Qua quá trình huy động nguồn lực, được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước và sự đầu tư từ ngân sách từ trung ương đến địa phương, xây dựng nông thôn mới tại huyện Quỳ Hợp có bước phát tri[r]
Trang 1Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
NGUYỄN THỊ MINH TRANG
TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN QUY HỢP, TỈNH NGHỆ AN ĐẾN NĂM 2020
Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dần khoa học:
PGS TS BÙI ĐỨC TUÂN
Hà Nội- 2017
Trang 2TÓM TẮT LUẬN VĂN
Chương trình xây dựng nông thôn mới chương trình mục tiêu quốc gia nhằm thực hiện chủ trương “của Đảng và Nhà nước về nông nghiệp, nông thôn, nông dân Huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới là chủ trương quan trọng, hết sức đúng đắn, hợp lòng dân, được nhân dân đồng tình ủng hộ Trong những năm qua, cả nước đã đồng tình, tích cực triển khai thực hiện Chương trình huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới và đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tích cực” Quỳ Hợp “là” một huyện miền núi thuộc tỉnh Nghệ An Từ năm 2011 đến nay, Quỳ Hợp đã triển khai và thực hiện xây dựng nông thôn mới ở hầu hết các xã trong huyện Tuy là một huyện giàu tài nguyên khoáng sản để phát triển kinh tế nhưng với đặc thù là một huyện miền núi nên việc thực hiện “xây dựng nông thôn mới gặp nhiều khó khăn, thách thức” Để thực hiện được mục tiêu xây dựng nông thôn m ới theo Nghị quyết Trung ương 7 khóa X thì cần nguồn lực r ất lớn Trong khi tại địa phương, nguồn thu “ngân sách nhà nướ c còn h ạn chế, thu nhập, tích lũy người dân nông thôn thấp” Huy động nguồn lực đảm bảo cân đối với yêu cầu đầu tư phát triển nông thôn là “một trong những yếu tố có tính quyết định” đến “thành công của Chương trình xây dựng nông thôn m ới” Việc lựa chọn nghiên cứu đề tài “Tăng
cường huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An đến năm 2020” là nhằm góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn “về huy động nguồn lực xây dựng nông thôn m ới” và đưa ra một số giải pháp có thể huy động cao nhất nguồn lực hi ện có vào “xây dựng nông thôn đ ể phấn đấu đến năm 2020 trở thành” huyện đạt chuẩn quốc gia về nông thôn mới
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới ở cấp huyện Trong luận văn, tác giả đã sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu bao gồm phương pháp định tính thông qua tổng hợp, so sánh, đối chiếu cụ thể từng chỉ tiêu, tiêu chí để phân tích, đánh giá tình hình “thực hiện xây dựng nông thôn mới qua các năm kết hợp với” khảo sát cán bộ, doanh nghiệp,
Trang 3người dân? (xác định mức độ sẵn sàng, những vướng mắc trong “huy động nguồn lực phát triển nông thôn” mới) “để” từ đó rút ra các kết luận làm cơ sở đưa ra giải pháp cho việc nghiên cứu
Về bố cục: “Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục” các chữ viết tắt, bảng biểu và “tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương”:
“Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn” huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới
Chương 2: Thực “trạng huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện” Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
Chương 3: “Một số giải pháp nhằm tăng cường huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện” Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An đến năm 2020
Trong chương đầu tiên, tác giả luận văn “trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn
về” huy động “nguồn lực xây dựng nông thôn mới” bao “gồm”: Khái niệm
“nguồn” lực, huy động “nguồn” lực; nội “dung” huy động nguồn lực, “tiêu chí đánh giá, các yếu tố ảnh hưởng” đến huy động nguồn lực, những bài học kinh nghiệm thực tiễn rút ra về “huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới” cho địa bàn huyện Quỳ Hợp
Nguồn lực cho xây dựng NTM được hiểu là tập hợp các yếu tố mà chương trình xây dựng NTM sử dụng để “thực hiện các mục tiêu của chương trình” Nguồn lực “xây dựng NTM” bao gồm: nguồn “tài” lực ( nguồn lực tài chính), nguồn vật lực (nguồn lực vật chất), nguồn nhân lực
Huy động nguồn lực xây dựng NTM là quá trình xác định các mục tiêu và lựa chọn các phương thức để đạt được mục tiêu về “huy động nguồn lực xây dựng NTM
nhà nước, nguồn vốn” cộng đồng, nguồn vốn doanh nghiệp và kết hợp các nguồn vốn “đầu tư”
“Huy động nguồn lực xây dựng” NTM được đánh giá thông qua các tiêu chí
Trang 4như: Quy mô huy động nguồn lực, cơ cấu “huy động nguồn lực”, mức độ “đáp ứng nhu cầu” vốn Các yếu tố ảnh hưởng đến “huy động nguồn lực” như: “cơ chế và chính sách”, trình độ nhận thức của người dân, năng lực của chính quyền địa phương, trình độ phát triển kinh tế của địa phương, “sự tham gia của người dân vào xây dựng nông thôn mới”
Từ thực tiễn triển khai Chương trình đã rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm quý giá, tạo tiền đề quan trọng để đẩy mạnh việc triển khai xây dựng NTM trong những năm tiếp theo:
- “Tuyên truyền:
+ Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động thông qua tiếp xúc, gặp gỡ, qua các phương tiện thông tin đại chúng, báo chí tạo sự đồng thuận, nhất trí cao trong hệ thống chính trị, các doanh nghiệp và đặc biệt là nhân dân trong vùng dự án;
+ Xây dựng mối quan hệ thân thiện, thông thoáng và nhất quán trước sau với nhà đầu tư, doanh nghiệp vì mục tiêu phát triển của Quỳ Hợp, lợi nhuận của doanh nghiệp và lợi ích của cộng đồng Luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá tŕnh triển khai thực hiện dự án;
+ Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào việc quảng bá môi trường đầu tư của huyện thông qua các cơ quan báo chí và trang thông tin điện tử của Trung ương và của địa phương
- Phát triển cơ sở hạ tầng:
+ Ưu tiên bố trí vốn đầu tư hạ tầng hỗ trợ thu hút đầu tư;
+ Tranh thủ tối đa các nguồn lực để đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, đặc biệt
là nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước; sử dụng hình thức hợp tác nhà nước và tư nhân trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng
- Cải cách hành chính: Rà soát, điều chỉnh, bổ sung các quy định liên quan đến thủ tục đầu tư Xây dựng và triển khai thực hiện cơ chế một cửa liên thông
Trang 5trong xử lý hồ sơ của nhà đầu tư Thí điểm cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, đầu tư, đấu thầu qua mạng
- Phát triển nguồn nhân lực: Phát triển nguồn nhân lực cần chú ý các vấn đề sau:
+ Đào tạo nghề gắn với đầu ra nhằm đáp ứng nhu cầu lao động kỹ thuật cao của nhà đầu tư Phát triển hệ thống dạy nghề đa cấp (sơ cấp, trung cấp và cao đẳng nghề), chuyển từ dạy nghề trình độ thấp sang trình độ cao nhằm nâng cao chất lượng lao động, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động
+ Nghiên cứu dự báo nhu cầu lao động cả về số lượng, cơ cấu nghề để có kế hoạch đào tạo phù hợp, đáp ứng nhu cầu lao động của các dự án
- Bảo đảm an ninh trật tự cho hoạt động của các doanh nghiệp, nhà đầu tư: Xem xét, xử lý nghiêm đối với các trường hợp có hành động kích động, gây rối, phá hoại đến hoạt động triển khai dự án và sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
và nhà đầu tư Có biện pháp đủ mạnh để can thiệp kịp thời, có hiệu quả để dự án hoạt động bình thường, tạo tâm lý an tâm cho nhà đầu tư khi triển khai thực hiện
dự án trên địa bàn huyện
- Nâng cao chất lượng các dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư: cung cấp thông tin đầy
đủ, kịp thời cho nhà đầu tư như chỗ ở, các dịch vụ tài chính, ngân hàng,
- Nâng cao hiệu quả xúc tiến đầu tư:
+ Nghiên cứu và có chính sách vận động thu hút các đối tác, nhà đầu tư trọng điểm, phù hợp với định hướng thu hút đầu t ư của huyện Gắn hoạt động xúc tiến đầu tư của huyện với chương trình xúc tiến đầu tư quốc gia, các bộ ngành Trung ương, các địa phương trong cùng khu vực;
+ Nâng cao chất lượng, nội dung tài liệu xúc tiến đầu tư;
+ Tiếp tục triển khai và mở rộng các chương trình hợp tác phát triển giữa Quỳ Hợp và các địa phương trong và ngoài nước;
+ Tăng cường tính chủ động phối hợp giữa các sở, ban, ngành và địa phương
Trang 6trong xúc tiến đầu tư;
+ Tăng cường đào tạo bồi dưỡng cán bộ làm công tác xúc tiến đầu tư
- Tổ chức tốt công tác quy hoạch, xây dựng cơ chế, chính sách để thu hút và
sử dụng có hiệu quả nguồn lực: Đổi mới công tác triển khai quy hoạch, kế hoạch
và tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách; Làm tốt việc rà soát, bổ sung, điều chỉnh quy hoạch, công bố rộng rãi quy hoạch; Thực hiện rà soát toàn bộ cơ chế, chính sách đã ban hành đề kịp thời bổ sung, sửa đổi hoặc xây dựng mới cho phù hợp với từng thời kỳ”
Chương tiếp theo, tác giả nêu ra thực trạng “huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện” Quỳ Hợp
Sau khi khái quát những đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Quỳ Hợp, tác giả đi vào phân tích thực trạng huy động nguồn lực trên địa bàn huyện Quỳ Hợp và rút ra một số kết luận sau:
Qua quá trình huy động nguồn lực, được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước
và sự đầu tư từ ngân sách từ trung ương đến địa phương, xây dựng nông thôn mới tại huyện Quỳ Hợp có bước phát triển khá nhanh, cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội và dịch vụ nông nghiệp, nông thôn tiếp tục được chú trọng đầu tư và bước đầu phát huy tác dụng trong việc khai thác lợi thế của các vùng “nông thôn, phát triển sản xuất hàng hóa” Công cuộc xóa đói giảm nghèo đạt được kết quả tích cực, hàng vạn việc làm mới tạo ra đã làm giảm bớt sự căng thẳng bức xúc trong nông thôn, thu nhập và đời sống của dân cư ngày càng được nâng cao
Bên cạnh đó, huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới còn một số tồn tại cần nhanh chóng khắc phục:
- Thứ nhất, việc “triển khai thực hiện các nội dung” trọng tâm “về xây dựng” NTM ở nhiều xã còn hạn chế; một số mục tiêu, kế hoạch xây dựng NTM đề ra, nhưng chưa đảm bảo nguồn lực, chưa có nhiều phương pháp huy động hay, sáng tạo trong tổ chức thực hiện
Trang 7- Thứ hai, chưa có hướng dẫn về cơ chế lồng ghép các nguồn lực từ các chương trình, dự án Mặc dù Quyết định số 800/QĐ-TTg nêu rõ một trong các hình thức huy động nguồn lực xây dựng NTM là “lồng ghép các nguồn vốn của các chương trình mục tiêu quốc gia, các chương trình, dự án hỗ trợ có mục tiêu trên địa bàn” nhưng đến nay vẫn chưa có hướng dẫn về cơ chế lồng ghép các nguồn lực từ các chương trình, dự án Nên việc thực hiện lồng ghép các chương trình, dự án trong xây dựng NTM “trên địa bàn huyện còn” hạn chế, “gặp nhiều khó khăn”, vướng mắc
- Thứ ba, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của một số địa phương, đơn vị trong việc “thực hiện các” nội dung, “tiêu chí thuộc lĩnh vực” được phân công, phụ trách thiếu quyết liệt, cụ thể Chính quyền địa phương chưa chủ động và tích cực trong việc lập “kế hoạch, tổ chức thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ” thuộc chương trình xây dựng NTM
- Thứ tư, người dân chưa hiểu đầy đủ, toàn diện về mục đích, nội dung và vai trò của mình trong xây dựng “NTM Việc phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân ở nhiều địa phương chưa được quan tâm đúng mức”, kết quả chưa cao Một số mô hình chưa thực sự hiệu quả, việc nhân rộng mô hình còn hạn chế
- Thứ năm, nguồn vốn huy động từ xã hội hóa đối với Chương trình NTM chưa cao, “nguồn lực huy động từ dân cư”, doanh nghiệp “có” xu hướng tăng trong những năm đầu thực hiện nhưng sau đó giảm mạnh Trong những năm đầu thực hiện, đóng góp của dân cư chủ yếu ở việc hiến đất và tài sản trên đất, nhưng những năm sau đó huy động từ dân cư sẽ giảm tương đối và chỉ tập trung ở hình thức đóng góp ngày công lao động và tiền mặt… “Tâm lý trông chờ, ỷ lại” của địa phương “vào sự đầu tư” ngân sách “của Nhà nước” là yếu “tố ảnh hưởng” lớn “đến huy động” nguồn lực “cho xây dựng NTM”
Chương ba, xuất phát từ đánh giá thực trạng trong chương 2, tác giả đã trình bày mục tiêu, phương hướng huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới đến năm
Trang 82020 và đưa ra một số giải pháp nhằm tăng cường “huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện” Quỳ Hợp đến năm 2020
Giải pháp thứ nhất là phân cấp rõ ràng và phân định hợp lý sự tham gia của
cá nguồn lực vào xây dựng nông thôn mới Trong điều kiện nguồn lực có hạn, nhu cầu nguồn vốn lớn, cần phân cấp rõ ràng và phân định hợp lý sự tham gia của các nguồn huy động được vào xây dựng NTM, theo đó mỗi nguồn lực chỉ nên tập trung cho một số hạng mục công trình xây dựng NTM nhất định
Giải pháp thứ hai là tối đa hóa các nguồn vốn ngân sách nhà nước cho xây dựng NTM như: khai thác thế mạnh “phát triển kinh tế của mỗi địa phương” để gia tăng “nguồn thu” cho NSNN, tăng cường khai thác giá trị quỹ đất ở địa phương cho NSNN để cân đối thêm nguồn vốn đầu tư cho xây dựng NTM
Giải pháp thứ ba là “tăng cường huy động vốn từ” cộng đồng và “doanh nghiệp” cho “xây dựng nông thôn mới” Để “khai thác có hiệu quả” hơn nguồn vốn cộng đồng và doanh nghiệp, Huyện ủy Quỳ Hợp cần ban hành nghị quyết về 3 quan điểm “huy động nguồn lực xây dựng NTM Huyê ̣n” ủy cũng cần chỉ đạo rõ ràng, cụ thể về vai trò, xác định địa chỉ đầu tư của từng loại nguồn lực Từ những chỉ đạo đó, chính quyền huyện có thể thực hiện một số biện pháp cụ thể sau: tổ chức thực hiện tốt các chính sách khuyến khích hiện có, nghiên cứu ban hành các chính sách khuyến khích mới, đẩy mạnh khuyến khích các hình thức hợp tác công tư trong đầu tư xây dựng NTM Bên cạnh đó, Quỳ Hợp cần “đổi mới, hoàn thiện chính sách thu hút nhà đầu tư theo hướng thông thoáng hấp dẫn hơn”
Ngoài ra tác giả còn đưa ra một số giải pháp khác như: “Tăng cường công tác” giáo dục, “tuyên truyền, nâng cao nhận thức về xây dựng nông thôn mới”, tăng cường “sự tham gia của người dân” vào “chương trình xây dựng nông thôn mới, giải quyết” dứt điểm tình trạng nợ xây dựng cơ bản
Trong phần kết luận, tác giả khẳng định lại vai trò của “huy động nguồn lực trong xây dựng NTM” Chươngtrình “huy động nguồn lực để xây dựng” NTM là
Trang 9một chương trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng Chương trình góp phần vào sự phát triển ở địa phương nâng cao đời sống cho nhân dân Tuy nhiên, ngoài những thành tựu đã đạt được thì vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập cần phải được giải quyết, do đó luận văn đã đưa ra “một số giải pháp nhằm tăng cường huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới” của địa phương trong thời gian tới
Với đề tài “Tăng cường huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An đến năm 2020”, luận văn đã có một số đóng góp sau:
Một là hệ thống hóa và góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về “huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện” Quỳ Hợp
Hai là phân tích thực trạng “huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện” Quỳ Hợp, chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng, những tồn tại và nguyên nhân
Ba là đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường “huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện” Quỳ Hợp đến năm 2020