Thẩm định dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng ngoại thương Lào

HỆ THỐNG CÁC QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐI ̣NH DƢ̣.. ÁN ĐẦU TƢ VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƢƠNG LÀO[r]

Trang 1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đa ̣i h iê ̣n nay, xu hướng hô ̣i nhâ ̣p kinh tế khu vực và toàn cầu đang diễn

ra ma ̣nh mẽ viê ̣c đầu tư phát triển kinh tế theo cơ chế thi ̣ trường Cùng với xu hướng tăng cường hợp tác quốc tế Các Ngân hàng thương ma ̣i có vai trò quan trọng trong việc cung cấp vố n vay cho các doanh nghiê ̣p Vì vậy, viê ̣c thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn của NHTM đang là đề tài nóng và ngày càng được quan tâm trên toàn thế giới Viê ̣c thẩm đi ̣nh dự án đầu tư có vai trò rất quan tro ̣ng đối với quá trình đầu tư phát triển kinh tế theo cơ chế thi ̣ trường , bởi những dự án đầu tư này luôn có nhu cầu rất lớn về vốn Thông qua công tác thẩm đi ̣nh dự án đ ầu tư, nhà đầu tư cho ̣n được dự án khả thi , Ngân hàng giảm thiểu rủi ro được mức thấp nhất Chính vì vậy , thẩm đi ̣nh dự án đầu tư đã trở thành bô ̣ phâ ̣n quan tro ̣ng trong quá trình đầu tư phát triển kinh tế đất nước Viê ̣c thẩm đi ̣nh dự án đầu tư là mô ̣t trong những nguyên tắc hàng đầu ra quyết đi ̣nh cho phép đầu tư của Nhà nước Lào và của nhà tài trợ vốn Viê ̣c thẩm đi ̣nh dự án đầu tư không những để có lợi cho nhà đầu tư mà còn tạo thuận lợi cho NHTM để cho vay Trong những năm qua , công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư đã đóng góp cho nhà đầu tư và NHTM nhiều thành tựu đầu tư phát triển kinh tế - xã hội quan trọng, thực hiê ̣n các mu ̣c tiêu Đảng và Nhà nước đã đă ̣ t ra Tuy nhiên, việc thẩm đi ̣nh dự án đầu tư của NHNT Lào đang đa ̣t mức đô ̣ , trình độ còn khiêm tốn và hiê ̣u quả chưa cao Có một số dự án thành nợ quá hạn và thành nợ xấu

Vì những lý do nêu trên, tác giả đã lựa chọn vấn đề: “Thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng ngoại thương Lào ” làm đề tài luận án Tiến sỹ kinh tế Trong luâ ̣n án

này tác giả sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư, các kết quả

đa ̣t được, các mặt hạn chế, các nguyên nhân trong quá trình thẩm đi ̣nh dự án đầu tư, từ đó đề xuất một số giải pháp và một số kiến nghị để nhằm nâng cao chất lượng thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn ta ̣i NHNT Lào

2 Tổng quan ti ̀nh hình nghiên cƣ́u có liên quan đến đề tài luâ ̣n án

Nhìn chung, vấn đề thẩm đi ̣nh dự án đầu tư là đối tương nghiên cứu của nhiều nhà kinh tế trong và ngoài nước Các bài báo, luâ ̣n án, luâ ̣n văn và các công trình nghiên cứu đã được công bố tương đối nhiều Tuy nhiên, dù được tiếp cận dưới nhiều góc độ, các giải pháp để tăng cường , hoàn thiện và nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư trong và nước ngoài thường chỉ được trình bày như l à một phần nội dung trong các công trình nghiên cứu về thẩm đi ̣nh dự án đầu tư, chứ chưa trở thành nô ̣i dung duy nhất, mô ̣t cách có

hê ̣ thống và câ ̣p nhâ ̣t của mô ̣t công trình riêng biê ̣t Vì vâ ̣y, chưa có Luâ ̣n án nào có nô ̣i dung trù ng lă ̣p với Luâ ̣n án này

3 Mục đích nghiên cứu của luận án

Nghiên cứu và làm sáng tỏ những vấn đề lý luâ ̣n cơ bản và thực tiễn về thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn ta ̣i NHNT Lào Đánh giá thực tra ̣ng thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại NHNT Lào thời gian qua và đưa ra các vấn đề tồn tại cần phải tiếp tục hoàn thiện Đề xuất hê ̣ thống những giải pháp và kiến nghị chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác thẩm định

Trang 2

dự án đầu tư vay vốn của NHNT Lào đến năm 2020

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

Luận án tập trung nghiên cứu công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại NHNT Lào, trên các phương diê ̣n như : quy trình thẩm đi ̣nh , nô ̣i dung thẩm đi ̣nh , phương pháp thẩm đi ̣nh và những nhân tố ảnh hưở ng đến công tác thẩm đi ̣nh Những vấn đề trên được nghiên cứu ta ̣i NHNT Lào trong giai đoa ̣n năm 2000-2011 và đề xuất quan điểm và những giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng phương pháp thu thập thông tin, phương pháp tổng hợp, xử lý, trình bày thông tin và kết quả nghiên cứu và các phương pháp phân tích , đánh giá, dự báo và quyết đi ̣nh và phương pháp phân tích thông tin sẵn có , phương pháp kết hợp các bảng , biểu đồ, phương pháp Dãy số thời gian , tương đối, tuyê ̣t đối, minh ho ̣a, so sánh và rút ra kết luâ ̣n Ngoài ra, tác giả sẽ sử dụng phương pháp phân tí ch các tài liệu, các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế về các vấn đề có liên quan đến đề tài nghiên cứu

Bảng 1: Sơ đồ các phương pháp nghiên cứu sử dụng trong luận án

Nô ̣i dung nghiên

cứu

Các phương pháp ứng dụng

Khái quát tình hình

nghiên cứu

Thu thâ ̣p dữ liê ̣u các luâ ̣n án , luâ ̣n văn, đề tài khoa học liên quan , đánh giá và tìm khoảng trống nghiên cứu

Lý luận về thẩm định

dự án ta ̣i ngân hàng

thương ma ̣i

- Tham khảo các tài liê ̣u liên quan, điều tra, khảo sát các văn bản pháp quy, các hướng dẫn công việc tại NHNN Lào, NHNT Lào và các NHTM của Lào, thực hiê ̣n hoa ̣t đô ̣ng thẩm đi ̣nh ta ̣i Viê ̣t Nam Đánh giá thực tra ̣ng

thẩm đi ̣nh dự án ta ̣i

Ngân hàng ngoa ̣i

6 Những đóng góp mới của luận án

Hệ thống hoá và làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận cơ bản về thẩm định dự án đầu tư vay vốn tại NHNT Lào Phân tích và đánh giá thành công và hạn chế về công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại NHNT Lào, phân tích các nguyên nhân ảnh hưởng đến thành công và hạn chế đó , để hoàn thiện về công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn của NHNT Lào đến năm 2020 Đề xuất những quan điểm, giải pháp, kiến nghị phù hợp nhằm hoàn thiện công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại NHNT Lào trong những năm tới , trong đó có mô ̣t số quan điểm, giải pháp và kiến nghị cho các bên liên quan

7 Kết cấu của luận án

Tên đề tài: "Thẩm định dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng Ngoại thương Lào"

Luâ ̣n án gồm 144 trang với sự tham khảo 100 tài liệu trong và ngoài nước , sử du ̣ng

Trang 3

các bảng biểu, các phụ lục khác có liên quan Ngoài lời mở đầu, kết luận và doanh mu ̣c tài liê ̣u tham khảo, luận án được kết cấu thành 3 chương như sau:

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về thẩm định dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng

thương ma ̣i

Chương 2: Thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng Ngoại

thương Lào giai đoạn năm 2000-2011

Chương 3: Quan điểm và một số giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư

vay vốn tại Ngân hàng ngoa ̣i thương Lào

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU

TƯ VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1.1 Khái niệm thẩm định dự án đầu tư

Thẩm đi ̣nh dự án đầu tư tại NHTM là quá trình thẩm định dự án đầu tư do khách hàng lập và nộp cho ngân hàng khi làm thủ tục vay vốn, dựa trên quan điểm của ngân hàng Nhiê ̣m vu ̣ của nhân viên tín du ̣ng khi thẩm đi ̣nh dự án là phát hiện những điểm sai sót , những điểm đáng nghi ngờ hay những điểm chưa rõ ràng của dự án và cùng với khách hàng thảo luận, làm sáng tỏ thêm nhằm đánh giá chính xác và trung thực được thực chất của dự

án, đứng trên góc đô ̣ tổng quát , tác giả cho rằng “Thẩm định dự án đầu tư vay vốn của NHTM là viê ̣c Ng ân hàng tổ chức kiểm tra , đánh giá xem xét lại dự án đầu tư trình vay vốn, một cách khách quan khoa học và toàn diê ̣n trên các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp tới tính khả thi của một dự án đầu tư có hiệu quả trong tương lai và có đi ̣nh hướng phát triển, để ra quyết định cho vay vốn”

1.1.2 Mục đích, bản chất và vai trò của thẩm định dự án đầu tư

+ Mục đích của thẩm định dư ̣ án đầu tư: (Giúp đánh giá được mức độ tin cậy của

phương án sản xuất hoă ̣c dự án đầu tư mà khách hàng đã lập và nộp cho ngân hàng khi làm thủ tục vay vốn Thẩm đi ̣nh và đánh giá được mức đô ̣ rủi ro của dự án khi quyết đi ̣nh cho vay Giúp cho cán bộ tín dụng và lãnh đạo ngân hàng có thể mạnh da ̣n quyết đi ̣nh cho vay và giảm được xác suất xảy ra hai loa ̣i sai lầm trong quyết đi ̣nh cho vay : (1) cho vay

mô ̣t dự án tồi và (2) từ chối cho vay mô ̣t dự án tốt)

+ Bản chất của thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại NHTM: Thực chất của công tác

thẩm đi ̣nh dự án đầu tư là quá trình kiểm tra đánh giá toàn diện nội dung của dự án trên cơ sởcác tiêu chuẩn, quyết đi ̣nh, của NHNN Công tác thẩm đi ̣nh sẽ đi sâu phân tích, làm rõ các khía cạnh, các chi tiết của dự án, giúp cho việc lựa chọn, phân tích tốt nhất, mang la ̣i hiê ̣u quả cao nhất hay thâ ̣m chí có thể đưa đến viê ̣c loa ̣i bỏ tất cả các phương án và đưa ra các phương án khả thi hơn Thẩm đi ̣nh dự án đầu tư đảm bảo cho hoạt động kinh doanh vốn của Ngân hàng an toàn và có hiệu quả, hạn chế được rủi ro đến mức thấp mà vẫn thu được lợi nhuận)

Trang 4

+ Vai tro ̀ của thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại NHTM: Thẩm đi ̣nh dự án đầu

tư trong công tác hoa ̣t đô ̣ng của Ngân hàng chính là mô ̣t trong những biê ̣n pháp cơ bản nhằm phòng ngừa rủi ro trong quá trình cho vay vốn đầu tư ta ̣i Ngân hàng Thực tế người thẩm đi ̣nh dự án sẽ tiến hành kiểm tra phân tích đánh giá từng phần và toàn bô ̣ các mă ̣t , các vấn đề có trong bản nghiên cứu tiền khả thi và nghiên cứu khả thi

1.1.3 Yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra đối với công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng thương mại

Yêu cầu đối với công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại NHTM: Nắm vững

chiến lược phát triển của ngân hàng, của ngành, của địa phương, và các quy chế, luâ ̣t pháp về quản lý kinh tế , quản lý đầu tư và xây dựng hiện hành của nhà nước có liên quan đến dự án Hiểu biết về bối cảnh, điều kiê ̣n và đă ̣c điểm cu ̣ thể của dự án , tình hình và trình độ kinh tế chung của đi ̣a phương , đất nước và thế giới Nắm vững tình hình sản xuất -kinh doanh Nắm bắt được cung cầu thi ̣ trường sản phẩm của dự án Xác định và kiểm tra được các chỉ tiêu kinh tế -kỹ thuâ ̣t quan tro ̣ng của dự án Thẩm đi ̣nh ki ̣p thời , tham gia ý kiến ngay từ khi nhâ ̣n được hồ sơ Thường xuyên hoàn thiê ̣n quy trình thẩm đ ịnh, phối hợp và

phát huy được trí tuê ̣ tâ ̣p thể Nhiệm vụ đặt ra đối với công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại NHTM: Dự án c ó tính khả thi, hạn chế và giảm bớt các yếu tố rủi ro Tạo ra

căn cứ để kiểm tra viê ̣c sử d ụng vốn đúng mục đích, đúng đối tượng đã cam kết trong hợp đồng Có khả năng trả nợ của dự án đầu tư đúng ha ̣n

1.1.4 Sư ̣ cần thiết phải tiến hành thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn

Về phía nhà đầu tư : chọn được dự án khả thi, được vay vốn và hoạt động kinh

doanh có lãi Về phía Ngân hàng: (dự án tính khả thi, hiê ̣u quả tài chính, khả năng thu hồi

vốn đã cho vay đúng ha ̣n (cả gốc và lãi) và giảm rủi ro đến mực thấp nhất)

THƯƠNG MẠI

Tùy theo đặc điểm tổ chức và quản trị, mỗi ngân hàng NHTM đều tự thiết kế và xây dựng cho mình mô ̣t quy trình thẩm đi ̣nh dự án đầu tư riêng cụ thể, bao gồm nhiều bước đi khác nhau với kết quả cụ thể của từng bước đi như sau:

Bảng 1.1: Tóm tắt quy trình thẩm đi ̣nh dự án

Các giai đoạn

của quy trình

Nguồn và nơi cung cấp thông

tin

Nhiê ̣m vu ̣ của ngân hàng ở mỗi giai đoạn Kết quả của mỗi giai đoa ̣n

Lâ ̣p hồ sơ đề

nghị cấp tín

- Hoàn thành bộ hồ sơ để chuyển sang giai đoa ̣n sau

Thẩm đi ̣nh

dự án

- Hồ sơ đề nghi ̣ vay từ giai đoa ̣n trước chuyển sang

- Các thông tin bổ sung từ

phỏng vấn, hồ sơ lưu trữ,

- Tổ chư ́ c thẩm đi ̣nh về các mă ̣t tài chính và phi tài chính do các cá nhân hoặc bộ phận thẩm định thực hiê ̣n

- Báo cáo kết quả thẩm định để chuyển sang bô ̣ phâ ̣n có thẩm quyền để quyết đi ̣nh cho vay

Quyết đi ̣nh Các tài liệu và thông tin từ giai Quyết đi ̣nh cho vay hoă ̣c từ Quyết đi ̣nh cho vay hoă ̣c từ

Trang 5

đầu tư đoa ̣n trước chuyển sang và báo

cáo kết quả thẩm định

- Các thông tin bổ sung

chối cho vay dựa vào kết quả

thẩm đi ̣nh

chối tùy theo kết quả thẩm đi ̣nh

- Tiến ha ̀nh các thủ tu ̣c pháp lý như ký hợp đồng vay vốn, hợp đồng công chứng, và các loại

hơ ̣p đồng khác

Ở đây, chỉ trình bày các bước căn bản của một quy trình thẩm định dự án đầu tư vay vốn của mô ̣t ngân hàng thương ma ̣i được thể hiê ̣n theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.1: Quy trình tổng quát thẩm định dự án đầu tư vay vốn

Nô ̣i dung thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn có ba nô ̣i dung qu an tro ̣ng như : Thẩm

đi ̣nh khách hàng vay vốn, Thẩm đi ̣nh dự án vay vốn và Thẩm định các điều kiê ̣n đảm bảo tiền vay

1.3.1 Thẩm đi ̣nh khách hàng vay vốn (chủ đầu tƣ)

Trong phần này, các nội dung chính bao gồm (i) Thẩm đi ̣nh tư cách pháp nhân của khách hàng vay vốn; (ii) Thẩm đi ̣nh năng lực tài chính của khách hàng;

1.3.2 Thẩm đi ̣nh dƣ̣ án vay vốn

Về phương diê ̣n pháp lý nên thẩm đi ̣nh các nô ̣i dung: Tư cách pháp nhân Quyết

đi ̣nh thành lâ ̣p Giấy phép đầu tư Biên bản thành lâ ̣p Giấy đăng ký kinh doanh Giấy đăng ký thuế, Điều lê ̣ Quyết định bổ nh iê ̣m Giám đốc Quyết đi ̣nh bổ nhiê ̣m K ế toán trưởng ,Hồ sơ dự án Hồ sơ tài chính Hồ sơ tài sản đảm bảo và các văn bản pháp lý khác

Các nội dung chính khi thẩm định bản thân dự án gồm: (i) Thẩm đi ̣nh khía ca ̣nh thi ̣ trường củ a dự án ; (ii) Thẩm đi ̣nh về kỹ thuật công nghê ̣ của dự án ; (iii) Thẩm đi ̣nh tổ chức, quản lý thực hiện dự án ; (iv) Thẩm định về mặt tài chính của dự án; (v) Thẩm đi ̣nh về môi trường sinh thái và (vi) Thẩm đi ̣nh về kinh tế - xã hội

Khách hàng lập dự

án đề nghị vay vốn

Tiếp nhâ ̣n hồ sơ khách hàng

Thu thâ ̣p thông tin

Lấy ý kiến các bô ̣, ngành trung ương, sở chuyên ngành,

đa ̣i phương liên quan

Phòng tín dụng tổ chức thẩm đi ̣nh

Xuống ta ̣i chỗ khách

quyết đi ̣nh đầu tư

Lâ ̣p báo cáo thẩm đi ̣nh

Trang 6

1.3.3 Thẩm đi ̣nh các điều kiện đảm bảo tiền vay

Trong phần này gồm : (i) Thẩm định tài sản đảm bảo tiền vay; (ii) Thẩm đi ̣nh khả năng trả nợ vay

1.4 CÁC PHƯƠNG PHÁP THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ VAY VỐN

Tại NHTM, cán bộ thẩm định thường tiến hành thẩm đi ̣nh các dự án dựa trên cơ sở sự phối hợp nhiều phương pháp như : Phương pháp thẩm định theo trình tự Phương pháp

so sánh đối chiếu Phương pháp dự báo Phương pháp phân tích độ nhạy Phương pháp giảm thiểu rủi ro

1.4.1 Phương pháp thẩm định theo trình tự

Việc thẩm đi ̣nh dự án được tiến hành một cách có quy trình , đi từ thẩm đi ̣nh tổng quát tới thẩm đi ̣nh chi tiết, lấy kết luận trước làm tiền đề cho kết luận sau

1.4.2 Phương pháp so sánh, đối chiếu

Tại NHTM Phương pháp này so sánh đối chiếu các nội dung trong dự án với các quy định của pháp luật, các tiêu chuẩn, định mức tiêu chuẩn kinh tế kỹ thuật thích hợp, các thông lệ trong nước cũng như quốc tế và các kinh nghiệm thực tế, phân tích, so sánh để lựa chọn các phương án tối ưu Dự án được so sánh với dự án đã và đang xây dựng hoă ̣c đang hoa ̣t đô ̣ng

1.4.3 Phương pháp dự báo

Cán bộ thẩm định tại NHTM tiến hành dự báo các dự án là dựa vào các phương pháp ngoại suy thống k ê, phương pháp đi ̣nh mức và phương pháp lấy ý kiến chuyên gia Viê ̣c sử du ̣ng phương pháp dự báo nào tùy thuô ̣c vào từng nô ̣i dung thẩm đi ̣nh của dự án

1.4.4 Phương pháp phân tích độ nhạy của dự án

Phương pháp này dùng để kiểm tra tính vững chắc về hiệu quả tài chính như lợi nhuận, thu nhập thuần, tỷ suất hoàn vốn… của dự án đầu tư Đó là việc giả định cho một hay nhiều yếu tố thay đổi từ đó xem xét nó ảnh hưởng đến dự án thế nào , yếu tố nào ảnh hưởng nhiều và ảnh hưởng ít để từ đó có biện pháp quản lý chúng trong quá trình thực hiện dự án

1.4.5 Phương pháp gia ̉ m thiểu rủi ro

Để đảm bảo tính vững chắc và dự án có hiê ̣u quả ta thường dự đoán mô ̣t số rủi ro có thể xảy ra để có biện pháp kinh tế hoặc h ành chính thích hợp, hạn chế thấp nhất các tác

đô ̣ng rủi ro hoă ̣c phân tán rủi ro đối tác có liên quan đến dự án

1.5 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC THẨM

ĐI ̣NH DỰ ÁN ĐẦU TƯ VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.5.1 Các nhân tố thuô ̣c về Ngân hàng

Những nhân tố thuô ̣c về Ngân hàng có thể chủ đô ̣ng kiểm soát, điều chỉnh được, bao gồm: Người lãnh đa ̣o , đội ngũ cán bộ thẩm đi ̣nh , quy trình và phương pháp thẩm đi ̣nh , thông tin phục vụ công tác thẩm đi ̣nh, tổ chức điều hành công tác thẩm đi ̣nh và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ công tác thẩm đi ̣nh

Trang 7

1.5.2 Các nhân tố thuô ̣c về môi trường vĩ mô

Như ̃ng nhân tố rất khó kiểm soát hoă ̣c không thể kiểm soát : Môi trường pháp lý, cơ

chế chính sách nhà nước, tác động của lạm phát , tỷ giá hối đoái , môi trường kinh tế , môi trường chính trị, môi trường tự nhiên

1.5.3 Các nhân tố thuộc về phía chủ đầu tư

Năng lực của nhà đầu tư về v iê ̣c soa ̣n thảo dữ liê ̣u thông tin phục vụ cho công việc

lâ ̣p và thẩm định dự án ban đầu cũng như thái độ hợp tác của chủ đầu tư là một yếu tố cần thiết để nâng cao chất lượng thẩm đi ̣nh dự án

THƯƠNG VIỆT NAM VÀ TỔ CHỨC TÍN DỤNG QUỐC TẾ

1.6.1 Kinh nghiê ̣m thẩm đi ̣nh dự án đầu tư của Ngân hàng ngoa ̣i thương Viê ̣t Nam

Quy trình thẩm đi ̣nh: Tại NHNT-VN được tiến hành theo đúng các bước như quy

đi ̣nh: từ tiếp nhâ ̣n hồ sơ, thu thâ ̣p thông tin, tổ chức thẩm đi ̣nh, tài thẩm định (nếu có), lâ ̣p

báo cáo thẩm định (báo cáo tài thẩm định ) NHNT-VN đã xây dựng Cẩm nang tín du ̣ng

trong đó có hướng dẫn khá chi tiết nghiê ̣p vu ̣ thẩm đi ̣nh dự án tuy nhiên không xây dựng quy trình và hướng dẫn riêng cho nghiê ̣p vu ̣ thẩm đi ̣nh đối với dự án FDI

Nội dung thẩm đi ̣nh các dự án tại NHNT-VN: Nhân viên tín du ̣ng thu ̣ lý hồ sơ dự

án đầu tư của khách hàng đã lập và trình lên lãnh đạo ngân hàng tờ trình với những nội dung như sau: A Thẩm đi ̣nh hồ sơ pháp lý B Thẩm đi ̣nh tình hình tài chính (hồ sơ dự

án) C Bảo đảm tiền vay

Phương pháp thẩm đi ̣nh : Tại NHNT Việt Nam hay áp dụng phương pháp thẩm

đi ̣nh theo trình tự t ừ thẩm định tổng quát đến thẩm định chi tiết và phương pháp so sánh các chỉ tiêu với các chỉ tiêu được so sánh : Tổng vốn đầu tư, cơ cấu vốn, suất đầu tư, trình

đô ̣ công nghê ̣, các chỉ tiêu hiệu quả tài chính (NPV, IRR, T(PP)…), còn phương pháp

khác như: Phương pháp dự báo, giảm thiểu rủi ro sử du ̣ng và kết hợp còn ha ̣n chế

1.6.2 Kinh nghiê ̣m thẩm đi ̣nh dự án của Ngân hàng Thế giới

Kinh nghiê ̣m của Ngân hàng Thế giới về thẩm đi ̣nh dự án đầ u tư đã chia thành 5 giai đoa ̣n (xác định dự án , chuẩn bi ̣ dự án , đàm phán, phê duyê ̣t dự án và thực hiê ̣n ) Về

nô ̣i dung thẩm đi ̣nh Ngân hàng Thế giới chia các vấn đề thành 6 nhóm: (Các vấn đề kinh tế Các vấn đề kỹ thuật , môi trường Các vấn đề thể chế Các vấn đề tài chính Các vấn đề thương ma ̣i Các vấn đề văn hóa, xã hội) Về quy trình thẩm đi ̣nh: (Tiền thẩm đi ̣nh Chuẩn bị tài liệu cho thẩm định Thẩm đi ̣nh bởi Hô ̣i đồng) Về thời gian thẩm đi ̣nh: Mỗi dự án là 12-14 tuần (không kể tiền thẩm định 6-7 tuần) Từng công viê ̣c : (12 ngày cho việc hoàn thiê ̣n văn kiê ̣n dự án; 10 ngày cho việc dự thảo văn bản pháp lý; 6 tuần cho viê ̣c thẩm đi ̣nh tại hiện trường ; 1 tuần cho viê ̣c hiềm chỉnh biên bản thẩm đi ̣nh ) Về nhiê ̣m vu ̣ cho thẩm

đi ̣nh: Trưởng nhóm giữ vài trò quan tro ̣ng Về kinh phí cho thẩm đi ̣nh luôn luôn được xác

đi ̣nh mô ̣t cách hợp lý và thuận lợi

Trang 8

1.6.3 Một số bài học kinh nghiê ̣m rút ra từ công tác thẩm đi ̣nh ta ̣i ngân hàng và các tổ chức tín du ̣ng quốc tế

Đối với các dự án mới , NHNT Viê ̣t Nam chỉ xem xét cho vay khi vốn tự có của chủ đầu tư chiếm trên 20% tổng vốn đầu tư Đối với trường hợp cho vay cải tiến kỹ thuâ ̣t , đổi mới công nghê ̣ mô ̣t phần thiết bi ̣ hiê ̣n có , hoă ̣c mở rô ̣ng hợp lý hoá sản xuất với số vốn vay không lớn hơn tổng giá tri ̣ tài sản hiê ̣n có của chủ đầu tư thì vốn tự có tham gia dự án có thể không đă ̣t ra nếu dự án có hiê ̣u quả , khả năng trả nợ chắc chắn Dự án có hiê ̣u quả khi tỷ suất lợi nhuâ ̣n giản đơn > lãi suất vay Ngân hàng Thời gian hoàn vốn càng ngắn càng tốt Dự án được coi là có khả năng trả nợ vững chắc khi tỷ số trả nợ ≥ 1,5 Sử du ̣ng tiêu chuẩn IRR để lựa cho ̣n dự án sẽ dẫn tới sai lầm khi các dự án là những giải pháp thay thế nhưng có những điều kiê ̣n khác nhau như các dự án có quy mô khác nhau , có thời gian tồn ta ̣i khác nhau, có thời gian đầu tư khác nhau

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THẨM ĐI ̣NH DỰ ÁN ĐẦU TƯ VAY VỐN

TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG LÀO

GIAI ĐOẠN NĂM 2000 - 2011

2.1 CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG LÀO

2.1.1 Giới thiệu ngân hàng Ngoa ̣i thương Lào

Ngân hàng Ngoa ̣i thương Lào , Hô ̣i sở chính đă ̣t ta ̣i Đường số 1 Pangkham, bản Xiêngnhưn, huyê ̣n Chănthabuly-Thủ đô Viêng Chăn Lào Tên giao di ̣ch quốc tế là Banque pour le Commerce Exterieur Lao (viết tắt BCEL) là một NHTM quốc doanh , được thành lập và đi vào hoa ̣t đô ̣ng từ năm 1975 Trong nghị định số 11/NĐ-CP ngày 30/11/1988 của Chính phủ Lào đã "xoá bỏ chế độ bao cấp trong hệ thống Ngân hàng , chuyển hệ thống NHNN một cấp sang hệ thống Ngân hàng hai cấp : NHNN và NHTM " Vốn điều lê ̣ của NHNT Lào khi đó được Nhà nước xác đi ̣nh là 1,93 tỷ kíp Lào với thời gian hoạt động hơn

20 năm kể từ ngày Thống đốc NHNN ký quyết đi ̣nh thành lâ ̣p la ̣i theo mô hình chi nhánh NHNN Sau gần một năm thí điểm, đến ngày 01/11/1989, NHNT Lào mới bắt đầu chuyển từ chi nhánh NHNN sang NHTM quốc doanh theo Nghi ̣ đi ̣nh số 129/NHNN và Nghi ̣ đi ̣nh số 4284/NHNN, ngày 11/11/2010 của NHNN Lào bằng vốn điều lệ là 610,43 tỷ kíp Lào và hoạt động kinh doanh đầy đủ mô hình dưới quản lý của NHNN Tới đầu năm 2012 là thành một hệ thống vững mạnh bao gồm : 18 chi nhánh, 25 phòng giao dịch, 11 phòng trao đổi ngoại tệ, có 78 máy rút tiền ATM trên toàn quốc, dịch vụ thẻ (credite card) quốc tế và các dịch vụ khác Tham gia 2 Công ty (chứng khoán, cho thuê tín du ̣ng) Tham gia 3 liên doanh với nước ngoài (Viê ̣t Nam:bảo hiểm, ngân hàng và Pháp: ngân hàng) và hiện có quan hệ đại lý với hơn 25 Ngân hàng trên toàn cầu và có hơn 100 tài khoản, đảm bảo phục vụ tốt các yêu cầu của khách hàng Có đội ngũ cán bộ lên tới 997 người, trong đó có 1 tiến sỹ, 61 thạc sỹ, 514 người có trình độ đa ̣i ho ̣c , 317 người có trình độ cao đẳng , 26 người có trình độ

Trang 9

trung cấp, 8 người ho ̣c nghề, 3 người có trình độ phố thông, 67 người làm hợp đồng Trong đó có nhân viên tín du ̣ng 124 người (11 Thac sỹ, 79 đa ̣i ho ̣c, 33 cao đẳng, 1 trung cấp)

2.1.2 Đặc điểm của Ngân hàng ngoại thương Lào ảnh hưởng đến công tác thẩm định dự án đầu tư

Ngân hàng ngoa ̣i thương Lào cấp tín du ̣ng cho các doanh nghiê ̣p quốc doanh, hô ̣ kinh tế cá thể, doanh nghiê ̣p liên doanh, doanh nghiê ̣p hợp tác, hợp tác xã, cá nhân đă ̣c biê ̣t các doanh nghiê ̣p xuất nhâ ̣p khẩu, doanh nghiê ̣p nước ngoài và các tổ chức tài chính khác v v dưới các hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá, bảo lãnh, cho

thuê tài chính, các hình thức theo quy định của NHNN và dưới các hình thức như: (Cho vay

ngắn hạn nhằm đáp ứng yêu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đời sống (vốn lưu

đô ̣ng) Cho vay trung và dài hạn nhằm thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh dịch vụ, đời sống (vốn cố đi ̣nh) Cho vay theo quyết định của thủ tướng chính phủ trong trường hợp cần thiết nhưng phải có giấy đảm bảo của Chính phủ (Bô ̣ Tài chính)

* Nghiệp vụ bảo lãnh: Bảo lãnh cho vay , bảo lãnh thanh toán , bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh bảo đảm chất lượng sản phẩm , bảo lãnh hoàn thanh toán, bảo lãnh đối ứng và các hình thức bảo lãnh khác cho tổ chức, cá nhân, trong và ngoài nước theo quy định của NHNN Bảo lãnh vay, bảo lãnh thanh toán và các hình thức bảo lãnh Ngân hàng khác mà người nhận bảo lãnh là tổ chức, cá nhân nước ngoài)

Chi nhánh thực hiện nghiệp vụ chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn đối với các tổ chức cá nhân , tái chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác đối với các tổ chức tín du ̣ng khác)

* Dịch vụ thanh toán và ngân quỹ: (Cung ứng các phương tiện thanh toán Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng Thực hiện dịch vụ thu hộ và chi hộ Thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho khách hàng Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế theo quy định của pháp luật)

2.1.3 Khái quát về quá trình hoàn thiê ̣n các văn bản pháp lý liên quan đến thẩm

đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng ngoa ̣i thương Lào

- Ngân hàng ngoa ̣i thương Lào luôn giữ vai trò chủ lực trong hệ thống Ngân hàng cho vay để đưa nền kinh tế p hát triển theo định hướng phát triển kinh tế xã hội của quốc gia Là ngân hàng có uy tín nhất trong các lĩnh vực kinh doanh trung gian, giữa người thừa và người thiếu tiền Tính đến đầu năm 2012, NHNT Lào đã phát triển thành một hệ thống vững mạnh không ngừng về quá trình hoàn thiê ̣n cơ chế quản lý dự án đầu tư vay vốn của mình do việc ban hành văn bản về tín du ̣ng Những văn bản đã giúp ngân hàng căn cứ , kiểm tra, kiểm soát quá trình sử du ̣ng vốn vay

2.2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THẨM ĐI ̣NH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG LÀO

2.2.1 Công ta ́ c tổ chức thẩm đi ̣nh dự án đầu tư của Ngân hàng ngoa ̣i thương Lào

Việc thẩm đi ̣nh dự án đều do 3 bô ̣ phâ ̣n: bô ̣ phâ ̣n khuyến khích tiề n vay, bô ̣ phâ ̣n điều hành tín du ̣ng và bô ̣ phâ ̣n điều hành tài sản , ngoài ra còn có phòng kiểm tra nội bộ ,

Trang 10

phòng kế toán và phòng khác

Sơ đồ 2.1: Các chủ thể liên quan đến công tác thẩm định dự án đầu tư tại Hội sở chính

Ngân hàng ngoại thương và chi nhánh Lào

2.2.2 Quy tri ̀nh thẩm đi ̣nh dự án đầu tư ta ̣i Ngân hàng ngoa ̣i thương Lào

Quy trình thẩm đi ̣nh dự án tại NHNT Lào được tiến hành theo đúng các bước như quy đi ̣nh: Từ tiếp nhận hồ sơ , thu thâ ̣p thông tin , tổ chức thẩm đi ̣nh sơ bô ̣, thẩm đi ̣nh chi

tiết, lâ ̣p báo cáo thẩm đi ̣nh Gồm có 7 bước: làm theo thủ tục như:

Giám đốc

Hô ̣i đồng quản tri ̣

ủy viên tín dụng

Phó giám đốc chỉ đạo ngành

TD và ngành điều hành vốn

Trưởng bô ̣ phâ ̣n khuyến khích tiền vay

Giám đốc chi nhánh

Chuyên viên

Trưởng bô ̣ phâ ̣n tiền vay

Trang 11

Không đủ điều kiê ̣n hoă ̣c không khả thi hoă ̣c vượt mức phán quyết

Kết quả đa ̣t yêu cầu hoă ̣c kết quả khả thi

Sơ đồ 2.2: Quy trình cụ thể tổ chức thẩm đi ̣nh dự án đầu tư

Sơ đồ 2.3: Bước thẩm đi ̣nh dự án

2.2.3 Nô ̣i dung thẩm đi ̣nh dự án đầu tư ta ̣i Ngân hàng ngoa ̣i thương Lào

Ngân hàng đã thẩm định dự án do mô ̣t số nội dung như: thẩm đi ̣nh về phương diê ̣n pháp lý, thẩm đi ̣nh khía cạnh thị trường (mô ̣t cách hình thức), thẩm đi ̣nh tổ chức, quản lý thực hiê ̣n dự án (xem qua) và thẩm đi ̣nh về mă ̣t tài chính dự án, thẩm đi ̣nh các tài sản đảm bảo tiền vay , còn một số nội dung còn lại ít khi được thẩm đi ̣nh

Khách hàng

nô ̣p hồ sơ

Bô ̣ phâ ̣n khuyến

khích tiền vay lập

hồ sơ xin vay vốn

thẩm đi ̣nh sơ bô ̣

Trưởng phòng tín dụng Bô ̣ phâ ̣n điều hành

tín dụng thu thập thông tin, thẩm

đi ̣nh chi tiết

Phát hành thư cho khách hàng Ký hợp đồng

Tổng Giám đốc

Khách hàng lập

dự án đề nghi ̣

Cán bộ/Trưởng bô ̣ phâ ̣n khuyến khích tiền vay tổ chức thẩm đi ̣nh sơ bô

Trưởng phòng tín dụng

Ban Giám đốc người trách nhiê ̣m phòng tín dụng

Bô ̣ phâ ̣n điều hành tín dụng tổ chức thẩm đi ̣nh

chi tiết

Cán bộ tiền vay

chi nhánh tổ chức

thẩm đi ̣nh sơ bô ̣

Cán bộ điều hành

tín dụng chi nhánh

tổ chức thẩm đi ̣nh

chi tiết

Ban Giám chi

nhánh người trách

nhiê ̣m tín du ̣ng

Trưởng bô ̣

phâ ̣n tiền vay

chi nhánh

Giám đốc chi nhánh

Hô ̣i đồng tín dụng tổ chức thẩm đi ̣nh la ̣i

Tổng Giám đốc

Lâ ̣p báo cáo trình người có thẩm quyền

Hô ̣i đồng quản trị tổ chức thẩm

đi ̣nh la ̣i Ký hợp đồng

Hô ̣i đồng tín du ̣ng chi nhánh tổ chức thẩm đi ̣nh la ̣i

Người có thẩm quyền quyết

đi ̣nh cho vay

Ban Gia ́m đốc

người trách nhiê ̣m

phòng tín dụng

Ký

hơ ̣p

đồng

Trang 12

2.2.4 Phương pha ́ p thẩm đi ̣nh dự án đầu tư ta ̣i Ngân hàng ngoa ̣i thương Lào

Trên cơ sở phỏng vấn trưởng phòng tín dụng cũng như khảo sát hiện trường cho thấy NHNT Lào thường đã áp dụng hai phương pháp như: Phương pháp thẩm đi ̣nh theo trình tự từ thẩm định tổng q uát đến thẩm định chi tiết Phương pháp so sánh đố i chiếu Còn phương pháp dự báo và phương pháp phân tích độ nhạy , phương pháp giảm thiểu rủi

ro ít khi được sử dụng

2.2.5 Thẩm đi ̣nh dự án cụ thể tại Ngân hàng ngoại thương Lào

Luận án đã đề cập đến công tác thẩm định một dự án cụ thể (Thẩm đi ̣nh dự án đầu

tư khai thác mỏ khoảng sản khoản vay đồng tài trợ 20 triê ̣u US$ do NHNT Lào làm đầu mối) Viê ̣c thẩm đi ̣nh dự án đầu tư trong ngân hàng phần lớn dựa vào các thông tin và hồ

sơ do khách hàng cung cấp, các nguồn thông tin đang tin cậy trong và ngoài ngân hàng , CIB để so sánh đối chiếu , áp dụng các kỹ năng thu thập và xử lý thông tin Thẩm đi ̣nh công nghê ̣ của dự án còn ha ̣n chế , thẩm đi ̣nh tài chính các dự án đều sử dụng các chỉ tiêu NPV, IRR, T(PP)… Thực tế , nhiều chỉ tiêu tính toán còn thiếu chính xác Thời gian thu hồi vốn, phân tích dự án trong điều kiê ̣n có rủi ro còn đơn giản Nhưng đa số các dự án đầu tư tình hình kế toán tài chính chưa được kiểm tra và chứng nhận của cơ quan thanh tra

đô ̣c lâ ̣p Về thẩm đi ̣nh tài sản đảm bảo : Có một số dự án không có tài sản đảm bảo , chỉ có giấy chứng nhâ ̣n của thể chế tài chính khác , có khi thẩm định the o hình thức, chưa chă ̣t chẽ và có khi chưa tính đến những yếu tố môi trường vĩ mô như: tác động của lạm phát, tỷ giá hối đoái , môi trường kinh tế Qua phân tích ví du ̣ minh hoa luâ ̣n án đã đánh giá những kết quả đa ̣t được cũng như chỉ ra những tồn ta ̣i trong công tác thẩm đi ̣nh dự án này, cán bộ thẩm định vẫn còn thiếu kinh nghiê ̣m , năng lực cán bô ̣ còn non yếu về chuyên nghiê ̣p hóa cả chiều sâu và chiều rô ̣ng về kỹ thuâ ̣t kiến trúc , căn cứ vào các số liệu thông tin sẵn có của khách hàng gửi cho ngân hàng (nếu không thẩm đi ̣nh chă ̣t chẽ chi tiết , kỹ càng có thể dẫn tới “căn bệnh Hà Lan” (tức là viê ̣c khai thác tài nguyên không giúp cho CHDCND Lào phát triển bền vững)

2.3 ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG LÀO

2.3.1 Như ̃ng mă ̣t đa ̣t đươ ̣c trong công tác thẩm đi ̣nh dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng ngoại thương Lào

Trong thời gian qua, công tác thẩm đi ̣nh dự án cho vay vốn ta ̣i NHNT Lào cũng đa ̣t được những kết quả khá

Về quy trình thẩm đi ̣nh : Trên cơ sở nghiên cứu về lý luận và thực tiễn công tác

thẩm đi ̣nh, NHNT Lào có quy trình chă ̣t chẽ , nhiều bước cụ thể, quy trình thẩm đi ̣nh của Ngân hàng đã phân cấp đồng bộ và chi tiết theo chiều dọc, thống nhất chung cho toàn hệ thống từ Hội sở chính đến các chi nhánh với sự phân rõ quyền hạn và trách nhiệm của các cá nhân cũng như phòng ban tham gia công tác thẩm đi ̣nh này, nhưng thời gian hơi ngắn

nếu so với NHTM-VN, thì làm cho kết quả thẩm định chưa cao

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	668,45 KB