định hướng và một số kiên nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về thành lập, tổ chức lại hợp tác xã trên địa bàn tỉnh trước tiên là kiến nghị với Đảng, Nhà nước, Chính quyền [r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
TÓM TẮT LUẬN VĂN i
PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1 PHÁP LUẬT VỀ THÀNH LẬP, TỔ CHỨC LẠI HỢP TÁC XÃError! Bookmark not defined 1.1 Những cơ sở pháp luật về thành lập, tổ chức lại hợp tác xãError! Bookmark not defined
1.1.1 Cơ sở lý luận về thành lập, tổ chức lại hợp tác xãError! Bookmark not defined
1.1.2 Cơ sở chính trị, pháp luật về thành lập, tổ chức lại hợp tác xãError! Bookmark not defined
1.2 Những quy định định pháp luật về thành lập các HTX.Error! Bookmark not defined
1.2.1 Kháı niệm và đặc điểm của chung của HTXError! Bookmark not defined
1.2.2 Các đıều kiện thành lập HTX Error! Bookmark not defined
1.2.3 Thủ tục thành lập HTX Error! Bookmark not defined
1.3 Những quy định định pháp luật về tổ chức lại hợp tác xãError! Bookmark not defined
1.3.1 Quy định của pháp luật về chia tách hợp tác xã.Error! Bookmark not defined
1.3.2 Quy định của pháp luật về hợp nhât lại hợp tác xãError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN THÀNH LẬP, TỔ CHỨC LẠI HỢP TÁC XÃ
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH Error! Bookmark not defined
2.1 Đặc điểm tỉnh Nam Định liên quan đến hợp tác xã.Error! Bookmark not defined
2.1.1 Đặc điểm tự nhiên liên quan đến hợp tác xã của tỉnh Nam Định.Error! Bookmark not defined 2.1.2 Đặc điểm kinh tế liên quan đến hợp tác xã của tỉnh Nam Định.Error! Bookmark not defined 2.1.3 Đặc điểm Xã hội liên quan đến hợp tác xã của tỉnh Nam Định.Error! Bookmark not defined
2.2 Thành lập mới Hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Nam Định.Error! Bookmark not defined
2.2.1 Thực tiễn các vấn đề cần giải quyết về thành lập mới HTX.Error! Bookmark not defined
Trang 22.2.2 Những thuận lợi, khó khăn, nguyên nhân tình trạng này.Error! Bookmark not defined
2.3 Tổ chức lại hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined
2.3.1 Thực tiễn các vấn đề cần giải quyết về tổ chức lại HTXError! Bookmark not defined
2.3.2 Nội dung chuyển đổi, tổ chức lại HTX trên địa bàn tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined 2.3.3 Những thuận lợi, khó khăn, nguyên nhân tình trạng này.Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ
THÀNH LẬP, TỔ CHỨC LẠI HỢP TÁC XÃ Error! Bookmark not defined
3.1 Những nhìn nhận chung về hoàn thiện Pháp luật HTXError! Bookmark not defined
3.2 Những ưu điểm, hạn chế của pháp luật Việt Nam về thành lập, tổ chức
lại HTX Error! Bookmark not defined
3.2.1 Những ưu điểm của pháp luật Việt Nam về thành lập, tổ chức lại HTX.Error! Bookmark not defined 3.2.2 Những hạn chế của pháp luật Việt Nam về thành lập, tổ chức lại HTXError! Bookmark not defined
3.3 Đánh giá về thành lập, tổ chức lại HTX trên địa bàn tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined
3.3.1 Kết quả thực hiện Error! Bookmark not defined
3.3.2 Những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhânError! Bookmark not defined
3.4 Đề xuất một số kiến nghị sửa đổi pháp luật về thành lập, tổ chức
lại HTX Error! Bookmark not defined
3.4.1 Đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật Error! Bookmark not defined
3.4.2 Kiến nghị đối với Tỉnh ủy, HĐND, Ủy ban nhân dân tỉnhError! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 3DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Trang 4TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
1 Đề tài: Pháp luật về thành lập, tổ chức lại Hợp tác xã và thực tiễn thi hành trên
địa bàn tỉnh Nam Định
2 Tác giả luận văn: Dương Anh Tuấn
3 Lớp K24 luật kinh tế, Khóa: 2015-2017
4.Người hướng dẫn: TS Dương Nguyệt Nga
5 Nội dung tóm tắt:
a Lý do chọn đề tài:
- Các Hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Nam Định có vai trò quan trọng về kinh tế, chính trị, xã hội Hoạt động của các Hợp tác xã đóng góp vào đẩy nhanh tiến độ ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất, tạo chuyển dịch cơ cấu sản xuất, tăng trưởng kinh tế và trợ giúp các thành viên HTX dần định hình rõ hơn bản chất, thực hiện vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế hộ, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường góp phần bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, vai trò của kinh tế tập thể được cụ thể hoá bằng tiêu chí số 13 về hình thức tổ chức sản xuất: mỗi xã đạt nông thôn mới phải có ít nhất 1 tổ hợp tác và 1 HTX hoạt động hiệu quả
- Xuất phát từ vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế hộ, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường góp phần bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới
- Xuất phát từ việc thực hiện Luật Hợp tác xã năm 2012, các nghị quyết Trung ương về đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể
- Xuất phát từ thực tiễn ở Nam Định kinh tế tập thể còn tồn tại một số hạn chế như: Nhiều HTX còn khó khăn, yếu kém kéo dài, năng lực nội tại của các HTX còn yếu,
cơ sở vật chất nghèo nàn, năng lực, trình độ cán bộ quản lý HTX còn hạn chế; quan hệ gắn kết giữa HTX với thành viên còn có những bất cập; sự liên kết, hợp tác giữa các HTX với nhau và giữa HTX và doanh nghiệp còn hạn chế; đa số các hợp tác xã nông nghiệp chưa thực hiện tổ chức và hoạt động đúng bản chất nên chưa phát huy được đầy
Trang 5đủ những giá trị đích thực của HTX, nhất là xã viên (thành viên) chưa có góp vốn điều lệ vào HTX; bên cạnh đó, công tác quản lý Nhà nước về kinh tế tập thể nói chung, HTX nói riêng chưa được quan tâm đúng mức, có thời điểm còn buông lỏng
Do đó, việc nghiên cứu Luận văn: “Pháp luật về thành lập, tổ chức lại hợp tác xã
và thực tiễn thi hành trên địa bàn tỉnh Nam Định” là hết sức cần thiết
b Mục đích nghiên cứu của luận văn, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu: Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động của các hợp tác xã nhằm giúp các hợp tác xã rà soát lại toàn diện đối chiếu với Luật HTX năm 2012, tiến hành xây dựng phương án để thành lập mới, tổ chức lại thực hiện đúng Luật HTX năm 2012
Nhằm giúp các hợp tác xã rà soát lại toàn diện đối chiếu với Luật HTX năm 2012, tiến hành xây dựng phương án để thành lập mới, tổ chức lại những nội dung chưa thực hiện đúng Luật như vấn đề về tổ chức bộ máy, xác định thành viên, tư cách thành viên và chuyển đổi các hoạt động quản lý, sản xuất kinh doanh đúng với yêu cầu của Luật hợp tác xã năm 2012 Xây dựng mô hình kinh tế tập thể phù hợp với cơ chế thị trường Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức trong hệ thống chính trị và nhân dân, triển khai thực hiện tốt chương trình phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX Phân tích, làm rõ kinh tế tập thể không có nghĩa là triệt tiêu kinh tế hộ, kinh tế tư nhân, mà xây dựng phát triển kinh tế HTX là động lực để hỗ trợ kinh tế hộ phát triển bền vững trong tiến trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng
- Đối tượng nghiên cứu : Các HTX mới thành lập, các HTX nông nghiệp, diêm nghiệp, thủy sản và các HTX phi nông nghiệp chuyển đổi trên địa bàn tỉnh Nam Định
- Phạm vi nghiên cứu: Thành lập, tổ chức lại hợp tác xã có thể được nghiên cứu, tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, tác giả chủ yếu tập trung nghiên cứu Luật HTX năm 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan đến các HTX nông nghiệp, diêm nghiệp, thủy sản và các HTX phi nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Nam Định
c Tóm tắt cô đọng các nội dung chính và đóng góp mới của tác giả
Nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Trang 6Chương 1: Pháp luật về thành lập, tổ chức lại Hợp tác xã
- Góp phần làm rõ thêm cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và quy định của pháp luật về
thành lập, tổ chức lại hợp tác xã và sự phát triển của pháp luật Việt Nam về thành lập, tổ
chức lại hợp tác xã qua Cơ sở lý luận và Cơ sở chính trị, pháp lý về thành lập, tổ chức lại hợp tác xã Tác giả đã chỉ ra vai trò, giá trị, nguyên tắc hoạt động của hợp tác xã trong việc phát triển kinh tế địa phương Với vai trò đó, thành phần kinh tê tập thể với nòng cốt
là hợp tác xã luôn được Đảng, Nhà nước hỗ trợ, tạo mọi điều kiện để phát triển, ban hành nhiều Nghị quyết, thông tư đặc biệt sửa đổi và thông qua Luật HTX năm 2012 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2013 là cơ sở chính trị pháp lý để tiếp tục thành lập mới cũng như tổ chức lại HTX, nhằm thúc đẩy HTX phát triển cả về số lượng và chất lượng
Chương 2: Thực tiễn thành lập, tổ chức lại hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Nam Định
Về thực tiễn Thành lập
Theo báo cáo của Liên minh HTX tỉnh, trong nhiệm kỳ 2011 - 2016 có 61 HTX mới được thành lập, riêng năm 2016 vừa qua, tỉnh đã phát triển mới 20 HTX, đạt 200%
kế hoạch, cao nhất trong 5 năm gần đây
Đối với một tỉnh đồng bằng ven biển như Nam Định với khoảng hơn 73% dân số thuộc khu vực nông thôn thì kinh tế tập thể có thể nói là loại hình kinh tế quan trọng thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh cho bà con nông dân, ngư dân và diêm dân, giúp bà con dần tiếp cận với kinh tế thị trường một cách hiệu quả nhất, cải thiện thu nhập của bà con Với vai trò kinh tế quan trọng như vậy, trong hội nghị tổng kết hoat động của Liên minh HTX tỉnh đã đưa ra kết hoạch phát triển kinh tế tập thể giai đoạn tới: Cụ thể từ nay đến năm 2020 phấn đấu trung bình mỗi năm phát triển thành lập mới từ 10 đến 20 HTX
và 446 HTX đã chuyển đổi hoạt động hiệu quả không có HTX nào phải giải thể Với hơn
2000 tổ hợp tác đang hoạt động trên địa bàn tỉnh cần bám sát theo dõi, những tổ hợp tác nào hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả cần được đăng ký hoạt động để tiện cho quá trình quản lý, những tổ hợp tác nào làm ăn kém hiệu quả cần hỗ trợ cải tổ để hoạt
Trang 7động sản xuất kinh doanh dần ổn định và có hiệu quả hoặc cho giải thể tìm hướng đi mới phù hợp với các thành viên trong tổ hợp tác
Để thực hiện kế hoạch trên đạt hiệu quả cao, lãnh đạo các cấp trên địa bàn tỉnh cần tiến hành một số nội dung sau:
+ Tiếp tục thực hiện và hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Hợp tác xã năm 2012
+ Tuyên truyền, tập huấn Luật Hợp tác xã năm 2012
+ Tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ, ưu đãi phát triển hợp tác xã theoChương trình hỗ trợ phát triển hợp tác xã giai đoạn 2017-2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt
+ Tăng cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế tập thể
+ Huy động các lực lượng xã hội, các tổ chức đoàn thể trong nước và quốc tế tham gia thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể
Về thực tiễn tổ chức lại HTX trên địa bàn tỉnh Nam Định
Qua nghiên cứu thực tiễn tổ chức lại HTX trên địa bàn tỉnh Nam Định về Thực trạng hoạt động và chuyển đổi tác giả tiến hành nghiên cứu riêng đối với từng loại hình HTX theo lĩnh vực hoạt động Cụ thể như sau:
- Các HTX nông nghiệp, diêm nghiệp và thuỷ sản: hầu hết các HTX nông nghiệp,
diêm nghiệp, thủy sản hiện tại được chuyển đổi từ các HTX thời bao cấp trước đây, việc chuyển đổi vẫn trong tình trạng “bình mới, rượu cũ”, xã viên chưa góp vốn vào HTX, vốn điều lệ hiện tại được xác định từ số vốn ít ỏi và giá trị tài sản của HTX cũ kế thừa, nhiều HTX không còn vốn lưu động và có 11 HTX âm vốn, một số HTX chưa xử lý được tình trạng công nợ
+ Các HTX công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp – TM&DV: thành viên đều đã có
góp vốn điều lệ vào HTX, tuy nhiên, vốn nhỏ, công nghệ lạc hậu, chậm đổi mới nên sản phẩm khó cạnh tranh do vậy cần tổ chức lại bộ máy tổ chức quản lý và một số hoạt động
Trang 8+ Các HTX giao thông vận tải: Có 40 HTX đăng ký kinh doanh hoạt động trong
ngành giao thông vận tải; song hiện nay chỉ còn 23 HTX đang hoạt động Các HTX còn đang hoạt động về cơ bản có hiệu quả, tuy nhiên về tổ chức bộ máy, công tác quản lý điều hành hoạt động và nguyên tắc góp vốn, quản lý tài sản chưa đảm bảo theo quy định của Luật HTX năm 2012 cần phải tổ chức lại
+ Các Quỹ tín dụng nhân dân: Hiện nay trên địa bàn tỉnh có 41 Quỹ tín dụng nhân
dân cơ sở đang hoạt động Nhìn chung các Qũy TDND đều đã tổ chức hoạt động đảm bảo theo Luật HTX năm 2012
Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về thành lập, tổ chức lại hợp tác xã
- Từ thực tiễn thành lập, tổ chức lại hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Nam Định đưa ra định hướng và một số kiên nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về thành lập, tổ chức lại hợp tác xã trên địa bàn tỉnh trước tiên là kiến nghị với Đảng, Nhà nước, Chính quyền địa phương
Đề nghị Đảng, Nhà nước tiếp tục bổ sung các chính sách hỗ trợ nhất là chính sách
về đào tạo bồi dưỡng, chính sách đất đai, chính sách thành lập mới HTX, xây dựng mô hình HTX mới, tham gia các chương trình dự án công, chính sách tài chính tín dụng tạo nguồn lực cho các HTX đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất, tăng năng lực cạnh tranh để phát triển bền vững Tiếp tục có chính sách hỗ trợ hoặc cho cán bộ HTX được truy đóng bảo hiểm xã hội giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2003
Việc phân công, phân nhiệm quản lý nhà nước về kinh tế tập thể còn bất cập, chồng chéo nên khó quy trách nhiệm Đề nghị Trung ương có hướng dẫn thống nhất quản
lý Nhà nước đối với loại hình kinh tế tập thể Đề nghị giao cho tổ chức Liên minh HTX làm công tác quản lý Nhà nước về HTX như một số nước trên thế giới đang áp dụng; việc này chắc chắn sẽ tạo điều kiện để thống nhất quản lý về HTX, sẽ nắm bắt về HTX sâu sát hơn, thiết thực hơn vì HTX là tổ chức liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, việc giao cho các bộ và UBND các cấp sẽ dẫn đến chồng chéo
Trang 9Tăng cường kiểm tra, thanh tra, giám sát việc triển khai tổ chức thực hiện các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, các Chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế tập thể đã ban hành để uốn nắn kịp thời, tránh tình trạng chính sách treo như những năm qua
- Những kiến nghị Quốc Hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam sửa đổi đối với Luật HTX năm 2012 :
Đề nghị giảm số thành viên tối thiểu thành lập HTX xuống 5 thành viên theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật HTX năm 2012 (HĐQT 3 người, kế toán 1 người, kiểm soát viên 1 người) để phù hợp với thực tiễn ở Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế Tạo điều kiện thông thoáng cho các thành viên dễ dàng thực hiện thủ tục đăng ký thành lập HTX, sau đó tiếp tục kết nạp rộng rãi thành viên
Bỏ cụm từ “HTX phát triển đến trình độ cao hơn” Khoản 3, Điều 3 quy định thành lập doanh nghiệp trong HTX vì nội dung phát triển đến trình độ cao hơn mang định tính, không có định lượng cụ thể, rõ ràng Đề nghị sửa thành: “HTX, liên hiệp HTX được hình thành doanh nghiệp của HTX, liên hiệp HTX Doanh nghiệp của HTX, liên hiệp HTX hoạt động theo luật doanh nghiệp”
Sửa đổi Khoản 1, Điều 17 trong Luật HTX năm 2012 quy định Đối với HTX, vốn góp của thành viên thực hiện theo thỏa thuận và theo quy định của điều lệ nhưng không quá 20% vốn điều lệ của HTX Phần lớn các HTX còn thiếu vốn do tập hợp của những người yếu thế nhưng theo Khoản 1 Điều 44 quy định HTX, liên hiệp HTX ưu tiên huy động vốn từ thành viên, HTX thành viên để đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh trên cơ
sở thỏa thuận với thành viên, HTX thành viên Nhiều HTX kiến nghị nâng tỷ lệ góp vốn không quá 30% như Luật HTX năm 2003
Bỏ Khoản 3 Điều 21 của Luật HTX năm 2012 quy định về ngành nghề sản xuất kinh doanh trong nội dung điều lệ HTX cho phù hợp với Khoản 1 Điều 7 trong Luật doanh nghiệp năm 2014 về Quyền của doanh nghiệp quy định: Tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà luật không cấm
Trang 10Sửa Khoản 13 Điều 21 Luật HTX năm 2012, không giao Chính phủ quy định tỷ lệ cung ứng sản phẩm dịch vụ ra ngoài thành viên mà để HTX tự quyết định trong điều lệ của HTX, đảm bảo tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của HTX Hoặc nếu giao thì giao thẩm quyền, trách nhiệm quy định tỷ lệ này cho hội đồng quản trị trình đại hội thành viên
ra nghị quyết ghi vào điều lệ HTX
Bỏ Điểm c, Khoản 2, Điều 23 của Luật HTX quy định hồ sơ đăng ký HTX phải
có Phương án sản xuất kinh doanh cho phù hợp và bình đẳng với các điều của Luật Doanh nghiệp 2014, trong hồ sơ đăng ký các loại hình doanh nghiệp không cần có Phương án sản xuất kinh doanh Chỉ cần 3 nội dung để đăng ký HTX: Giấy đề nghị đăng
ký HTX; Điều lệ HTX; Danh sách sáng lập viên thành lập HTX
Đồng thời, bỏ cụm từ “thủ quỹ” trong nội dung Điểm b các Khoản 1,2,3,4 của Điều 40 vì để cơ cấu tổ chức HTX mới thành lập được gọn nhẹ, không cồng kềnh thì thành viên HĐQT hoặc kiểm soát viên có thể kiêm thủ quỹ (không có đạo luật nào cấm,
bó buộc thì Luật HTX không nên cấm)
- Kiến nghị đối với Chính quyền địa phương,
Tăng cường công tác chỉ đạo quản lý nhà nước về kinh tế tập thể, hợp tác xã UBND tỉnh chỉ đạo các ngành bố trí cán bộ chuyên trách về kinh tế tập thể, hợp tác xã ở cấp tỉnh và cấp huyện để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về hợp tác xã; theo dõi giám sát thi hành Luật hợp tác xã và hướng dẫn thực hiện các chính sách đối với khu vực kinh tế này
Đề nghị Tỉnh giành ngân sách và chỉ đạo thực hiện dứt điểm việc xử lý nợ tồn đọng trong HTX theo Quyết định 146/2001/QĐ-TTg ngày 02/10/2001 và Quyết định số 1197/QĐ-TTg ngày 05/11/2003 của Thủ tướng Chính Phủ về xử lý nợ tồn đọng HTX, tạo điều kiện cho các HTX còn tồn đọng vấn đề này chuyển đổi, tổ chức lại để phát triển hoặc xử lý giải thể hình thành HTX mới
Đề nghị thực hiện tốt chính sách về đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ quản lý các HTX tiếp tục mơ lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ quản lý, thành viên HTX ở cấp tỉnh, cấp huyện và các HTX