ngûúđi lao ăöơng lađnh nghïì mađ thõ trûúđng lao ăöơng luön tòm kiïịm Möîi loaơi hònh

cú súê giaâo duơc coâ möơt vai trođ quan troơng vađ caâc chñnh phuê thûúđng quan tímnhiïìu ăïịn viïơc ăaơt ặúơc sûơ phaât triïín cín ăöịi giûôa caâc thađnh phíìn khaâc nhaucuêa hïơ thöịng giaâo duơc Ngay caê trong möơt nïìn kinh tïị tûúng ăöịi phaât triïín (nhûChi-lï), uy tñn vađ chíịt lûúơng keâm coêi cuêa khu vûơc ăađo taơo nghïì ăaô lađm giaêmkhaê nùng ăaâp ûâng nhu cíìu lao ăöơng lađnh nghïì cuêa nûúâc nađy, nhû ặúơc nïutrong möơt baâo caâo gíìn ăíy vïì giaâo duơc ăaơi hoơc (OECD 2009)

Trong hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc, caâc trûúđng ăaơi hoơc nghiïn cûâu ăoâng vaitrođ chuê chöịt trong viïơc ăađo taơo nhûông chuýn gia cao cíịp, nhûông nhađ khoa hoơcvađ nhađ nghiïn cûâu cíìn thiïịt cho nïìn kinh tïị vađ ăïí taơo ra tri thûâc múâi nhùìm höîtrúơ cho caâc hïơ thöịng saâng taơo quöịc gia (Ngín hađng Thïị giúâi 2002) Trong böịicaênh nađy, möơt trong nhûông ûu tiïn hađng ăíìu cuêa nhiïìu chñnh phuê lađ phaêi ăaêmbaêo cho caâc trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu cuêa hoơ thûơc sûơ hoaơt ăöơng dûơa trïn nhûôngthađnh tûơu múâi nhíịt vïì khoa hoơc vađ trñ túơ

Coâ nhiïìu víịn ăïì quan troơng ặúơc ăùơt ra khi caâc trûúđng ăaơi hoơc trïn thïị giúâiphaêi hûúâng túâi võ trñ ăùỉng cíịp thïị giúâi vađ viïơc nađy ăang trúê nïn phöí biïịn Taơisao “ăùỉng cíịp thïị giúâi” lađ chuíín mûơc mađ bíịt kyđ möơt quöịc gia nađo cuông khaâtkhao vađ röìi cöị gùưng xíy dûơng ñt nhíịt möơt nhoâm nhoê caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉngcíịp thïị giúâi trong hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc cuêa mònh? Phaêi chùng nhiïìu quöịcgia seô coâ lúơi nhiïìu hún nïịu phaât triïín möơt hïơ thöịng giaâo duơc phuđ húơp nhíịt choquöịc gia mònh mađ khöng quan tím ăïịn lúơi thïị tûúng ăöịi khi so saânh vúâi caâcquöịc gia khaâc? Liïơu ắnh nghôa “ăùỉng cíịp thïị giúâi” coâ ăöìng nghôa vúâi “tinh hoaphûúng Tíy”, vađ do víơy mang tñnh thađnh kiïịn cöị hûôu ăöịi líơp vúâi truýìn thöịngvùn hoâa trong giaâo duơc ăaơi hoơc úê nhûông quöịc gia khöng phaêi phûúng Tíy? Coâphaêi chó coâ caâc trûúđng ăaơi hoơc chuýn vïì nghiïn cûâu lađ thuöơc ăùỉng cíịp thïị

giúâi, hay liïơu caâc loaơi hònh cú súê giaâo duơc ăaơi hoơc khaâc (nhû caâc ăaơi hoơc sûphaơm, ăaơi hoơc baâch khoa, cao ăùỉng cöơng ăöìng vađ ăaơi hoơc múê) cuông mongmuöịn nùìm trong söị nhûông trûúđng töịt nhíịt thuöơc nhoâm ăoâ theo quan ăiïímquöịc tïị?

Baâo caâo nađy seô khöng ăi síu xem xeât nhûông cíu hoêi quan troơng nïu trïn.Trong khi cöng nhíơn rùìng caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi lađ möơt phíìn cuêahïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc quöịc gia vađ nïn hoaơt ăöơng trong khuön khöí cuêa hïơthöịng nađy, baâo caâo chuâ troơng khaêo saât caâch thûâc mađ möơt söị trûúđng ăaơi hoơcvûúơt lïn díîn ăíìu trong söị caâc trûúđng cuđng nhoâm, qua ăoâ giuâp caâc nûúâc vađ laônhăaơo caâc trûúđng ăaơi hoơc tòm ra con ặúđng phuđ húơp ăïí ăaơt ặúơc võ thïị ăùỉng cíịpthïị giúâi Búêi víơy, muơc tiïu chñnh cuêa baên baâo caâo nađy lađ tòm hiïíu nhûông thaâchthûâc liïn quan túâi viïơc xíy dûơng caâc trûúđng ăaơi hoơc coâ khaê nùng caơnh tranhtoađn cíìu (cođn ặúơc goơi lađ caâc trûúđng ăaơi hoơc “ăùỉng cíịp thïị giúâi”, “tinh hoa”,hay “ăíìu tađu”) ăïí coâ thïí caơnh tranh hiïơu quaê vúâi caâc trûúđng ûu tuâ nhíịt Vađ liïơucoâ möơt mö thûâc hay khuön míîu nađo ăïí coâ thïí nhanh choâng ăaơt ặúơc võ trñăùỉng cíịp thïị giúâi hay khöng?

Ăïí traê lúđi cho caâc cíu hoêi trïn, baên baâo caâo bùưt ăíìu bùìng viïơc ặa ra möơtắnh nghôa khaê duơng vïì trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi Tiïịp theo, baên baâocaâo phaâc thaêo vađ phín tñch caâc chiïịn lûúơc vađ hûúâng ăi khaê dô cho viïơc thađnhlíơp nhûông trûúđng ăaơi hoơc nhû víơy, cuông nhû xaâc ắnh nhûông thaâch thûâc, chiphñ vađ ruêi ro gùưn liïìn vúâi caâch tiïịp cíơn nađy Baên baâo caâo kïịt luíơn bùìng caâchxem xeât nhûông hïơ luơy mađ nhûông ýịu töị kïí trïn taâc ăöơng ăïịn nhûông nöî lûơc cuêaNgín hađng Thïị giúâi trong viïơc höî trúơ xíy dûơng caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïịgiúâi vađ tûđ ăoâ ặa ra nhûông lûơa choơn, quan ăiïím thay thïị cho caâc quöịc gia trongquaâ trònh phaât triïín hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc phuđ húơp vađ hiïơu quaê nhíịt vađ ăaâpûâng ặúơc caâc nhu cíìu cuơ thïí cuêa nûúâc mònh

Thïị nađo lađ möơt trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi?

Trong thíơp kyê trûúâc, thuíơt ngûô “trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi” ăaô trúê thađnhmöơt cuơm tûđ khaâ quen thuöơc, khöng chó mang nghôa lađ caêi thiïơn chíịt lûúơng hoơctíơp vađ nghiïn cûâu trong giaâo duơc ăaơi hoơc mađ quan troơng hún lađ phaât triïín nùnglûơc caơnh tranh trong möi trûúđng giaâo duơc ăaơi hoơc trïn toađn cíìu thöng qua viïơclônh höơi, thñch ûâng vađ saâng taơo tri thûâc tiïịn böơ Vúâi viïơc sinh viïn mong muöịntheo hoơc taơi cú súê giaâo duơc ăaơi hoơc töịt nhíịt trong khaê nùng tađi chñnh cuêa mònhvađ thûúđng khöng phín biïơt biïn giúâi quöịc gia, ăöìng thúđi chñnh phuê caâc nûúâcnöî lûơc nhùìm töịi ăa hoâa lúơi ñch thu ặúơc tûđ caâc khoaên ăíìu tû vađo caâc trûúđng ăaơihoơc, võ thïị quöịc tïị ăang trúê thađnh möơt möịi quan tím ngađy cađng quan troơng ăöịivúâi caâc trûúđng giaâo duơc trïn thïị giúâi (Williams vađ Van Dyke 2007) Tuy nhiïn,Altbach ăaô ặa ra möơt ăaânh giaâ khaâ cö ăoơng vađ chuíín xaâc rùìng nghõch lyâ cuêa

trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi lađ “moơi ngûúđi ăïìu muöịn coâ trûúđng ăaơi hoơcăùỉng cíịp thïị giúâi, nhûng chùỉng ai biïịt noâ lađ caâi gò, vađ tíịt thaêy khöng biïịt bùìngcaâch nađo ăïí coâ ặúơc noâ” (Altbach 2004).

Viïơc trúê thađnh thađnh viïn cuêa nhoâm ăùơc quýìn göìm caâc trûúđng ăaơi hoơcăùỉng cíịp thïị giúâi khöng thïí dô nhiïn coâ ặúơc ặúơc bùìng viïơc tûơ xïịp haơng; mađngûúơc laơi, võ thïị ăùỉng cíịp hađng ăíìu chó ăaơt ặúơc khi ặúơc quöịc tïị ghi nhíơn.Cho ăïịn gíìn ăíy, quy trònh nađy múâi bao göìm ýịu töị chuê quan mađ phíìn lúân coâặúơc tûđ danh tiïịng Vñ duơ, caâc trûúđng ăaơi hoơc thuöơc nhoâm Ivy League úê Myô nhûHavard, Yale, hay Columbia; caâc trûúđng ăaơi hoơc Oxford hay Cambridge úê Anh;trûúđng Ăaơi hoơc Tokyo, ăïìu coâ truýìn thöịng nùìm trong nhoâm ăùơc quýìn caâctrûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu; tuy víơy, laơi chûa coâ caâch ăaânh giaâ trûơc tiïịp vađ chñnhxaâc nađo ặúơc ặa ra ăïí minh chûâng cho võ thïị ûu viïơt cuêa caâc trûúđng nađy trïngoâc ăöơ caâc kïịt quaê nöíi bíơt nhû ăađo taơo sinh viïn cao hoơc, kïịt quaê nghiïn cûâu,vađ chuýín giao cöng nghïơ Thíơm chñ viïơc sinh viïn töịt nghiïơp caâc trûúđng nađyặúơc traê lûúng cao hún cuông coâ thïí ặúơc xem lađ díịu hiïơu ăïí ăaânh giaâ giaâ trõgiaâo duơc ăñch thûơc

Tuy víơy, vúâi sûơ phöí biïịn caâc danh saâch trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu trong vađinùm qua, ngađy cađng xuíịt hiïơn nhiïìu caâch thûâc xaâc ắnh vađ phín loaơi möơt caâchhïơ thöịng caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi (IHEP 2007) Mùơc duđ híìu hïịt viïơcxïịp haơng caâc trûúđng nöíi tiïịng nhíịt ặúơc thûơc hiïơn nhùìm phín loaơi caâc trûúđngăaơi hoơc trong phaơm vi möơt nûúâc nhûng cuông coâ möơt söị nöî lûơc nhùìm thiïịt líơpviïơc xïịp haơng trïn phaơm vi quöịc tïị Hiïơn taơi coâ hai hïơ thöịng xïịp haơng quöịc tïịtoađn diïơn nhíịt do THES vađ Ăaơi hoơc Giao thöng Thûúơng Haêi (SJTU) thûơc hiïơn –

trong ăoâ cho pheâp coâ sûơ so saânh chuíín röơng raôi giûôa caâc trûúđng úê caâc quöịc giakhaâc nhau

Ăïí so saânh tíìm cúô quöịc tïị cuêa caâc trûúđng, viïơc xíy dûơng baêng danh saâchcaâc trûúđng ặâng ăíìu cíìn phaêi sûê duơng thöng tin khaâch quan hoùơc chuê quan(hoùơc caê hai) thu ặúơc tûđ chñnh caâc trûúđng ăaơi hoơc hoùơc tûđ cöng chuâng Xïịphaơng cuêa THES ăaô choơn ra 200 trûúđng hađng ăíìu trïn thïị giúâi Líìn ăíìu tiïn ặúơc

giúâi thiïơu vađo nùm 2004, phûúng phaâp luíơn cuêa caâch xïịp haơng nađy tíơp trungchuê ýịu vađo danh tiïịng quöịc tïị, kïịt húơp vúâi nhûông thöng tin chuê quan (nhûăaânh giaâ cuêa caâc trûúđng khaâc vađ khaêo saât cöng taâc tuýín ngûúđi quaên lyâ), thöngtin ắnh lûúơng (nhû söị lûúơng caâc khoa vađ sinh viïn quöịc tïị) vađ tíìm aênh hûúêngcuêa khoa (nhû lađ ăaơi diïơn cuêa caâc trñch díîn nghiïn cûâu) Ăi vađo hoaơt ăöơng tûđnùm 2003, SJTU ăaô sûê duơng phûúng phaâp xïịp haơng lađ tíơp trung vađo caâc chó söịkhaâch quan riïng biïơt nhû thađnh tñch nghiïn cûâu vađ hoơc thuíơt cuêa khoa, caâccûơu sinh viïn vađ giaêng viïn ăïí tòm ra 500 trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu trïn thïị giúâi.Nhûng biïơn phaâp ăaânh giaâ dûơa trïn caâc íịn phíím, tađi liïơu ặúơc trñch díîn, vađcaâc giaêi thûúêng quöịc tïị ăùơc biïơt (nhû Giaêi Nö bel, Huy chûúng Sûơ nghiïơp giaâo

duơc) Baêng 1 thïí hiïơn kïịt quaê xïịp haơng caâc trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu thïị giúâinùm 2008 do taơp chñ THES vađ ăaơi hoơc SJTU bònh choơn.

Bíịt chíịp nhûông haơn chïị lúân trong caâch thûâc xïịp haơng khi thûơc hiïơn bíịt kyđăúơt xïịp haơng nađo (theo Salmi vađ Saroyan, 2007), caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịpthïị giúâi ặúơc cöng nhíơn möơt phíìn nhúđ nhûông thađnh tñch xuíịt sùưc cuêa mònh.Cuơ thïí, caâc trûúđng nađy ăađo taơo ra nhûông sinh viïn gioêi ăaâp ûâng ặúơc ýu cíìucao cuêa thõ trûúđng lao ăöơng; thûơc hiïơn nhûông cöng trònh nghiïn cûâu múâi ặúơc

Baêng 1 Danh saâch 20 trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu thïị giúâi theo xïịp haơng cuêa THES vađ SJTU nùm 2008

Berkeley

Massachusetts (MIT)

Massachusetts (MIT)

Los Angeles

California, San Diego

Madison

San Francisco

Nguöìn: THES 2008; SJTU 2008.

ăùng trïn nhûng taơp chñ khoa hoơc hađng ăíìu; ăoâng goâp vađo cöng cuöơc caâch tíncöng nghïơ thöng qua caâc bùìng saâng chïị vađ chûâng chó taơi caâc viïơn nghiïn cûâukhoa hoơc.

Híìu hïịt caâc trûúđng ăaơi hoơc ặúơc cöng nhíơn ăùỉng cíịp thïị giúâi ăïìu bùưtnguöìn tûđ möơt söị ríịt nhoê caâc quöịc gia, phíìn lúân úê phûúng tíy Thûơc tïị, theoxïịp haơng cuêa Ăaơi hoơc SJTU thò Ăaơi hoơc Tokyo lađ trûúđng duy nhíịt khöng phaêi úêMyô hoùơc Anh ặúơc loơt vađo töịp 20 Nïịu nhû cho rùìng tíịt caê chó coâ khoaêng 30ăïịn 50 ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi theo vađ nhû Ăaơi hoơc SJTU cho rùìng hoơ ăïìuăïịn tûđ möơt nhoâm 8 quöịc gia Bùưc Myô vađ Tíy Íu thò Nhíơt Baên lađ möơt ngoaơi lïơ

THES laơi coâ möơt danh saâch phaơm vi quöịc gia röơng hún ngoađi nhoâm quöịc gia

trïn trong söị 50 ăaơi hoơc ặâng ăíìu thïị giúâi (taơi 11 nûúâc), bao göìm caê HöìngCöng, Trung Quöịc, New Zealand vađ Singapore (Hònh 1)

Möơt vađi hoơc giaê cöị gùưng ặa ra ắnh nghôa vïì trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïịgiúâi bùìng caâch xaâc ắnh möơt söị ăùơc ăiïím cú baên cuêa noâ – nhûông ýịu töị mađcaâc trûúđng nađy coâ trong khi nhûông trûúđng ăaơi hoơc thöng thûúđng khaâc khöng coâ.Chùỉng haơn nhû ăöơi nguô giaêng viïn coâ chuýn mön cao, xuíịt sùưc trong nghiïncûâu, giaêng daơy coâ chíịt lûúơng cao, coâ nguöìn tađi trúơ lúân tûđ chñnh phuê vađ phi chñnhphuê, coâ sinh viïn quöịc tïị vađ tađi nùng, tûơ do nghiïn cûâu, coâ cú cíịu quaên trõ tûơchuê töịt, cú súê trang thiïịt bõ töịt cho giaêng daơy, nghiïn cûâu, quaên lyâ hađnh chñnh,vađ (thûúđng lađ) ăúđi söịng cuêa sinh viïn (theo Altbach 2004; Khoon vađ cöơng sûơ.2005; Niland 2000, 2007) Caâc nghiïn cûâu húơp taâc giûôa caâc trûúđng ăaơi hoơc Anhvađ Trung Quöịc gíìn ăíy vïì chuê ăïì nađy (Alden vađ Lin 2004) ăaô ặa ra möơt danhmuơc thíơm chñ lađ dađi hún vïì caâc ăùơc ăiïím nhíơn daơng chuê ýịu, tûđ danh tiïịng

Hònh 1 Phín böí caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi theo khu vûơc ắa lyâ

(Nhoâm 50 trûúđng hađng ăíìu nùm 2008)

Nguöìn: THES 2008; SJTU 2008.

quöịc tïị cuêa trûúđng cho ăïịn nhûông quan niïơm trûđu tûúơng hún nhû sûơ ăoâng goâpcuêa trûúđng ăoâ ăöịi vúâi xaô höơi – nhûông ăùơc ăiïím ríịt khoâ ắnh lûúơng möơt caâchkhaâch quan.

Trong möơt nöî lûơc ặa ra möơt ắnh nghôa hiïơn thûơc hún vïì trûúđng ăaơi hoơcăùỉng cíịp thïị giúâi, baâo caâo nađy ặa ra möơt trûúđng húơp sau ăïí xíy dûơng khaâiniïơm Ăoâ lađ nhûông kïịt quaê ûu viïơt cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu (nhû söịsinh viïn töịt nghiïơp ặúơc nhiïìu ngûúđi sûê duơng lao ăöơng mong muöịn tuýínduơng, caâc nghiïn cûâu tiïn phong, vađ chuýín giao cöng nghïơ) nïn ặúơc xem lađ

thađnh töị thiïịt ýịu trong 03 tíơp húơp nhín töị sau: (a) tíơp trung nhiïìu tađi nùng (giaêng viïn vađ sinh viïn), (b) nguöìn lûơc döìi dađo ăïí taơo dûơng möi trûúđng hoơc tíơp töịt vađ triïín khai nghiïn cûâu caâc lônh vûơc díîn ăíìu, vađ (c) coâ caâc ăùơc ăiïím

quaên trõ thuíơn lúơi trong ăoâ thuâc ăííy thûơc hiïơn caâc tíìm nhòn chiïịn lûúơc, oâc saâng

taơo vađ sûơ nùng ăöơng, cuông nhû lađm cho caâc trûúđng coâ khaê nùng ra quýịt saâchvađ quaên lyâ nguöìn lûơc mađ khöng bõ caâc thuê tuơc hađnh chñnh quan liïu gíy trúê ngaơi(Hònh söị 2)

Nhûông con ặúđng ăi ăïịn sûơ chuýín ăöíi

Coâ hai quan ăiïím song hađnh cíìn ặúơc cín nhùưc khi xem xeât viïơc lađm thïị nađoăïí xíy dûơng caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi Vïì taâc ăöơng bïn ngoađi, quanăiïím ăíìu tiïn liïn quan ăïịn vai trođ cuêa chñnh phuê cíịp quöịc gia, caâc cú quannhađ nûúâc cíịp bang vađ tónh, cuông nhû nguöìn lûơc cuêa hoơ dađnh cho viïơc phaâttriïín danh tiïịng cuêa caâc trûúđng Quan ăiïím thûâ hai mang tñnh nöơi taơi Ăoâ lađtûđng trûúđng cíìn phaêi thûơc hiïơn nhûông bûúâc ăi vađ tiïịn trònh cíìn thiïịt ăïí chuýínăöíi chñnh mònh thađnh caâc trûúđng ăùỉng cíịp thïị giúâi

Vai trođ cuêa Chñnh phuê

Trong quaâ khûâ, vai trođ cuêa chñnh phuê chûa phaêi lađ taâc nhín chuê ăaơo trong viïơcthuâc ăííy sûơ gia tùng söị lûúơng caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi Lõch sûê caâctrûúđng ăaơi hoơc thuöơc Liïn ăoađn Ivy taơi Myô cho thíịy, nhòn töíng thïí thò vai trođ cuêachñnh phuê ngađy cađng tùng lïn theo möơt quaâ trònh tõnh tiïịn, hún lađ bùìng sûơ canthiïơp coâ suy tñnh cuêa chñnh phuê Tûúng tûơ, caâc trûúđng Ăaơi hoơc Oxford vađCambridge ăaô tûơ mònh phaât triïín qua nhiïìu thïị kyê, vúâi sûơ höî trúơ tûđ ngín saâchnhađ nûúâc úê mûâc ăöơ khaâc nhau, nhûng laơi coâ quýìn tûơ quaên cao trong cöng viïơcquaên trõ, xaâc ắnh nhiïơm vuơ, vađ phûúng hûúâng hoaơt ăöơng Tuy nhiïn, hiïơn nayhiïịm khi möơt trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi ặúơc thađnh líơp nhanh choângmađ laơi khöng coâ möi trûúđng chñnh saâch thuíơn lúơi vúâi sûơ höî trúơ vađ saâng kiïịn trûơctiïịp tûđ nhađ nûúâc Ăoâ lađ vò chi phñ cao trong viïơc thiïịt líơp caâc phûúng tiïơn vađnùng lûơc nghiïn cûâu trònh ăöơ cao

Kinh nghiïåm quöëc tïë cho thêëy coá 03 caách tiïëp cêån cú baãn maâ chñnh phuã caácnûúác coá thïí xem xeát trong quaá trònh xêy dûång trûúâng àaåi hoåc àùèng cêëp thïë giúái.Cuå thïí laâ:

Caác chñnh phuã coá thïí xem xeát viïåc nêng cêëp möåt söë ñt caác trûúâng àaåi hoåchiïån hûäu coá tiïìm nùng vûúåt tröåi (caách tiïëp cêån lûåa choån ngûúâi chiïën thùæng).Caác chñnh phuã coá thïí khuyïën khñch möåt söë cú súã giaáo duåc hiïån hûäu saápnhêåp vúái nhau vaâ chuyïín àöíi thaânh möåt trûúâng àaåi hoåc múái coá khaã nùngquy tuå tiïìm lûåc cuãa nhau thaânh möåt trûúâng àùèng cêëp thïë giúái (caách tiïëp cêåntaåo mêîu höîn húåp)

Caác chñnh phuã coá thïí thaânh lêåp múái caác trûúâng àaåi hoåc àùèng cêëp thïë giúáitûâ àêìu (caách tiïëp cêån laâm múái tûâ àêìu)

Baãng 2 nïu trïn toám tùæt nhûäng ûu vaâ nhûúåc àiïím cuãa möîi caách tiïëp cêån.Lûu yá rùçng caác tiïëp cêån naây coá thïí tûúng höî vúái nhau, do vêåy, caác quöëc gia coáthïí triïín khai höîn húåp caác chiïën lûúåc dûåa trïn nhûäng mö hònh nïu trong baãng

Hònh 2 Caác àùåc àiïím cuãa möåt trûúâng Àaåi hoåc Àùèng cêëp Thïë giúái (WCU): Liïn kïët caác nhên töë

Nguöìn: Jamil Salmi.

Trûúâng ÀH Àùèng cêëp Thïë Giúái

Chiïën lûúåc úã cêëp àưå trûúâng àẩi hổc

Trûúác hïët, viïåc thânh lêåp mưåt trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái àôi hỗi sûå lậnh

Nguưìn: Jamil Salmi.

Bẫng 2 Nhûäng thuêån lúåi vâ hẩn chïë cuãa tûâng cấch tiïëp cêån chiïën lûúåc trong viïåc thânh lêåp cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái

ăaơo maơnh meô, möơt tíìm nhòn roô rađng vïì nhiïơm vuơ vađ muơc tiïu cuêa trûúđng, ăöìngthúđi coâ kïị hoaơch chiïịn lûúơc ặúơc vaơch ra roô rađng ăïí chuýín hoâa tíìm nhòn ăoâthađnh nhûông muơc tiïu vađ chûúng trònh cuơ thïí Caâc trûúđng ăaơi hoơc coâ mongmuöịn thu ặúơc kïịt quaê töịt hún thûúđng thûơc hiïơn viïơc ăaânh giaâ khaâch quan caâcthïị maơnh cuêa hoơ vađ nhûông lônh vûơc cíìn caêi thiïơn, ặa ra caâc muơc tiïu ắnhhûúâng múâi, cuông nhû líơp vađ triïín khai möơt kïị hoaơch caêi töí nhùìm níng cao kïịtquaê hoaơt ăöơng Ngûúơc laơi, nhiïìu trûúđng laơi thúđ ú vúâi triïín voơng cuêa hoơ, thiïịu tíìmnhòn hoađi baôo vïì tûúng lai töịt ăeơp hún, trong khi tiïịp tuơc hoaơt ăöơng theo kiïíucuô, vađ röịt cuöơc lađ tuơt laơi ngađy cađng xa so vúâi caâc ăöịi thuê trong vađ ngûúđi nûúâc.

Baêng liïơt kï toâm tùưt

Sau ăíy lađ caâc cíu hoêi chuê ýịu mađ caâc chñnh phuê vađ trûúđng hoơc cíìn giaêi ăaâpăïí ắnh hûúâng cho viïơc thađnh líơp caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi:Taơi sao nûúâc ăoâ cíìn möơt trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi? Nhûông lúơi ñchkinh tïị vađ giaâ trõ gia tùng mađ hoơ mong muöịn lađ gò khi thađnh líơp möơt trûúđngăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi so vúâi giaâ trõ cuêa nhûông trûúđng hiïơn taơi?

Tíìm nhòn ăöịi vúâi trûúđng ăaơi hoơc nađy lađ gò? Võ trñ mađ trûúđng nađy seô ăaơt ặúơclađ gò?

Nhađ nûúâc mong muöịn vađ coâ thïí ăíìu tû xíy dûơng bao nhiïu trûúđng ăaơi hoơcăùỉng cíịp thïị giúâi?

Chiïịn lûúơc nađo lađ töịt nhíịt trong hoađn caênh hiïơn taơi cuêa quöịc gia ăoâ: níngcíịp caâc trûúđng hiïơn hûôu, saâp nhíơp laơi, hay xíy dûơng caâc trûúđng múâi?Quaâ trònh choơn loơc giûôa caâc trûúđng seô thûơc hiïơn nhû thïị nađo nïịu caâch tiïịpcíơn thûâ nhíịt vađ thûâ hai ặúơc lûơa choơn?

Möịi quan hïơ vađ saâp nhíơp, tûúng thñch giûôa nhûông trûúđng múâi vúâi nhûôngtrûúđng ăaơi hoơc cuô seô nhû thïị nađo?

Sûơ chuýín ăöíi nhû víơy seô ặúơc tađi trúơ ra sao? Bao nhiïu phíìn trùm ặúơc chitûđ ngín saâch nhađ nûúâc? Phíìn nađo seô do khu vûơc tû nhín tađi trúơ? Caâc saângkiïịn ăïí cuơ thïí hoâa viïơc nađy seô nhû thïị nađo (vñ duơ cíịp ăíịt hay miïîn thúị)?Cöng viïơc quaên lyâ seô ặúơc böị trñ nhû thïị nađo ăïí thuâc ăííy quaâ trònh chuýínăöíi nađy vađ höî trúơ cho thûơc tiïîn quaên trõ phuđ húơp? Mûâc ăöơ tûơ chuê vađ caâc hònhthûâc chõu traâch nhiïơm ặúơc aâp duơng ra sao cho phuđ húơp?

Vai trođ cuêa chñnh phuê trong quaâ trònh nađy lađ gò?

Lađm thïị nađo ăïí trûúđng ăaơi hoơc ăoâ xíy dûơng ặúơc ăöơi nguô laônh ăaơo töịt nhíịt?Tíìm nhòn vađ caâc tuýn böị vïì sûâ mïơnh lađ gò, vađ caâc muơc tiïu cuơ thïí mađtrûúđng ăaơi hoơc ăoâ cíìn phaêi ăaơt ặúơc lađ gò?

Nhûông lônh vûơc nađo trûúđng ăoâ cíìn phaêi phíịn ăíịu ăaơt mûâc xuíịt sùưc trong caêgiaêng daơy vađ nghiïn cûâu?

Nhoâm sinh viïn hûúâng túâi lađ ăöịi tûúơng nađo?

Caâc muơc tiïu quöịc tïị hoâa mađ trûúđng ăoâ cíìn phaêi ăaơt ặúơc lađ gò (vïì chuýnngađnh, sinh viïn, chûúng trònh, v.v.)?

Hïơ quaê ăöịi vúâi Ngín hađng thïị giúâi

Trong lônh vûơc giaâo duơc ăaơi hoơc, húơp taâc cuêa Ngín hađng Thïị giúâi vúâi chñnh phuêcaâc nûúâc ăang phaât triïín vađ ăang chuýín ăöíi tíơp trung chuê ýịu vađo caêi caâchvađ nhûông víịn ăïì vïì hïơ thöịng Höî trúơ cuêa Ngín hađng Thïị giúâi bao göìm tû víịnvïì chñnh saâch, cöng taâc phín tñch, caâc hoaơt ăöơng böìi dûúông nùng lûơc vađ trúơgiuâp tađi chñnh thöng qua caâc khoaên vay vađ tñn duơng nhùìm taơo ăiïìu kiïơn thuíơnlúơi vađ gùưn vúâi viïơc thiïịt kïị vađ triïín khai thûơc hiïơn caêi caâch giaâo duơc ăaơi hoơc quy

mö lúân

Tuy nhiïn, trong nhûông nùm gíìn ăíy, ngađy cađng coâ nhiïìu quöịc gia ýu cíìuNgín hađng Thïị giúâi giuâp ăúô xaâc ắnh nhûông khoâ khùn chñnh khiïịn cho trûúđngăaơi hoơc cuêa caâc nûúâc khöng thïí trúê thađnh trûúđng ăùỉng cíịp thïị giúâi vađ vaơch rahûúâng phaât triïín nhùìm ăaơt ặúơc muơc tiïu ăoâ Ăïí ăaâp ûâng nhûông ýu cíìu nađy,Ngín hađng Thïị giúâi thíịy rùìng mònh cíìn phaêi cín nhùưc lađm thïị nađo ăïí liïn kïịtsûơ höî trúơ dađnh cho möîi cú súê ăađo taơo ăún leê vúâi nhûông troơng tím truýìn thöịnglađ saâng taơo vađ ăöíi múâi hïơ thöịng Kinh nghiïơm tûđ trûúâc túâi giúđ cho thíịy muơc tiïunađy coâ thïí ăaơt ặúơc thöng qua 3 hònh thûâc can thiïơp böí trúơ líîn nhau coâ thïí kïịthúơp theo nhiïìu caâch tuđy theo hoađn caênh khaâc nhau úê möîi nûúâc:

Hûúâng díîn vađ trúơ giuâp vïì kyô thuíơt nhùìm taơo ăiïìu kiïơn cho caâc quöịc gia (a)xaâc ắnh nhûông lûơa choơn phuđ húơp vađ coâ khaê nùng ăaâp ûâng vïì tađi chñnh; (b)quýịt ắnh söị lûúơng trûúđng ăaơi hoơc ẳnh cao mađ caâc quöịc gia cíìn vađ coâ thïícung cíịp tađi chñnh möơt caâch bïìn vûông, dûơa trïn kïịt quaê phín tñch vïì nguöìnkinh phñ haơn heơp hiïơn coâ hoùơc ặúơc dûơ truđ; (c) xaâc ắnh nhiïơm vuơ cuơ thïítrong tûđng trûúđng húơp vađ võ thïị cuêa möîi trûúđng; vađ (d) xaâc ắnh möịi liïn hïơvúâi phíìn cođn laơi cuêa hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc nhùìm traânh sûơ míịt cín bùìngtrong phín böí nguöìn lûơc

Taơo ăiïìu kiïơn thuíơn lúơi vađ möi giúâi giuâp ăúô nhûông cú súê ăađo taơo múâi ăaơtăùỉng cíịp ặúơc tiïịp cíơn vúâi nhûông kinh nghiïơm quöịc tïị phuđ húơp thöng quacaâc höơi thaêo vađ khaêo cûâu Sûơ höî trúơ nađy coâ thïí bao göìm viïơc liïn kïịt vúâi caâcăöịi taâc nûúâc ngoađi coâ thïí giuâp níng cao nùng lûơc úê nhûông nùm khúêi ăíìucuêa nhûông trûúđng múâi hoùơc trong giai ăoaơn chuýín ăöíi cuêa möơt trûúđngăang phíịn ăíịu trúê thađnh trûúđng ăùỉng cíịp quöịc tïị Ngín hađng Thïị giúâi cuôngcoâ thïí töí chûâc caâc cuöơc thaêo luíơn chñnh saâch giûôa caâc bïn liïn quan vađ caâcăöịi taâc khaâc nhau ăïí cuđng thöịng nhíịt vïì tíìm nhòn chiïịn lûúơc vađ huy ăöơngsûơ höî trúơ cho caâc cú súê ăađo taơo múâi

Ăaêm baêo kinh phñ tađi trúơ cho caâc nghiïn cûâu trûúâc khi ăíìu tû ăïí thiïịt kïị dûơaân vađ chi phñ ăíìu tû dađnh cho viïơc thađnh líơp cú súê ăađo taơo nhû ăaô dûơ kiïịn

Taơi nhûông quöịc gia coâ sùĩn khuön khöí phaâp lyâ vađ khuýịn khñch sûơ phaât triïíncuêa giaâo duơc ăaơi hoơc tû nhín, hoơ coâ thïí tiïịp cíơn vúâi caâc khoaên vay vađ ăaêm baêotađi chñnh cuêa Töí chûâc Tađi chñnh Quöịc tïị (IFC) ăïí böí sung hoùơc thay thïị chokhoaên höî trúơ tađi chñnh cuêa Ngín hađng Thïị giúâi nïịu nhû möơt hoùơc nhiïìutrûúđng ăaơi hoơc ăoâ ặúơc thiïịt kïị hoùơc chuýín ăöíi thađnh mö hònh quan hïơăöịi taâc cöng líơp–tû nhín.

Dô nhiïn ăiïìu quan troơng lađ phaêi xem xeât sao cho caâc phûúng aân lûơa choơntrïn phuđ húơp vúâi ăiïìu kiïơn cuêa tûđng quöịc gia Nhûông nûúâc coâ thu nhíơp trungbònh–khaâ trúê lïn coâ thïí khöng cíìn túâi caâc khoaên vay trïn, nhûng chùưc chùưnvíîn cíìn sûơ tû víịn cuêa Ngín hađng Thïị giúâi do cú quan nađy coâ lúơi thïị so saânhvûđa lađ ngûúđi möi giúâi kiïịn thûâc vađ lađ möơt quan saât viïn vúâi kinh nghiïơm quöịctïị Tham víịn coâ thïí ặúơc cung cíịp theo phûúng thûâc thu phñ dõch vuơ

Kïịt luíơn

Caâc trûúđng ăaơi hoơc xïịp haơng cao nhíịt ăoâng goâp nhiïìu vađo sûơ tiïịn böơ cuêa trithûâc thöng qua nghiïn cûâu, giaêng daơy vúâi giaâo trònh vađ phûúng phaâp sû phaơmsaâng taơo nhíịt trong möi trûúđng thuíơn lúơi nhíịt, coi nghiïn cûâu lađ möơt böơ phíơncíịu thađnh trong giaêng daơy sinh viïn ăaơi hoơc, vađ cho ra trûúđng nhûông sinh viïnxuíịt sùưc caê trong quaâ trònh hoơc tíơp ríịt caơnh tranh vađ (quan troơng hún) sau khiăaô töịt nghiïơp

Khöng coâ möơt cöng thûâc chung hay möơt phûúng thûâc thíìn kyđ nađo ăïí “taơora” möơt trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi Ăiïìu kiïơn cuêa möîi quöịc gia vađ möhònh cuêa caâc trûúđng ríịt khaâc nhau Do víơy, möîi möơt quöịc gia phaêi lûơa choơntrong nhiïìu con ặúđng vađ tòm ra möơt chiïịn lûúơc phaât huy ặúơc lúơi thïị vađ nguöìnlûơc mađ hoơ coâ Kinh nghiïơm trïn thïị giúâi cho thíịy nhûông trûúđng ăùỉng cíịp thïịgiúâi thûúđng coâ nhûông ăiïím chung nhû lađ núi tíơp trung lûúơng lúân nhín tađi, ăadaơng vïì nguöìn lûơc vađ caâch thûâc quaên lyâ linh hoaơt, vađ caâch tiïịp cíơn thađnh cöngtheo con ặúđng ăaô choơn, tûđ viïơc níng cíịp hoùơc saâp nhíơp caâc trûúđng hiïơn taơiăïịn viïơc xíy dûơng nhûông trûúđng múâi

Hún nûôa, viïơc chuýín ăöíi hïơ thöịng trûúđng ăaơi hoơc khöng thïí tiïịn hađnh möơtcaâch taâch biïơt Möơt tíìm nhòn dađi haơn cho viïơc taơo dûơng trûúđng ăaơi hoơc ăùỉngcíịp thïị giúâi – vađ viïơc triïín khai thûơc hiïơn tíìm nhòn ăoâ – cíìn ặúơc löìng gheâpchùơt cheô vúâi (a) chiïịn lûúơc phaât triïín kinh tïị - xaô höơi töíng thïí cuêa quöịc gia, (b)nhûông thay ăöíi ăang diïîn ra vađ kïị hoaơch caêi caâch úê nhûông cíịp thíịp hún tronghïơ thöịng giaâo duơc, vađ (c) kïị hoaơch phaât triïín caâc loaơi hònh cú súê giaâo duơc ăaơihoơc khaâc nhùìm xíy dûơng möơt hïơ thöịng töíng húơp hađi hođa giûôa viïơc daơy, nghiïncûâu vađ phaât triïín theo hûúâng ăíìu tû vađ tíơp trung cöng nghïơ

Mùơc duđ caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi ặúơc xem lađ nhûông trûúđng ăaơihoơc hađng ăíìu vïì nghiïn cûâu nhûng víîn coâ nhûông trûúđng ăùỉng cíịp quöịc tïị

khaâc khöng líịy nghiïn cûâu lađm troơng tím hoùơc khöng hoaơt ăöơng dûơa trïnnghiïn cûâu theo nghôa síu xa nhíịt cuêa thuíơt ngûô nađy Khi caâc quöịc gia bùưt ăíìutriïín khai xíy dûơng trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi, bïn caơnh viïơc xíy dûơngcaâc trûúđng ăaơi hoơc nghiïn cûâu, hoơ cuông phaêi tñnh túâi nhu cíìu xíy dûơng nhûông

cú súê ăađo taơo tiïn tiïịn nhùìm ăaâp ûâng hađng loaơt nhûông nhu cíìu vïì giaâo duơc vađăađo taơo nhû mong ăúơi Tranh luíơn ngađy cađng tùng xung quanh viïơc ăaânh giaâchíịt lûúơng hoơc tíơp úê cíịp ăaơi hoơc chñnh lađ bùìng chûâng cho thíịy chíịt lûúơng caokhöng chó thïí hiïơn úê kïịt quaê hoơc tíơp töịt cuêa nhûông sinh viïn xuíịt sùưc mađ coâleô phaêi ặúơc ăo lûúđng bùìng giaâ trõ gia tùng mađ caâc trûúđng ăaơi hoơc thu ặúơctrong viïơc ăaâp ûâng nhu cíìu hoơc tíơp cuêa söị lûúơng sinh viïn ăang ngađy möơt trúênïn ăa daơng

Sau cuđng, aâp lûơc vađ ăöơng lûơc ăùìng sau viïơc thuâc ăííy xíy dûơng caâc trûúđngăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi phaêi ặúơc nhòn nhíơn möơt caâch ăuâng ăùưn trong böịicaênh cuơ thïí nhùìm traânh viïơc quan troơng hoâa giaâ trõ vađ tíìm quan troơng cuêa cúsúê ăađo taơo ăùỉng cíịp thïị giúâi vađ traânh sûơ míịt cín ăöịi trong caâc mö thûâc phínböí nguöìn lûơc trong hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc quöịc gia Ngay caê trong nïìn kinhtïị tri thûâc toađn cíìu, möîi möơt quöịc gia cöng nghiïơp hay ăang phaât triïín ăïìu tòmcaâch gia tùng phíìn cuêa mònh trong chiïịc baânh kinh tïị, nhu cíìu xíy dûơngtrûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi bõ cûúđng ăiïơu hoâa, vûúơt xa so vúâi nhu cíìu vađnùng lûơc cuêa nhiïìu hïơ thöịng ăïí coâ thïí thu lúơi ặúơc tûđ nhûông cú höơi mađ giaâoduơc vađ nghiïn cûâu tiïn tiïịn ăem laơi, ñt nhíịt lađ trong giai ăoaơn ngùưn trûúâc mùưt.Giöịng nhû nhûông ngađnh cöng nghiïơp dõch vuơ khaâc, khöng phaêi tíịt caê caâcquöịc gia ăïìu cíìn coâ caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi toađn diïơn, ñt nhíịt lađchûa cíìn túâi khi mađ nhûông nhu cíìu giaâo duơc ăaơi hoơc cùn baên hún víîn chûaặúơc ăaâp ûâng Cú súê nghiïn cûâu ăùỉng cíịp thïị giúâi cíìn phaêi coâ ặúơc khoaên ăíìu

tû tađi chñnh khöíng löì, tíơp trung ặúơc nhiïìu nhín tađi xuíịt chuâng, coâ chñnh saâchquaên lyâ taơo ăiïìu kiïơn töịi ăa cho hoaơt ăöơng giaêng daơy vađ nghiïn cûâu Nhiïìu quöịcgia coâ leô seô thu ặúơc nhiïìu lúơi ñch nïịu trûúâc mùưt hoơ ăíìu tû vađo xíy dûơng trûúđngăaơi hoơc ăiïím quöịc gia töịt nhíịt, coâ leô nïn líịy khuön míîu cuêa caâc trûúđng ăiïímcuêa Myô trong thïị kyê 19 hay nhû trûúđng ăaơi hoơc baâch khoa cuêa Ăûâc vađ Canada.Nhûông trûúđng nhû víơy luön coi troơng nhu cíìu ăađo taơo vađ hoơc tíơp ăa daơng cuêasinh viïn trong nûúâc vađ cuêa nïìn kinh tïị Nïịu biïịt tíơp trung nöî lûơc cuêa hoơ vađoăaâp ûâng nhu cíìu cuêa sinh viïn vađ nïìn kinh tïị nöơi ắa, nhûông trûúđng nhû víơy coâthïí seô phaât triïín hiïơu quaê vađ bïìn vûông hún lađ theo ăuöíi nhûông khaât voơng lúânhún ăïí trúê thađnh trûúđng ăùỉng cíịp thïị giúâi Bíịt luíơn nhû thïị nađo, tûđ giúđ trúê ăi,caâc cú súê giaâo duơc ăaơi hoơc seô khöng thïí traânh ặúơc viïơc hoơ bõ so saânh vađ xïịphaơng vúâi caâc trûúđng khaâc, vađ nhûông trûúđng vađ cú súê nghiïn cûâu ặúơc xïịp vađohaơng nhûông trûúđng töịt nhíịt víîn seô tiïịp tuơc lađ nhûông cú súê töịt nhíịt trïn thïị giúâi

CHÛÚNG 1

Trûúđng Ăaơi hoơc

ăùỉng cíịp Thïị giúâi lađ gò?

Trong thíơp niïn trûúâc, thuíơt ngûô “trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi” ăaô trúêthađnh cuơm tûđ thöng duơng, khöng chó ăún thuíìn lađ ăöịi vúâi viïơc níng cao chíịtlûúơng hoơc tíơp vađ nghiïn cûâu úê trûúđng ăaơi hoơc mađ quan troơng hún lađ ăïí níngcao nùng lûơc caơnh tranh trïn thõ trûúđng giaâo duơc ăaơi hoơc toađn cíìu thöng quaviïơc thu thíơp vađ saâng taơo tri thûâc tiïn tiïịn Vúâi nhûông sinh viïn coâ nguýơn voơnghoơc tíơp taơi möơt cú súê ăađo taơo töịt nhíịt mađ hoơ coâ thïí chi traê, bíịt kïí trûúđng ăoânùìm trong hay ngoađi biïn giúâi quöịc gia, vađ vúâi caâc chñnh phuê quan tím ăïịnviïơc phaât huy töịi ăa lúơi nhuíơn khi ăíìu tû vađo caâc trûúđng ăaơi hoơc thò võ trñ cuêamöơt trûúđng trïn phaơm vi toađn cíìu ăang trúê thađnh möịi quan tím ngađy möơt lúâncho caâc cú súê ăađo taơo trïn thïị giúâi (theo Williams vađ Van Dyke 2007) Tuynhiïn, theo quan saât suâc tñch vađ chuíín xaâc cuêa Altbach, nghõch lyâ cuêa trûúđngăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi lađ: “moơi ngûúđi ăïìu muöịn coâ möơt trûúđng ăaơi hoơc ăùỉngcíịp thïị giúâi, khöng möơt ai biïịt noâ lađ caâi gò vađ khöng möơt ai biïịt caâch lađm thïịnađo ăïí coâ möơt trûúđng ăaơi hoơc nhû víơy” (Altbach 2004)

Viïơc trúê thađnh thađnh viïn cuêa nhoâm ăùơc quýìn caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịpthïị giúâi khöng thïí ăaơt ặúơc bùìng viïơc tûơ cöng nhíơn Võ thïị ăùỉng cíịp hađng ăíìuchó coâ thïí ăaơt ặúơc khi quöịc tïị cöng nhíơn Cho maôi túâi gíìn ăíy, quaâ trònh cöngnhíơn ăùỉng cíịp quöịc tïị cuêa möơt truúđng ăaơi hoơc múâi chó tñnh ăïịn ýịu töị chuêquan, chuê ýịu lađ dûơa vađo danh tiïịng cuêa cú súê ăoâ Chùỉng haơn, caâc trûúđng ăaơihoơc thuöơc Ivy League úê Myô nhû Harvard, Yale hay Columbia; caâc trûúđng ăaơihoơc Oxford vađ Cambridge úê Anh; vađ trûúđng ăaơi hoơc Tokyo tûđ trûúâc túâi nay víîn

15

ặúơc xem lađ nhûông trûúđng ăaơi hoơc danh tiïịng hađng ăíìu thïị giúâi Tuy nhiïn, víînchûa coâ biïơn phaâp trûơc tiïịp vađ nghiïm tuâc nađo ặúơc aâp duơng ăïí ăaânh giaâ ăuâng

võ thïị cuêa nhûông cú súê nađy trïn cú súê ăađo taơo sinh viïn cao hoơc, kïịt quaê nghiïncûâu vađ chuýín giao cöng nghïơ Thíơm chñ viïơc lûúng cao hún cho sinh viïn töịtnghiïơp caâc trûúđng nađy cuông coâ thïí ặúơc xem lađ díịu hiïơu ăïí ăaânh giaâ giaâ trõgiaâo duơc ăñch thûơc

Tuy víơy, vúâi viïơc phöí biïịn caâc danh saâch trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu trong vađinùm qua, ngađy cađng xuíịt hiïơn nhiïìu caâch thûâc mang tñnh hïơ thöịng hún trongviïơc xaâc ắnh vađ phín loaơi caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi (IHEP 2007).Mùơc duđ híìu hïịt baêng xïịp haơng nöíi tiïịng nhíịt chuê ýịu quan tím túâi viïơc xïịpthûâ haơng cho caâc trûúđng cuêa möơt nûúâc, nhûng cuông ăaô coâ nhiïìu nöî lûơc ăïí ặa

ra danh saâch xïịp haơng quöịc tïị giađnh cho caâc trûúđng ăaơi hoơc Hai hïơ thöịng xïịploaơi trûúđng ăaơi hoơc quöịc tïị toađn diïơn nhíịt trong ăoâ coâ ặa ra tiïu chñ so saânhcaâc trûúđng giûôa caâc quöịc gia lađ nhûông hïơ thöịng (a) Phuơ trûúng Giaâo duơc ăaơi hoơc cuêa túđ Times (hay THES) cuêa cöng ty TNHH QS Quacquarelli Symonds vađ

(b) Trûúđng ăaơi hoơc Giao thöng Thûúơng Haêi (hay SJTU) Möơt hïơ thöịng xïịp haơngquöịc tïị khaâc do Webometrics biïn soaơn vađ do Phođng thñ nghiïơm Cybermetrics(möơt cú quan cuêa Höơi ăöìng Nghiïn cûâu Quöịc gia – cú quan nghiïn cûâu cöngcöơng chñnh cuêa Tíy Ban Nha) tiïịn hađnh so saânh 4000 trûúđng ăaơi hoơc trïn toađnthïị giúâi vađ cho ăiïím nhûông trûúđng nađy theo thang ăiïím tûđ 1 ăïịn 5 trïn möơt vađilônh vûơc chùỉng haơn nhû xuíịt hiïơn nhiïìu trïn Internet cuông lađ möơt tiïu chñ ăïíăaânh giaâ tíìm quan troơng cuêa cú súê ăađo taơo ặúơc ăïì cíơp

Ăïí so saânh võ thïị trïn thïị giúâi cuêa caâc cú súê ăađo taơo, caâc baêng xïịp haơngặúơc xíy dûơng dûơa trïn söị liïơu khaâch quan hoùơc chuê quan hoùơc caê hai, ặúơcthu thíơp tûđ chñnh caâc trûúđng ăaơi hoơc hoùơc tûđ cöng chuâng Baêng xïịp haơng cuêa

THES choơn 200 trûúđng hađng ăíìu trïn thïị giúâi Bùưt ăíìu tiïịn hađnh tûđ nùm 2004,

phûúng phaâp ăaânh giaâ cuêa THES chuê ýịu dûơa vađo danh tiïịng cuêa caâc trûúđng

trïn thïị giúâi kïịt húơp söị liïơu chuê quan (nhû ăaânh giaâ cuêa chuýn gia), söị liïơuắnh lûúơng (göìm söị lûúơng sinh viïn quöịc tïị vađ khoa giaêng daơy) vađ tíìm aênhhûúêng cuêa khoa (dûơa trïn söị lûúơng ăïì tađi nghiïn cûâu ặúơc cöng böị)

Ra ăúđi tûđ nùm 2003, phûúng phaâp ăaânh giaâ cuêa SJTU tíơp trung vađo nhûôngchó söị khaâch quan hún nhû kïịt quaê nghiïn cûâu vađ hoơc tíơp giaêng daơy cuêa khoa,söị sinh viïn ăaô tûđng hoơc tíơp vađ nhûông ngûúđi hiïơn ăang cöng taâc taơi trûúđng.Phûúng phaâp ăaânh giaâ dûơa vađo cöng trònh nghiïn cûâu, giaêi thûúêng cuêa trûúđngcaê trong nûúâc vađ quöịc tïị (nhû giaêi thûúêng Nobel vađ Huín chûúng Sûơ nghiïơpgiaâo duơc) Phûúng phaâp xïịp haơng cuêa SJTU ặúơc tiïịn hađnh húi khaâc möơt chuât

so vúâi phûúng phaâp cuêa THES: 100 trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu ặúơc xïịp haơng theo

thûâ tûơ 400 trûúđng cođn laơi ặúơc liïơt kï theo tûđng nhoâm khoaêng 50 ăïịn 100 trûúđng(101-52, 153-202, 203-300, vađ ăïịn hïịt), vađ ặúơc sùưp xïịp theo víìn chûô caâi trong

nhoâm (Tiïu chñ cuơ thïí ặúơc sûê duơng búêi möîi möơt trong ba loaơi xïịp haơng trïnặúơc trònh bađy trong Phuơ luơc A) Baêng 1.1 trònh bađy kïịt quaê xïịp haơng nhûôngtrûúđng ăaơi hoơc danh tiïịng thïị giúâi nùm 2008 cuêa hai hïơ thöịng SJTU vađ THES)

Cho duđ hai phûúng phaâp xïịp haơng trûúđng ăaơi hoơc thïí hiïơn trong baêng 1.1cođn nhiïìu haơn chïị lúân, caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi ặúơc thïị giúâi cöngnhíơn möơt phíìn lađ nhúđ vađo ăíìu ra vûúơt tröơi cuêa hoơ Thõ trûúđng lao ăöơng luön coânhu cíìu cao ăöịi vúâi sinh viïn töịt nghiïơp tûđ caâc trûúđng nađy Nhûông cú súê giaâoduơc trïn cođn tiïịn hađnh nhûông nghiïn cûâu tiïn phong vađ ăaô ặúơc cöng böị trïnnhûông taơp chñ nghiïn cûâu chuýn ngađnh hađng ăíìu; vađ ăöịi vúâi caâc trûúđng ăaơihoơc thuöơc lônh vûơc khoa hoơc vađ cöng nghïơ, hoơ ăaô ăoâng goâp nhûông caêi tiïịn kyôthuíơt lúân thöng qua bùìng phaât minh vađ saâng chïị

Baêng 1.1 Danh saâch 20 trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu theo xïịp haơng cuêa THES vađ SJTU nùm 2008

Thûâ haơng THES Thûâ haơng SJTU

Massachusetts (MIT)

College London

Massachusetts (MIT)

Los Angeles

14 Ăaơi hoơc Johns Hopkins 14 Ăaơi hoơc California, San Diego

16 Ăaơi hoơc Quöịc gia Ö-xtríy-li-a 16 Ăaơi hoơc Washington, Seattle

Nguöìn: THES 2008; SJTU 2008.

Híìu hïịt caâc trûúđng ăaơi hoơc ặúơc cöng nhíơn lađ trûúđng ăùỉng cíịp thïị giúâi ăïìuăïịn tûđ möơt söị ñt caâc nûúâc, chuê ýịu lađ ăïịn tûđ phûúng Tíy Trïn thûơc tïị, trûúđngĂaơi hoơc Tokyo lađ trûúđng ăaơi hoơc duy nhíịt khöng phaêi úê Myô vađ Anh loơt vađo top

20 trûúđng ẳnh cao theo hïơ thöịng phín cíịp cuêa SJTU Nïịu cho rùìng chó coâ töíngcöơng 30 ăïịn 50 trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi, theo xïịp haơng cuêa SJTU, thòtoađn böơ caâc trûúđng nađy ăïịn tûđ möơt nhoâm nhoê göìm taâm nûúâc Tíy Íu vađ Bùưc

Höơp 1.1

Hiïíu vađ tíơn duơng ûu thïị cuêa caâc baêng xïịp haơng

Tûúng tûơ nhû viïơc mua sùưm hađng hoâa nhû ö tö, tuâi saâch, vađ quíìn jean, khi mađ khaâch hađng luön tòm kiïịm nhûông nhaôn hađng khan hiïịm, coâ danh tiïịng, vađ nhûông thûâ “töịt nhíịt”, khaâch hađng cuêa cíịp giaâo duơc ăaơi hoơc cuông tòm kiïịm caâc chó söị ăïí níng cao khaê nùng phín biïơt vađ tiïịp cíơn vúâi nhûông trûúđng ăaơi hoơc töịt nhíịt Trong cuöơc ăua giaâo duơc “xa xó”, caâc quöịc gia ăang nöî lûơc phaât triïín nhûông trûúđng “ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi” nhùìm tíơp trung cho sûơ phaât triïín cuêa nïìn kinh tïị tri thûâc Xuíịt phaât tûđ sûâc maơnh cuêa thûâ bíơc, caâc trûúđng ăaơi hoơc ăang tham gia möơt trođ chúi vïì ăöíi múâi vađ ăíìu tû trïn

cú súê caâc phûúng phaâp xïịp haơng, mađ coâ leô vúâi caâi giaâ phaêi traê chñnh lađ sûâc maơnh thûơc sûơ, nùng lûơc tađi chñnh vađ khaê nùng töí chûâc cuêa mònh

Bíịt chíịp baên chíịt míu thuíîn vađ nhûông haơn chïị vïì phûúng phaâp, viïơc xïịp haơng caâc trûúđng ăaơi hoơc ăaô trúê nïn phöí biïịn vađ khoâ coâ thïí biïịn míịt Búêi vò “ăùỉng cíịp thïị giúâi” ặúơc ắnh nghôa dađnh cho ăöịi tûúơng ngûúđi duđng ăa daơng nhíịt, nïn bíịt kyđ ai quan tím ăïịn viïơc ăaânh giaâ thađnh tñch cuêa nhûông töí chûâc giaâo duơc ăaơi hoơc ăïìu khöng thïí boê qua ýịu töị nađy Nhûông khuýịn nghõ töíng quaât sau ăíy, ặúơc phaât triïín dûơa trïn möơt nghiïn cûâu gíìn ăíy vïì caâc baêng xïịp haơng thađnh tñch cao nhíịt, coâ thïí giuâp caâc nhađ hoaơch ắnh chñnh saâch, nhađ ăiïìu hađnh vađ caâc ăöịi tûúơng tham gia giaâo duơc ăaơi hoơc xaâc ắnh giaâ trõ thûơc sûơ cuêa cú höơi mađ möơt töí chûâc chađo múđi:

Hiïíu roô thûâ tûơ xïịp haơng ăoâ thûơc sûơ ăaânh giaâ caâi gò.

Haôy sûê duơng nhiïìu chó söị vađ biïơn phaâp ăaânh giaâ, hún lađ chó chuâ troơng vađo möơt bíơc xïịp haơng duy nhíịt vađ coâ uy tñn.

Khaâch hađng cíìn nùưm ặúơc viïơc so saânh giûôa nhûông chûúng trònh vađ caâc cú súê ăađo taơo giöịng nhau.

Caâc cú súê ăađo taơo coâ thïí sûê duơng baêng xïịp haơng cho muơc ăñch líơp kïị hoaơch chiïịn lûúơc hay caêi thiïơn chíịt lûúơng.

Caâc chñnh phuê coâ thïí sûê duơng baêng xïịp haơng ăïí khuýịn khñch vađ thuâc ăííy nïìn vùn hoâa chuâ troơng chíịt lûúơng.

Khaâch hađng sûê duơng dûô liïơu xïịp haơng coâ thïí sûê duơng baêng xïịp haơng nhû möơt trong nhûông cöng cuơ sùĩn coâ ăïí thöng baâo cho caâc sinh viïn, caâc gia ằnh, vađ ngûúđi tuýín duơng lao ăöơng vađ ăïí khuýịn khñch nhûông cuöơc tranh luíơn cöng khai

Nguöìn: Salmi vađ Saroyan 2007

Myô, cođn Nhíơt Baên, laơi möơt líìn nûôa lađ ngoaơi lïơ duy nhíịt (Phuơ luơc B) THES coâ

möơt danh saâch tûúng ăöịi múê röơng hún göìm caâc quöịc gia ăíìu tiïn trong danhsaâch 50 trûúđng ăaơi hoơc ặâng ăíìu (11 nûúâc), bao göìm Höìng Cöng (TrungQuöịc), New Zealand, vađ Singapore bïn caơnh nhûông quöịc gia Tíy Íu vađ Bùưc Myô(Phuơc luơc C) Biïíu ăöì 1.1 chó ra sûơ phín böị theo ắa lyâ röơng lúân cuêa caâc nûúâccoâ caâc trûúđng ăaơi hoơc nùìm trong töịp 50 trûúđng hađng ăíìu thïị giúâi

Möơt vađi hoơc giaê ăaô nöî lûơc xaâc ắnh nhûông ăùơc ăiïím nöíi bíơt cuêa caâc trûúđngăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi, vađ nhûông ăùơc ăiïím nađy thûúđng khöng tòm thíịy taơinhûông trûúđng ăaơi hoơc thöng thûúđng Caâc hoơc giaê nađy ăaô ặa ra möơt loaơt ăùơcăiïím cú baên, nhû lađ ăöơi nguô giaêng viïn trònh ăöơ cao, sûơ xuíịt xùưc trong nghiïncûâu; giaêng daơy chíịt lûúơng; mûâc tađi trúơ cao tûđ nguöìn cuêa chñnh phuê vađ caâc töíchûâc phi chñnh phuê; nhiïìu sinh viïn gioêi vađ sinh viïn quöịc tïị; tûơ do hoơc thuíơt,

cú cíịu quaên lyâ tûơ chuê ặúơc xaâc ắnh roô rađng; vađ thiïịt bõ ặúơc trang bõ ăíìy ăuêphuơc vuơ cöng taâc nghiïn cûâu, quaên lyâ vađ (thûúđng lađ) ăúđi söịng sinh viïn(Altbach 2004; Khoon vađ cöơng sûơ 2005; Niland 2000, 2007) Möơt nghiïn cûâuphöịi húơp gíìn ăíy vïì chuê ăïì nađy giûôa caâc trûúđng ăaơi hoơc cuêa Anh vađ TrungQuöịc (Alden vađ Lin 2004) ăaô ặa ra möơt danh saâch nhûông thuöơc tñnh thíơm chñcođn dađi hún, tûđ uy tñn quöịc tïị cuêa trûúđng túâi nhûông khaâi niïơm mú höì nhû lađăoâng goâp cuêa trûúđng cho xaô höơi, tíịt caê ăïìu ríịt khoâ ăïí ăaânh giaâ möơt caâch khaâchquan, (Phuơ luơc D)

Trong nöî lûơc ặa ra möơt ắnh nghôa dïî chíịp nhíơn hún vïì caâc trûúđng ăaơi hoơcăùỉng cíịp thïị giúâi, baâo caâo nađy ăaô líơp luíơn rùìng nhûông kïịt quaê vûúơt tröơi cuêa caâc

Nguöìn: THES 2008; SJTU 2008.

Hònh 1.1 Phín böí caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi theo khu vûơc ắa lyâ

(Nhoâm 50 trûúđng hađng ăíìu nùm 2008)

trûúđng nađy (tó lïơ sinh viïn töịt nghiïơp ặúơc tuýín duơng cao, nghiïn cûâu tiïnphong, vađ chuýín giao cöng nghïơ) vïì cú baên coâ thïí quy vïì thuöơc tñnh cuêa banhoâm caâc nhín töị böí sung cho nhau trong söị nhûông trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu:

(a) tíơp trung cao ăöơ vïì tađi nùng (giaêng viïn vađ sinh viïn), (b) caâc nguöìn lûơc döìi

dađo ăïí taơo ra möơt möi trûúđng hoơc tíơp phong phuâ vađ ăïí tiïịn hađnh nhûông nghiïn

cûâu tiïn tiïịn, vađ (c) möi trûúđng quaên trõ thuíơn lúơi khuýịn khñch tíìm nhòn chiïịn

lûúơc, ăöíi múâi, vađ linh hoaơt vađ cho pheâp caâc trûúđng nađy ra quýịt ắnh vađ quaênlyâ ặúơc caâc nguöìn lûơc mađ khöng bõ naơn quan liïu caên trúê

Tíơp trung tađi nùng

Nhín töị quýịt ắnh ăíìu tiïn vađ coâ leô lađ quan troơng nhíịt cuêa sûơ xuíịt sùưc chñnhlađ sûơ hiïơn diïơn cuêa möơt söị lûúơng lúân nhûông sinh viïn ûu tuâ vađ nhûông giaêng viïndanh tiïịng Nhûông trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi coâ thïí lûơa choơn nhûông sinhviïn töịt nhíịt vađ thu huât ặúơc nhûông giaâo sû vađ nhađ nghiïn cûâu coâ trònh ăöơ nhíịt Trong caâc ngađnh khoa hoơc, viïơc choơn ăuâng trûúđng ăaơi hoơc – núi nhûôngnghiïn cûâu ẳnh cao ặúơc thûơc hiïơn trong nhûông phođng thñ nghiïơm ặúơctrang bõ töịt nhíịt búêi nhûông nhađ khoa hoơc coâ tíìm nhòn xa nhíịt lađ ăiïìu cûơc kyđquan troơng George Stigler mö taê viïơc nađy giöịng nhû quaâ trònh taơo quaê cíìutuýịt – trong ăoâ nhûông nhađ khoa hoơc danh tiïịng ặúơc tađi trúơ ăïí thûơc hiïơnnhûông nghiïn cûâu thuâ võ, thu huât ặúơc nhûông giaêng viïn khaâc, vađ sau ăoâ lađhíịp díîn ặúơc nhûông sinh viïn gioêi nhíịt – cho ăïịn khi möơt söị lûúơng lúân caâcnghiïn cûâu ặúơc hònh thađnh taơo nïn sûơ híịp díîn khöng thïí cûúông laơi ặúơcăöịi vúâi bíịt kyđ ngûúđi treê tuöíi nađo múâi gia nhíơp vađo lônh vûơc ăoâ

Mihaly Csikszentmihalyi (1997)Ăíy luön lađ neât ăùơc trûng cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc trong hïơ thöịng Ivy Leaguetaơi Myô hay caâc trûúđng ăaơi hoơc Oxford vađ Cambridge cuêa Anh; vađ cuông lađ ăùơcăiïím cuêa nhûông trûúđng ăaơi hoơc múâi ăaơt ăùỉng cíịp thïị giúâi, nhû Ăaơi hoơc Quöịcgia Singapore (NUS) hay Ăaơi hoơc Thanh Hoa úê Trung Quöịc

Thaâng trûúâc, Ăaơi hoơc Thanh Hoa taơi Bùưc Kinh tuýn böị nhađ trûúđng seô tùngsöị lûúơng caâc phíìn thûúêng trong nùm nay Sinh viïn ăaơt kïịt quaê cao nhû vöắch cuêa möîi tónh vađ ăaơt giaêi trong caâc cuöơc thi sinh viïn quöịc tïị, seô ặúơccíịp hoơc böíng trõ giaâ túâi 40.000 nhín dín tïơ (5.700 USD), nhiïìu gíịp hai líìncon söị cuêa nùm trûúâc

Tin Thïị giúâi Ăaơi hoơc (UWN)(2008a) Vïì mùơt nađy, nhûông nhín töị quan troơng lađ khaê nùng vađ ăùơc quýìn cuêa caâctrûúđng ăaơi hoơc tuýín choơn nhûông hoơc sinh coâ thađnh tñch hoơc tíơp töịt nhíịt Vñ duơ,Ăaơi hoơc Bùưc Kinh, möơt cú súê ăađo taơo hađng ăíìu cuêa Trung Quöịc vïì giaâo duơc ăaơihoơc, hađng nùm tuýín thùỉng 50 hoơc sinh gioêi nhíịt cuêa möîi tónh Ăaơi hoơc

Harvard, Viïơn Cöng nghïơ California, Viïơn Cöng nghïơ Massachusetts (MIT), vađĂaơi hoơc Yale lađ nhûông trûúđng ặúơc lûơa choơn nhiïìu nhíịt úê Hoa Kyđ, ặúơc ăaânhgiaâ qua ăiïím söị trung bònh cuêa Bađi Kiïím tra Ăaânh giaâ Hoơc lûơc (SAT) cuêa nhûôngsinh viïn sùưp nhíơp hoơc cuêa hoơ.

Möơt hïơ quaê tíịt ýịu cuêa quan saât nađy lađ nhûông cú súê ăađo taơo bíơc ăaơi hoơc úênhûông quöịc gia ñt coâ sûơ di chuýín nöơi taơi cuêa sinh viïn vađ caâc giaêng viïn thò coânguy cú thiïịu sûơ trao ăöíi, tûúng taâc vïì hoơc thuíơt Quaê thûơc, nhûông trûúđng ăaơihoơc coâ nguöìn sinh viïn sau ăaơi hoơc dûơa chuê ýịu vađo sinh viïn ăaơi hoơc cuêamònh, hoùơc nguöìn giaêng viïn chuê ýịu líịy tûđ caâc sinh viïn cao hoơc cuêa trûúđngdûúđng nhû khöng thïí vûún lïn ặâng vađo nhoâm tiïn phong vïì phaât triïín trithûâc Möơt cuöơc khaêo saât tiïịn hađnh nùm 2007 taơi caâc trûúđng ăaơi hoơc chíu Íu ăaôtòm ra tyê lïơ nghõch giûôa viïơc tíơn duơng nguöìn nhín lûơc taơi chöî cho viïơc giaêng daơyvađ thađnh tñch nghiïn cûâu: nhûông trûúđng coâ mûâc ăöơ duđng ngûúđi taơi chöî cao nhíịtcoâ kïịt quaê nghiïn cûâu thíịp nhíịt (Aghion vađ cöơng sûơ 2008)

Caâc cú súê ăađo taơo coâ söị lûúơng sinh viïn theo hoơc tùng lïn nhanh choâng vađcoâ chñnh saâch xeât tuýín tûúng ăöịi múê khoâ coâ thïí duy trò tñnh choơn loơc cao ăöịivúâi sinh viïn cuêa mònh Söị lûúơng sinh viïn khöíng löì taơi caâc trûúđng ăaơi hoơc hađngăíìu cuêa nhûông nûúâc Myô La tinh nhû Mexico hay Argentina - UniversidadNacional Autoânoma de Meâxico (Ăaơi hoơc Tûơ quaên Mexico - UNAM) coâ túâi190.418 sinh viïn, vađ Ăaơi Hoơc Buenos Aires (UBA) vúâi 279.306 sinh viïn — chùưcchùưn lađ nhín töị chñnh lyâ giaêi taơi sao nhûông trûúđng ăaơi hoơc nađy ăaô thíịt baơi trongnöî lûơc loơt vađo danh saâch nhûông trûúđng úê töịp ăíìu, mùơc duđ coâ möơt vađi khoa vađtrung tím nghiïn cûâu xuíịt sùưc ăaơt ăùỉng cíịp thïị giúâi ÚÊ möơt thaâi cûơc khaâc, Ăaơihoơc Bùưc Kinh duy trò söị lûúơng tuýín sinh ñt hún 20.000 sinh viïn cho túâi ăíìunhûông nùm 2000 vađ ngay caê hiïơn nay cuông khöng coâ quaâ 30.000 sinh viïn Nhûông trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi thûúđng coâ tyê lïơ cao sinh viïn caohoơc ặúơc lûơa choơn kyô cađng (nhû minh hoơa taơi baêng 1.2), phaên aânh sûâc maơnhtrong nghiïn cûâu vađ thûơc tïị lađ nhûông sinh viïn cao hoơc coâ liïn quan míơt thiïịtvúâi nhûông hoaơt ăöơng nghiïn cûâu cuêa nhûông cú súê ăađo taơo nađy

Khña caơnh quöịc tïị ngađy cađng trúê nïn quan troơng trong viïơc xaâc ắnh cíịutruâc cuêa nhûông trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu thïị giúâi (höơp 1.2) Caê hai baêng xïịphaơng nhûông trûúđng toađn cíìu cuêa THES vađ Taơp chñ Newsweek nùm 2006 ăïìu

coi troơng nhûông trûúđng coâ thađnh töị quöịc tïị maơnh Trong phíìn lúân caâc trûúđnghúơp, caâc trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu thïị giúâi ăïìu coâ sinh viïn vađ giaêng viïn khönghoađn toađn ăïịn tûđ ăíịt nûúâc mađ trûúđng ăaơi hoơc ăoâ ăùơt truơ súê Ăiïìu nađy cho pheâptrûúđng thu huât ặúơc nhûông con ngûúđi tađi nùng nhíịt, bíịt kïí hoơ túâi tûđ ăíu, vađ chopheâp hoơ coâ nhûông saâng kiïịn múâi vađ nhûông hûúâng tiïịp cíơn múâi Vñ duơ, Ăaơi hoơcHarvard coâ tyê lïơ sinh viïn quöịc tïị chiïịm túâi 19%; Ăaơi hoơc Stanford 21%; Ăaơi hoơcColumbia 23% Taơi Ăaơi hoơc Cambridge, 18% sinh viïn ăïịn tûđ bïn ngoađi Anh hay

Liïn minh chíu Íu Caâc trûúđng ăaơi hoơc cuêa Myô ặâng ăíìu nhûông baêng khaêo saâttoađn cíìu cuông coâ möơt tyê lïơ khaâ lúân caân böơ giaêng daơy lađ ngûúđi nûúâc ngoađi Vñduơ, gíìn 30% ăöơi nguô caân böơ giaâo viïn, kïí caê caân böơ giaêng daơy y khoa, taơi Ăaơihoơc Harvard lađ ngûúđi nûúâc ngoađi Tûúng tûơ nhû víơy, tyê lïơ giaêng viïn ngûúđi nûúâcngoađi taơi Ăaơi hoơc Oxford vađ Cambridge líìn lûúơt lađ 36% vađ 33% Ngûúơc laơi, chócoâ 7% trong töíng söị caâc nhađ nghiïn cûâu taơi Phaâp lađ ngûúđi nûúâc ngoađi Khöngcođn nghi ngúđ gò nûôa, nhûông trûúđng ăaơi hoơc töịt nhíịt trïn thïị giúâi luön lûơa choơnvađ tuýín duơng möơt lûúơng lúân sinh viïn vađ ăöơi nguô giaêng viïn lađ nhûông ngûúđi tađinùng nhíịt

Nhûông mö thûâc múâi cuêa saâng taơo vađ chia seê tri thûâc, do Gibbons vađ caâccöơng sûơ (1994) ghi nhíơn trong taâc phíím gíy chíịn ăöơng cuêa hoơ vïì sûơ chuýíndõch sang chïị ăöơ saâng taơo tri thûâc dûơa trïn caâc víịn ăïì, coâ ăùơc trûng lađ tíìmquan troơng ngađy cađng tùng cuêa maơng lûúâi tri thûâc quöịc tïị Theo hûúâng nađy,thûơc tïị lađ nhûông trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi thađnh cöng trong viïơc thu huâtröơng raôi ăöơi nguô giaêng daơy vađ nghiïn cûâu caê trong vađ ngoađi nûúâc seô coâ khaê nùngtöịi ăa hoâa nùng lûơc cuêa maơng lûúâi tri thûâc cuêa mònh

Caâc nguöìn lûơc döìi dađo

Sûơ döìi dađo caâc nguöìn lûơc lađ nhín töị ăùơc trûng thûâ hai cuêa phíìn lúân nhûôngtrûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu thïị giúâi, ăïí ăöịi phoâ vúâi nhûông chi phñ khöíng löì liïnquan túâi hoaơt ăöơng cuêa nhûông trûúđng ăaơi hoơc nghiïn cûâu chuýn síu, ăangađnh Nhûông trûúđng ăaơi hoơc nađy coâ böịn nguöìn tađi chñnh chuê ýịu: ngín saâchcuêa chñnh phuê cho nghiïn cûâu vađ chi phñ hoaơt ăöơng, húơp ăöìng nghiïn cûâu tûđcaâc töí chûâc cöng vađ caâc cöng ty tû nhín, khoaên lúđi tađi chñnh taơo ra tûđ caâc tađisaên hiïịn tùơng vađ quađ tùơng, vađ hoơc phñ

ÚÊ Tíy Íu, tađi trúơ cöng lađ nguöìn tađi chñnh chuê ýịu cho giaêng daơy vađ nghiïncûâu, mùơc duđ nhûông trûúđng hađng ăíìu cuêa Anh cuông coâ möơt söị quyô hiïịn tùơng,vađ “mûâc hoơc phñ cao ngíịt trúđi” ăaô ặúơc aâp duơng trong nhûông nùm gíìn ăíy ÚÊchíu AÂ, Ăaơi hoơc Quöịc gia Singapore, trûúđng ăaô trúê thađnh möơt tíơp ăoađn tû nhínvađo nùm 2006, ăaô tûđng lađ möơt ăún võ thađnh cöng nhíịt dûúâi goâc ăöơ nhûông quyôhiïịn tùơng döìi dađo Trûúđng nađy ăaô taơo ra möơt danh muơc vöịn ăíìu tû lúân vúâi 774triïơu USD thöng qua viïơc gíy quyô hiïơu quaê, biïịn trûúđng trúê thađnh möơt trûúđngăaơi hoơc giađu hún bíịt kyđ trûúđng nađo cuêa Anh ngoaơi trûđ Cambridge vađ Oxford Myôvađ (úê möơt mûâc ăöơ nađo ăoâ ñt hún) Nhíơt Baên ăïìu coâ nhûông trûúđng ăaơi hoơc nghiïncûâu cuêa tû nhín ríịt phaât ăaơt

Cú súê tađi chñnh vûông chùưc cuêa nhûông trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu úê Myô lađ kïịtquaê cuêa hai nhín töị Thûâ nhíịt, caâc trûúđng nađy nhíơn ặúơc nhiïìu khoaên ăoânggoâp hiïịn tùơng lúân (baêng 1.3) giuâp ăaêm baêo sûơ öín ắnh vïì ngín saâch, sûơ tûơ chuêvađ khaê nùng tíơp trung cho nhûông ûu tiïn cuêa trûúđng trong trung vađ dađi haơn

Höơp 1.2

Tinh hoa cuêa hai thïị giúâi höơi tuơ taơi Ăaơi hoơc Oxford

Ăaơi hoơc Oxford ăaô ăïì cûê Hiïơu trûúêng Ăaơi hoơc Yale, Giaâo sû Andrew Hamilton, lađm Hiïơu trûúêng kïị tiïịp Nïịu viïơc böí nhiïơm nađy ặúơc chíịp thuíơn, Giaâo sû Hamilton seô thay thïị

võ Hiïơu trûúêng ặúng nhiïơm, Tiïịn syô John Hood, ngûúđi seô vïì hûu trong nùm túâi khi nhiïơm kyđ nùm nùm kïịt thuâc

Öng lađ möơt trong söị ñt ngûúđi ặúơc böí nhiïơm lađm laônh ăaơo cuêa Oxford mađ khöng töịt nghiïơp taơi Oxford vađ lađ ngûúđi thûâ hai duy nhíịt – sau Tiïịn syô Hood, ngûúđi ăïịn tûđ New Zealand – ặúơc tuýín duơng tûđ bïn ngoađi

Viïơc böí nhiïơm Giaâo sû Hamilton ặúơc ặa ra ngay sau tuýn böị thaâng trûúâc vïì möơt chiïịn dõch gíy quyô khöíng löì 1,25 tyê Baêng (tûúng ặúng 2,5 tyê USD) nhùìm thu huât nhûông hoơc giaê hađng ăíìu thïị giúâi, trong ăoâ coâ Giaâo sû Hamilton mađ Ăaơi hoơc Oxford ăaô choơn

Chuê tõch Oxford Lord Patten chuê trò höơi ăöìng ăïì cûê vađ noâi rùìng Giaâo sû Hamilton coâ sûơ kïịt húơp nöíi tröơi giûôa khaê nùng laônh ăaơo ăaô ặúơc thûđa nhíơn vađ nhûông thađnh tñch hoơc thuíơt nöíi bíơt vađ “ăiïìu nađy ăaô khiïịn öng íịy thađnh möơt sûơ lûơa choơn hiïịm coâ nhùìm giuâp chuâng töi hûúâng túâi thíơp kyê thûâ hai cuêa thïị kyê 21”

Bùưc Kinh g

Tokyo h

Sinh viïn ăaơi hoơc

7.200 6.442 4.066 11.106 12.284 4.254

14.662 15.466

Sinh viïn cao hoơc

10.094 11.325 6.140 6.601 6.649 4.386

16.666 12.676

Tyê lïơ sinh viïn cao hoơc(%)

59 64 60 37 35 51

53 45 a.2005_06 http://vpf-web.harvard.edu/budget/factbook/current_facts/2006OnlineFactBook.pdf.

b.2006_07 http://www.stanford.edu/home/statistics/#enrollment

c 2005_06 http://web.mit.edu/ir/cds/2006/b.html

d.2005_06 http://www.ox.ac.uk/aboutoxford/annualreview/app2ii.shtml

e.2004_05 http://www.admin.cam.ac.uk/reporter/2004-05/special/19/studentnumbers2005.pdf

f Kahn and Malingre 2007

g.2006_07 Beijing Ăaơi hoơc Admission Office

h.2004 http://www.u-tokyo.ac.jp/stu04/e08_02_e.html

Baêng 1.2 Tyê lïơ sinh viïn cao hoơc taơi möơt söị trûúđng ăaơi hoơc

Trung bònh vúâi möîi sinh viïn, caâc trûúđng ăaơi hoơc tû giađu nhíịt úê Myô nhíơn ặúơckhoaên ăoâng goâp hún 40.000 USD möîi nùm, nïịu so saânh vúâi khoaên ăoâng goâpkhöng ăaâng kïí khoaêng 1.000 USD mađ caâc trûúđng Ăaơi hoơc taơi Canada nhíơnặúơc (Usher vađ Savino 2006) Khöng giöịng nhû nhiïìu trûúđng ăaơi hoơc úê chíu

Íu, nhûông trûúđng ăaơi hoơc cuêa Myô nađy laơi khöng phuơ thuöơc vađo sûơ ûu aâi cuêachñnh phuê cho caâc khoaên tađi trúơ ngùưn haơn hay tûđ nhûông yâ ắnh nhíịt thúđi cuêacaâc ûu tiïn chñnh trõ hay thay ăöíi Hún thïị, khi danh tiïịng cuêa nhûông trûúđng ăaơihoơc nađy tùng cao, khaê nùng thu huât tađi trúơ cuông tùng lïn, nhû ăaô ặúơc chûângminh trong möơt nghiïn cûâu vïì möịi tûúng quan tñch cûơc giûôa thûâ tûơ xïịp haơngvađ quy mö caâc khoaên tađi trúơ nhíơn ặúơc cuêa möơt trûúđng ăaơi hoơc (Monks vađEhrenberg1999)

Thûâ hai, caâc trûúđng ăaơi hoơc taơi Myô ặúơc hûúêng lúơi tûđ sûơ thađnh cöng cuêa ăöơinguô giaêng viïn cuêa hoơ trong viïơc caơnh tranh nhùìm giađnh ặúơc caâc quyô nghiïncûâu cuêa chñnh phuê Ñt nhíịt 2/3 tađi trúơ nghiïn cûâu cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc nghiïncûâu hađng ăíìu cuêa Myô nhíơn ặúơc tûđ nhûông nguöìn cöng Nhûông trûúđng ăaơi hoơchađng ăíìu cuêa Canada trong baêng xïịp haơng nhûông trûúđng hađng ăíìu thïị giúâi cuônglađ nhûông trûúđng díîn ăíìu trong thu nhíơp tûđ nghiïn cûâu (Salmi vađ Saroyan 2007) Möơt phín tñch so saânh cuêa SJTU xïịp haơng caâc trûúđng ăaơi hoơc taơi Myô vađ Tíy

Íu xaâc nhíơn rùìng mûâc ăöơ chi tiïu lađ möơt trong nhûông nhín töị chñnh quýịt ắnhăïịn thađnh tñch Töíng chi tiïu cho giaâo duơc ăaơi hoơc (caê cöng líơp líîn tû nhín)chiïịm 3,3% töíng saên phíím quöịc nöơi (GDP) taơi Myô so vúâi chó coâ 1,3% taơi 25 nûúâcthađnh viïn cuêa EU Chi tiïu cho möîi sinh viïn úê Myô lađ khoaêng 54.000 USD, trongkhi con söị nađy úê Liïn minh chíu Íu chó lađ 13.500 USD (Aghion vađ caâc cöơng sûơ,2008) Tûúng tûơ nhû víơy, cuông coâ sûơ khaâc biïơt lúân trong chi tiïu giûôa nhûôngtrûúđng ăaơi hoơc taơi chíu Íu tûúng quan vúâi thûâ tûơ xïịp haơng cuêa caâc nûúâc trïnbaêng xïịp haơng ăoâ Anh vađ Thuơy syô coâ nhûông trûúđng ăaơi hoơc ặúơc höî trúơ tađichñnh töịt vađ trúê thađnh quöịc gia coâ ăiïím söị cao nhíịt trong baêng xïịp haơng, trong

Baêng 1.3 So saânh giûôa caâc mûâc ăöơ quýn goâp cuêa Myô vađ Anh

Nguöìn: NACUBO 2006.

Chuâ yâ: US$1 = £0.53

Tađi saên quýn goâp Tađi saên quýn goâp Caâc trûúđng cuêa Myô (2006, triïơu USD) Caâc trûúđng cuêa Anh (2005, triïơu USD)

khi ăoâ, nhûông trûúđng ăaơi hoơc úê nhûông quöịc gia Nam Íu, göìm caê Phaâp vađ Ăûâc,laơi coâ ăiïím söị xïịp haơng thíịp hún do mûâc tađi trúơ nhíơn ặúơc thíịp (Aghion vađcaâc cöơng sûơ, 2007)

Sûơ sùĩn coâ cuêa caâc nguöìn lûơc döìi dađo taơo ra möơt vođng xoay lúơi thïị cho pheâpnhûông cú súê ăađo taơo coâ liïn quan thu huât nhiïìu hún nûôa nhûông giaâo sû vađ nhađnghiïn cûâu hađng ăíìu, giöịng nhû trûúđng húơp úê nhûông trûúđng danh tiïịng cuêaHoa Kyđ Nhûông cuöơc khaêo saât hađng nùm vïì lûúng cuông chó ra rùìng nhûôngtrûúđng ăaơi hoơc tû nhín úê Myô traê lûúng cho caâc giaâo sû cao hún 30% so vúâi caâctrûúđng cöng, tñnh trung bònh Khoaêng caâch vïì lûúng giûôa nhûông trûúđng cöng vađtrûúđng tû ăaô ặúơc núâi röơng trong 25 nùm qua Trong nùm 1980, mûâc lûúng

Höơp1.3

Taâc ăöơng cuêa cuöơc chiïịn giađnh nhín tađi ăöịi vúâi Ăaơi hoơc Wisconsin

Jon C Pevehouse ăaô thíơm chñ chûa kõp kïịt thuâc nùm ăíìu tiïn trong thúđi kyđ tíơp sûơ taơi Ăaơi hoơc Wisconsin úê Madison vađo nùm 2001 trong khi nhûông trûúđng ăaơi hoơc khaâc cöị gùưng löi keâo öng Cho ăïịn nùm ngoaâi, öng Pevehouse ăaô quýịt ắnh túâi luâc phaêi cín nhùưc nhûông lúđi ăïì nghõ ăoâ möơt caâch nghiïm tuâc Öng nhanh choâng nhíơn ặúơc mûâc lûúng tùng gíịp ăöi vúâi quýịt ắnh chuýín sang lađm viïơc laơi Ăaơi hoơc Chicago Víịn ăïì lađ tiïìn baơc Tònh traơng ngín saâch dađnh cho ăađo taơo ăaơi hoơc ngađy cađng thíịp cuêa Ăaơi hoơc Wisconsin ăaô ăííy trûúđng ăaơi hoơc nađy phaêi duy trò mûâc lûúng cho caâc giaêng viïn thíịp hún ríịt nhiïìu so vúâi mûâc trung bònh Khi mađ caâc giaâo sû nhíơn ặúơc nhûông lúđi thùm dođ tûđ ăíu ăoâ, hoơ hiïíu rùìng möơt quýịt ắnh chuýín viïơc coâ thïí dïî dađng ăöìng nghôa vúâi viïơc mûâc lûúng tùng 100% - ăöi khi cođn nhiïìu hún thïị Nhiïìu ngûúđi lo ngaơi rùìng lađn soâng ra ăi cuêa caâc giaêng viïn seô gíy haơi cho danh tiïịng cuêa Madison nhû lađ möơt cú súê ăađo taơo cöng hađng ăíìu Tûđ nùm 2006 ăïịn 2007, Ăaơi hoơc nađy ăaô tuơt haơng tûđ võ trñ 34 xuöịng 38 trong xïịp haơng nhûông trûúđng ăađo taơo tiïịn syô quöịc gia cuêa U.S News & World Report

Khoaêng 400 giaâo sû taơi Madison nhíơn ặúơc nhûông lúđi ăïì nghõ vïì viïơc lađm tûđ nhûông trûúđng khaâc trong vođng böịn nùm qua Con söị nađy nhiïìu hún gíịp hai líìn con söị tûúng tûơ cuêa böịn nùm trûúâc Trong vađi nùm trûúâc trûúđng ăaơi hoơc nađy coâ thïí nñu keâo 80% nhûông ngûúđi nhíơn ặúơc nhûông lúđi ăïì nghõ tûđ bïn ngoađi úê laơi, thò tyê lïơ nađy giaêm xuöịng chó cođn 63% trong nùm ngoaâi

Chi phñ cho caâc giaêng viïn ríịt ăùưt ăoê Nhòn chung, trong caâc khoa khaâc nhau, trûúđng Madison ăaô chi bònh quín 1,2 triïơu USD cho caâc chi phñ ban ăíìu ăöịi vúâi möîi möơt giaâo sû múâi Nhûng möơt giaâo sû laơi míịt túâi taâm nùm ăïì coâ thïí mang vïì ăuê söị tiïìn qua nghiïn cûâu ăïí buđ laơi chi phñ ăoâ Möơt võ giaâo sû úê laơi lađm viïơc taơi 25 nùm sau khi coâ ặúơc võ trñ chñnh thûâc coâ thïí kiïịm ặúơc trung bònh 13 triïơu USD tiïìn nghiïn cûâu Nhûng Trûúđng ăaơi hoơc nađy míịt ríịt nhiïìu giaâo sû trûúâc khi trang traêi xong khoaên ăíìu tû ban ăíìu

Nguöìn: Wilson 2008.

trung bònh cuêa caâc giaâo sû coâ bùìng tiïịn syô úê caâc trûúđng cöng ặúơc hûúêng bùìng91% so vúâi nhûông giaâo sû úê cíịp tûúng tûơ taơi caâc trûúđng tû Ngađy nay, mûâc lûúngtrung bònh hađng nùm 106.500 USD taơi caâc trûúđng cöng chó bùìng 78% so vúâi mûâclûúng taơi caâc trûúđng tû (Chronicle of Higher Education [CHE] 2007) Nhû víơy,

khöng coâ gò ngaơc nhiïn khi khöng coâ möơt cú súê ăađo taơo cöng nađo cuêa Myô loơtvađo töịp 20 trûúđng trong xïịp haơng quöịc gia (U.S News & World Report 2009);

caâc trûúđng tû thûúêêng cho nhûông giaêng viïn xuíịt xùưc bùìng mûâc lûúng cao hún,

vò víơy, nhûông hoơc giaê gioêi nhíịt thûúđng coâ xu hûúâng tòm viïơc lađm taơi nhûôngtrûúđng tû Möơt bađi baâo gíìn ăíy viïịt vïì Ăaơi hoơc Wisconsin (Höơp 1.3) ghi nhíơnrùìng nhûông nùm thaâng dađi khan hiïịm nguöìn tađi chñnh ăaô díîn túâi möơt söị lûúơnglúân giaêng viïn gioêi ra ăi do caâc trûúđng khaâc “löi keâo” vađ baên thín trûúđng thò tuơthaơng trong baêng xïịp haơng quöịc gia (CHE 2008)

Baêng 1.4 cho thíịy mûâc lûúng trung bònh cuêa nhûông nhađ nghiïn cûâu taơi chíu

Íu vađ vađi nûúâc so saânh Nhû ngûúđi ta mong ăúơi, mûâc lûúng cao nhíịt lađ dađnhcho caâc nhađ nghiïn cûâu taơi caâc quöịc gia coâ nhiïìu trûúđng ăaơi hoơc nùìm trongbaêng xïịp haơng thïị giúâi vïì ăađo taơo ăaơi hoơc nhíịt, trong khi nhûông quöịc gia khöngcoâ hoùơc coâ ñt sûơ hiïơn diïơn trong ăađo taơo ăaơi hoơc toađn cíìu coâ mûâc lûúng thíịpnhíịt Nhûng seô lađ nhíìm líîn nïịu cho rùìng nhûông nghiïn cûâu coâ chíịt lûúơng töịtnhíịt ăïìu xuíịt phaât tûđ nhûông trung tím nghiïn cûâu ặúơc traê lûúng cao nhíịt.Trong giúâi hoơc thuíơt, cíu chím ngön “tiïìn nađo cuêa íịy” dûúđng nhû chñnh xaâc,khi mađ mûâc lûúng cao thûúđng díîn ăïịn chíịt lûúơng cöng viïơc hoađn thađnh töịt hún Taơi Myô, khoaêng caâch lúân vïì tiïìn thuđ lao giûôa caâc cú súê ăađo taơo cöng líơp vađ

tû nhín ăang trúê nïn phöí biïịn khi ăïì cíơp ăïịn goâi lûúng cuêa hiïơu trûúêng caâctrûúđng ăaơi hoơc (nhû minh hoơa taơi Baêng 1.5, so saânh giûôa ba võ hiïơu trûúêng ặúơctraê lûúng cao nhíịt cuêa hai loaơi hònh ăađo taơo)

Khoaêng caâch vïì nguöìn lûơc taâc ăöơng trúê laơi ăöịi vúâi nùng lûơc tađi chñnh cuêa caâcquöịc gia ăïí xíy dûơng cú súê haơ tíìng söị nhû caâc trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu ăangthûơc hiïơn úê Bùưc Myô vađ Ăöng AÂ Vñ duơ, möơt baâo caâo gíìn ăíy vïì caâc trûúđng ăaơihoơc úê Phaâp ăaô ăaânh giaâ thíịp nhu cíìu bùưt kõp nhûông hïơ thöịng ăađo taơo ăaơi hoơchiïơn ăaơi hún, ăiïìu nađy lyâ giaêi võ trñ thíịp cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc cuêa Phaâp trongbaêng xïịp haơng vïì Webometrics Nhû lúđi phaât biïíu cuêa Böơ trûúêng Giaâo duơc, Trong kyê nguýn toađn cíìu hoâa vïì giaâo duơc ăaơi hoơc, Phaâp ăaô toê ra chíơm trïî

so vúâi caâc quöịc gia phûúng Tíy khaâc trong viïơc cung cíịp vađ tiïịp cíơn nhûôngkhoâa hoơc trïn maơng hay ăađo taơo tûđ xa Ngay luâc nađy, khi viïơc lađm chuê cöngnghïơ thöng tin vađ truýìn thöng ngađy cađng trúê thađnh möơt nhín töị cíịu thađnhsûâc caơnh tranh quöịc gia, sûơ chíơm trïî nađy vïì ăađo taơo ăaơi hoơc trong kyê nguýnkyô thuíơt söị seô coâ nguy cú lađm caên trúê sûơ phaât triïín cuêa Phaâp trong nhûôngnùm túâi

Marshall (2008)

Baêng 1.4 So saânh mûâc lûúng trung bònh cuêa caâc nhađ nghiïn cûâu trïn thïị giúâi

(Töíng mûâc lûúng trung bònh cuêa caâc nhađ nghiïn cûâu úê 25 nûúâc Liïn minh chíu Íu, caâc nûúâc thađnh viïn, UÂc, Trung Quöịc, ÍỊn Ăöơ, Nhíơt vađ Myô [2006, N=6110, tñnh bùìng Euro vađ ặúơc tñnh theo PPPs])

Mûâc lûúng trung bònh theo PPPs

Quaên trõ phuđ húơp

Khña caơnh thûâ ba liïn quan ăïịn khuön khöí quy ắnh töíng thïí, möi trûúđng caơnhtranh, vađ mûâc ăöơ tûơ chuê trong quaên lyâ vađ hoơc thuíơt mađ caâc trûúđng ăaơi hoơc ăangcoâ ặúơc Taơp chñ Economist (2005) noâi túâi hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc taơi Myô nhû

lađ “töịt nhíịt trïn thïị giúâi” vađ ăoâng goâp vađo thađnh cöng ăoâ khöng chó lađ sûơ giađucoâ cuêa nûúâc Myô mađ cođn do sûơ ăöơc líơp tûúng ăöịi giûôa hïơ thöịng giaâo duơc vúâi nhađnûúâc, tinh thíìn caơnh tranh bao truđm moơi lônh vûơc vađ khaê nùng taơo ra caâc cöngtrònh vađ saên phíím hoơc thuíơt phuđ húơp vađ hûôu ñch cho xaô höơi

Baâo caâo cuông cho thíịy möi trûúđng lađ ýịu töị thuâc ăííy tñnh caơnh tranh trongcaâc trûúđng ăaơi hoơc, nhûông tòm tođi khoa hoơc khöng bõ haơn chïị, tû duy phï bònh,ăöíi múâi vađ saâng taơo Hún thïị nûôa, caâc cú súê ăađo taơo coâ ặúơc sûơ tûơ chuê hoađntoađn cuông linh hoaơt hún búêi vò hoơ khöng bõ boâ buöơc búêi sûơ quan liïu hađnh chñnhnùơng nïì vađ nhûông tiïu chuíín aâp ăùơt bïn ngoađi, thíơm chñ ngay caê nhûông cú chïịgiaêi trònh húơp phaâp boâ buöơc hoơ Kïịt quaê lađ, hoơ coâ thïí linh hoaơt hún trong quaênlyâ caâc nguöìn lûơc cuêa mònh vađ ăaâp ûâng laơi nhu cíìu thay ăöíi nhanh choâng cuêathõ trûúđng toađn cíìu

Nghiïn cûâu so saânh vïì caâc trûúđng ăaơi hoơc chíu Íu vađ Myô ăïì cíơp úê trïn cuôngcho thíịy rùìng quaên trõ, cuđng vúâi tađi trúơ, lađ möơt nhín töị quýịt ắnh chuê ýịu khaâcvïì thûâ haơng “Caâc trûúđng ăaơi hoơc chíu Íu khöng ặúơc quaên lyâ töịt, thiïịu sûơ tûơquaên, vađ thûúđng coâ ăöơng cú baêo thuê” (Aghion vađ cöơng sûơ 2007, 1) Möơt baâo caâosau ăoâ vïì viïơc khaêo saât caâc trûúđng ăaơi hoơc chíu Íu cuông cho biïịt rùìng hiïơu quaênghiïn cûâu coâ liïn hïơ tñch cûơc vúâi mûâc ăöơ tûơ chuê cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc trongmíîu khaêo saât, ăùơc biïơt vúâi quaên lyâ ngín saâch, khaê nùng thú giaêng viïn vađ nhínviïn, vađ quýìn tûơ xïịp mûâc lûúng (Aghion vađ cöơng sûơ 2008) Vïì thađnh phíìn cuêaban laônh ăaơo trûúđng ăaơi hoơc, baên baâo caâo kïịt luíơn rùìng “viïơc coâ ăaơi diïơn quantroơng tûđ bïn ngoađi trong ban laônh ăaơo coâ thïí lađ ăiïìu kiïơn cíìn thiïịt ăïí ăaêm baêorùìng sûơ ăöíi múâi nùng ăöơng coâ tñnh túâi nhûông lúơi ñch thïí chïị dađi haơn coâ thïí ặúơcquýịt ắnh ngay mađ khöng coâ bíịt cûâ möơt sûơ trò hoaôn phi lyâ nađo”

Baêng 1.5 Lûúng hađng nùm: Hiïơu trûúêng caâc trûúđng ăaơi hoơc ặúơc traê lûúng cao nhíịt

Nguöìn: CHE 2007.