Thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm Dây và Cáp điện Việt nam

Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đã đạt được thì thực tế cho thấy hoạt động xuất khẩu đạt được chưa thực sự tương xứng với khả năng của ngành, thị trường xu[r]

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay, ở Việt Nam sản phẩm dây và cáp điện đang nổi lên như là một mặt hàng xuất khẩu đầy tiềm năng, mặc dù một mặt hàng có xuất phát điểm thấp nhưng trong thời gian gần đây mặt hàng này có những bước phát triển nhanh chóng đặc biệt là giá trị xuất khẩu tăng nhanh qua các năm và được coi là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực Theo bộ Công Thương kim ngạch xuất khẩu mặt hàng dây, cáp điện của Việt Nam trong năm 2008 đạt 1,031 tỷ USD, tăng 25%;

dự kiến năm 2009 đạt 1,350 tỷ USD; năm 2010 đạt 1,850 tỷ USD, tăng 37% Với mức tăng trưởng trên sản phẩm dây và cáp điện tiếp tục đứng vững trong danh sách

10 mặt hàng xuất khẩu chủ lực hiện nay

Hiện nay, trước những bất ổn của tình hình kinh tế thế giới nhưng mặt hàng này vẫn có khả năng đạt 1,350 tỷ USD Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đã đạt được thì thực tế cho thấy hoạt động xuất khẩu đạt được chưa thực sự tương xứng với khả năng của ngành, thị trường xuất khẩu ngày càng thu hẹp và chỉ tập trung chủ yếu vào thị trường Nhật Bản, giá nguyên liệu đầu vào luôn bị biến động lên xuống thất thường nên các nhà sản xuất không ổn định được chiến lược phát triển thị trường, đặc biệt những khó khăn lớn về thuế nhập khẩu nguyên liệu cũng như một số vấn đề tồn tại từ phía nhà nước và doanh nghiệp làm giảm khả năng cạnh tranh của các sản phẩm dây và cáp điện Việt Nam trên thị trường nước ngoài

Các doanh nghiệp và nhà nước tuy đã áp dụng một số biện pháp trong hoạt động thúc đẩy xuất khẩu nhằm tăng khả năng xuất khẩu của ngành tuy nhiên những biện pháp thực hiện còn rất hạn chế và thiếu tính hệ thống chưa mang lại hiệu quả thiết thực đặc biệt trong công tác xúc tiến hỗ trợ xuất khẩu Những bất cập trong chính sách thuế đặc biệt là thuế nhập khẩu nguyên vật liệu đã khiến các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, chi phí tăng cao làm giảm khả năng cạnh tranh trên thị trường Theo cách xem xét đó, đề tài “Thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm dây và cáp điện Việt Nam” được lựa chọn để nghiên cứu

CHƯƠNG 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU

VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ

1.1 CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUẤT KHẨU VÀ THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU

1.1.1 Khái niệm xuất khẩu và thúc đẩy xuất khẩu

Xuất khẩu trong hoạt động thương mại quốc tế không phải hoạt động mua bán thông thường, hoạt động này đòi hỏi phải có sự tham gia của các chủ thể mang quốc tịch khác nhau

Thúc đẩy xuất khẩu là tổng hợp các biện pháp của nhà nước và doanh nghiệp xuất khẩu nhằm mở rộng hoạt động xuất khẩu, nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm xuất khẩu trên thị trường thế giới

1.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến thúc đẩy xuất khẩu

Các yếu tố quốc gia :Các yếu tố về điều kiện tự nhiên, các yếu tố về văn hóa xã

hội, các yếu tố về khoa học kỹ thuật công nghệ, các yếu tố về chính trị, các yếu tố cạnh tranh

Các yếu tố quốc tế: Quan hệ kinh tế quốc tế giữa các quốc gia, tác động của WTO

1.1.3 Các chính sách và biện pháp thúc đẩy xuất khẩu

Các chính sách và biện pháp từ phía nhà nước

Chính sách hỗ trợ xuất khẩu: Sau khi gia nhập WTO quỹ hộ trợ xuất khẩu đã

được bãi bỏ theo lộ trình cam kết gia nhập WTO và thay vào đó là các chính sách khuyến khích xuất khẩu khác nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp xuất khẩu nhưng lại không vi phạm theo cam kết của WTO

Chính sách tín dụng xuất khẩu: Nhà nước bảo lãnh tín dụng xuất khẩu

doanh nghiệp và thực hiện biện pháp bảo hiểm xuất khẩu

Chính sách tỷ giá hối đoái: chính sách tỷ giá hối đoái được thực hiện theo

hướng phá giá đồng nội tệ ,thúc đẩy xuất khẩu

Chính sách xúc tiến xuất khẩu: Nhà nước tiến hành các biện pháp xúc tiến

xuất khẩu thông qua các hoạt động sau: Cử phái đoàn thương mại ra nước ngoài tìm kiếm thị trường ,tiến hành PR ,tham dự hội chợ triển lãm

Các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu của doanh nghiệp

Cải tiến đổi mới công nghệ nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm, giá thành, đa dạng hóa sản phẩm tăng sức cạnh tranh

Đa dạng hoá các mặt hàng để đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu Tạo dựng thương hiệu

Tham gia vào hoạt động xúc tiến xuất khẩu

Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ hoạt động xuất khẩu và thúc đẩy xuất khẩu

1.2 KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC ĐỐI VỚI VIỆT NAM

1.2.1 Kinh nghiệm của một số nước

Trung Quốc

Tến hành duy trì giá trị đồng Nhân dân tệ (NDT) thấp hơn giá trị thực Đẩy mạnh cải cách trong nước: đơn giản hoá các thủ tục hành chính, nâng cấp cơ sở hạ tầng, mở cửa thị trường trong nước theo những cam kết trong khuôn khổ WTO

Các rào cản đối với FDI như yêu cầu về chuyển giao công nghệ, cân đối ngoại tệ và tỷ lệ nội địa hoá được bãi bỏ

Áp dụng các chính sách thúc đẩy xuất khẩu truyền thống và phù hợp với thông lệ quốc tế như miễn, giảm và hoàn thuế, cung cấp tín dụng cho người mua nước ngoài, bảo hiểm và bảo lãnh tín dụng xuất khẩu

Chú trọng đẩy mạnh hợp tác kinh tế khu vực, tham gia các khối liên kết tiểu vực và ký kế hiệp định thương mại song phương với nhiều nước trong khu vực và trên thế

Trung Quốc đã thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp nguyên liệu hỗ trợ cho ngành sản xuất dây và cáp điện

1.2.1.2 Nhật Bản

Nhật Bản là quốc gia sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm dây cáp điện có kỹ thuật cao và phức tạp

Tăng cường viện trợ kinh tế cho Đông Nam Á tạo thuận lợi cho việc bán các mặt hàng chế tạo của Nhật Bản và thúc đẩy mạnh xuất khẩu

Chính phủ đã thành lập các tổ chức hỗ trợ xuất khẩu trong lĩnh vực thăm dò

và tìm kiếm các thị trường bên ngoài

Thực hiện chính sách kiểm tra chất lượng hàng xuất khẩu rất khắt khe nhằm không cho hàng kém phẩm chất lọt ra thị trường bên ngoài để giữ uy tín

Khuyến khích doanh nghiệp nhập khẩu và nội địa hoá công nghệ nước ngoài, kết nối các xí nghiệp lại thành những công ty lớn , tập đoàn doanh nghiệp và phát triển công nghiệp phụ trợ

1.2.2 Bài học đối với Việt Nam

Xây dựng và phát triển nhanh và mạnh các ngành công nghiệp nguyên liệu

và phụ trợ cho ngành dây và cáp điện để chủ động về nguồn nguyên liệu, hạ giá

thành sản phẩm

Đầu tư máy móc công nghệ trang thiết bị sản xuất của ngành hiện đại để đảm bảo chất lượng sản phẩm nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu

Chú trọng vấn để kiểm tra chất lượng hàng xuất khẩu một cách khắt khe để không cho hàng kém chất lượng lọt ra ngoài gây mất uy tín

Nhà nước cần chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp để thúc đẩy xuất khẩu như miễn giảm thế cho các công ty xuất nhập khẩu, cho vay lãi suất thấp,bảo hiểm xuất nhập khẩu

Tổ chức xúc tiến thương mại hiệu quả

Xây dựng tiêu chuẩn môi trường và tiêu chuẩn về lao động

Tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho việc mở rộng thị trường xuất khẩu

CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU SẢN PHẨM

DÂY VÀ CÁP ĐIỆN CỦA VIỆT NAM

2.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU DÂY VÀ CÁP ĐIỆN VIỆT NAM

2.1.1 Một số vấn đề chung của sản phẩm dây và cáp điện

Đặc điểm của sản phẩm dây và cáp điện

Về phương diện sản xuất: Đây là một ngành mang công nghiệp mới nhưng

có đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước và đang là mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu cao

Về phương diện tiêu dùng: Dây và cáp điện là mặt hàng thiết yếu trong cuộc sống con người và đặc biệt là trong sự phát triển của cơ sở hạ tầng thiết yếu hệ thống lưới điện quốc gia

Các chủng loại dây và cáp điện: dây điện dân dụng, dây và cáp điện lực,

dây trần , cáp vặn xoắn, cáp trung thế, cáp điều khiển, cáp chống thấm, cáp chống

cháy

Các thương hiệu nổi tiếng của ngành dây và cáp điện: Công ty cổ phần địa

ốc cáp điện Thịnh Phát, ,Công ty cổ phần dây và cáp điện Thượng Đình

(CADI-SUN group), Công ty cổ phần Dây Cáp Điện Việt Nam, Công ty cáp điện Taihan,

Công ty Cổ phần Cáp điện LS-Vina

2.1.2 Một số vấn đề về hoạt động xuất khẩu dây và cáp điện

Thực trạng của hoạt động xuất khẩu dây và cáp điện Việt Nam

Hiện tại, Việt Nam có trên 100 DN tham gia sản xuất và xuất khẩu dây, cáp điện, trong đó có nhiều công ty 100% vốn đầu tư nước ngoài hoặc liên doanh với nước ngoài

Tốc độ tăng bình quân 35,5%/năm trong giai đoạn 2001 - 2005 Đỉnh điểm của kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn này là 520 triệu USD năm 2005 Năm

2006, kim ngạch tiếp tục được nâng lên ở mức 660 triệu USD, tăng 26,9% so năm

2005 Năm 2007 đạt 825 triệu USD, tăng 25%; năm 2008 đạt 1,031 tỷ USD, tăng

25%; dự kiến năm 2009 đạt 1,350 tỷ USD; năm 2010 đạt 1,850 tỷ USD, tăng 37% Bình quân mức tăng trưởng của cả giai đoạn này là 28,9%/năm

Hiện nay, Nhật Bản vẫn là thị trường xuất khẩu số 1 của Việt Nam về mặt hàng dây và cáp điện Đứng ở vị trí thứ 2 và 3 là Hoa Kỳ và Australia, với kim ngạch lần lượt đạt 4,5 triệu USD và hơn 2 triệu USD trong tháng 4/2009

Chủng loại hàng dây điện và dây cáp điện xuất khẩu: dây điện, dây dẫn điện trong ôtô, dây cáp điện và dây điện bọc nhựa

2.1.3 Các chính sách và biện pháp thúc đẩy xuất khẩu dây và cáp điện

Các chính sách và biện pháp thúc đẩy xuất khẩu của chính phủ

Bảo lãnh tín dụng: Chính phủ thành lập quỹ dự phòng rủi ro bảo lãnh vay

vốn và giao cho ngân hàng Ngân hàng cho doanh nghiệp vay để đầu tư máy móc

thiết bị

Chính sách tỷ giá hối đoái : Chính phủ đảm bảo tỷ giá hối đoái thực tế kích

thích xuất khẩu về lâu dài và ngăn ngừa tỷ giá nhập khẩu tăng lên cao so với tỷ giá xuất khẩu

Hoàn thuế xuất khẩu: với các doanh nghiệp xuất khẩu đây là một biện pháp

nhằm hạ giá thành sản phẩm cho các doanh nghiệp xuất khẩu Ưu tiên thuế suất 0% với mặt hàng dây lõi thép mạ kẽm Từ cuối năm 2008, nhiều chính sách thuế mới nhằm thực hiện chủ trương kích cầu, giảm khó khăn cho doanh nghiệp

Cải cách thủ tục hành chính: trong hoạt động thu hút đầu tư và hải quan Xúc tiến xuất khẩu: Hiện tại Việt Nam đã đặt Thương vụ tại 52 quốc gia và

1 thương vụ tại trụ sở WTO tại Thuỵ Sĩ Các cơ quan thương vụ ở nước ngoài đã tiến hành tổ chức cho các doanh nghiệp tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế về các sản phẩm của ngành hàng

2.1.3.2 Các công cụ và biện pháp thúc đẩy xuất khẩu dây và cáp điện của các Doanh nghiệp Việt Nam

Tăng cường đổi mới công nghệ: Nhiều doanh nghiệp dây cáp điện đã đầu tư

công nghệ hiện đại của châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, tiến hành đầu

tư đồng bộ hệ thống thiết bị thử nghiệm tiên tiến hiện đại để phục vụ cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu

Đa dạng hóa sản phẩm: Các doanh nghiệp không ngừng tiến hành đa dạng

hóa sản phẩm, các sản phẩm chất lượng cao kỹ thuật phức tạp đáp ứng với nhu cầu của thị trường xuất khẩu

Nâng cao sức cạnh tranh: Doanh nghiệp không những đầu tư máy móc công

nghệ hiện đại còn tiến hành gắn kết thương mại với sản xuất, khép kín từ khâu nhập thiết bị sản xuất đến xuất khẩu ra nước ngoài do vậy giá thành hạ và sức cạnh tranh được nâng cao

Chiến lược Marketing Tìm hiểu về nhu cầu chủng loại sản phẩm cho từng

thị trường, quy định tiêu chuẩn khắt khe của thị trường để đưa ra những chủng loại sản phẩm xuất khẩu phù hợp và mang lại hiệu quả cao

Tạo dựng thương hiệu: Các công ty đã tiến hành đăng ký nhãn hiệu hàng

hóa và quảng bá hình ảnh của mình đến các nước trên thế giới

Xúc tiến xuất khẩu: Các công ty tiến hành đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng

thông qua việc tham gia mạnh mẽ vào các hội chợ quốc tế về sản phẩm của ngành

Đào tạo nguồn nhân lực: Các doanh nghiệp chú trọng công tác đào tạo

nguồn nhân lực đào tạo những kỹ sư công nhân giỏi nghề và giàu kinh nghiệm 2.2 HOẠT ĐỘNG THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU DÂY VÀ CÁP ĐIỆN VIỆT NAM

2.2.1 Kết quả đạt được trong hoạt động thúc đẩy xuất khẩu dây và cáp điện Việt Nam

Kết quả đạt được từ phía nhà nước

Thành tựu trong hoạt động cải cách hành chính: cắt giảm thủ tục hành chính

trong hoạt động xin cấp giấy phép đầu tư và các chính sách hỗ trợ, ưu đãi với các doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư vào Việt Nam

Ngành Hải quan đã tích cực triển khai và từng bước tiếp cận với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, đổi mới phương pháp quản lý

Hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu thông qua hỗ trợ về vốn và công nghệ đã được chú trọng

Hoạt động xúc tiến thương mại: Tổ chức các hội chợ triển lãm sản phẩm dây

và cáp điện cùng với các sản phẩm công nghệ khác tại các quốc gia là những thị trường xuất khẩu tiềm năng của Việt Nam như Mỹ, Australia Khai trương cổng thông tin về thị trường ngoài nước…Xây dựng chương trình xúc tiến thương mại quốc gia, tập trung vào các nhóm hàng trọng điểm trong đó có dây và cáp điện

Xây dựng chương trình thương hiệu quốc gia: Chính phủ đã tiến hành xây dựng và thực hiện các chiến lược thương hiệu quốc gia

Xây dựng được một số chương trình đào tạo nguồn nhân lực thông qua hợp tác quốc tế nhằm nâng cao trình độ nguồn nhân lực của các doanh nghiệp

Kết quả đạt được từ phía doanh nghiệp

Thị phần xuất khẩu tăng: Dây và cáp điện Việt Nam cũng đang được xuất

khẩu với mức tăng trưởng bình quân từ 30%-45%/năm Các doanh nghiệp đẩy manh xuất khẩu sang các thị trường xuất khẩu tiềm năng và đòi hỏi khắt khe về

chất lượng như: Mỹ, Canada, Châu Á, Trung Đông

Một số thương hiệu đã được khẳng định: Một số công ty đã nhận thức được

vai trò và tầm quan trọng của việc xây dựng thương hiệu và quảng bá hình ảnh của

mình trên thị trường và đặc biệt để khẳng định vị thế trong hoạt động xuất khẩu

Nhiều công ty đã đầu tư hợp tác liên doanh với nước ngoài để thúc đẩy xuất khẩu thông qua việc hợp tác về vốn và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm

2.2.2 Những vấn đề tồn tại

Những vấn đề về phía nhà nước

Những bất cập trong chính sách thuế nhập khẩu nguyên liệu: nhiều nguồn

nguyên liệu chưa sản xuất được trong nước nhưng lại bị đánh thuế rất cao, tăng thuế VAT gây khó khăn cho doanh nghiệp

Thủ tục hành chính trong hoạt động xuất khẩu và hoàn thuế còn quá rườm

rà gây cản trở hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp

Chưa xây dựng được hệ thống hạ tầng cở sở cho việc sản xuất nguồn nguyên liệu cho ngành: Hầu hết nguồn nguyên liệu cho ngành là nhập ngoại đặc

biệt là đồng, nhôm, lõi thép do chưa có một hệ thống hạ tầng cung cấp nguồn nguyên liệu trong khi về đồng nhôm nước ta có trữ lượng tốt

Bất cập trong thu hút đầu tư nước ngoài: Những bất cập về hệ thống cơ sở

hạ tầng, nguồn nhân lực, những vấn đề về sở hữu công ty và bảo hộ quyền sở hữu

trí tuệ là những vấn đề mà nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm

Hoạt động xúc tiến xuất khẩu chưa thực sự mạnh mẽ do vậy các doanh nghiệp chưa nắm được nguồn thông tin nước ngoài nhanh chóng chính xác

Những vấn đề về phía doanh nghiệp

Thị trường xuất khẩu còn nhỏ và chỉ tập trung vào một số nước: Thị trường

xuất khẩu dây và cáp điện của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là Nhật Bản, chiếm tới 80% lượng hàng xuất khẩu

Quy mô các doanh nghiệp còn quá nhỏ, công nghệ lạc hậu, năng suất lao động thấp: Trong hơn 200 doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh dây, cáp điện trên

cả nước thì chỉ có khoảng 20% có sản phẩm đủ TCVN và có đầu tư xây dựng, quảng bá thương hiệu, phần còn lại là doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm kém chất lượng

Doanh nghiệp chưa chủ động trong nguồn nguyên liệu: Nhiều nguyên vật

liệu đầu vào như đồng, nhôm, nhựa tăng giá làm cho giá thành dây và cáp điện của Việt Nam tăng từ 20%-30%, nên sản phẩm xuất khẩu không thể tăng mạnh

Xuất khẩu chủ yếu dưới hình thức gia công: việc xuất khẩu dây cáp điện

hiện phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nguyên liệu ngoại nhập, máy móc được nhập khẩu từ nước ngoài

Tình hình kinh tế hiện nay khi các thị trường xuất khẩu đang lâm vào tình trạng khủng hoảng và suy thoái kinh tế đặt các doanh nghiệp xuất khẩu vào thách thức lớn

2.2.3 Nguyên nhân của những hạn chế

Nguyên nhân chủ quan

Thiếu vốn, lãi suất cao: Ngân hàng nhà nước hạn chế vốn vay trong thời

gian vừa qua cũng như trong thời điểm hiện nay đã gây cản trở lớn cho doanh nghiệp

Chính sách thuế nhập khẩu nguyên liệu của nhà nước không thuận lợi cho doanh nghiệp

Nhiều thủ tục hành chính rườm rà gây cản trở cho doanh nghiệp: Doanh

nghiệp vẫn đang vướng nhiều tới thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng đối với lô hàng xuất khẩu có nguồn gốc nguyên liệu nhập khẩu Hải quan giải quyết công việc không nhanh chóng và linh động cho doanh nghiệp Việc hoàn thuế VAT chậm đã trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp

Những khó khăn đặc thù của ngành: Nguồn nguyên liệu chủ yếu của ngành

chủ yếu là nhập khẩu do vậy phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu ngoại nhập do vậy không chủ động được về thời gian Hầu hết các nhà máy đều không có phòng kiểm tra chất lượng do vậy chưa kiểm soát được chất lượng nguyên liệu đầu vào và

sản phẩm cuối cùng

Nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế : Nhân lực của các tổ chức xúc tiến

thương mại còn kém do vậy không đáp ứng được nhu cầu hỗ trợ của doanh nghiệp

Do những yếu kém về trình độ chuyên môn và trình độ ngoại ngữ nên các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn thông tin nước ngoài,

trong đàm phán và ký kết hợp đồng

Nguyên Nhân khách quan

Cuộc khủng hoảng kinh tế-tài chính toàn cầu diễn ra ngày càng trầm trọng, dẫn đến tình trạng cạnh tranh gay gắt trên thị trường xuất khẩu

Nhiều rào cản thương mại mới xuất hiện ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu