Tuy nhiên, ngoài những mặt tích cực, còn những hạn chế, bất cập như: một số văn bản pháp luật chậm được ban hành, sửa đổi, bổ sung, phù hợp, thống nhất, đồng bộ và chưa theo kịp được [r]
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, thời gian qua, Chính phủ
đã thí điểm thành lập 13 tập đoàn kinh tế nhà nước trên cơ sở cơ cấu lại một số tổng công
ty nhà nước Các tập đoàn kinh tế nhà nước được nắm giữ và ưu tiên các nguồn lực quan trọng về vốn, lĩnh vực hoạt động, với vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, điều tiết kinh tế vĩ mô, ổn định giá cả, cung cấp nhiều sản phẩm thiết yếu cho nền kinh tế Đến nay, các tập đoàn kinh tế nhà nước đã có điều kiện huy động vốn,
mở rộng ngành nghề kinh doanh, khai thác tốt hơn cơ sở vật chất kỹ thuật trên nguyên tắc gắn với ngành kinh doanh chính, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, khẳng định được
vị thế và thương hiệu trong quá trình hội nhập quốc tế Cùng với việc thực hiện các mục tiêu kinh tế, các tập đoàn cũng bảo đảm thực hiện các mục tiêu khác về an ninh- quốc phòng, an sinh xã hội cho đất nước
Tuy nhiên, sau thời gian thực hiện thí điểm, mô hình tập đoàn kinh tế đang bộc lộ những bất cập về mô hình tổ chức và phân cấp quản lý Các quy định về tổ chức và hoạt động của tập đoàn kinh tế còn những điểm chưa nhất quán dẫn đến sự chồng chéo, làm giảm hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp thành viên nói riêng và của cả tập đoàn nói chung Bên cạnh đó, các tập đoàn kinh tế sử dụng vốn, tài sản Nhà nước cũng chưa thật sự hiệu quả, chưa tương xứng với sứ mệnh được trao; tỷ lệ vốn đầu tư ra ngoài lĩnh vực chính còn cao và tiềm
ẩn nhiều rủi ro Một số sai phạm tại một số tập đoàn kinh tế nhà nước đã gây ra những tổn thất lớn, gây bức xúc trong xã hội
Theo quy định tại các văn bản luật hiện hành, sử dụng vốn Nhà nước phải theo sự điều chỉnh của Luật Ngân sách Nhà nước và một số văn bản pháp luật có liên quan Chính phủ, các
cơ quan Chính phủ chịu trách nhiệm về việc sử dụng nhưng việc phân bổ, giám sát phần vốn này là do Quốc hội, các cơ quan Quốc hội thực hiện Vị trí và vai trò quan trọng của tập đoàn kinh tế nhà nước đối với nền kinh tế đã được khẳng định nhưng hiện nay, giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội đối với các tập đoàn này để bảo đảm các hoạt động của tập đoàn theo đúng chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước còn gặp nhiều khó khăn do đây là mô hình thực hiện thí điểm, có nhiều vấn đề mới đối với cả cơ quan lập pháp và hành pháp Đồng thời, hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của tập đoàn chưa được hoàn thiện Việc giám sát của Quốc hội vẫn chủ yếu dựa theo báo cáo của cơ quan kiểm toán nhà nước, của Chính phủ, các Bộ, ngành có liên quan và các tập đoàn Hơn nữa, với cơ cấu đại biểu Quốc hội như hiện nay, khả năng nắm bắt, hiểu và phân tích thông tin tài chính chưa đồng đều, gặp nhiều khó khăn Đây là các nguyên nhân khiến cho hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước chưa đạt được như mong muốn
Hiện nay, với số lượng đã được thành lập lên tới 13 tập đoàn kinh tế nhà nước nhưng đều dưới hình thức thí điểm, chưa có chế định ở tầm luật để điều chỉnh các hoạt động của tập đoàn, trong khi hoạt động giám sát của Quốc hội chỉ mức độ khiêm tốn, hiệu lực giám sát không cao Thực tế từ khi bắt đầu thí điểm thành lập các tập đoàn kinh tế nhà nước vào năm
2005, Quốc hội chỉ thực hiện duy nhất giám sát tối cao vào năm 2009, sau đó ban hành Nghị quyết với các yêu cầu cụ thể để Chính phủ thực hiện và báo cáo việc thực hiện với Quốc hội vào năm 2010 Từ đó đến nay, Quốc hội chưa thực hiện thêm đợt giám sát tối cao hay chuyên
đề về thành phần kinh tế này Tác động sau giám sát là vấn đề đáng quan tâm bởi sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết, việc Chính phủ thực hiện đến đâu và hiệu quả ra sao cũng chưa được Quốc hội quan tâm đúng mức Chính vì vậy, việc hoàn thiện, nâng cao hiệu lực
Trang 2giám sát của Quốc hội đang là yêu cầu cấp thiết đặt ra vì Quốc hội có vai trò quan trọng trong việc tạo lập các khuôn khổ pháp lý cho TĐKT hoạt động; đồng thời giám sát chặt chẽ quá trình hình thành, vận hành và thực hiện các chức năng của TĐKT, bảo đảm các TĐKT hoạt động có hiệu quả
Xuất phát từ phân tích như trên, nghiên cứu sinh xin được lựa chọn đề tài: Tăng cường
hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Trên thế giới, mô hình tập đoàn kinh tế đã được một số quốc gia áp dụng Để có thêm cơ sở so sánh, luận án sẽ nghiên cứu về mô hình hoạt động, cơ cấu tổ chức và việc quản lý, giám sát các tập đoàn tại Cộng hòa Pháp, Hàn Quốc và Trung Quốc
Tại Việt Nam, do đây là mô hình thực hiện thí điểm nên cần phân tích, làm rõ cơ
sở pháp lý liên quan đến hoạt động của tập đoàn, xem xét các quy định hiện hành đối với hoạt động của tập đoàn, so sánh với hoạt động thực tiễn để phân tích những mặt được và hạn chế Các quy định pháp lý về công tác giám sát của Quốc hội về việc quản lý, sử dụng vốn Nhà nước, quy định tại Hiến pháp, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Giám sát của Quốc hội, và các văn bản luật khác
Luận án tập trung thu thập tài liệu các báo cáo các nội dung về vai trò, quy mô hoạt động, các lĩnh vực sản xuất kinh doanh chính và ngoài ngành, quản lý và sử dụng vốn, cơ chế quản lý, việc thực hiện các mục tiêu xã hội của các tập đoàn kinh tế nhà nước dựa trên các báo cáo tài chính (được bảo đảm bằng kết quả kiểm toán) và kết hợp nguồn thông tin khác (các báo cáo giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội; các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế…); hoạt động giám sát của Quốc hội sẽ được tìm hiểu và phân tích theo phương thức, mức độ giám sát, các nội dung cần phải hoàn thiện chủ yếu dựa trên hệ thống báo cáo, các nội dung trao đổi và thực tiễn công tác giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước trong thời gian vừa qua
Trên cơ sở này, nghiên cứu sinh cũng sẽ tổng luận theo các nội dung chính như trên, tuy nhiên, để có những đánh giá sát thực về tình hình nghiên cứu cũng như phù hợp với phạm
vi nghiên cứu, tác giả sẽ tóm lược theo hai nhóm nghiên cứu: nghiên cứu của các tác giả trong nước và nghiên cứu của các tác giả nước ngoài
2.1 Nghiên cứu của các tác giả trong nước
Hiện nay, đã có một số nghiên cứu liên quan đến tập đoàn kinh tế nhà nước cũng như hoạt động giám sát của Quốc hội trên các phương diện khác nhau Mỗi công trình nghiên cứu
ở những khía cạnh khác nhau và mới chỉ giải quyết được một phần liên quan đến tập đoàn kinh tế nhà nước
Đề cập đến các lý luận và thực tiễn phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước tại Việt Nam, đã
có một số đề tài nghiên cứu về vấn đề này như: đề tài nghiên cứu khoa học của tác giả TS.Vũ Thị Dậu và các cộng sự về “Phát triển Tập đoàn kinh tế nhà nước Việt Nam trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế” (2010), đề tài nghiên cứu khoa học của tác giả ThS Hồ Thị Hương Mai về
“Phát triển các tập đoàn kinh tế ở Việt Nam – Lý luận và thực tiễn” (2010) hay đề tài nghiên cứu khoa học của TS.Trần Tiến Cường về “Tập đoàn kinh tế - Lý luận và kinh nghiệm quốc tế ứng dụng vào Việt Nam (2005)” Trong các nghiên cứu này, các tác giả đã có những phân tích cụ thể
cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng và phát triển các tập đoàn kinh tế nhà nước cũng như đánh giá tác động của hội nhập kinh tế quốc tế tới sự phát triển các tập đoàn kinh tế nhà nước Việt Nam (từ 2005 – 2010) Trên cơ sở đó, đề xuất những định hướng và giải pháp nhằm phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước khi Việt Nam thực hiện đầy đủ các cam kết WTO
Ngoài ra, khi đề cập sâu hơn đến mô hình tổ chức và hoạt động của các tập đoàn kinh
Trang 3tế Việt Nam còn có các bài viết của các chuyên gia, nhà nghiên cứu như: PGS.TS Lê Xuân
Bá với bài viết “Khung pháp lý cho việc hình thành và hoạt động của các tập đoàn kinh tế nhà nước ở Việt Nam (2011)”, GS.TS Nguyễn Kế Tuấn với bài viết “Một số vấn đề đặt ra từ quá trình thí điểm thành lập tập đoàn kinh tế nhà nước ở Việt Nam (2011)”, GS.TS Nguyễn Đình Phan với bài viết “Bàn về mô hình tổ chức tập đoàn kinh tế nhà nước của Việt Nam (2011)”, PGS.TS Nguyễn Thế Quyền và PGS.TS Trần Văn Nam với bài viết “Về địa vị pháp
lý của tập đoàn kinh tế nhà nước (2011)” hay bài viết của TS.Nguyễn Minh Phong “Những nút thắt trong phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước (2011)” Các bài viết của các chuyên gia, nhà nghiên cứu đã trình bày một cách tổng quát về quá trình hình thành, thực trạng khung pháp lý cho việc hình thành và hoạt động của tập đoàn kinh tế nhà nước cũng như các đưa ra các kiến nghị, đề xuất hoàn thiện khung pháp lý trong thời gian tới Đáng chú ý, năm 2010, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) đã công bố “Báo cáo tổng hợp và phân tích kinh nghiệm quốc tế về cải cách quản trị doanh nghiệp nhà nước theo thông lệ quốc tế và giám sát tập đoàn kinh tế và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” Báo cáo này đã ra cách nhìn tổng quan về cải cách quản trị doanh nghiệp nhà nước, kinh nghiệm thực hiện giám sát tập đoàn tại các nước phát triển như Cộng hòa Pháp, Đức, các nước nằm trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OCED), Trung Quốc Qua phân tích, báo cáo đã rút ra được những bài học kinh nghiệm dành cho Việt Nam trong quá trình thành lập, giám sát tập đoàn kinh tế nhà nước
Về vấn đề này, bản thân nghiên cứu sinh đã có đề tài nghiên cứu “Cơ chế chính sách, pháp luật trong sử dụng vốn, tài sản tại tập đoàn kinh tế nhà nước Việt Nam: Thực trạng và một số giải pháp” (năm 2012) và tham gia đề tài của PGS.TS Lê Xuân Bá, PGS.TS Lê Công Hoa về “Nghiên cứu mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước của Việt Nam đến năm 2020” (năm 2012) Ngoài ra, nghiên cứu sinh có bài viết liên quan đến vấn đề nghiên cứu “Tách bạch chức năng chủ sở hữu nhà nước với chức năng quản lý nhà nước: Hướng tới cơ chế thống nhất, minh bạch” – Tạp chí Kinh tế và Dự báo số 24 (năm 2011) Trong nghiên cứu này, nghiên cứu sinh đã phân tích rõ về sự cần thiết tách bạch chức năng chủ sở hữu nhà nước với chức năng
quản lý nhà nước của các cơ quan nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước nhằm mục đích
tháo gỡ được những vướng mắc về mặt cơ chế, chính sách, qua đó tạo ra sự thống nhất, minh bạch, đồng thời nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước cũng như nâng cao tính tự chủ cho thành phần kinh tế này Đây là cơ sở quan trọng để giúp Quốc hội, các cơ quan Quốc hội giám sát việc sử dụng vốn, tài sản của nhà nước
Đề cập tới các nghiên cứu về các chức năng của Quốc hội, trong đó có chức năng giám sát, ngoài các quy định tại Hiến pháp (1992) và các văn bản quy phạm pháp luật như: Luật
Tổ chức Quốc hội (2001), Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội (2003) , còn có nhiều nghiên cứu về vấn đề này, tiêu biểu như: GS.Trần Ngọc Đường với “Quyền giám sát tối cao của Quốc hội và quyền giám sát của các cơ quan của Quốc hội (2003)”, TS.Lê Thanh Vân với “Hoạt động giám sát của Quốc hội các nước và ở nước ta, Quốc hội Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn (2005)”, PGS.TS Đặng Văn Thanh với “Chức năng của Quốc hội
và việc thực hiện các chức năng (2011)” Trong các nghiên cứu này, các tác giả đã nêu tổng quan về các chức năng của Quốc hội và việc thực hiện các chức năng này, trong đó đặc biệt nhấn mạnh tới chức năng giám sát với những phân tích về ưu, nhược điểm và sự cần thiết phải đổi mới hoạt động này của Quốc hội Việt Nam Nghiên cứu sâu hơn còn có nghiên cứu của TS.Trương Thị Hồng Hà với “Đổi mới và tăng cường hoạt động giám sát của Quốc hội (2011)”, tác giả tập trung phân tích quan điểm về tăng cường hoạt động giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình đổi mới đất nước, trên cơ sở đó đánh giá thực trạng và đưa ra các giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội Bản thân nghiên cứu sinh có đề tài nghiên cứu về “Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội trong thời kỳ hội nhập” (2008), trong công trình nghiên cứu
Trang 4của mình, tác giả đã hệ thống hoá các vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động giám sát của Quốc hội trong thời gian trước đây, đánh giá thực trạng giám sát của Quốc hội, chỉ ra các hạn chế
và nguyên nhân của các hạn chế làm giảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát Thông qua quan điểm, định hướng và những hạn chế, tác giả đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát của Quốc hội trong thời gian tới
Về các nghiên cứu liên quan đến hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các doanh nghiệp nhà nước nói chung, trong đó có tập đoàn kinh tế nhà nước, hiện chưa có nhiều nghiên cứu liên quan đến vấn đề này vì các tập đoàn kinh tế mới được thành lập thí điểm, các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào địa vị pháp lý và xây dựng mô hình tập đoàn Với Quốc hội, các cơ quan Quốc hội, trong thời gian vừa qua đã thực hiện chuyên đề giám sát tối cao
về “Việc thực hiện chính sách, pháp luật quản lý, sử dụng vốn, tài sản tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước” (2009) Báo cáo này đã chỉ rõ về thực trạng chấp hành chính sách, pháp luật quản lý, sử dụng vốn, tài sản tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, cũng như các tồn tại, vướng mắc trong việc thực hiện thí điểm mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước tại nước ta Đồng thời, báo cáo đưa ra các kiến nghị xác đáng liên quan đến việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước Tiếp đó, sau giám sát, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 42/2009/QH12 của Quốc hội về “Nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật quản lý, sử dụng vốn, tài sản tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước” (2009) Nghị quyết này là bước cụ thể hóa các yêu cầu, kiến nghị của các đại biểu Quốc hội liên quan đến giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật quản lý, sử dụng vốn, tài sản tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, thông qua các nhóm nhiệm vụ, giải pháp cụ thể yêu cầu Chính phủ phải thực hiện và có báo cáo kết quả thực hiện với Quốc hội
Theo một kết quả nghiên cứu của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (2005)
về "Báo cáo kết quả khảo sát về tập đoàn kinh tế tại Malaysia và Thái Lan", kinh nghiệm để
giám sát hiệu quả hoạt động đối với tập đoàn kinh tế tại Malaysia cho thấy, để tách Chính phủ ra khỏi doanh nghiệp - đây là một mục tiêu quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp Malaysia đã thực hiện một số đổi mới như công ty hóa và hoạt động theo cơ cấu của luật công ty, thuê những đại diện từ bên ngoài, không thuộc cơ quan nhà nước, không thuộc chính phủ vào các vị trí thành viên hội đồng quản trị hoặc các vị trí quản lý cao cấp khác, kể cả vị trí tổng giám đốc, giảm vốn nhà nước tại các doanh nghiệp[52]
Bản thân nghiên cứu sinh có các bài viết liên quan đề tài nghiên cứu như: “Từ đề án tái cơ cấu Tập đoàn Vinashin: Cần giám sát hoạt động của các Tập đoàn kinh tế nhà nước như thế nào?” – Tạp chí Phát triển kinh tế, số 167 (2011) và “Bàn về cơ chế giám sát hoạt động của Tập đoàn kinh tế nhà nước” – Hội thảo khoa học “Mô hình tổ chức và hoạt động của các tập đoàn kinh tế nhà nước (2011) Nghiên cứu sinh đã có những nhận định, đánh giá về giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn, qua đó thấy được những hạn chế trong hoạt động giám sát hiện này, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các doanh nghiệp này Bên cạnh đó cũng có nhiều bài viết và các cuộc hội thảo đề cập tới vấn đề này Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu mới chỉ giải quyết được một phần liên quan đến phát triển các tập đoàn kinh tế nhà nước, các đề xuất hoàn thiện mô hình hoạt động cũng như một số giải pháp giám sát hoạt động tập đoàn kinh tế nhà nước tại Việt Nam, chứ chưa có tiêu chí đánh giá hoạt động giám sát một cách rõ ràng
2.2 Nghiên cứu của các tác giả nước ngoài
Nghiên cứu về mô hình tập đoàn kinh tế và cơ chế giám sát đối với tập đoàn cho thấy một số quốc gia thực hiện giám sát tập đoàn tức là giám sát công ty mẹ, được thực hiện thông qua cơ chế giám sát và kiểm toán Ở một số nước đã thành lập ủy ban đặc biệt của Quốc hội
để giám sát công ty mẹ đối với trường hợp công ty mẹ thuộc sở hữu nhà nước Một nghiên
Trang 5cứu của tác giả Anjali Kumar (1992), trong báo cáo "The State Holding Company: Issues and
Options, World Bank" cho biết Ấn Độ lại áp dụng cơ chế kiểm toán và giám sát khác nhau để
giám sát hoạt động của các ty mẹ nhà nước[66]
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nước liên quan đến hoạt động giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước đã giúp hoàn thiện hơn hệ thống lý luận và thực tiễn về giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
Các nghiên cứu nói trên cũng đã chỉ ra thực tế, nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong việc thực hiện thí điểm mô hình tập đoàn cũng như trong hoạt động giám sát của Quốc hội hiện nay, tuy nhiên chưa có nghiên cứu nào liên quan đến việc đưa ra hệ tiêu chí đánh giá về hoạt động của tập đoàn kinh tế nhà nước và hệ tiêu chí đánh giá về hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước Vì vậy, trước đòi hỏi của thực tế cũng như quá trình hội nhập thì việc đổi mới, hoàn thiện lý luận và thực tiễn trong việc tăng cường giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước là xu hướng tất yếu của Việt Nam hiện nay
3 Mục tiêu nghiên cứu
(i) Luận án tập trung xây dựng khung lý thuyết cho phân tích hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước; (ii) Đánh giá thực trạng giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước và (iii) Xây dựng các đề xuất, kiến nghị để tăng cường hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước nhằm đảm bảo hiệu lực và hiệu quả nguồn vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn kinh tế
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
- Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động giám sát của Quốc hội kể từ thời điểm bắt đầu thành lập thí điểm tập đoàn kinh tế nhà nước vào năm 2005 đến 2013
5 Nội dung nghiên cứu
Với mục tiêu như vậy, đề tài sẽ tập trung vào những nội dung nghiên cứu cụ thể như sau:
Thứ nhất, hệ thống cơ sở lý luận về giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế
kinh tế nhà nước
Thứ hai, nghiên cứu kinh nghiệm giám sát quốc tế đối với các tập đoàn kinh tế
nhà nước và rút ra bài học cho Việt Nam
Thứ ba, phản ánh thực trạng giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà
nước, tập trung vào các nội dung: Nội dung giám sát; Công cụ và các nguồn lực cho việc giám sát; Các hình thức và phương thức tổ chức hoạt động giám sát;
Thứ tư, đánh giá hoạt động giám sát của Quốc hội theo các tiêu chí, xác định điểm
mạnh, điểm yếu và nguyên nhân
Thứ năm, đề xuất các giải pháp tăng cường hoạt động giám sát của Quốc hội đối với
tập đoàn kinh tế nhà nước
6 Phương pháp nghiên cứu
6.1 Phương pháp thu thập số liệu
Cơ sở dữ liệu và số liệu thứ cấp được thu thập từ kết quả giám sát của UBTVQH và các cơ quan của Quốc hội, các báo cáo của một số bộ, ngành có liên quan, thông tin trên các trang thông tin điện tử và tổng hợp của tác giả về các nội dung:
- Thực trạng về việc thực hiện thí điểm và kết quả hoạt động hoạt động của các tập đoàn kinh tế nhà nước;
Trang 6- Thực trạng về hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các TĐKTNN
Số liệu sơ cấp của luận án có được từ phiếu điều tra đại biểu Quốc hội có liên quan đến giám sát đối với tập đoàn kinh tế nhà nước Cụ thể:
- Tác giả luận án đã phát ra 100 phiếu điều tra, thu về 95 phiếu điều tra Trong đó, số phiếu gửi tới đại biểu Quốc hội là 80 (số đại biểu Quốc hội chuyên trách ở Trung ương là 40 và chuyên trách ở địa phương là 10, số đại biểu Quốc hội kiêm nhiệm là 30); số phiếu gửi tới các tập đoàn kinh tế là 05 và cán bộ trực tiếp tham mưu, giúp việc cho các Ủy ban của Quốc hội là 10
- Phiếu điều tra gồm 35 câu hỏi đóng được chia thành 3 nhóm:
Nhóm 1: Các câu hỏi đánh giá về hoạt động giám sát của Quốc hội (10 câu hỏi)
Nhóm 2: Các câu hỏi đánh giá về việc thí điểm thành lập mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước (5 câu hỏi)
Nhóm 3: Các câu hỏi đánh giá về hoạt động giám sát của Quốc hội đối với tập
đoàn kinh tế nhà nước (20 câu hỏi)
Đối với mỗi câu hỏi, có 5 mức độ để trả lời, bao gồm: mức độ rất đồng ý, mức độ
đồng ý, mức độ tương đối đồng ý, mức độ không đồng ý và mức độ rất không đồng ý Dựa
trên số liệu thu về, tác giả đã tổng hợp và phân tích cụ thể
6.2 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu nghiên cứu
Khung lý thuyết cho phân tích đánh giá thực trạng:
- Luận án sẽ dựa trên những mô hình quản lý tổ chức kiểm tra giám sát đối với doanh nghiệp nói chung và các tập đoàn kinh tế nói riêng Tập trung vào những vấn đề cốt lõi như so sánh kết quả với mục tiêu/chuẩn mực đặt ra, kết hợp giữa kiểm soát hành chính và tự giác
- Đối với giám sát về tài chính sẽ dựa chủ yếu trên hệ thống các chỉ tiêu tài chính (financial ratio) để đánh giá hiệu quả hoạt động sử dụng vốn của tập đoàn kinh tế nhà nước
- Sử dụng hệ thống tiêu chí đánh giá giám sát để đánh giá chung hoạt động giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước: tính phù hợp, tính hiệu lực, tính hiệu quả, tính bền vững và tính công bằng Đồng thời sử dụng mô hình SWOT để đánh giá cơ hội và mối
đe dọa, điểm mạnh và điểm yếu của hoạt động giám sát đối với tập đoàn kinh tế nhà nước trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
● Phương pháp cụ thể được sử dụng để nghiên cứu thực trạng: điều tra, khảo sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, xử lý số liệu Trên cơ sở khung lý thuyết được nêu trên, luận án tập trung vào phân tích thực trạng hoạt động giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước Tác giả cũng tiến hành điều tra như trình bày tại mục 6.1 Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, tác giả sẽ đề xuất và luận chứng các giải pháp
7 Kết quả đạt được
Xuất phát từ mục tiêu và các nội dung nghiên cứu, luận án đưa ra hệ thống tiêu chí để đánh giá hoạt động giám sát của Quốc hội; những giải pháp, kiến nghị nhằm bảo đảm tính hiệu lực, hiệu quả giám sát của Quốc hội đối với hoạt động của các tập đoàn kinh tế Các giải pháp này tập trung vào các nội dung: Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý; các công cụ giám sát; hình thức
và cách thức tổ chức thực hiện giám sát và tiêu chí giám sát hoạt động của TĐKTNN Đây sẽ
là đóng góp của tác giả về mặt khoa học trong việc đưa lý luận áp dụng vào thực tiễn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội
nhà nước
Trang 7CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI
ĐỐI VỚI CÁC TẬP ĐOÀN KINH TẾ NHÀ NƯỚC
1.1 Cơ sở lý luận chung về hoạt động giám sát
1.1.1 Khái niệm về giám sát
Giám sát là việc theo dõi, xem xét của chủ thể quản lý có quyền theo dõi đối với các chủ
thể bị theo dõi để đưa ra các nhận định, đánh giá về hoạt động của các chủ thể bị theo dõi
hoặc được hiểu là theo dõi và kiểm tra xem có thực hiện đúng những điều quy định không
1.1.2 Đặc điểm của giám sát
Thứ nhất, giám sát là hoạt động luôn mang tính quyền lực (thực hiện quyền lực) và
luôn mang lại hậu quả có tính pháp lý
Thứ hai, giám sát luôn là hoạt động có mục đích
Thứ ba, giám sát luôn gắn với một chủ thể nhất định
Thứ tư, giám sát luôn gắn với một đối tượng cụ thể
Thứ năm, giám sát phải được tiến hành trên cơ sở các quyền và nghĩa vụ tương hỗ của
cả chủ thể và đối tượng giám sát
Thứ sáu, giám sát phải được tiến hành dựa trên những căn cứ nhất định
Thứ bảy, giám sát thực hiện liên tục, thường xuyên và phản hồi liên tục để cải thiện tình
hình thực hiện mục tiêu
1.1.3 Phân loại giám sát
- Giám sát mang tính quyền lực nhà nước: Loại giám sát này được tiến hành bởi chủ thể
là các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo những nguyên tắc về sự phân công quyền lực nhà nước
- Giám sát không mang tính quyền lực nhà nước: Loại giám sát này được tiến hành bởi
các chủ thể không phải là cơ quan nhà nước
1.1.4 Phân biệt giám sát, kiểm tra, thanh tra
Hoạt động giám sát, kiểm tra và thanh tra, đều là những hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước Đây là những hoạt động mang tính tất yếu khách quan của tất cả các Nhà nước ở các thời đại lịch sử
1.1.5 Nguyên tắc trong hoạt động giám sát
(i) Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đối với hoạt động giám sát; (ii) Nguyên tắc tập trung dân chủ; (iii) Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa; (iv)Nguyên tắc chính xác, khách quan (v) Nguyên tắc bảo đảm tính công khai và (vi) Hệ thống giám sát – đánh giá phải được thiết kế đơn giản, có thể thực hiện được ở mọi cấp độ quản lý và đảm bảo hiệu quả
1.1.6 Hình thức giám sát
Hình thức giám sát là những biểu hiện bên ngoài của hoạt động giám sát Có nhiều hình thức giám sát khác nhau tùy thuộc vào các cách phân loại khác nhau hay còn gọi là phụ thuộc vào các căn cứ phân loại khác nhau như: căn cứ vào phạm vi, quy mô có giám sát toàn diện, giám sát chuyên đề, vụ việc; căn cứ vào kế hoạch có giám sát theo chương trình, kế hoạch hoặc giám sát đột xuất
Trang 81.1.7 Các phương pháp giám sát
(i) Thu thập thông tin, hồ sơ, tài liệu và các giấy tờ liên quan; (ii) Nghiên cứu, so sánh, thống kê các dữ liệu; (iii) Thu thập ý kiến từ các tổ chức, cá nhân; (iv) Tham vấn ý kiến của các nhà chuyên môn; (v) Thuyết phục đối tượng giám sát tích cực hợp tác với chủ thể giám sát
1.1.8 Nội dung giám sát
(i) Xem xét các văn bản quy phạm pháp luật; (ii) Xem xét, đánh giá năng lực, trình độ, trách nhiệm của các cá nhân do Quốc hội bầu và phê chuẩn; (iii) Xem xét, theo dõi việc thực hiện chính sách, pháp luật; (iv) việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của nhân dân; (v) xem xét việc xử lý các kiến nghị
1.2 Chức năng giám sát của Quốc hội
1.2.1 Quốc hội và chức năng của Quốc hội
Quốc hội của các nước trên thế giới dù theo mô hình lưỡng viện hay đơn nhất đều có 3 chức năng cơ bản là lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước
1.2.2 Giám sát của Quốc hội
1.2.2.1 Mục tiêu về giám sát của Quốc hội
Mục tiêu giám sát của Quốc hội là để bảo đảm rằng hoạt động của các cơ quan hành pháp đáp ứng được những quy định do Quốc hội thiết lập ra
1.2.2.2 Các đặc trưng cơ bản và nội dung của quyền giám sát tối cao của Quốc hội
- Các đặc trưng cơ bản: (i) Giám sát tối cao của Quốc hội là giám sát mang tính
quyền lực nhà nước; (ii) Chỉ có Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền giám sát tối cao
- Đối tượng chịu sự giám sát : Các cơ quan cao nhất trong bộ máy nhà nước
- Nội dung quyền giám sát tối cao của Quốc hội: (i) Theo dõi, kiểm tra tính hợp hiến,
hợp pháp đối với các văn bản quy phạm pháp luật và hoạt động của Chủ tịch Nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; (ii)
Xử lý các hành vi vi phạm Hiến pháp và Luật
1.2.2.3 Phương thức thực hiện và kết quả giám sát tối cao của Quốc hội
Xen xét báo cáo hoạt động của Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao; đại biểu Quốc hội chất vấn Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ, Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao trước Quốc hội tại kỳ họp Quốc hội hoặc trước Ủy ban thường vụ Quốc hội trong thời gian giữa hai
kỳ họp Quốc hội (nếu được Quốc hội giao)
Ngoài ra, quyền giám sát tối cao của Quốc hội còn được bảo đảm thông qua hoạt động
giám sát của các cơ quan của Quốc hội và Đại biểu Quốc hội
- Kết quả giám sát của Quốc hội
(i) Đình chỉ, huỷ bỏ những văn bản do các cơ quan nói trên ban hành trái với Hiến pháp,
Trang 9Luật và Nghị quyết của Quốc hội; (ii) Quyết định chủ trương sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý kinh tế-xã hội; (iii) Xem xét trách nhiệm của những người giữ các chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn
- Các hình thức thực hiện quyền giám sát tối cao
Xét báo cáo của Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; thực hiện quyền chất vấn của đại biểu Quốc hội tại kỳ họp giữa hai kỳ họp của Quốc hội; giám sát thực tế việc tuân theo Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh, Nghị quyết khi xét thấy cần thiết; xem xét việc khiếu nại, tố cáo của công dân tại các kỳ họp Quốc hội
1.3 Một số nét cơ bản về Tập đoàn kinh tế nhà nước
1.3.1 Khái niệm tập đoàn kinh tế và tập đoàn kinh tế nhà nước
1.3.1.1 Khái niệm tập đoàn kinh tế
Tập đoàn kinh tế là một tập hợp các công ty hoạt động kinh doanh trên các thị trường khác nhau dưới sự kiểm soát về tài chính hoặc quản trị chung, trong đó các thành viên của chúng ràng buộc với nhau bằng các mối quan hệ tin cậy lẫn nhau trên cơ sở sắc tộc hoặc bối cảnh thương mại
1.3.1.2 Tập đoàn kinh tế nhà nước
Tập đoàn kinh tế nhà nước được hiểu là nhóm công ty có quy mô lớn liên kết dưới hình thức công ty mẹ - công ty con và các hình thức khác, tạo thành tổ hợp các doanh nghiệp gắn
bó chặt chẽ và lâu dài với nhau TĐKTNN chứa đựng yếu tố TĐKT và yếu tố nhà nước, bao gồm: (1) Công ty mẹ (doanh nghiệp cấp I) là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoặc giữ quyền chi phối; (2) Công ty con của doanh nghiệp cấp I (doanh nghiệp cấp II) là các doanh nghiệp do doanh nghiệp cấp I giữ quyền chi phối; được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn một hoặc hai thành viên, tổng công ty theo hình thức công ty mẹ - con, công ty liên doanh; (3) Công ty con của doanh nghiệp cấp II
và các cấp tiếp theo; (4) Các doanh nghiệp liên kết của tập đoàn
1.3.2 Vai trò của tập đoàn kinh tế nhà nước
(i) Cho phép phát huy lợi thế của kinh tế quy mô lớn; (ii) Giữ vai trò chủ đạo của kinh
tế nhà nước trong nền kinh tế; (iii) Công cụ quan trọng của nhà nước trong việc điều tiết thị trường; (iv) Thực hiện các chủ trương lớn để giải quyết các vấn đề xã hội
1.4 Giám sát của Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước
1.4.1 Khái niệm về giám sát của Quốc hội đối với Tập đoàn kinh tế nhà nước
Để lành mạnh hóa các hoạt động kinh doanh và hoạt động tài chính trong các TĐKT,
QH có vai trò quan trọng trong việc tạo lập các khuôn khổ pháp lý cho TĐKT hoạt động; đồng thời giám sát chặt chẽ quá trình hình thành, vận hành và thực hiện các chức năng của TĐKT, bảo đảm các TĐKT hoạt động có hiệu quả
1.4.2 Tính tất yếu về giám sát tối cao của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
Thứ nhất, ban hành khuôn khổ pháp lý đề điều chỉnh hoạt động của các TĐKTNN theo
đúng chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước
Thứ hai, điều chỉnh kịp thời hoạt động của TĐKTNN với vai trò là công cụ điều tiết kinh tế
vĩ mô mà các thành phần kinh tế khác không muốn hoặc không có khả năng thực hiện
Thứ ba, giám sát của Quốc hội đối với các TĐKTNN là một trong những công cụ quản
lý kinh tế vĩ mô của nhà nước đối với thành phần kinh tế này để bảo đảm việc quản lý, sử dụng vốn nhà nước đạt hiệu quả, đúng mục tiêu đề ra
Trang 101.4.3 Mục tiêu và tiêu chí đánh giá giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
1.4.3.1 Mục tiêu giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
Xây dựng được khuôn khổ chính sách, pháp luật phù hợp cho các TĐKTNN và các cơ quan quản lý nhà nước đối với TĐKTNN; đảm bảo chính sách, pháp luật được thực thi một cách hiệu lực và hiệu quả nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của TĐKTNN và năng lực quản
lý nhà nước
1.4.3.2 Tiêu chí đánh giá giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
Tính hiệu lực - Tính phù hợp- Tính công bằng - Tính tương thích - Tính bền vững
1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
Qua nghiên cứu thực tiễn hoạt động giám sát và và các quy định pháp luật hiện nay, có thể xác định một số yếu tố cơ bản tác động tới hiệu quả, hiệu lực giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước như sau:
(i) Cơ sở pháp lý về chủ thể giám sát và đối tượng giám sát;
(ii) Sự phối hợp giữa chủ thể giám sát, đối tượng giám sát và các cơ quan liên quan trong quá tình tiến hành và xử lý kiến nghị sau giám sát;
(iii) Ý thức và năng lực, trình độ của các đại biểu Quốc hội thực hiện giám sát;
(iv) Tác động của dư luận xã hội về nội dung giám sát
1.4.5 Nội dung giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
- Xem xét hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến tập đoàn kinh tế nhà nước
- Xem xét nội dung hoạt động của các tập đoàn kinh tế nhà nước
- Xem xét hiệu quả hoạt động sản xuất- kinh doanh của tập đoàn kinh tế nhà nước
- Xem xét việc thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác quản lý vốn, tài sản nhà nước
của các tập đoàn kinh tế nhà nước
- Xem xét các công tác khác: quản lý nhân sự, lao động
1.4.6 Phương thức, công cụ, hình thức và tổ chức hoạt động giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
1.4.6.1 Phương thức giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
- Giám sát tối cao: Đây là phương thức mà Quốc hội sẽ thực hiện quyền giám sát tối cao tại các phiên họp toàn thể của Quốc hội về TĐKTNN
- Giám sát theo chuyên đề hoặc qua các cơ quan của Quốc hội
1.4.6.2 Công cụ giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
Thứ nhất, khung pháp lý cho hoạt động giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
Thứ hai, kế hoạch giám sát
Thứ ba, hồ sơ, hệ thống các số liệu về TĐKTNN qua nghiên cứu, khảo sát trực tiếp và qua số liệu thu được từ các báo cáo tài chính, báo cáo kiểm toán hoặc các nguồn thông tin khác
1.4.6.3 Hình thức giám sát của Quốc hội đối với tập đoàn kinh tế nhà nước
a) Xem xét các báo cáo; b) Giám sát theo chuyên đề và tổ chức các Đoàn giám sát; c) Chất vấn và trả lời chất vấn; d) Xem xét văn bản quy phạm pháp luật; e) Bỏ phiếu tín nhiệm; f) Thành lập Ủy ban Lâm thời
Trang 111.5 Kinh nghiệm quốc tế về giám sát tập đoàn kinh tế nhà nước và bài học cho Việt Nam
Qua nghiên cứu về mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước cũng như cơ chế giám sát
hoạt động của loại hình doanh nghiệp này của Cộng hòa Pháp, Hàn Quốc và Trung Quốc,
có thể rút ra một số kinh nghiệm cho Việt Nam như sau:
- Các hoạt động của Tập đoàn kinh tế nhà nước cần phải đặt dưới sự giám sát chặt chẽ
của Quốc hội nhằm đảm bảo hoạt động của tập đoàn được minh bạch, công khai, hiệu quả
- Nghiên cứu thành lập một Bộ chuyên trách hoặc cơ quan ngang Bộ thuộc Chính phủ
thực hiện chức năng chủ sở hữu vốn nhà nước đối với các tổng công ty, tập đoàn và doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn
- Quản lý chặt chẽ quá trình mở rộng để tránh những rủi ro nếu để xảy ra tình trạng
mất khả năng kiểm soát quản lý và mở rộng quá mức quy mô của tập đoàn
- Xử lý tốt mối quan hệ giữa cạnh tranh và độc quyền
Trang 12CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI
ĐỐI VỚI CÁC TẬP ĐOÀN KINH TẾ NHÀ NƯỚC
2.1 Thực trạng hoạt động của các tập đoàn kinh tế nhà nước
2.1.1 Chủ trương của Đảng, Nhà nước về tập đoàn kinh tế nhà nước
Tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ bảy, khoá VII của Đảng khẳng định
“Hình thành một số tổ chức kinh tế lớn với mục đích tích tụ, tập trung cao về vốn, đủ sức cạnh tranh trên thị trường thế giới”
Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khoá VIII đã xác định nhiệm vụ
“Tổng kết mô hình tổng công ty nhà nước, trên cơ sở đó lên phương án xây dựng các tổng công
ty thực sự trở thành những tập đoàn kinh tế mạnh, có hiệu quả và sức cạnh tranh cao, thực sự là xương sống của nền kinh tế…”
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng chủ trương “Xây dựng một số tập đoàn kinh tế mạnh trên cơ sở các tổng công ty nhà nước, có sự tham gia của các thành phần kinh tế”
Cụ thể hoá chủ trương này, Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khoá IX đã đưa ra định hướng “hình thành một số tập đoàn kinh tế mạnh trên cơ sở các tổng công ty nhà nước, có sự tham gia của các thành phần kinh tế, kinh doanh đa ngành, trong đó có ngành kinh doanh chính chuyên môn hoá cao và giữ vai trò chi phối lớn trong nền kinh tế quốc dân, có quy mô rất lớn về vốn,… thí điểm hình thành một số tập đoàn kinh tế trong một số lĩnh vực có điều kiện, có thế mạnh, có khả năng phát triển để cạnh tranh và hội nhập kinh tế quốc tế
có hiệu quả…”
Quan điểm này tiếp tục được khẳng định tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X và tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI nêu rõ: “Đẩy mạnh đổi mới cổ phần hoá, nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp nhà nước; xây dựng một số tập đoàn kinh tế mạnh, đa sở hữu, trong đó sở hữu nhà nước giữ vai trò chi phối cơ cấu lại ngành nghề kinh doanh của các tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước để doanh nghiệp nhà nước thực sự trở thành nòng cốt của kinh tế nhà nước” Đây là cơ sở quan trọng định hướng cho việc hình thành và phát triển các TĐKTNN
2.1.2 Khuôn khổ pháp lý về hoạt động TĐKTNN
Trong hệ thống các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động của tập đoàn kinh tế có hai đạo luật quan trọng là Luật Doanh nghiệp và Luật Doanh nghiệp nhà nước Luật Doanh nghiệp nhà nước 1995 (hết hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2010) đánh dấu sự đổi mới quan trọng trong cơ chế quản lý doanh nghiệp nhà nước và tạo cơ sở pháp lý cao hơn cho doanh nghiệp nhà nước hoạt động
Luật Doanh nghiệp nhà nước năm 2003 và Luật Doanh nghiệp năm 2005, Chính phủ
đã ban hành một số nghị định quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan quản lý nhà nước về doanh nghiệp nhà nước Ngày 5/11/2009, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 101/2009/NĐ-CP về thí điểm thành lập, tổ chức, hoạt động và quản lý TĐKTNN
2.1.3 Về số lượng và quy mô các tập đoàn kinh tế nhà nước Việt Nam
Đến cuối năm 2012, cả nước có 13 tập đoàn kinh tế nhà nước được thành lập thí điểm,
trong đó có 12 tập đoàn kinh tế nhà nước do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập và 1 tập
đoàn kinh tế được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án cổ phần hóa và thí điểm thành lập, ủy quyền cho Bộ Tài chính thành lập công ty mẹ (Tập đoàn Tài chính – Bảo hiểm Bảo Việt)