Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực công nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh

Để thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp, Hà Tĩnh tập trung vào 04 khâu đột phá chiến lược: đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả hoạt động bộ máy của các cơ quan chính quyền,[r]

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam đang hội nhập sâu với kinh tế toàn cầu, gia nhập nhiều tổ chức quốc tế cũng như ký kết nhiều hiệp định kinh tế, cơ hội thu hút FDI đối với các tỉnh trong cả nước là rất lớn Hà Tĩnh cần phải tận dụng được lợi thế, đề ra những biện pháp thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp Tuy nhiên để đạt được mục tiêu đó tỉnh Hà Tĩnh vẫn đang gặp nhiều khó khăn, công tác xúc tiến đầu tư còn bộc lộ nhiều hạn chế, môi trường đầu tư chưa thực sự thu hút, thủ tục hành chính phức tạp, thiếu minh bạch… khiến cho việc thu hút FDI gặp khó khăn

Xuất phát từ những nguyên nhân trên, đề tài “Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực công nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh” được chọn để nghiên cứu

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu:

Trên cơ sở lý thuyết thu hút FDI, luận văn đề ra tình hình thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh 2012 – 2016 cùng với các đề xuất biện pháp mở rộng FDI vào lĩnh vực này ở Hà Tĩnh

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu lý luận về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một địa phương

- Đánh giá thực trạng thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp tại Hà Tĩnh giai đoạn

2012 – 2016

- Đề xuất kiến nghị và giải pháp tăng cường thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp tại Hà Tĩnh

3 Kết cấu đề tài

Ngoài mở đầu, kết luận, danh mục tham khảo, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Tổng quan thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào công nghiệp của địa phương

Chương 2: Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào công nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh 2012 – 2016

Chương 3: Định hướng và giải pháp tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực công nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh

Chương 1: Tổng quan thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào công nghiệp

của địa phương

Trong chương 1, tác giả trình bày những lý luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài và thu hút FDI vào một địa phương cụ thể gồm các nội dung sau:

FDI trong công nghiệp có các đặc điểm sau: Nguồn đầu tư lớn, mang tính dài hạn, công nghệ phù hợp, lao động có tay nghề cao

Tiêu chí đánh giá:

“Để đánh giá kết quả thu hút FDI vào một địa phương chúng ta có thể dựa vào các chỉ tiêu sau: số lượng các dự án FDI, quy mô vốn đầu tư, tốc độ tăng của vốn đầu tư, cơ cấu vốn đầu tư, vốn đầu tư được thực hiện, nguồn vốn đầu tư được thu hút, mức độ bảo

vệ môi trường, số dự án bị từ chối cấp phép do không đáp ứng tiêu chuẩn địa phương.” ”Thu hút FDI vào công nghiệp tại một địa phương có những nội dung cơ bản sau:

Xác định mục tiêu và xây dựng quy hoạch FDI, đẩy mạnh xúc tiến thu hút vốn đầu tư; cải thiện chính sách FDI về hình thức đầu tư, thuế, lệ phí, đất đai, lao động…; xây dựng danh mục thu hút đầu tư; cải cách hành chính. ”

”Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút đầu tư tại địa phương bao gồm: điều kiện tự nhiên và cơ sở hạ tầng; điều kiện kinh tế; điều kiện về chính trị - xã hội; các yếu tố từ phía nhà đầu tư nước ngoài như môi trường kinh tế thế giới, sự chuyển dịch của dòng vốn FDI quốc tế, chiến lược đầu tư của nhà đầu tư, tiềm lực tài chính, năng lực kinh doanh của nhà đầu tư. ”

”Ở cuối chương 1, tác giả cũng xem xét kinh nghiệm thu hút FDI của tỉnh Nghệ

An và Bắc Ninh từ đó rút ra các bài học như sau:

Xác định được lợi thế so sánh về tự nhiên, nhân lực, cơ sở hạ tầng… của địa phương mình, từ đó có những phương hướng cụ thể để phát triển lợi thế đó

- Đưa ra được những thông tin cụ thể về các khu công nghiệp, xây dựng được những danh mục kêu gọi đầu tư rõ ràng

- Đưa ra những chính sách đầu tư thu hút các nhà đầu tư

- Cải tiến những thủ tục hỗ trợ đầu tư, tránh sự chồng chéo trong thủ tục hành chính

- Tận dụng tốt những lợi thế sẵn có về địa lý, nguồn lao động, tài nguyên thiên nhiên

- Luôn có sự đổi mới, tư duy nhằm tạo ra những lợi thế so sánh động, tăng tính cạnh tranh trong thu hút FDI trong hình hình mới. ”

- Lãnh đạo tỉnh chú trọng cải cách hành chính, thủ tục, khuyến khích đầu tư

Chương 2: Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào công nghiệp của

tỉnh Hà Tĩnh

2012 – 2016

”Trong chương 2, trên cơ sở thực tiễn, tác giả trình bày và phân tích thực trạng thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp của Hà Tĩnh giai đoạn 2012 – 2016

Sau khi khái quát những đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh, tác giả chỉ ra những lợi thế mà địa phương có và đây là những lợi thế quan trọng trong việc thu hút FDI vào Hà Tĩnh như tài nguyên khoáng sản, tài nguyên đất, tài nguyên rung và tài

nguyên nước phong phú; cơ cấu dân số trẻ, lao động tại Hà Tĩnh đang dần được đa dạng

hóa và chuyển dịch sang khu vực công nghiệp và dịch vụ; Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch tích cực Cùng với những lợi thế trên, hoạt động đối ngoại và xúc tiến đầu tư rất được tỉnh Hà Tĩnh quan tâm, Hà Tĩnh thu hút được 470 dự án đầu tư trong và ngoài nước với tổng vốn đăng ký trên 425.000 tỷ VND tương đương 20 tỷ USD Nhiều Tập đoàn kinh tế lớn của Việt Nam đầu tư vào Hà Tĩnh như: Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam, Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam, Tập đoàn VNPT, Tập đoàn Viễn thông quân đội Một số nhà đầu tư nước ngoài đang lập dự án đầu tư với quy mô lớn như: Tập đoàn Formosa, Tập đoàn Mitsubishi, Tập đoàn Samsung. ”

”Hà Tĩnh đã và đang tạo ra những chuyển biến tích cực trong công tác thu hút đầu

tư FDI, đặc biệt là vào công nghiệp Hàng năm, các doanh nghiệp FDI trong KCN đóng góp 45% giá trị sản xuất công nghiệp, 36% thu ngân sách, 78% giá trị xuất khẩu của

tỉnh Hà Tĩnh hiện đứng thứ 11/53 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có số vốn đăng

ký dự án FDI mới cao nhất trong 6 tháng đầu năm Với tổng số vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm trong 6 tháng là 293 triệu USD, chiếm 2,6% tổng vốn đầu tư trong cả nước. ”

”Hiện đã có 10 nước và vùng lãnh thổ đầu tư vào Hà Tĩnh, bao gồm: Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Brunei, Úc, Mỹ, Thái Lan, Philipine, Lào, Trung Quốc Cơ cấu kinh tế Hà Tĩnh đang dần chuyển dịch theo hướng tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp Đặc biệt, việc xây dựng thành công 2 khu kinh tế trọng điểm quốc gia, trong đó khu kinh tế Vũng Áng đang từng bước trở thành trung tâm công nghiệp nặng lớn nhất khu vực Đông Nam Á với các sản phẩm chủ lực: thép, điện và cảng nước sâu. ”

”Trong nội dung thu hút FDI, Hà Tĩnh tập trung xây dựng ngành Công nghiệp luyện kim trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn Sở dĩ, tỉnh Hà Tĩnh chú trọng đầu tư vào công nghiệp luyện kim do tỉnh tận dụng được lợi thế cạnh tranh từ nguồn nguyên liệu đa dạng, trữ lượng mỏ khoáng sản lớn Bên cạnh ngành công nghiệp luyện kim, tỉnh Hà Tĩnh còn tập trung thu hút FDI trong ngành công nghiệp điện

Để thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp, Hà Tĩnh tập trung vào 04 khâu đột phá chiến lược: đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả hoạt động bộ máy của các

cơ quan chính quyền, tiếp tục cắt giảm các thủ tục hành chính; thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế một cách mạnh mẽ gắn với chuyển đổi mô hình kinh tế theo hướng phát triển chiều sâu; đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, đầu tư kết cấu hạ tầng cho các khu kinh

tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp; tập trung đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành,

các khối, các lĩnh vực, các dự án trọng điểm. ”

Hà Tĩnh 2012-2016

Số lượng dự án đầu tư: Giai đoạn 2012 – 2016, tuy số lượng dự án FDI vào công nghiệp tại Hà Tĩnh giảm nhẹ nhưng lượng vốn đăng ký mới lại tăng, đạt 13 triệu USD năm 2014 Như vậy, có thể thấy rằng, càng ngày các nhà đầu tư nước ngoài càng mạnh tay hơn trong việc rót chi phí đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp tại tỉnh Hà Tĩnh Đến năm

2015, nghành công nghiệp tỉnh Hà Tĩnh đã có sự đột phá trong việc thu hút đầu tư nước

ngoài với 8 dự án đầu tư mới được cấp giấy phép đầu tư và vốn đăng ký mới đạt 19.7 triệu USD

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều khó khăn, nhưng vốn FDI thực hiện trong lĩnh vực công nghiệp tại tỉnh Hà tĩnh vẫn tăng đều đặn trong giai đoạn 2012 - 2016 cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài đã có những nhìn nhận tích cực về triển vọng đầu tư tại Việt Nam nên đã mạnh dạn triển khai các dự án đầu tư. ”

”Hầu hết dự án FDI trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đều đến từ các nhà đầu tư Châu Á, tiêu biểu là các nhà đầu tư Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản

Cơ cấu vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong công nghiệp tại tỉnh Hà Tĩnh

Hiện nay, tại Hà Tĩnh tồn tại chủ yếu 2 hình thức FDI trong lĩnh vực CN là liên doanh và 100% vốn nước ngoài Trong thời gian qua, Hà Tĩnh đã thực hiện triển khai nhiều chính sách ưu đãi nhằm thu hút FDI, đặc biệt là trong lĩnh vực CN như: Nghiên cứu thị trường và đối tác đầu tư, Xây dựng danh mục dự án kêu gọi đầu tư, Xây dựng cơ sở dữ liệu và phát hành các các ấn phẩm, tài liệu phục vụ cho xúc tiến đầu tư, Tuyên truyền, quảng bá về môi trường, chính sách, tiềm năng và xúc tiến đầu tư…”

”Trên cơ sở phân tích thực trạng trên, tác giả đã chỉ ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân trong thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp tại Hà Tĩnh

Điểm mạnh

Thứ nhất, vốn FDI trong lĩnh vực công nghiệp đã bổ sung thêm vốn cho sự phát triển kinh tế, xã hội tỉnh Hà Tĩnh, làm chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa

Thứ hai, vốn FDI trong lĩnh vực công nghiệp giúp nâng cao năng suất lao động, trình độ sản xuất

Thứ ba, tạo ra giá trị đóng góp vào GDP, vào giá trị sản xuất công nghiệp và giá trị xuất khẩu cho tỉnh Hà Tĩnh

Thứ tư, vốn FDI đóng góp vào nguồn thu ngân sách của tỉnh Hà Tĩnh

Thứ năm, vốn FDI góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và nâng cao chất lượng nhân lực tại tỉnh Hà Tĩnh

Để có được những kết quả như trên, có thể xét đến các yếu tố sau:

Xét theo các yếu tố khách quan:

- Quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam ngày càng được đẩy mạnh theo chiều sâu với việc tham gia vào các tổ chức kinh tế của thế giới và khu vực như ASEAN, WTO, AEC… cùng với các hiệp định như TPP, AFTA, FTA…

- Việt Nam là một quốc gia với thị trường tiềm năng

- Tình hình kinh tế, chính trị của tỉnh Hà Tĩnh trong những năm gần đây luôn ở trạng thái ổn định Hiệu quả của một số dự án FDI trong lĩnh vực công nghiệp đã được triển khai trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh tạo hiệu ứng tích cực cho các nhà đầu tư nước ngoài

Xét theo các yếu tố chủ quan:

- Tỉnh Hà Tĩnh đã và đang làm tốt theo chủ trương và đường lối của Đảng và Nhà nước

- Hệ thống pháp luật, chính sách cho hoạt động FDI tại tỉnh Hà Tĩnh ngày càng được cải thiện

- Thủ tục hành chính ngày càng được cải thiện, những vướng mắc, khó khăn của các nhà đầu tư nước ngoài vào tỉnh Hà Tĩnh được quan tâm tháo gỡ, cơ sở hạ tầng ngày càng hoàn thiện hơn

- Định hướng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội theo lĩnh vực công nghiệp đã được tỉnh Hà Tĩnh xác định rõ rang

- UBND tỉnh Hà Tĩnh và các cấp, các ngành đã tích cực, chủ động hơn, nhanh nhạy, nắm bắt thông tin kịp thời

- Hoạt động vận động xúc tiến đầu tư của tỉnh ngày càng được chú ý và cải tiến, tiến hành ở nhiều cấp, nhiều ngành. ”

Hạn chế, tồn tại

- Thủ tục hành chính về đầu tư còn khá rườm rà, gây trở ngại cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp

- ”Cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ, nhất là hạ tầng các khu kinh tế, khu công nghiệp

- Một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn

- Thiếu sự liên doanh, liên kết giữa các nhà đầu tư, các doanh nghiệp nên sức cạnh tranh còn thấp

- Nguồn nhân lực có trình độ kỹ thuật, tay nghề cao chiếm tỷ lệ thấp, chưa đáp ứng yêu cầu về lao động cho các nhà đầu tư

- Công tác giải phóng mặt bằng còn gặp nhiều khó khăn

- Lao động nước ngoài khi vào làm việc tại địa phương chưa thực hiện đúng các quy định hiện hành

- Một số doanh nghiệp nước ngoài chưa thực hiện đúng cam kết về bảo vệ môi trường, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe của người dân địa phương, nổi bật là sai phạm về ô nhiễm môi trường tại Formosa Vũng Áng

Nguyên nhân

Nguyên nhân khách quan

- Kinh tế đất nước vẫn còn gặp khó khăn; khủng hoảng tài chính toàn cầu ảnh hưởng đến các Tập đoàn kinh tế, các tổ chức tín dụng

- Các dự án công nghiệp hỗ trợ chủ yếu tập trung ở các vùng kinh tế lớn trong nước như Hà Nội, Bắc Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương

Nguyên nhân chủ quan

- Hiệu quả công tác cải cách hành chính vẫn chưa như mong muốn, việc cắt giảm 1/3 thủ tục và 1/2 thời gian giải quyết các thủ tục hành chính theo tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh chưa được thực hiện triệt để

- Việc bố trí nguồn vốn ngân sách đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng gặp khó khăn, nguồn vốn Trung ương tương đối eo hẹp

- Chưa thu hút các dự án phụ trợ

- Cơ sở hạ tầng kém, hệ thống quản lý ô nhiễm môi trường chưa được đầu tư đúng chuẩn

- Chính sách đào tạo nhân lực phục vụ các dự án trên địa bàn chưa được triển khai

có hiệu quả

- Các ngân hàng trên địa bàn chủ yếu có quy mô nhỏ, thủ tục cho vay vốn còn rườm

rà, đòi hỏi phải có tài sản thế chấp khiến các DN khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn

- Doanh nghiệp chưa có chiến lược sản xuất kinh doanh dài hạn; sự liên doanh, liên kết các nhà đầu tư, các doanh nghiệp chưa cao nên sức cạnh tranh còn thấp. ”

Chương 3: Định hướng và giải pháp tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước

ngoài vào lĩnh vực công nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh

”Tại chương 3, từ đánh giá thực trạng trong chương 2, tác giả trình bày định hướng, giải pháp và một số kiến nghị nhằm tăng cường thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp của Hà Tĩnh. ”

Định hướng thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2020

”Giai đoạn 2012 – 2015, các nhà đầu tư nước ngoài ngày một quan tâm hơn đến tỉnh Hà Tĩnh trong việc đầu tư vào công nghiệp Lượng vốn FDI đăng ký mới và vốn thực hiện có xu hướng tăng Cùng với đà phát triển này, dự báo đến năm 2020, Hà Tĩnh sẽ nằm

là một trong những tỉnh thành thu hút FDI nhiều nhất cả nước (lượng vốn FDI đăng ký mới cho lĩnh vực công nghiệp tại tỉnh Hà Tĩnh có thể đạt 236.86 triệu USD). ”

nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh ”

- Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài có tính chọn lọc

- Không ngừng đồng bộ, cải cách hành lang pháp lý, chính sách thu hút FDI phù hợp với điều kiện của địa phương và đi theo đường lối chung của Đảng và Nhà nước

- Tạo niềm tin và độ tin cậy đối với nhà đầu tư

- Thường xuyên đánh giá kết quả đầu tư FDI trên địa bàn địa phương, tăng cường hoạt động xúc tiến đầu tư trực tiếp nước ngoài

Định hướng cụ thể trong lĩnh vực công nghiệp giai đoạn 2017 – 2020

- Tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về thu hút đầu tư theo hướng ưu tiên các dự án có sản phẩm chứa hàm lượng giá trị gia tăng cao, sử dụng công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường

- Đa dạng hóa huy động các nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng; xây dựng Khu kinh tế Vũng Áng sớm trở thành khu kinh tế động lực tầm cỡ quốc gia, quốc

tế

- Phát triển nhanh các ngành công nghiệp nặng, cơ khí, ô tô, công nghiệp hỗ trợ trên

cơ sở phát huy tiềm năng, lợi thế của tỉnh và liên kết vùng, liên vùng và khu vực

- Thu hút vốn đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp đạt khoảng 30 tỷ USD, vốn giải ngân đạt 14 tỷ USD

- Giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện nội quy bảo vệ môi trường của các nhà đầu tư nước ngoài. ”

” Giải pháp tăng cường thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh

- Thực hiện triệt để công tác cải cách hành chính

- Nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật

- Phát triển công nghiệp hỗ trợ

- Phát triển, đào tạo nguồn nhân lực

- Cắt giảm thủ tục cho vay của các ngân hàng thương mại

- Tạo sự liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư nước ngoài. ”

Kiến nghị với các Bộ ngành có liên quan

- Cần kiểm soát chặt thị trường bất động sản do thị trường bất động sản là một thị trường không hoàn hảo, dễ dẫn đến những độc quyền trong cạnh tranh

- Nhà nước cần tập trung, khẩn trương tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại lành mạnh, phát triển bền vững

- Các Bộ, Ngành Trung ương cần kiểm tra thủ tục cấp giấy phép đầu tư, nắm chắc thông tin về đối tác, công nghệ, xem xét cụ thể về quy mô diện tích, địa điểm xây dựng các dự án đầu tư nước ngoài

- Phối hợp với các ban ngành địa phương trong việc kiểm tra chấp hành luật pháp của các nhà đầu tư nước ngoài về lao động, tiền lương, bảo vệ môi trường

- Phân cấp cụ thể hơn nữa cho các địa phương trong quản lý nguồn vốn FDI, đảm bảo thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa với các nghành có khoa học công nghệ cao

- Cần xây dựng quy định rõ ràng, chi tiết về công nghệ chuyển giao, tạo căn cứ pháp lý thuận lợi cho việc chuyển giao công nghệ, đưa ra các biện pháp khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài đưa công nghệ và trình độ quản lý tiên tiến vào Việt Nam

- Có chính sách đào tạo và nâng cao chất lượng lao động của Việt Nam, đáp ứng yêu cầu cuả nhà đầu tư nước ngoài về chất lượng lao động và kỷ luật lao động. ”

Một, cải thiện chất lượng thu hút đầu tư vào KCN, KKT

Hai, nâng cao chất lượng quy hoạch KCN, KKT

Ba, xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng KCN, KKT

Bốn, kiểm soát chặt chẽ vấn đề môi trường

Năm, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động

Sáu, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển KCN, KKT

Kiến nghị với nhà đầu tư

Môt, chú trọng đến vấn đề môi trường tại địa phương tiếp nhận đầu tư

Hai, quan tâm cải thiện đời sống của người dân lao động

Ba, đầu tư vào ngành công nghiệp hỗ trợ

Bốn, tăng cường kết hợp với các doanh nghiệp tại địa phương tiếp nhận đầu tư

Năm, thường xuyên cải cách công nghệ, mang những công nghệ phù hợp với điều kiện tại địa phương tiếp nhận đầu tư. ”