Đặc biệt, khi đầu tư vào các huyện thuộc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (Hồng Ngự, Tân Hồng, Tam Nông, Tháp Mười), ở các danh mục lĩnh vực đặc biệt ưu đãi khó[r]
Trang 1Chủ đề
ĐỊA LÍ ĐỊA PHƯƠNG TỈNH ĐỒNG THÁP
A KIẾN THỨC TRỌNG TÂM:
I Vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên:
1) Vị trí địa lí:
- Đồng Tháp là một thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long, trong giới hạn 10°07’-10°58’ vĩ độ Bắc và 105°12’-105°56’ kinh độ Đông
+ Diện tích: 3.238,1 km2
+ Phía Bắc: Giáp Campuchia
+ Nam: Vĩnh Long, Cần Thơ
+ Đông: Long An & Tiền Giang
+ Tây: An Giang
- Đồng Tháp gồm: 9 Huyện, 1 thị xã và 2 thành phố
+ 9 Huyện gồm: Tân Hồng, Hồng Ngự, Tam Nông, Thanh Bình, Tháp Mười, Cao Lãnh, Lấp Vò, Lai Vung, Châu Thành
+ 1 thị xã: Hồng Ngự
+ 2 thành phố : Cao Lãnh, Sa Đéc
2) Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên:
a) Địa hình:
- Địa hình Đồng tháp tương đối bằng phẳng với độ cao phổ biến 1-2 m so với mặt biển Dòng sông Tiền chảy qua 132 km chia Đồng Tháp thành hai vùng:
+Vùng Đồng Tháp Mười phía bắc sông Tiền, dốc theo hướng tây bắc-đông nam, nơi cao nhất không quá 4m và nơi thấp nhất chỉ có 0,7 m Vùng Hồng Ngư, Tân Hồng cao từ 2,5 đến 4m, có 1 số gò đất tự nhiên ven biên giới
+Vùng phía nam, nằm kẹp giữa sông Tiền và sông Hậu, có địa hình lòng máng dốc
từ hai phía sông vào giữa với độ cao phổ biến 0,8-1,0 m
- Do địa hình thấp nên mùa lũ tháng 9, tháng 10 hàng năm thường bị ngập nước b) Khí hậu:
Đồng Tháp nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, chia 2 mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 và mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau Nhiệt độ trung bình 26,6ºC, lượng mưa từ 1240 – 1450 mm
c) Thủy văn:
- Tỉnh có hệ thống sông, ngòi, kênh, rạch chằng chịt; nhiều ao, hồ lớn Sông chính là sông Tiền (một nhánh của sông Mê Kông) chảy qua tỉnh với chiều dài 132km, độ sâu trung bình 20m
Đoạn sông Hậu chảy qua Đồng Tháp dài khoảng 34km, độ sâu trung bình 16m Dọc theo hai bên bờ sông có nhiều côn cát, bãi bồi, thích hợp trồng cây ăn quả nuôi thủy sản; có 1 số nơi,bờ sông bị sạt lở gây nguy hiểm
Có 1 mùa cạn và 1 mùa lũ, mùa lũ từ tháng 7 đến tháng 10, chiếm hơn 80% tổng lưu lượng
cả năm
Trang 2- Ngoài sông Tiền và sông Hậu, Đồng Tháp còn có sông Sở Thượng và sông Sở Hạ bắt nguồn từ Campuchia đổ vào sông Tiền ở phía bắc tỉnh Phía nam tỉnh cũng có một số sông như sông Cái Tàu Thượng, sông Cái Tàu Hạ và sông Sa Đéc Các sông này cùng với
20 kênh rạch tự nhiên, 110 kênh đào cấp I, 2400 km kênh đào cấp II và III đã hình thành hệ thuỷ nông hoàn chỉnh phục vụ thoát lũ, tiêu úng và đưa nước ngọt vào đồng
Các kênh lớn là: kênh Nguyễn Văn Tiếp, kênh Lấp Vò, kênh Hồng Ngự-Vĩnh Hưng, kênh Đồng Tiến…
- Nguồn nước ngầm dồi dào, tuy nhiên 1 số nơi bị nhiễm phèn, nhiễm mặn…khó sử dụng
d) Thổ nhưỡng:
Có 3 loại đất chính:
+ Đất phù sa ngọt: chiếm 43,95% phân bố dọc 2 bên sông Tiền và sông Hậu, thích hợp trồng lúa, hoa màu, cây ăn quả, cây công nghiệp ngắn ngày…
+ Đất phèn: chiếm 42,85% hình thành trên nền trầm tích đầm lầy, tập trung ở Đồng Tháp Mười Đây là vùng có tiềm năng nông nghiệp lớn, nhưng cần cải tạo đất và áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất
+ Đất xám: có khoảng 22545ha, chiếm 6,88% phân bố phía Bắc Đồng Tháp
c) SV và khoáng sản:
Cảnh quan và sinh thái có nhiều nét đặc sắc với những cánh rừng tràm bạt ngàn, những hồ sen, đầm sung, những vườn cò, sân chim mênh mông và hoang sơ Có Vườn quốc gia Tràm Chim thuộc hệ sinh thái Đồng Tháp Mười rộng 7500 ha Ngoài 140 loài cây dược liệu, 40 loài cá, hàng chục loài trăn, rắn, rùa và nhiều loại động thực vật khác, Tràm Chim còn có 198 loài chim, trong đó có những loài nhiều nơi trên thế giới không có như: bồ nông, ngan cánh trắng, vịt trời và đặc biệt là sếu đầu đỏ, loại chim này còn có tên là sếu cổ trụi và tên dân gian Việt Nam gọi là hạc
Có hơn 10.000 ha rừng tràm xanh tươi tập trung ở Tam Nông, Tháp Mười, huyện Cao Lãnh, các loài thực vật như lúa nổi, lúa trời, lác, sậy, rong tảo, sen, súng… cùng hệ động vật phong phú, cá loài chim có sếu cổ trụi, cồng cộc, giang sen, diệc, cò trắng, bồ nông, vịt trời…, bò sát có rắn, rùa, trăn…
Tài nguyên khoáng sản có than bùn, đất sét cao lanh, cát xây dựng, sét gạch ngói,…
II Dân cư và lao động:
1 Gia tăng dân số:
- Năm 2009 là 1 665 420 người, trong đó nữ là 833 165 người
- Dân thành thị là 287 075 người, chiếm tỉ lệ 17,2%
- Tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên là 1,33% (năm 2001), tỉ lệ gia tăng dân số cơ giới không đáng kể
- Trong đó người Kinh chiếm khoảng 99,3%, còn lại là người Hoa và người Khmer Hơn 20,4% dân số là tín đồ của các tôn giáo như Hòa Hảo, Cao Đài, Thiên Chúa…
2 Kết cấu dân số:
- Tỉ lệ nam và nữ tương đối bằng nhau
- Dân số trẻ, có 45,4% trong độ tuổi lao động và có 78,37% làm nông nghiệp
Trang 3- Trình độ dân trí : đạt chuẩn phổ cập trung học cơ sở năm 2008 Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt hơn 23%
3 Phân bố dân cư:
- MĐDS: Khá cao
4963 người/km2
(200199)
- Tập trung đông: Vùng ven và giữa s.Tiền, s.Hậu (chủ yếu ở nông thôn)
- Thưa thớt ở các huyện vùng sâu Đồng Tháp Mười
- Có 82,8% dân cư sống ở nông thôn (2009)
4 Tình hình phát triển văn hóa, giáo dục, y tế:
- Văn hóa : xây dựng được các trung tâm văn hóa, thể thao ở các huyện thị trong tỉnh Tính cách người dân Đồng Tháp mang đậm nét đặc trưng chung của đồng bằng Nam Bộ: cần cù, hiền lành, phóng khoáng, cởi mở và giàu lòng mến khách
- Giáo dục : có 1 trường Đại Học, 2 trường Cao Đẳng, 1 trường trung cấp y tế Đồng Tháp có một hệ thống trường học trên toàn bộ điạ bàn từ thành thị đến nông thôn đến cả vùng biên giới
- Y tế : có 2 bệnh viện lớn, hầu hết các trạm y tế đều có bác sĩ
IV Kinh tế:
1/ Đặc điểm chung:
- Kinh tế của tỉnh Đồng Tháp đạt mức tăng trưởng khá, bình quân giai đoạn 2003 -
2010 tăng 13,04 %/năm GDP bình quân đầu người đã tăng từ 3,412 triệu đồng năm 2000 lên khoảng 4,961 triệu đồng năm 2004 và 16,642 triệu đồng năm 2010 (tương đương 876 USD) Điều kiện đi lại, học hành, khám chữa bệnh, văn hóa, thể dục - thể thao, chỗ ở của người dân vùng sâu, vùng biên giới có bước chuyển biến rõ rệt; an ninh chính trị, trật tự xã hội được đảm bảo v.v
- Kinh tế có mức tăng trưởng khá, cao hơn mức trung bình của cả nước
- Cơ cấu kinh tế bắt đầu có sự chuyển dịch theo hướng tiến bộ (giảm tỉ trọng nông-lâm-ngư nghiệp; tăng tỉ trọng công nghiệp, dịch vụ)
- Nông nghiệp là ngành kinh tế chính, phát triển tương đối toàn diện và ổn định
2/ Các ngành kinh tế:
a/ Công nghiệp:
- Tỉnh đã quy hoạch tổng thể 6 khu công nghiệp, trong đó có 3 khu công nghiệp (Trần Quốc Toản, Sa Đéc, Sông Hậu) tập trung với quy mô lớn đảm bảo về hạ tầng thuận tiện về giao thông cả đường bộ và đường thủy, đã thu hút 58 dự án với tổng vốn đầu tư hơn
21 triệu USD và hơn 3.300 tỷ đồng
- Các ngành công nghiệp thế mạnh của tỉnh là: chế biến lương thực thực phẩm, sản xuất vật liệu xây dựng, hóa chất, cơ khí, may mặc…Một số sản phẩm có giá trị xuất khẩu cao: bánh phồng tôm, gạo, thủy sản…
- Khó khăn: cơ sở vật chất kỹ thuật - công nghệ còn lạc hậu, mức độ cơ giới hóa còn thấp…
b/ Nông nghiệp: là ngành kinh tế chính
- Đồng Tháp là vựa lúa lớn thứ 3 của Việt Nam với sản lượng đạt hơn 2,6 triệu
Trang 4ngày; 300 ha trồng cây kiểng cung cấp hàng trăm loại hoa và cây kiểng quý trong nước và xuất khẩu Làng hoa kiểng Sa Đéc đang được đầu tư phát triển nâng cao chất lượng các loài hoa đồng thời đưa nơi này thành một địa điểm du lịch sinh thái hấp dẫn với du khách
Trái cây Đồng Tháp cũng nức tiếng trong vùng với xoài Cao Lãnh, quýt hồng Lai Vung, nhãn Châu Thành, bưởi Phong Hoà trên tổng diện tích 30.000 ha Sản lượng trung bình đạt 150.000 tấn/năm
- Thủy sản được coi là thế mạnh thứ 2 sau cây lúa của tỉnh và đang được đầu tư thành vùng nuôi trồng thủy sản trọng điểm
Diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản đạt trên 6.000 ha, trong đó chủ lực là cá tra,
cá ba sa, tôm càng xanh Hàng năm cung cấp cho chế biến xuất khẩu trên 245.000 tấn cá, kim ngạch xuất khẩu đạt hàng trăm triệu USD
- Khó khăn: thường bị lũ lụt, chất lượng sản phẩm còn thấp, việc áp dụng KHKT vào sản xuất còn hạn chế …
c/ Dịch vụ: là ngành có những chuyển biến mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã
hội của tỉnh
- Hệ thống thương mại và dịch vụ ở Đồng Tháp được phân bố phù hợp theo từng địa bàn, khu vực: chế biến lúa gạo Sa Đéc, chợ đầu mối trái cây Mỹ Hiệp (huyện Cao Lãnh), các siêu thị ở 3 trung tâm của tỉnh (thành phố Cao Lãnh, tp Sa Đéc và thị xã Hồng Ngự); các chợ phủ khắp các địa bàn, tạo thuận lợi cho phát triển sản xuất và tiêu dùng
- Tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ năm 2009 đạt hơn 21.500 tỷ đồng Kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt trên 430 triệu USD, trong đó giá trị thuỷ sản xuất khẩu bằng 99,6% kế hoạch, tăng 5,4% so năm 2008
- Tỉnh Đồng Tháp còn là một trung tâm du lịch lớn của khu vực đồng bằng sông Cửu Long với những cảnh thiên nhiên tươi đẹp và nhiều món ăn đặc sản như khu du lịch Xẻo Quýt, khu di tích Gò Tháp, khu sinh thái Gáo Giồng, khu di tích cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh ở trung tâm thành phố Cao Lãnh, chùa Kiến An Cung, làng hoa Sa Đéc
- Đăc biệt, nơi đây còn có khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Tràm chim, nổi tiếng với đàn Sếu đầu đỏ Hàng ngàn hécta rừng tràm và đồng cỏ hoang sơ của một Đồng Tháp Mười thu nhỏ, hàng trăm loài động vật quí hiếm của vùng đất ngập nước đang được gìn giữ, bảo tồn
- Cơ sở hạ tầng ở các khu, điểm du lịch được nâng cấp, các dịch vụ phục vụ du lịch ngày càng tốt hơn Từ đó, lượng du khách đến Đồng Tháp ngày càng tăng (tăng bình quân 18%/năm)
- Quốc lộ 30, 80, 54 và đường Hồ Chí Minh qua trung tâm tỉnh, nối với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, TPHCM, thành phố Cần Thơ và các tỉnh trong khu vực
Thành phố Cao Lãnh cách quốc lộ 1A 36km, cách Tp Hồ Chí Minh 162km
- Có tuyến xe khách trực tiếp từ Tp Hồ Chí Minh, Mỹ Tho, Cần Thơ, Vĩnh Long và Long Xuyên tới Cao Lãnh Thị xã Sa Đéc cách Tp Hồ Chí Minh 143km, nằm ở nút giao giữa Vĩnh Long và Long Xuyên
- Đường liên tỉnh giao lưu thuận tiện với trên 300km đường bộ và một mạng lưới sông rạch thông thương
Trang 53 Chính sách thu hút đầu tư
Bên cạnh việc tạo điều kiện cho nhà đầu tư tiếp cận thông tin đầu tư ban đầu, Đồng Tháp có nhiều cải cách về thủ tục hành chính, quy trình giải quyết các yêu cầu của doanh nghiệp, nhà đầu tư với mục tiêu trách nhiệm, công khai, minh bạch theo cơ chế "một cửa" nhằm đơn giản hóa các thủ tục đầu tư
Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2009 xếp hạng 4/63 tỉnh thành, đứng đầu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long
Tỉnh ban hành nhiều chính sách hỗ trợ nhà đầu tư, đặc biệt là các chính sách ưu đãi
về thuế, hỗ trợ tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư có thể hoàn thành thủ tục sớm nhất, tiếp cận nguồn vốn dễ dàng, đáp ứng mặt bằng nhanh nhất, điều kiện hạ tầng, nguồn nhân lực cho nhà đầu tư
Ngân sách tỉnh sẽ hỗ trợ 50% kinh phí đào tạo tay nghề cho công nhân theo dự án được duyệt
Đặc biệt, khi đầu tư vào các huyện thuộc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (Hồng Ngự, Tân Hồng, Tam Nông, Tháp Mười), ở các danh mục lĩnh vực đặc biệt ưu đãi khó khăn như: dự án sử dụng thường xuyên từ 5.000 lao động trở lên, đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế v.v., các doanh nghiệp sẽ được hưởng ưu đãi đầu tư cao nhất
V Bảo vệ tài nguyên và môi trường: các tài nguyên: khoáng sản, động thực vật …giảm
sút, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm nguồn nước và không khí…do những chất thải trong công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt
A CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
1 Dựa vào bảng: Diện ch c c n vị h nh ch nh nh ng h p n 00
Đ n
vị
hàn
h
chín
h
Thàn
h
phố
Cao
Lãnh
Thàn
h phố
Sa Đéc
Thị
xã Hồn
g Ngự
Huyệ
n Cao Lãnh
Huyệ
n Châu Thàn
h
Huyệ
n Hồn
g Ngự
Huyệ
n Lai Vun
g
Huyệ
n Lấp
Vò
Huyệ
n Tam Nôn
g
Huyệ
n Tân Hồn
g
Huyệ
n Than
h Bình
Huyệ
n Tháp Mườ
i
Diệ
n
tích
(km
²)
V biểu đồ hình cột thể hiện diện tích các đ n vị hành chính tỉnh Đồng Tháp
2 Điều kiện tự nhiên Tỉnh Đồng Tháp có nh ng thu n l i và khó khăn gì đối v i sự phát triển nông nghiệp
- Thuận lợi: diện tích đất nông nghiệp rộng lớn, đất phù sa màu mở, khí hậu nhiệt
đới, nguồn nước dồi dào
- Khó khăn: lũ lụt, diện tích đất bị nhiễm phèn còn khá lớn, thiếu nước tưới vào mùa khô
Trang 63 uan sát bảng: Nhiệ ng a ng nh h ng ng n 00 n ịa n nh
ng h p
Nhiệt độ
(oC)
25,5 26,6 28,2 28,7 27,9 28,2 27,2 28,1 27,5 27,3 27,7 26,6
Lượng
mưa (mm)
5,0 6,3 24,0 199,
5
104,
9
121,
2
234,
2
180,
6
250,
0
198,
4
Dựa vào bảng 1.2, em h y v biểu đồ lư ng mưa và nhiệt độ các tháng trong năm
c a tỉnh Đồng Tháp năm 200
4 uan sát bảng: D n nh ng h p a c c n
n vị ng i
H y v biểu đồ thể hiện dân số tỉnh Đồng Tháp giai đo n 1 5-200 T biểu đồ đ v rút ra nh n t
-Vẽ biểu đồ hình cột
-Nhận xét: Dân số tỉnh Đồng Tháp tăng khá nhanh qua các năm: tăng từ 1.478.494 người (1995) lên đến 1.667.706 người (2009) Dân số tăng chủ yếu thời gian trước đây là do gia tăng tự nhiên, nhưng thời gian gần đây dân số tăng chậm lại
5 Đặc điểm dân cư và lao động tỉnh Đồng Tháp có nh ng thu n l i và khó khăn gì trong quá trình phát triển kinh tế - hội tỉnh Đồng Tháp
-Thuận lợi: Lực lượng lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ lớn Người lao động cần
cù, chịu khó và có khả năng tiếp thu khoa học kĩ thuật
-Khó khăn: Trình độ học vấn, chuyên môn còn hạn chế
6 uan sát bảng: C c D nh ng h p n 000 v 00
n vị ng
V biểu đồ c cấu kinh tế tỉnh Đồng Tháp năm 2000 và 200 Nh n t u hư ng chuyển dịch c cấu kinh tế c a tỉnh giai đo n 2000-2009
-Tính tỉ lệ phần % của hai năm 2000 và 2009
-Vẽ biểu đồ hình tròn
-Nhận xét: Cơ cấu kinh tế chuyển dịch nhanh theo hướng giảm tỉ trọng Nông-lâm-ngư nghiệp và tăng tỉ trọng Công nghiệp-xây dựng và dịch vụ
Tỉnh Đồng Tháp có tiềm năng gì để phát triển du lịch Biện pháp thúc đ y du lịch Đồng Tháp phát triển trong thời gian t i
- Tỉnh Đồng Tháp có nhiều di tích lịch sử như khu di tích Gò Tháp, Vườn quốc gia Tràm Chim, Nhà cổ Huỳnh Thủy Lê, Vườn cò Tháp Mười, Làng hoa cảnh Tân Quy Đông (Vườn hồng Sa Đéc) …
Trang 7- Biện pháp: tăng cường tuyên truyền, quảng bá về hình ảnh, con người Đồng Tháp, đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng,, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, đa dạng hóa sản phẩm du lịch mới, đặc thù, có bản sắc, có sức cạnh tranh