Thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp tại tỉnh Điện Biên

Tuy nhiên, số thuế TNDN nộp ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Điện Biên còn có nhiều hạn chế, công tác thanh tra thuế TNDN còn những thiếu sót nhất định như: tình trạng thu thuế khô[r]

Trường đại học kinh tế quốc dân

  

ĐẶNG VĂN HIẾU

THANH TRA THUẾ THU NHẬP DOANH

NGHIỆP TẠI TỈNH ĐIỆN BIÊN

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội - 2017

TÓM TẮT LUẬN VĂN

1 Lý do chọn đề tài

Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước, góp phần điều tiết vĩ

mô nền kinh tế, đồng thời là công cụ đảm bảo cung cấp các phương tiện vật chất cần thiết cho sự hoạt động của bộ máy Nhà nước Trong hệ thống chính sách thuế hiện hành ở Việt Nam hiện nay, thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là một trong những sắc thuế có vai trò và đóng góp to lớn vào ngân sách nhà nước

Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã từng bước cải cách hệ thống chính sách thuế cho phù hợp với tiến trình đổi mới của đất nước và thông lệ quốc tế Luật Quản lý thuế ra đời và có hiệu lực áp dụng từ ngày 01/07/2007 là một bước tiến đáng kể của hệ thống thuế hiện hành

Trong những năm qua, cùng với tiến trình cải cách hệ thống thuế trên phạm

vi cả nước, công tác thanh tra thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Điện Biên đã có những chuyển biến căn bản Thanh tra thuế nói chung và thanh tra thuế TNDN nói riêng đang từng bước cải cách, hiện đại hóa, góp phần không nhỏ vào công tác quản lý thuế trên địa bàn Tuy nhiên, số thuế TNDN nộp ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Điện Biên còn có nhiều hạn chế, công tác thanh tra thuế TNDN còn những thiếu sót nhất định như: tình trạng thu thuế không đúng quy định pháp luật, cán bộ thuế áp dụng văn bản pháp luật không đúng quy định về miễn giảm thuế TNDN đối với khai thác tài nguyên khoáng sản làm ảnh hưởng đến số thu thuế của nhà nước, năng lực của bộ máy và cán bộ thanh tra thuế còn bất cập, việc lập kế hoạch thanh tra thuế chưa sát thực tế, công tác tổ chức thực hiện thanh tra thuế chưa thật sự chuyên nghiệp, việc chuẩn bị hồ sơ, lập biên bản đôi khi còn chậm trễ

so với yêu cầu, việc xử lý vi phạm chưa kiên quyết, các kiến nghị thanh tra thuế chất lượng chưa cao … Vì vậy, hoàn thiện công tác thanh tra thuế TNDN là một đòi hỏi cấp thiết, một nhiệm vụ trọng tâm của Cục Thuế tỉnh Điện Biên nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả QLNN về thuế Việc đi sâu nghiên cứu công tác thanh tra

thuế TNDN góp phần làm lành mạnh hóa hoạt động tài chính, đầu tư và tăng cường tính hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước về thuế Với lý do đó tác giả

đã chọn đề tài "Thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp tại tỉnh Điện Biên" làm luận

văn thạc sỹ

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định được khung nghiên cứu về thanh tra thuế TNDN của cục thuế

- Làm rõ được thực trạng thanh tra TNDN của Cục Thuế tỉnh Điện Biên, đánh giá được những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong công tác này giai đoạn 2014- 2016

- Đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện thanh tra thuế TNDN của Cục Thuế tỉnh Điện Biên đến 2020

3 Nội dung nghiên cứu

Kết cấu luận văn gồm 3 chương:

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THANH TRA THUẾ THU NHẬP DOANH

NGHIỆP CỦA CỤC THUẾ TỈNH ĐIỆN BIÊN

Trong chương này tác giả luận văn đưa ra các khái niệm, đặc điểm, nội dung, các tiêu chí đánh giá, các nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp của Cục Thuế

* Khái niệm về thuế Thu nhập doanh nghiệp được hiểu như sau: Thuế TNDN là loại thuế trực thu đánh trên kết quả sản xuất kinh doanh cuối cùng của doanh nghiệp (phần thu nhập sau khi trừ đi các khoản chi phí hợp lý, hợp pháp liên quan đến thu nhập của đối tượng nộp thuế) để động viên một phần thu nhập của họ vào ngân sách nhà nước

* Đặc điểm của thuế Thu nhập doanh nghiệp được thể hiện như sau:

Thứ nhất, thuế TNDN là thuế trực thu, vì vậy đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp là các doanh nghiệp, các nhà đầu tư thuộc các thành phần kinh tế khác nhau đồng thời cũng là người chịu thuế

Thứ hai, thuế TNDN phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp hoặc các nhà đầu tư

Thứ ba, thuế TNDN thường có giá trị lớn hơn và phức tạp hơn so với thuế thu nhập cá nhân, việc quản lý thuế, thu thuế tương đối khó khăn, chi phí quản lý thuế thường lớn hơn so với các thuế khác

Thứ tư: thuế TNDN ngoài mục tiêu tạo nguồn thu cho NSNN còn có mục tiêu điều tiết kinh tế vĩ mô, điều hoà thu nhập xã hội nên thường gắn liền với

chính sách kinh tế xã hội của Nhà nước

* Khái niệm thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp: “Thanh tra thuế TNDN là hoạt động kiểm tra, xem xét của cơ quan thuế đối với việc chấp hành chính sách, pháp luật thuế của các tổ chức, cá nhân, các đối tượng nộp thuế TNDN nhằm bảo đảm sự tuân thủ của đối tượng nộp thuế , phòng ngừa, phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm thuế TNDN và xử lý nghiêm những hành vi tiêu cực trong việc thực hiện pháp luật thuế TNDN.”

* Nội dung của thanh tra Thuế TNDN gồm:

- Xây dựng kế hoạch thanh tra năm của Cục Thuế: Tập hợp, khai thác thông tin dữ liệu

về người nộp thuế- căn cứ để lập kế hoạch thanh tra thuế -> Khẳng định các định hướng để xây dựng kế hoạch thanh tra-> Dự thảo kế hoạch thanh tra thuế của Cục Thuế -> Bảo đảm nguồn lực thực hiện -> Công bố kế hoạch thanh tra hàng năm

- Tổ chức thực hiện thanh tra tại trụ sở người nộp thuế gồm 3 nội dung chính: Chuẩn bị và ra quyết định thanh tra; tiến hành thanh tra; kết thúc thanh tra

- Kết luận thanh tra và kiến nghị xử lý bao gồm: Kết luận thanh tra, lưu giữ hồ sơ thanh tra, nhập dữ liệu thanh tra và báo cáo

* Các yếu tố ảnh hưởng: là những yếu tố thuộc về cơ quan thuế, thuộc về doanh

nghiệp nộp thuế, yếu tố thuộc môi trường ngoài

* Bài học kinh nghiệm:

-Tập trung thanh tra thuế về các hành vi khai sai thuế gian lận về phí, thuế tài nguyên, thuế TNDN của những doanh nghiệp khai thác tài nguyên; tập trung

kiểm tra về các chi phí hợp lý, hợp lệ, phần nhân công của các doanh nghiệp hoạt

động trong lĩnh vực xây dựng, thương mại

Cần tổ chức thực hiện công tác thanh tra thuế theo chương trình kế hoạch thanh tra hàng năm của Cục Thuế.Thanh tra cần tập trung vào các nội dung và đối tượng trọng điểm, chú ý ngăn ngừa, phát hiện kịp thời những vi phạm

Xây dựng bộ máy quản lý thuế chuyên nghiệp và hiện đại, nâng cao năng lực chuyên môn và giáo dục đạo đức cho cán bộ thuế, góp phần nâng cao chất lượng các kết luận và kiến nghị của cơ quan thanh tra

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG THANH TRA THUẾ THU NHẬP

DOANH NGHIỆP CỦA CỤC THUẾ TỈNH ĐIỆN BIÊN

Trong chương này tác giả tiến hành phân tích thực trạng thanh tra thuế thu nhập

doanh nghiệp của cục thuế tỉnh Điện Biên, thu thập số liệu sơ cấp qua phương pháp phát

phiếu điều tra theo mẫu tại phụ lục Qua đó tìm ra các nguyên nhân và giải pháp khắc

phục như sau: Error! Bookmark not defined

Tỉnh Điện Biên là tỉnh nghèo, có nền kinh tế chậm phát triển, đã ảnh hưởng đến công tác thu thuế ít nhiều có những khó khăn nhất định

Thực trạng thực hiện qui trình thanh tra thuế Thu nhập doanh nghiệp của Cục Thuế tỉnh: Bộ máy thanh tra thuế Cục Thuế tỉnh nhỏ gọn; về công tác lập kế hoạch đảm bảo quy trình hàng năm theo chỉ tiêu kế hoạch của Tổng Cục Thuế giao, phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương; về công tác tổ chức thực hiện thanh tra Thuế Thu nhập doanh nghiệp: đã nắm bắt được kết quả kinh doanh và tình hình thu chi của các doanh nghiệp do cục thuế quản lý, tuy nhiên, một số danh nghiệp còn chưa minh bạch kinh doanh, thu chi của doanh nghiệp, cố tình kê khai sai lệch kết quả kinh doanh; về so sánh hàng hóa, nguyên, nhiên liệu… của doanh nghiệp theo niêm yết trên hóa đơn, kết quả cho thấy việc nắm bắt các thông tin về giá so sánh niêm yết trên hóa đơn so với thực tế còn chênh lệch khá cao nhưng cơ quan thuế vẫn chưa thật nắm rõ; về nắm bắt thông tin trong hồ sơ khai thuế với sổ kế toán, chứng từ kế toán, báo cáo tài chính… vẫn còn khác biệt mà cơ quan quản lý chưa nắm rõ Về kết luận thanh tra và xử lý thanh tra: Cục thuế tỉnh Điện Biên đã

xử lý và kiến nghị xử lý theo quy định xử lý đối với các trường hợp tổ chức, doanh nghiệp vi phạm pháp luật về thuế phát hiện khi được thanh tra

Qua phân tích thực trạng,luận văn đã đánh giá công tác thanh tra Thuế

TNDN của Cục thuế tỉnh Điện Biên như sau:

Về Ưu điểm: Số doanh nghiệp thanh tra năm sau luôn cao hơn năm trước vượt kế hoạch đề ra Kết quả truy thu qua thanh tra đã góp phần tăng thu cho NSNN, góp phần hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn chính sách pháp luật thuế Công tác thanh tra không quá tập trung vào lĩnh vực cụ thể nào mà thanh tra

đa dạng theo các loại hình doanh nghiệp, chỉ ra được những sai phạm chủ yếu như

áp dụng không đúng điều kiện ưu đãi miễn giảm để tính thuế thu nhập doanh nghiệp, xác định chi phí không đúng… Công tác lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch thanh tra Thuế thu nhập doanh nghiệp được tiến hành theo đúng qui trình thanh tra của ngành Thuế

Về những hạn chế:

Bộ máy thanh tra chưa chuyên nghiệp, phân công chức năng nhiệm vụ chưa

rõ ràng, còn trùng lắp, hạn chế về kỹ năng nhiệm vụ, chương trình đào tạo xây dựng chưa tốt, hạn chế về nội dung và hình thức

Lập kế hoạch thanh tra còn hạn chế bỏ sót một số sai phạm của doanh nghiệp trong kê khai doanh thu, chi phí…

Công tác tổ chức thực hiện thanh tra thuế TNDN: chưa đẩy mạnh công tác tuyên truyền thông tin về chính sách pháp luật thuế đối với doanh nghiệp, do sự luôn phiên luôn chuyển công chức thường xuyên nên năng lực công chức làm công tác thanh tra còn nhiều hạn chế

Kết luận thanh tra và kiến nghị xử lý: Chất lượng một số cuộc thanh tra chưa cao, việc phát hiện sai phạm xử lý thu hồi kinh tế còn nhiều vướng mắc

Về nguyên nhân của những hạn chế:

Không thường xuyên đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn của cán bô làm công tác thanh tra

Do Điện Biên là một tỉnh miền núi phía bắc, chậm phát triển nên có ít doanh qui mô lớn, phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hiệu quả hoạt động doanh nghiệp thấp chưa có nhiều đóng góp cho sự phát triển của tỉnh

Nguyên nhân từ phía quản lý nhà nước: Do mô hình quản lý thuế theo cơ chế

tự khai, tự tính, tự nộp chưa hoàn thiện, các thủ tục hành chính chưa quyết liệt, công tác phối hợp giữa ngành thuế với hệ thống tuyên truyền, truyền thông trên địa bàn chưa thường xuyên và liên tục

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THANH TRA

THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TỈNH ĐIỆN BIÊN

Tại chương này, tác giả luận văn sẽ dựa vào kết quả phân tích đánh giá công tác thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp, các điểm yếu và nguyên nhân của điểm yếu và các nhân tố ảnh hưởng từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện bộ máy thanh tra thuế TNDN của Cục thuế:

- Hiện nay khối lượng công việc nhiều, đối tượng quản lý đa dạng và phức tạp, trong khi đó số lượng cán bộ thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Điện Biên còn mỏng so với nhu cầu, cần phải tăng cường, bổ sung cán bộ thanh tra thuế

- Đào tạo bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, kĩ năng nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức, thái độ cho đội ngũ công chức Thanh tra thuế để nâng cao chất lượng cuộc thanh tra nhằm phát hiện sai p

hạm, xử lý thu hồi về thuế đạt được kết quả cao

- Cần tăng cường và đổi mới công tác đánh giá cán bộ thanh tra, thường xuyên theo dõi, kiểm tra, giám sát chặt chẽ công chức thanh tra thuế trong quá trình thực thi công vụ, chú trọng vào những khâu có rủi ro trong lãng phí, tham nhũng nhằm phát hiện kịp thời và kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm

- Có chế độ tiền lương, phụ cấp và tiền thưởng thoả đáng cho đội ngũ thanh tra, kiểm tra cũng như toàn ngành thuế Đồng thời, tăng cường kiểm tra, xử lý trách nhiệm đối với cán bộ thuế các cấp có hành vi vi phạm pháp luật thuế Áp dụng quy chế trách nhiệm đối với người lãnh đạo trực tiếp khi có cán bộ cấp dưới vi phạm pháp luật thuế

Hoàn thiện lập kế hoạch thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp

- Cục Thuế tỉnh Điện Biên cần nhanh chóng xây dựng cơ sở dữ liệu giá hàng hóa, nguyên, nhiên liệu, linh, phụ kiện theo tiêu chuẩn quốc tế để làm cơ

sở, tạo thuận lợi cho các cơ quan thuế tính toán, xác định dung và đủ số thuế

phải nộp góp phần nâng cao chất lượng quản lý thuế, tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước

- Tiếp tục bám sát chỉ đạo của Tổng cục thuế, Cục thuế, nhiệm vụ của phòng Thanh tra để nắm được định hướng lập kế hoạch thanh tra, từ đó có sự chủ động trong lập và thực hiện kế hoạch

- Áp dụng mô hình phân tích rủi ro vào trong công tác thanh tra thuế dựa trên cơ sở phân tích báo cáo tài chính của ĐTNT, xây dựng hệ thống tiêu chí đối chiếu, so sánh để lựa chọn đối tượng thanh tra, kiểm tra

Tăng cường hơn nữa việc xây dựng sổ tay thanh tra thuế hướng dẫn thi hành chi tiết quy trình thực hiện một cuộc thanh tra, minh hoạ các tình huống cụ thể để thanh tra viên dễ dàng vận dụng trong quá trình thực hiện hoạt động thanh tra, kiểm tra

Hoàn thiện tổ chức thực hiện thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp

- Xây dựng chương trình công tác chi tiết từng tháng để triển khai thực hiện

kế hoạch thanh tra đã được phê duyệt; bố trí lực lượng dự phòng cho các cuộc thanh tra theo kế hoạch và đột xuất theo chỉ đạo của Cục Thuế nhằm phát hiện các trường hợp doanh nghiệp có biểu hiện bất thường, vi phạm pháp luật về thuế

- Thường xuyên nắm bắt tình hình, chủ động tham mưu, đề xuất định hướng công tác, những nhiệm vụ cụ thể cho từng thời kỳ, từng thời gian cụ thể đảm bảo công tác thanh tra, đáp ứng sát với nhiệm vụ chung của Cục thuế

- Điều hành và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan trong việc thanh tra Nâng cao chất lượng kết luận thanh tra và kiến nghị xử lý

- Hoạt động thanh tra thuế chỉ thực sự hiệu quả khi các quyết định xử lý sau thanh tra, được thực hiện đầy đủ và kịp thời, chính xác Vì vậy, cơ quan thuế các cấp (Phòng thu nợ thuộc cục thuế và các dội thu nợ thuộc Chi cục thuế) cần tổ chức tốt công tác theo dõi, đôn đốc các doanh nghiệp đã thanh tra và có quyết định

xử lý vi phạm phấp luật về thuế thực hiện nghiêm chỉnh các quyết định xử lý sau thanh tra

- Hoạt động thanh tra thuế chỉ thực sự hiệu quả khi các quyết định xử lý sau thanh tra, kiểm tra được thực hiện đầy đủ và kịp thời

Phối hợp với bộ phận Kê khai, bộ phận Quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế theo dõi, đôn đốc người nộp thuế (theo Quy trình quản lý khai thuế, nộp thuế và kế toán thuế) thực hiện nộp các khoản thuế truy thu, truy hoàn, tiền chậm nộp tiền thuế, tiền phạt theo kết quả thanh tra vào NSNN trong thời hạn phải nộp theo quyết định xử lý

về thuế, xử phạt vi phạm hành chính qua thanh tra

Một số giải pháp khác

Tăng cường phối hợp với các cơ quan ban ngành khác tại tỉnh Điện Biên về việc hối hợp xử lý và giải quyết các vụ việc liên quan đến NNT

- NNT thông thường có địa bàn hoạt động rộng và liên quan tới nhiều tổ chức cá nhân và các cơ quan nhà nước khác trong xã hội, nên để đạt được hiệu quả trong thanh tra thuế cơ quan thuế cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, ban ngành của nhà nước, Phối hợp với cơ quan công an trong việc điều tra, phối hợp và

xử lý giải quyết các vụ việc liên quan đến NNT

- Hoạt động tuyên truyền hỗ trợ NNT cần được tiến hành theo nhiều hình thức phong phú như phối hợp với các cơ quan truyền thông tuyên truyền pháp luật

về thuế

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thanh tra thuế

Xây dựng ứng dụng thực hiện được việc nhận dữ liệu bảng kê hoá đơn, chứng từ hàng hoá dịch vụ mua vào, bán ra kèm theo tờ khai thuế GTGT để cơ quan thuế làm cơ sở đánh giá quản lý người nộp thuế tốt hơn và rất thuận tiện trong việc đối chiếu xác minh hóa đơn, hoàn thiện phần mềm hỗ trợ ĐTNT qua mạng, xây dựng các dữ liệu về thuế phục vụ cho việc hướng dẫn, giải đáp các vướng mắc

về thuế

Một số kiến nghị khác là:

Đối với Chính phủ, Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế

Hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về thuế và quản lý thuế Rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ quản lý thu cho phù hợp với yêu cầu mới

Tiếp tục hoàn thiện luật quản lý thuế trên sơ sở rà rà soát lại các quy định về thủ tục đăng ký, kê khai, tính thuế, nộp thuế của từng sắc thuế và các quy định về hoá đơn, chứng từ, các mẫu biểu báo cáo có liên quan tới tính thuế, quản lý thuế

Tổng cục thể cần Ban hành các văn bản hướng dẫn việc thanh tra thuế TNDN một cách rõ ràng, dể hiểu để các Cục thuế ở các tỉnh, thành thực hiện theo, Tổng cục Thuế nên tổ chức bộ phận chuyên môn về công tác chống chuyển giá; lập trang web riêng cho chủ đề này để chia sẻ kinh nghiệm và phản ánh chi tiết chính sách chế độ, thông tin về lĩnh vực chống chuyển giá, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu ĐTNT, kết nối toàn diện và được trang bị các công cụ phần mềm khai thác thích hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng, có quy trình hướng dẫn việc tập hợp thu thập, cập nhật lưu giữ và sử dụng cơ sở dữ liệu về thông tin ĐTNT để làm cơ sở cho công tác quản lý thuế nói chung và công tác kiểm tra giám sát kê khai thuế nói riêng

Đối với cơ quan chức năng của tỉnh Điện Biên

Các cơ quan chức năng của tỉnh Điện Biên cần:

- Phối kết hợp lãnh đạo, chỉ đạo các cấp uỷ, chính quyền địa phương trong việc thực thi thanh tra thuế TNDN

- Khuyến khích các doanh nghiệp chủ động nộp thuế TNDN khi đủ điều kiện nhằm tăng nguồn thu ngân sách Nhà nước, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển

Đối với doanh nghiệp

- Các doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật chính sách, chế độ và thực hiện đúng theo Luật Quản lý thuế, luật thuế TNDN, luật kế toán

- Tăng cường công tác đào tạo nâng cao sự hiểu biết pháp luật, trình độ về

kế toán doanh nghiệp đối với đội ngũ lao động trực tiếp làm kế toán tại doanh nghiệp