Vận dụng quan điểm của triết học mác lenin về vấn đề con người trong chiến lược phát triển con người ở việt nam hiện nay

Hơn thế, quan điểm của Mác Lenin về vấn đề con người đã trở thành kim chỉ nam cho những chính sách phát triển con người của Việt Nam hiện nay.. Vấn đề con người trong chiến lược phát tri

MỞ ĐẦU

Con người vẫn luôn là một vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm của các triết gia từ xưa đến nay Có nhiều quan điểm về con người khác nhau, từ những quan điểm tôn giáo mang nặng tính dị đoan, quan điểm duy tâm của Hegel hay tiến bộ hơn là quan điểm của Feuerbach Tuy nhiên, chỉ đến nguyên lí Mác Lenin thì cách nhìn nhận về con người mới hoàn toàn đứng trên quan điểm duy vật Hơn thế, quan điểm của Mác Lenin về vấn đề con người đã trở thành kim chỉ nam cho những chính sách phát triển con người của Việt Nam hiện nay

Nhận thức được sự quan trọng của vấn đề con người cũng như phương hướng phát triển con người của Việt Nam hiện nay, em xin được chọn

“Vận dụng quan điểm của triết học Mác Lenin về vấn đề con người trong chiến lược phát triển con người ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài học kì Đây là lần đầu tiên cá nhân em hoàn thành bài tiểu luận bộ môn Những nguyên lí của chủ nghĩa Mác Lenin nên không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong thầy cô dành thời gian đọc và xem xét!

NỘI DUNG

I Nguyên lí chung của chủ nghĩa Mác Lênin về vấn đề con người

Vấn đề con người, theo nghĩa rộng bao gồm toàn bộ nội dung nghiên cứu các khoa học xã hội và nhân văn Đây là vấn đề chung nhất, cơ bản nhất mà các học thuyết triết học từ cổ đại đến nay đã đặt ra và giải quyết bằng nhiều cách khác nhau Chủ nghĩa Mác Lê nin thực chất là học thuyết về giải phóng con người và vấn đề con người là nội dung cơ bản của triết học Mác Lênin Với chủ nghĩa Mác Lenin, nhiều khía cạnh của vấn đề con người đã được giải quyết

1 Khái niệm con người

Con người là một sinh vật có tính xã hội, vừa là sản phẩm cao nhất trong quá trình tiến hóa của tự nhiên và lịch sử xã hội, vừa là chủ thể sáng tạo mọi thành tựu văn hóa trên Trái đất

2 Nguồn gốc và bản chất con người

Với quan điểm duy vật triệt để và phương pháp biện chứng, Mác

đã đưa ra một quan niệm hoàn chỉnh về khái niệm con người, cũng như bản chất con người Trong đó, phân biệt rõ hai mặt trong khái niệm con người: mặt sinh vật và mặt xã hội

Về mặt sinh vật, trước hết Mác thừa nhận con người là động vật cao cấp nhất, sản phẩm của sự tiến hóa lâu dài của giới sinh vật Con người phải “đấu tranh” để tồn tại, ăn uống và duy trì giống nòi Mác cũng nhìn nhận con người ở tính xã hội Trước hết là bởi bản thân hoạt động sản xuất của con người mang tính xã hội Trong hoạt động sản xuất, con người không thể tách được khỏi xã hội Thứ hai, tính xã hội ở con người biểu hiện ở hoạt động và giao tiếp

xã hội Hoạt động con người không phải theo bản năng mà là hoạt động có ý thức Tư duy con người phát triển trong hoạt động và giao tiếp xã hội

3 Quan hệ giữa cá nhân và xã hội

Quan hệ giữa các nhân và xã hội là vấn để có vị trí quan trọng đặc biệt trong học thuyết Mác

Khái niệm cá nhân chỉ con người cụ thể sống trong một xã hội nhất định với tư cách một cá thể, một thành viên của xã hội ấy Cá nhân do những đặc điểm riêng biệt của mình mà phân biệt với những thành viên khác của xã hội

Xã hội bao giờ cũng do các nhân hợp thành Những cá nhân trên sống và hoạt động trong những nhóm, cộng đồng, tập đoàn xã hội khác nhau do điều kiện lịch sử củ thể quy định Bất cứ xã hội nào cũng được cấu thành bởi những con người cụ thể, cá nhân sống

Trong bất cứ xã hội nào, mối quan hệ của con người và xã hội cũng là không thể tách rời Vì các nhân là hiện tượng có tính lịch sử nên quan hệ giữa cá nhân và xã hội biến đổi trong sự phát triển của lịch sử Điều đó không chỉ liên quan tới trình độ văn hóa, văn minh

mà liên quan tới sự thay đổi của phương thức sản xuất, hình thái kinh tế xã hội Chỉ khi thay đổi hình thái kinh tế- xã hội thì quan hệ

cá nhân- xã hội mới có thay đổi căn bản

4 Vai trò của quần chúng và cá nhân trong lịch sử

Trước chủ nghĩa Mác Lenin, cũng có những nhà tư tưởng tập trung nghiên cứu đề tài này Tuy nhiên có người đề có vai trò quần chúng nhân dân lại không nhận thức được vai trò đó một cách khoa học Có người đề cao vai trò quần chúng nhân dân lại phủ nhận hoàn toàn vai trò các chủ nghĩa cá biệt

Chủ nghĩa Mác Lenin chứng minh một cách khoa học vai trò quyết định của quần chúng nhân dân trong lịch sử và xác định đúng đắn mối quán hệ giữa vai trò cá nhân và vai trò quần chúng trong sự phát triển của toàn xã hội

Vai trò quần chúng thể hiện ở các mặt sau đây:

- Quần chúng nhân dân là lực lượng sản xuất cơ bản của xã hội

- Quần chúng nhân dân là động lực cơ bản của mọi cuộc cách mạng xã hội

- Quần chúng nhân dân có vai trò to lớn, không thể thay thế trong sản xuất tinh thần

Tóm lại, xét từ kinh tế đến chính trị, từ thực tiễn đến tinh thần tư tưởng thì quần chúng nhân dân luôn đóng vai trò quyết định trong lịch sử

Vai trò cá nhân và quần chúng không tác rời nhau Cá nhân kiệt xuất ưu tú là con đẻ của quần chúng nhân dân, trí tuệ của họ bắt nguồn từ quần chúng nhân dân

II Vấn đề con người trong chiến lược phát triển con người ở Việt Nam

hiện nay

Tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ năm (khoá VIII), Đảng

ta đã có sự đánh giá đúng đắn, khách quan về những thành tựu, những yếu kém của con người Việt Nam trên nhiều phương diện, nhiều lĩnh vực hoạt động, phản ánh ngày càng đầy đủ, toàn diện và kịp thời cả những mặt mạnh, ưu điểm lẫn những hạn chế, khiếm khuyết của con người Việt Nam hiện nay

1 Điểm mạnh của con người Việt Nam hiện nay:

Thứ nhất, trong công cuộc đổi mới đất nước, trong điều kiện mới của khu vực và thế giới, con người Việt Nam vẫn luôn gắn bó mật thiết với những giá trị văn hoá truyền thông, với những phẩm giá của dân tộc mà điểm nổi bật là tinh thần yêu nước, ý thức độc lập dân tộc, tự lực, tự cường, đoàn kết vì đại nghĩa dân tộc Biểu hiện của điểm mạnh này là thái độ tích cực của mỗi công dân trước vận mệnh của Tổ quốc, trước các chuyển đổi về kinh tế, xã hội hiện nay

Thứ hai, con người Việt Nam vẫn luôn thể hiện đức tính cần cù, sáng tạo trong mọi hoạt động Đức tính này là một giá trị đặc trưng, chiếm vị trí xứng đáng trong bảng giá trị về nhân cách của con người Việt Nam Thái độ tích cực của con người Việt Nam trong định hướng và lựa chọn giá trị này là điều kiện hết sức thuận lợi cho công tác giáo dục, từ giáo dục truyền thống, lối sống đến giáo dục đạo đức, nhân cách con người hiện đại nhằm phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước

Thứ ba, nét đặc trưng của đời sống tinh thần, của phẩm giá của con người Việt Nam là truyền thông cộng đồng, lòng nhân ái, nhũng tình cảm vị tha và khoan dung vẫn được giữ vừng, phát

huy trong điều kiện mới của đất nước Những giá trị mang tính nền tảng cốt lõi ấy là cơ sở để phát triển tính nhân văn và xây dựng văn hoá Việt Nam hiện đại, tiên tiến, mang bản sắc dân tộc Có thể khẳng định rằng, đây là một thuận lợi căn bản để chúng ta thực hiện chương trình văn hoá trong toàn xã hội đối với các thế hệ con người Việt Nam hiện nay và mai sau

Thứ tư, con người Việt Nam vẫn giữ được truyền thông hiếu học, tôn sư trọng đạo và sự hình thành, phát triển các giá trị mới của văn hoá và con người đã chứng minh sự kết hợp giữa truyền thống với hiện đại trong thời kỳ đổi mới và đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Thứ năm, trong công cuộc đổi mới, mô hình gia đình truyền thống đang có những biến đổi lớn, phức tạp do sự tác động của kinh

tế hàng hoá, cơ chế thị trường, do những biến đổi của xã hội đang quá độ lên CHXH Tuy vậy, những giá trị tinh thần, đạo lý của gia đình truyền thông vẫn được giữ vững, có ảnh hưởng tích cực trong đời sống gia đình Việt Nam, vẫn là nhân tố quan trọng đảm bảo sự

ổn định và phát triển bền vững của xã hội

2 Một số yêu kém trong con người Việt Nam hiện nay

Đất nước chúng ta chịu ảnh hưởng nặng nề tính phong kiến của Trung Quốc do qua gần một thế kỷ chịu ách đô hộ của Trung Quốc

đã hình thành con người Việt Nam mang tính gia trưởng nặng nề, chính điều này làm cho sự phát triển về giới chưa được toàn diện, vẫn còn tư tưởng trọng nam khinh nữ trong gia đình và xã hội Điều này đã bóp chết sự giải phóng phụ nữ khỏi những công việc nội trợ gia đình, thoát khỏi tư tưởng nề hà phong kiến để đóng góp vào sự phát triển kinh tế và xã hội ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

Phong cách sản xuất nhỏ biểu hiện trong thói quen, tập quán, lối sống và cách ứng xử, nếp suy nghĩ, lề thói làm ăn của người Việt

Nam vẫn đang là những cản trở không nhỏ đối với sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước

Những mặt trái của kinh tế thị trường đang tác động tiêu cực tới sự phát triển con người Việt Nam Một trong những biểu hiện rõ nét của

xu hướng này là sự suy giảm về mặt đạo đức của không ít người, nhất là lớp trẻ, thậm chí của cả một số cán bộ, đảng viên thoái hoá, biến chất

Cùng với đó là sự xuất hiện các yếu tố tiêu cực khác, như chủ nghĩa cục bộ, địa phương, lối sống thực dụng chạy theo đồng tiền, đề cao quá mức tiện nghi vật chất, xa hoa, lãng phí, sự phát triển chủ nghĩa cá nhân vị kỷ biểu hiện trong lối sống, trong cách ứng xử giữa người với người Những tiêu cực này đang ảnh hưởng đến ý thức tư tưởng, đạo đức, lối sống của nhân dân ta

Vấn đề đặt ra ở đây chính là vấn đề quan hệ con người trong nền kinh tế thị trường, là ý thức về trách nhiệm, bổn phận, nghĩa vụ của

cá nhân đối với những người thân trong gia đình, đối với cộng đồng

và toàn xã hội Nếu không đặt vấn đề giáo dục truyền thống, nếu không chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống một cách đúng mức cả trong gia đình, nhà trường lẫn xã hội thì tình trạng suy thoái đạo đức chẳng những không sớm được ngăn chặn, mà còn đứng trước nguy

cơ tiếp tục gia tăng Ý thức pháp luật còn kém, hiện tượng biết sai vẫn còn, lách luật, chống luật, phá luật, mù luật Con người Việt Nam làm việc theo cảm tính không theo một quy cũ nào, không nhất quán trong công việc, tính độc lập tác chiến cao tuy nhiên tính làm việc nhóm tổ không tốt Dẫn đến công việc cứ bị ù nề không nhanh

và giải quyết công việc, vấn đề không tốt Phương pháp tư duy yếu, điều này bắt nguồn từ nền kinh tế nông nghiệp lúa nước do công việc phó mặc vào điều kiện tự nhiên, thời tiết tốt thì được mùa, thời tiết xấu thì mất mùa Ngoài ra chính nền nông nghiệp lúa nước đã ảnh

hưởng đến con người Việt Nam có năng lực tổ chức thực tiễn kém Con người Việt Nam cần cù lao động tuy nhiên tư tưởng dễ thỏa mãn

đã hạn chế khả năng phát huy năng lực của người Việt Nam Người Việt Nam thông minh sáng tạo tuy nhiên chỉ giỏi đối phó tình cảnh thiếu tầm nhìn dài hạn không chủ động Trong công việc thì khéo léo tuy nhiên không chịu làm tới cùng chỉ làm cho xong việc không quan tâm kết quả như thế nào Điều này cũng ảnh hưởng đến việc học tập nghiên cứu, ít khi học tới nơi tới chốn mặc dù người Việt Nam rất ham học hỏi và có khả năng tiếp thu nhanh Dẫn đến kiến thức không

có hệ thống, mất căn bản Có tinh thần tương thân tương ái song trong trường hợp khó khăn thì bần hàn Người Việt Nam có tính hiếu khách tuy nhiên nhiều khi dẫn đến việc hoang phí Yêu hòa bình nhẫn nhịn song nhiều khi hiếu chiến hiếu thắng vì những lí do tự ái lặt vặt dễ đánh mất đại cuộc

3 Mô hình xây dựng con người Việt Nam hiện nay

Trong thời kỳ hiện nay, vận mệnh đất nước đã đổi mới thời kỳ đất nước hội nhập vào nền kinh tế thế giới, thời kỳ khoa học thế giới phát triển mạnh mẽ với những thành tựu lớn trong khoa học Thì con người Việt Nam cũng phải có những phẩm chất nhất định để bắt kịp thời cuộc, theo kịp sự phát triển của thế giới và khu vực Điều này, làm cho con người Việt Nam phải thay đổi để có thể đáp ứng được các yêu cầu hội nhập thế giới và thời đại Để đảm bảo cho sự phát triển này cần phải có mô hình xây dựng con người Việt Nam phù hợp với thời đại đáp ứng được nhu cầu của nên văn hóa mới, khoa học mới trên cơ sở xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Theo thực tiển phát triển hiện tại của xã hội và khoa học nước ta nói riêng và thế giới nói chung đòi hỏi con người Việt Nam những phẩm chất sau: Định hướng xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện Xây dựng con người "có ý thức làm chủ, ý thức trách

nhiệm công dân; có tri thức, sức khỏe và lao động giỏi; sống có văn hóa và tình nghĩa, giàu lòng yêu nước và tinh thần quốc tế chân chính", "xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống

có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội Văn hóa trở thành nhân tố thúc đẩy con người tự hoàn thiện nhân cách, kế thừa truyền thống cách mạng của dân tộc, phát huy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" Để thực hiện và xây dựng mô hình con người Việt Nam hiện nay xã hội và đất nước cần có những chính sách và biện pháp sau: Một là, xây dựng và hoàn thiện hệ thống các giá trị mới cua con người việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc

tế Có thể nói, đây là một đòi hỏi rất cao và mới đối với văn hoá Bởi

vì, trong những năm qua, cuộc vận động xây dựng con người mới tuy có bề rộng, nhưng chưa sâu, chưa bền vững ít hiệu quả và chưa hình thành được dư luận xã hội định hướng các chuẩn mực giá trị mới Đây là một yêu cầu có tính bao quát, tổng thể, đồng thời là cơ

sở và định hướng giải quyết các nhiệm vụ trước mắt Từ những điểm mạnh của con người Việt Nam đã được Đảng xác định, cần cụ thể hoá thành những tiêu chí, chuẩn mực phù hợp với từng giới, từng ngành, từng địa phương đơn vị Đó là các phẩm chất: có tinh thần yêu nước, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội có tinh thần đoàn kết, có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, tôn trọng

kỷ cương phép nước, cần cù lao động và có ý thức học hành

Kết luận

Như vậy, vấn đề phát triển con người ở Việt Nam vào thời đại công nghiệp hóa hiện đại hóa ngày nay đã nhận được sự quan tâm đúng đắn của Nhà nước Nhờ vậy mà trình độ dân trí, năng lực sáng tạo, tính chủ động của người Việt ngày một tăng cao Nề kinh tế của Việt nam ngày một phát triển

và đạt được các thành tựu to lớn Với một nước có xuất phát điểm kinh tế thấp, hiện nay, Việt Nam đã vươn lên là một nước có vị trí quan trọng trong khu vực, nhân dân đã có cơm ăn áo mặc, đói nghèo giảm nhanh Điều đó càng khẳng định tầm quan trọng của vấn đề con người và phát triển con người Việc vận dụng quan điểm triết học Mác Lenin vào vấn đề trên giúp Việt Nam sớm hoàn thành các mục tiêu, tiến lên Chủ nghĩa xã hội

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình triết học Mác- Lênin, Nhà xuất bản chính trị Quốc gia

2 Giáo trình những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác Leenin,

Nhà xuất bản chính trị quốc gia

3 Giáo trình triết học, Nhà xuất bản đại học Sư phạm

4 http://www.tapchicongsan.org.vn

5 Văn kiện đại hội VI, VII, VIII

6 Một số nhận thức mới về con đường XHCN của Việt Nam (1992), PGs.Ts Đào Duy Quát, nhà xuất bản Tư tưởng Văn hóa