GIÁO án văn 6 CÔNG văn 5512 bộ GD KI 1

HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG * Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học * Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ * Phương thức hoạt động: cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào tr

Trang 1

- Khái niệm thể loại truyền thuyết.

- Nhân vật sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu

- Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm văn họcdân gian thời kì dựng nước

2 Kỹ năng

- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truỵên

- Nhận ra một số chi tiêt tưởng tượng kì ảo tiêu biểu trong truyện

3.Thái độ:

- Bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc

4 Năng lực:

- Phát triển năng lực đọc- hiếu văn bản, năng lực cảm thụ văn học, năng lực

hợp tác, năng lực ngôn ngữ để HS nắm được một số nét về văn bản dg

- Dự án tìm hiểu về tác giả, văn bản

- Đọc tài liệu về nhà văn Tô Hoài

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Mô tả phương pháp và kĩ thuật thực hiện các chuỗi hoạt động trong bài học:

Tên hoạt động Phương pháp thực hiện Kĩ thuật dạy học

Trang 2

*Chuyển giao nhiệm vụ

GV: Cho HS nghe bài hát: Tự hào VN

Cảm xúc của em khi nghe bài hát

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh: Nghe câu hỏi và trả lời

- Dự kiến sản phẩm: Tự hào, xúc động về nguồn gốc cao quý của người VN

*Báo cáo kết quả

*Đánh giá kết quả

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

Chốt: Nhắc đến giống nòi mỗi người Việt Nam của mình đều rất tự hào về nguồngốc cao quí của mình - nguồn gốc Tiên, Rồng, con Lạc cháu Hồng Vậy tại saomuôn triệu người Việt Nam từ miền ngược đến miền xuôi, từ miền biển đến rừngnúi lại cùng có chung một nguồn gốc như vậy Truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên

mà chúng ta tìm hiểu hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ về điều đó

Hoạt động của GV- HS

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về tác giả, văn bản.

* Mục tiêu: Giúp HS nắm được những nét cơ bản về

thể loại truyền thuyết

* Phương thức thực hiện: trình bày dự án, hoạt động

chung, hoạt động nhóm

* Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng phiếu

học tập, câu trả lời của HS

* Cách tiến hành:

1 GV chuyển giao nhiệm vụ:

? Trình bày dự án nghiên cứu của nhóm về tác giả,

I Giới thiệu chung:

1 Tác giả: nhân dân laođộng

( TGDG)

2 Văn bản

a Thể loại: Truyềnthuyết

* Khái niệm truyềnthuyết:

- Truyện dân gian kể vềcác nhân vật, sự kiện cóliên quan đến lịch sử thờiquá khứ

- Thường có yếu tốtưởng tượng kì ảo

Trang 3

- Dự kiến sản phẩm…

+ Truyền thuyết:

- Truyện dân gian kể về các nhân vật, sự kiện có liên

quan đến lịch sử thời quá khứ

- Thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo

- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với

các sự kiện và nhân vật LS

3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết quả

chuẩn bị của nhóm, các nhóm khác nghe

4 Đánh giá kết quả

->Giáo viên chốt, bs: … Tuy vậy truyền thuyết không

phải là lịch sử bởi đây là truyện, là tác phẩm nghệ

thuật dân gian Cơ sở lịch sử, cốt lõi lịch sử trong các

truyền thuyết chỉ là cái nền cho tác phẩm

? Đề xuất cách đọc văn bản?

Hoạt động nhóm cặp đôi

1.GV chuyển giao nhiệm vụ:

? Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội dung của

a Từ đầu đến Long Trang  Giới thiệu Lạc Long

Quân và Âu Cơ

b Tiếp lên đường  Chuyện Âu Cơ sinh nở kì lạ rồi

LLQ và Âu Cơ chia con

c Còn lại  Giải thích nguồn gốc con Rồng, cháu

Tiên

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, chốt

? Hs kể lại

Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản

* Mục tiêu: Giúp HS cảm nhận được vẻ đẹp của

LLQ và AC, cuộc hôn nhân Tiên Rồng và nguồn gốc

cao quý của người VN

* Phương thức thực hiện: HĐ chung, thảo luận

nhóm bàn

- Thể hiện thái độ, cáchđánh giá của nhân dânđối với các sự kiện vànhân vật LS

b Tiếp lên đường Chuyện Âu Cơ sinh nở

kì lạ rồi LLQ và Âu Cơchia con

c Còn lại  Giải thích nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên

d Kể tóm tắt văn bản

II, Tìm hiểu truyện

1 Hình ảnh Lạc Long Quân và Âu Cơ.

- Lạc Long Quân và Âu

Cơ đều là “thần”, cónguồn gốc xuất thân đẹp

đẽ, cao quý

Trang 4

* Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, trả lời miệng.

* Cách tiến hành: Thảo luận nhóm bàn

- HS đọc đoạn 1 và trả lời các câu hỏi:

? Hình ảnh Lạc Long Quân và Âu Cơ được giới thiệu

qua những chi tiết nào?

? Em thấy nguồn gốc xuất thân của họ có gì giống và

khác nhau?

? Tại sao tác giả dân gian lại tưởng tượng LLQ có

nguồn gốc từ nòi rồng, Âu Cơ dòng dõi tiên? Điều đó

+ Lạc Long Quân: Thần mình Rồng, sống dưới nước,

thỉnh thoảng lên sống trên cạn, sức khỏe vô địch, có

nhiều phép lạ

+ Âu Cơ: Xinh đẹp tuyệt trần, thường thích du ngoạn

ở những vùng đất có nhiều hoa thơm, cỏ lạ

-> Gv nhận xét, khái quát: Việc tưởng tượng LLQ và

Âu Cơ dòng dõi Tiên - Rồng mang ý nghĩa thật sâu

sắc Bởi Rồng là 1 trong bốn con vật thuộc nhóm linh

mà nhân dân ta tôn sùng và thờ cúng Còn nói đến

Tiên là nói đến vẻ đẹp toàn mĩ không gì sánh được

Tưởng tượng LLQ nòi Rồng, Âu Cơ nòi Tiên phải

chăng tác giả dân gian muốn ca ngợi nguồn gốc cao

quí và hơn thế nữa muốn thần kì hoá, linh thiêng hoá

nguồn gốc giống nòi của dân tộc VN ta

GV chuyển:

Lạc Long Quân là vị thần tài - đức vẹn toàn, được mọi

người yêu quý – Thế rồi vị thần tài - đức vẹn toàn ấy

đã gặp được nàng tiên sinh đẹp, Âu Cơ - họ đem lòng

yêu nhau rồi trở thành vợ chồng, cùng chung sống trên

cạn ở cung điện Long Trang Muốn biết được cuộc hôn

nhân Thần, Tiên này như thế nào, là vô cùng Các em

chuyển sang phần tiếp theo của văn bản

- HS đọc đoạn 2 và trả lời các câu hỏi:

? Việc kết duyên của Lạc Long Quân và Âu Cơ có gì

+ Lạc Long Quân nòirồng con trai thần Long

Nữ ngự trị biển cả

+ Âu Cơ - dòng dõi Tiêntrên núi cao

- Lạc Long Quân có hìnhdáng và nếp sinh hoạt kỳ

lạ, có tài năng và sứckhỏe phi thường

- Âu Cơ xinh đẹp, cóphong cách sinh hoạtthanh cao, lịch lãm

- LLQ có công lớn trong

sự nghiệp mở nước: bảo

vệ dân, giúp dân làm ăn,hình thành nếp sống vănhóa cho nhân dân

2 Cuộc hôn nhân Thần

- Tiên.

- Mối tình duyên kỳ lạ là

sự kết tinh những gì đẹp

Trang 5

kỳ lạ? Nhận xét gì về mối tình duyên kỳ lạ này?

? Việc kết duyên đã đem lại kết quả tốt đẹp gì?

? Chỉ ra chi tiết tưởng tượng kỳ ảo và cho biết ý nghĩa

của chi tiết kỳ ảo ấy?

+ Rồng ở biển cả, Tiên chốn non cao gặp nhau yêu

nhau kết thành duyên vợ chồng-> sự kết tinh những

gì đẹp đẽ nhất giữa con người với thiên nhiên sông

núi

+ Âu Cơ sinh nở kì lạ: Sinh bọc trăm trứng, nở trăm

con, đẹp đẽ, khôi ngô -> thể hiện ý nguyện đoàn kết

giữa các cộng đồng người Việt

- Giáo viên nhận xét, đánh giá: Tất cả mọi người VN

chúng ta đều sinh Chi tiết lạ mang tính chất hoang

đường nhưng rất thú vị và giàu ý nghĩa Nó bắt nguồn

từ thực tế rồng, rắn đề đẻ trứng Tiên (chim) cũng để

trứng ra từ trong cùng một bọc trứng (đồng bào) của

mẹ Âu Cơ DTVN chúng ta vốn khoẻ mạnh, cường

tráng, đẹp đẽ, phát triển nhanh  nhấn mạnh sự gắn

bó chặt chẽ, keo sơn, thể hiện ý nguyện đoàn kết giữa

các cộng đồng người Việt

? Em hãy quan sát bức tranh trong SGK và cho biết

tranh minh hoạ cảnh gì?

? Lạc Long Quân và Âu Cơ chia con như thế nào?

Việc chia tay thể hiện ý nguyện gì?

? HS đọc câu cuối cùng của LLQ khi nói về việc chia con

? Câu nói đó giúp em hiểu thêm gì về tình anh em,

tình vợ chồng?

- Đoàn kết – gắn bó – thủy chung

Kỹ thuật trình bày một phút

?) Bằng sự hiểu biết của em về LS chống ngoại xâm

và công cuộc xây dựng đất nước, em thấy lời căn dặn

của thần sau này có được con cháu thực hiện không?

đẽ nhất giữa con ngườivới thiên nhiên sông núi

- Âu Cơ sinh nở kì lạ:+ Sinh bọc trăm trứng,

nở trăm con, đẹp đẽ,khôi ngô, không cần búmớm, lớn nhanh nhưthổi, khỏe mạnh nhưthần

 Chi tiết tưởng tượngsáng tạo diệu kì nhấnmạnh sự gắn bó keo sơn,thể hiện ý nguyện đoànkết giữa các cộng đồngngười Việt

- Âu Cơ và Lạc LongQuân chia con:

-> Cuộc chia tay phảnánh nhu cầu phát triểncủa dt

-> Mâu thuẫn gia đìnhđược giải quyết một cáchthỏa đáng đầy tình nghĩathủy chung

- Con cháu Rồng – Tiênlập nước Văn Lang,dựng triều đại HùngVương bề thế, vững bền

Trang 6

* GVbs: LS mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước

của dân tộc ta đã chứng minh hùng hồn điều đó Mỗi

khi TQ bị lâm nguy, ND ta bất kể trẻ, già, trai, gái từ

miền ngược đến miền xuôi, từ miền biển đến miền

rừng núi xa xôi đồng lòng kề vai sát cánh đứng dậy

diết kẻ thù Khi nhân dân một vùng gặp thiên tai địch

hoạ, cả nước đều đau xót, nhường cơm xẻ áo, để giúp

đỡ vượt qua hoạn nạn và ngày nay, mỗi chúng ta

ngồi đây cũng đã, đang và sẽ tiếp tục thực hiện lời

căn dặn của Long Quân xưa kia bằng những việc làm

thiết thực

Hoạt động 3: Tổng kết

? Truyện hấp dẫn người đọc ở điều gì?

? Em, hãy tìm những chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo trong

truyện?

? Em hiểu thế nào là tưởng tượng, kỳ ảo?

- Những chi tiết không có thật, được tác giả dân gian

sáng tạo nhằm mục đích nhất định Trong truyện cổ

dân gian thường găn với quan niệm tín ngưỡng của

người xưa

? Em hãy nói rõ vai trò của những chi tiết này trong truyện?

? Truyện “Con Rồng, cháu Tiên” có ý nghĩa gì?

HS thảo luận nhóm

GV: Các ý nghĩa ấy góp phần quan trọng vào việc xây

dựng, bồi đắp những sức mạnh tinh thần của dân tộc

III Tổng kết:

1 Nghệ thuật

- Sử dụng nhiều yếu tốtưởng tg kỳ ảo làm tăngtính hấp dẫn của truyện,

tô đậm tính chất kỳ lạ,lớn lao của nhân vật, sựkiện, thần kỳ hóa, linhthiêng hóa nguồn gốcgiống nòi

2 Nội dung

- Giải thích suy tônnguồn gốc cao quý, linhthiêng của cộng đồngngười Việt

- Biểu hiện ý nguyệnđoàn kết thống nhất củadtộc ta ở mọi miền

* Ghi nhớ (SGK)

Trang 7

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

* Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về phần 1 của vb để

làm bài tập

* Nhiệm vụ: HS viết đv

* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân.

* Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS; vở ghi.

1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

Đất là nơi Chim về Nước là nơi Rồng ở Lạc Long Quân và âu Cơ

Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng.

(Nguyễn Khoa Điềm - Mặt đường khát vọng)

Từ những vần thơ trên, em hãy viết một đoạn văn(khoảng 6-8 câu) bày tỏ suy nghĩ tình cảm của em đối

với nguồn gốc nòi giống của mình

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

- Nghe và làm bt

- GV hướng dẫn HS về nhà làm

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

* Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp

dụng vào cuộc sống thực tiễn

* Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đã học về văn

bản để trả lời câu hỏi của GV

* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân

* Sản phẩm: Câu trả lời của HS

1 Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

+ Tưởng tượng mình là một hướng dẫn viên du lịch, hãy giới thiệu cho bạn bè quốc tế biết về ngồn gốc của con người VN

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ.

+ Nghe yêu cầu.

+ Trình bày cá nhân

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG

* Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học

* Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ

* Phương thức hoạt động: cá nhân

* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong

vở

Sưu tầm, tìm đọc những tác phẩm có nội dung tươngtự

Trang 8

+ Đọc yêu cầu.

+ Về nhà suy nghĩ trả lời

Tuần 1- Bài 1- Tiết 2:

Đọc thêm văn bản BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức

- Nhân vật, sự kiện cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết

- Cốt lõi lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộc nhómtruyền thuyết thời kì Hùng Vương

- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao laođộng, đề cao nghề nông-một nét đẹp văn hoá của người Việt

2/ Kĩ năng

- Đọc- hiểu một văn bản thuộc thể loại truyền thuyết

- Nhận ra những sụ việc chính trong truyện

- Đọc trước bài, trả lời câu hỏi

1 Phương pháp và kĩ thuật thực hiện các chuỗi hoạt động trong bài học

Trang 9

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích HS tìm hiểu về nguồn gốc bánh chưng, bánh giầy

Em hiểu ý nghĩa của câu ca daonày ntn?

Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ Cây nêu, tràng pháo bánh chưng xanh”

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

GV: …

Hàng năm cứ mỗi khi tết đến, xuân về, nhân dân ta, con cháu của vua Hùng từ miền ngược đến miền xuôi, vùng rừng núi cũng như vùng biển lại nô nức, hồ hởi chở lá dong, xay gạo, giã gạo gói bánh quang cảnh ấy làm sống lại truyền

thuyết " Bánh chưng, bánh giầy"

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Giới thiệu về tác giả, văn bản

* Mục tiêu: Giúp HS nắm được những nét cơ bản về

tác giả, vb

* Phương thức thực hiện: hoạt động cá nhân

* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS.

? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả, văn

Trang 10

GV: đọc mẫu – hướng dẫn HS đọc

HS chú ý các phần chú thích SGK

GV: trong 15 chú thích, có những từ cấu tạo một tiếng

có những từ cấu tạo 2 tiếng, có từ thuần Việt, có từ

Hán Việt – những từ và tiếng này chúng ta sẽ tìm hiểu

ở các tiết học sau

Thảo luận nhóm cặp đôi

? Văn bản có thể chia ra làm mấy đoạn?

? Nêu ý chính của mỗi đoạn?

2.Thực hiện nhiệm vụ:

+ Đ1: Vua Hùng nêu ý định chọn người nối ngôi

+ Đ2: Các con đua nhau làm lễ tế Tiên Vương

+ Đ3: Vua Hùng chọn người nối ngôi

3 Báo cáo kết quả: HS trình bày kết quả

? Em hãy kể tóm tắt truyện

- Hùng Vương về già muốn truyền ngôi cho con nào

làm vừa ý, nối chí nhà vua

- Các ông lang đua nhau làm cỗ thật hậu, riêng Lang

Liêu được thần mách bảo, dùng gạo làm hai thứ bánh

để dâng vua

- Vua cha chọn bánh của lang Liêu để tế trời đất cùng

Tiên Vương và nhường ngôi cho chàng

- Từ đó nước ta có tục làm bánh chưng, bánh giầy vào

ngày tết

Hoạt động 2: Tìm hiểu vb.

* Mục tiêu: Giúp HS hoàn cảnh, ý định của vua Hùng

khi chọn người nối ngôi

* Phương thức thực hiện: HĐ chung, thảo luận nhóm

bàn

* Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, trả lời miệng.

? Vua Hùng chọn người nối ngôi trong hoàn cảnh nào?

? Khi chọn người nối ngôi, nhà vua có ý định gì?

? Điều kiện và hình thức truyền ngôi có gì đổi mới và

tiến bộ so với đương thời? Qua đây, em thấy vua Hùng

là vị vua như thế nào?

? Em có đồng ý với cách lựa chọn của vua Hùng

không? Vì sao?

b Đọc, chú thích, bốcục

- Đọc

- Bố cục+ Đ1: Vua Hùng nêu ýđịnh chọn người nốingôi

+ Đ2: Các con đuanhau làm lễ tế TiênVương

+ Đ3: Vua Hùng chọnngười nối ngôi

c Kể tóm tắt

II Tìm hiểu văn bản.

1 Việc vua Hùng chọnngười nối ngôi

Trang 11

( Không hoàn toàn theo lệ truyền ngôi từ các đời trước:

chỉ truyền cho con trưởng Vua chú trọng tài chí hơn

trưởng thứ Đây là một vị vua anh minh)

->Giáo viên chốt kiến thức

GV: Trong truyện dân gian giải đố là 1 trong những

loại thử thách khó khăn đối với nhân vật Đây cũng là

một hình thức ta thường thấy trong nhiều truyện dân

gian khác

Thảo luận nhóm

? Để làm vừa ý vua, các ông Lang đã làm gì?

? Tại sao trong các con vua, chỉ có Lang Liêu được

(Đem cái quí nhất của trời đất của ruộng đồng do

chính tay mình làm ra mà tiến cúng Tiên Vương, dâng

lên vua thì đúng là con người tài năng, thông minh,

hiếu thảo)

HP :

? Vì sao thần chỉ mách bảo mà không làm giúp lễ vật

cho lang Liêu? Qua đó, em thấy LL là người ntn?

- Vì để LL tự bộc lộ trí tuệ, khả năng và giành được

quyền kế vị cha là xứng đáng

- Hoàn cảnh: Giặcngoài đã dẹp yên, tuổivua đã già, muốn chodân được ấm no

- Ý định: Là người nốiđược chí ta

- Hình thức: điều vuađòi hỏi mang tính chấtmột câu đố để thử tài

2.Cuộc thi tài giữa các ông lang

- Các ông lang thi nhaulàm cỗ thật hậu, thậtngon

- Lang Liêu được thầnmách bảo -> làm ra hailoại bánh

- Thần dành chỗ chotài năng sáng tạo củaLang Liêu

-> Tình yêu lao động,trí thông minh, tài tháo

Trang 12

Hoạt động cá nhân

? Kết quả ai được chọn là người nối ngôi? Em đánh

giá ntn về sự lựa chọn của nhà vua ?

? Nêu ý nghĩa 2 loại bánh mà LL làm?

+ SỰ lựa chọn của nhà vua hoàn toàn sáng suốt, công

bằng-> ông vua tài trí,…

Hoạt động 3: Tổng kết nội dung, nghệ thuật của vb

*Mục tiêu: Giúp học sinh khái quát được những nét

đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của văn bản

*Nhiệm vụ : HS thực hiện yêu cầu của GV

*Phương thức thực hiện: Hoạt động cặp đôi

* Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS, phiếu học

tập

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI

? Khái quát đặc sắc về nôi dung, NT đoạn trích?

C HỌAT ĐỘNG LUYỆN TẬP

*Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về văn bản để làm bài

*Nhiệm vụ : HS suy nghĩ, trình bày

*Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân

* Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS

1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

Chỉ ra và phân tích một số chi tiết trong truyện mà

3 Kết quả cuộc thi

- Lang Liêu được chọnlàm người nối ngôi

- Hai thứ bánh củaLang Liêu vừa có ýnghĩa thực tế: quý hạtgạo, trọng nghề nông ;vừa có ý nghĩa sâu xa:

Đề cao sự thờ kínhTrời, Đất và tổ tiên củanhân dân ta

- Hai thứ bánh hợp ývua chứng tỏ tài đứccủa Lang Liêu có thểnối chí vua

III Tổng kết

- Giải thích nguồn gốchai loại bánh cổ truyền

- Giải thích phong tụclàm bánh chưng, bánhgiầy và tục thờ cúng tổtiên của người Việt

- Đề cao nghề nôngtrồng lúa nước

- Quan niệm duy vậtthô sơ về Trời, Đất

- Ước mơ vua sáng, tôihiền, đất nước tháibình, nhân dân no ấm

IV Luyện tập

Trang 13

Gợi ý:

- Lang Liêu được thần báo mộng: đây là chi tiết thần

kì làm tăng sức hấp dẫn của truyện, nêu lên giá trị củahạt gạo ở một đất nước mà cư dân sống bằng nghềnông, thể hiện cái đáng quí, cái đáng trân trọng của sảnphẩm do con người làm ra

- Lời của vua nói về hai loại bánh: đây là cách "đọc",cách "thưởng thức" nhận xét về văn hoá Những cáibình thường, giản dị song lại nhiều ý nghĩa sâu sắc đócũng chính là ý nghiã tư tưởng, tình cảm của nhân dân

về hai loại bánh và phong tục làm bánh

- GV định hướng

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG:

Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng

vào cuộc sống thực tiễn

*Nhiệm vụ HS: Suy nghĩ, tìm câu trả lời

*Yêu cầu sản phẩm:

Hiện nay, việc bảo tồn và phát huy những giá trị vănhóa truyền thống đang có nguy cơ bị mai một Em cósuy nghĩ gì về tình trạng này?

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG:

*Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học.

*Nhiệm vụ HS: Về nhà tìm hiểu

*Yêu cầu sản phẩm: Hs ghi lại những nội dung cơ

bản phần đọc thêm trong tác phẩm

1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho Hs:

- Tìm đọc những tác phẩm nói về nét đẹp văn hóa

Trang 14

Tuần 1 - Bài 1 -Tiết 3

TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ TIẾNG VIỆT

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Định nghĩa về từ, từ đơn, từ phức, các loại từ phức

- Đơn vị cấu tạo từ tiếng Việt

- Tạo sự ham mê tìm hiểu từ Tiếng Việt cho học sinh

4 Năng lực: Phát triển các năng lực như:

+ Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực sửdụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác,…

+ Năng lực chuyên biệt: Năng lực nghe, nói, đọc, viết, tạo lập văn bản

II CHUẨN BỊ:

1 GV: Lập kế hoạch dạy học, tài liệu, máy chiếu, phiếu học tập.

2 HS: Nghiên cứu bài học, chuẩn bị sản phẩm theo sự phân công

III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:

- Kĩ thuật đặt câu hỏi

Trang 15

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

1 Mục tiêu: Tạo tâm thế, kích thích sự tìm tòi

khám phá của HS về từ và cấu tạo của từ TV.

Cho biết câu thơ “Đồng chí” là 1 từ hay 2 từ?

GV: Muốn biết đó là 2từ hay là 2 tiếng-> tìm

hiểu trong bài học hôm nay

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN

THỨC Hoạt động 1: Tìm hiểu từ là gì

* Mục tiêu: Giúp HS nắm được từ là gì

* Phương thức thực hiện: hoạt động chung,

hoạt động nhóm

* Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng

phiếu học tập, câu trả lời của HS

GV: Với những câu hỏi trên, yêu các các em

thảo luận nhóm cặp trong thời gian 5 phút

I Từ là gì?

1 Ví dụ

Thần /dạy/ dân/ cách/ trồngtrọt/, chăn nuôi/và/ cách/ ăn ở/

2 Nhận xét:

- 9 từ và 12 tiếng

+ Số lượng từ và tiếng không

trùng nhau + Có một số đơn vị vừa là từ, vừa

là tiếng nằm trong cả hai danhsách

+ Song lại có từ gồm 2 tiếng

Trang 16

- HS: Làm việc cá nhân, sau đó thống nhất kết

quả trong nhóm

- GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất

- Dự kiến sản phẩm:

+ 9 từ và 12 tiếng

+ số lượng từ và tiếng : Không trùng nhau – có

một số đơn vị vừa là từ, vừa là tiếng nằm trong

cả hai danh sách Song lại có từ gồm 2 tiếng

Thảo luận nhóm lớn.

? Các đơn vị được gọi là từ và tiếng có gì khác nhau?

? Quan sát trong VD, tiếng nào dùng để cấu tạo

từ ? Khi nào 1 tiếng được coi là một từ?

? Qua phần tìm hiểu trên, em hãy rút ra khái

Chăn+ nuôi-> chăn nuôi

+ Khi tiếng ấy được dùng để tạo câu

3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết

quả chuẩn bị của nhóm, các nhóm khác nghe

GV: Trong số các đơn vị dùng để đặt câu thì từ

là đơn vị nhỏ nhất Nhờ đặc điểm này mà ta có

thể phân biệt được từ với đơn vị bậc trên nó là

cụm từ

? Lấy VD về từ và tiếng?

Hoạt động 2: Tìm hiểu từ đơn và từ phức

* Mục tiêu: Giúp HS nắm được đặc điểm từ

đơn và từ phức

* Phương thức thực hiện: hoạt động chung,

hoạt động nhóm

phiếu học tập, câu trả lời của HS

Hoạt động nhóm cặp đôi

GV treo bảng phụ

-Tiếng dùng để cấu tạo từ.

2 Nhận xét:

* Điền vào bảng phân loại:

- Cột từ đơn: từ, đấy, nước ta

Trang 17

? Ở Tiểu học các em đã được học về từ đơn, từ

phức, em hãy nhắc lại khái niệm về các từ trên?

? Dựa vào kiến thức đã học ở bậc tiểu học, em

hãy điền các từ trong câu dưới đây vào bảng

phân loại?

? Dựa vào bảng phân loại, em hãy phân biệt sự

khác nhau giữa từ đơn và từ phức?

Hỏi phụ:

? Theo dõi bảng phân loại, em hãy cho biết từ

phức chia làm mấy loại?

? Cấu tạo của từ ghép và từ láy có gì giống và

khác nhau?

- Giống: cùng là từ phức

- Khác:

GV: Trong tiếng Việt thì tiếng chính là đơn vị

để tạo từ Muốn viết được câu cho đúng, cho

hay thì phải hiểu được từ

? Hai từ phức trồng trọt, chăn nuôi có gì giống

và khác nhau?

+ Giống: đều là từ phức (gồm hai tiếng)

+ Khác: Chăn nuôi: gồm hai tiếng có quan hệ về

* Nhiệm vụ: Hs nghe câu hỏi, làm BT

* Phương thức thực hiện: HĐ nhóm cặp đôi

- Cột từ ghép: chăn nuôi

- Cột từ láy: trồng trọt

a Từ đơn: Là từ chỉ gồm một tiếng.

b Từ phức: Là từ gồm hai hay nhiều tiếng.

c Các loại từ phức

+ Từ ghép:ghép các tiếng cóquan hệ với nhau về mặt nghĩa.+ Từ láy:Từ phức có quan hệláy âm giữa các tiếng

* Sơ đồ cấu tạo của từ TV

Ghi nhớ (SGKT14)

Trang 18

* Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập; vở ghi.

* Mục tiêu: HS nêu được quy tắc sắp xếp các

tiếng trong từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc

* Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập; vở ghi.

+ HS đọc yc bt

+ nêu quy tắc sắp xếp các tiếng trong từ ghép

chỉ quan hệ thân thuộc

- Nghe và làm bt

- GV hướng dẫn HS

- Dự kiến sản phẩm

Bài tập 3:

* Mục tiêu: HS nêu được quy tắc sắp xếp các

tiếng trong từ ghép theo công thức đã có sẵn

+ nêu được đặc điểm, điền tiếng thích hợp,…

- Nghe và làm bt

- GV hướng dẫn HS

- Dự kiến sản phẩm

Bài tập 4:

* Mục tiêu: HS nêu được nghĩa của từ láy

* Yêu cầu sản phẩm: vở ghi.

- Nêu tên chất liệu làm bánh:

bánh nếp, bánh tẻ, bánh gai, bánh khoai, bánh ngô, bánh sắn, bánh đậu xanh

- Tính chất của bánh: bánh dẻo, bánh phồng, bánh xốp

- Hình dáng của bánh: bánh gối, bánh khúc, bánh quấn thừng

Bài 4:

- Miêu tả tiếng khóc của người

- Những từ có tác dụng miêu ta

đó: nức nở, sụt sùi, rưng rức Bài 5: - Tả tiếng cười: khúc khích, sằng sặc, hô hố, ha hả, hềnh hệch

- Tả tiếng nói: khàn khàn, lè nhè, thỏ thẻ, léo nhéo, lầu bầu, sang sảng

Trang 19

vở

- Tìm những từ láy, từ ghép có trong các văn bản

văn học đã được học.

- 2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

Tuần 1 - Bài 1 - Tiết 4:

GIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

A MỤC TIÊU :

1 Kiến thức

- HS nắm được các thao tác đơn giản về hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng,tình cảm bằng phương tiện ngôn từ: giao tiếp, văn bản, phương thức biểu đạt, kiểuvăn bản

- Sự chi phối của mục đích giao tiếp trong việc lựa chọn phương thức biểu đạt đểtạo lạp văn bản

Các kiểu văn bản tự sự, miêu tả ,biểu cảm, lập luận, thuyết minh và hành chính công vụ

-2 Kỹ năng

- Bước đầu nhận biết về việc lựa chọn phương thức biểu đạt phù hợp với mục đíchgiao tiếp

- Nhận ra kiẻu văn bản ở một văn bản cho trước

- Nhận ra tác dụng của việc lựa chọn PTBĐ ở một đoạn văn bản cụ thể

3 Thái độ

Trang 20

- Bồi dưỡng ý thức giao tiếp cho học sinh

4 Năng lực:

- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy sáng tạo, năng lực hợp tác,năng lực ngôn ngữ, năng lực tạo lập văn bản để giúp HS sử dụng tốt csc PTBĐtrong giao tiếp và trong làm văn

- Chuẩn bị một số đoạn văn tiêu biểu thuộc các PTBĐ

Trang 21

?Theo em, trong cs, giao tiếp có vai trò ntn?

? Làm thế nào để em chuyển tải được thông tin đến

người nghe trong cuộc giao tiếp một cách thuận tiện và

GV: Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta thường trao

đổi, chuyện trò với nhau nhằm đạt mục đích nhất định

nào đó - chính là chúng ta đã sử dụng phương tiện

ngôn ngữ để giao tiếp Các em đã tiếp xúc với các tác

phẩm văn chương, các bài viết có nội dung trọn vẹn

Tất cả những chuỗi lời nói miệng hay bài viết đó đều

được gọi là văn bản Để hiểu hơn về giao tiếp, văn bản

và phương thức biểu đạt, cô cùng các em sẽ tìm hiểu

tiết học hôm nay

Hoạt động nhóm lớn- kỹ thuật khăn phủ bàn

- Yêu cầu HS đọc và trả lời 3 câu hỏi( a,b,c) VD SGK

Sau đó, hãy trả lời các câu hỏi sau:

+ Giao tiếp: là hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư

tưởng, tình cảm bằng phương tiện ngôn ngữ

+ Văn bản: là chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ

đè thống nhất, có liên kết, mạch lạc,…

I Tìm hiểu chung về văn bản và phương thức biểu đạt.

1 Văn bản và mục đíchgiao tiếp

a Muốn hiểu tư tưởng,tình cảm, nguyện vọngcho người khác biết thìphải nói hoặc viết

Trang 22

Thảo luận nhóm

Từ khái niệm về văn bản trên, GV hướng dẫn HS thảo

luận nhóm câu d, đ, e

- Nhóm 1: Lời phát biểu của thầy (cô) hiệu trưởng

trong lễ khai giảng là 1 văn bản vì là chuỗi lời nói có

chủ đề (vấn đề chủ yếu, xuyên suốt tạo thành mạch lạc

có hình thức liên kết): nêu thành tích năm qua, nêu

nhiệm vụ năm học mới, kêu gọi, cổ vũ giáo viên, học

sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học

- Nhóm 2: Bức thư là một văn bản (chủ đề: thông báo

tình hình)

- Nhóm 3: Đơn xin học, bài thơ, truyện cổ tích, câu đối,

thiếp mời dự đám cưới đều là văn bản (có mục đích,

yêu cầu thông tin, có thể thức nhất định)

* Tìm hiểu kiểu văn bản và PTBĐ

- Yêu cầu HS quan sát bảng SGK Sau đó, trả lời các

câu hỏi sau:

? Dựa vào bảng phân loại, em hãy cho biết có mấy

kiểu văn bản thông thường? Là những kiểu nào?

? Mục đích giao tiếp của mỗi kiểu văn bản là gì?

? Em hãy lấy ví dụ về các kiểu văn bản trên?

- HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm,

b Khi muốn biểu đạt tưtưởng, tình cảm,nguyện vọng ấy mộtcách đầy đủ, trọn vẹnthì phải tạo lập vănbản

c Ví dụ:

- Câu ca dao nêu ra mộtlời khuyên

- Có chủ đề thống nhất,liên kết, mạch lạc

* Nhận xét:

 Bài ca dao là mộtvăn bản: nó có chủ đềthống nhất, có kếtmạch lạc và diễn đạtmột ý trọn vẹn

-> Văn bản là chuỗi lờinói miệng hay bài viết

có chủ đề thống nhất,

có liên kết mạch lạc,vận dụng phương thứcbiểu đạt phù hợp để thểhiện mục đích giaotiếp

2 Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản.

a Có 6 kiểu văn bản:

- Tự sự, miêu tả, biểucảm, nghị luận, thuyết

Trang 23

->Giáo viên chốt kt

C.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP:

Bài 1:

* Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về các PTBĐ, xác

định được PTBĐ trong ngữ liệu cụ thể

* Nhiệm vụ: Hs nghe câu hỏi, làm bài tập

* Phương thức thực hiện: HĐ nhóm cặp đôi

* Yêu cầu sản phẩm: Phiếu học tập; vở ghi.

* Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về các PTBĐ, xác

định và lý giải được PTBĐ trong văn bản cụ thể

* Nhiệm vụ: Hs nghe câu hỏi, làm bài tập

* Yêu cầu sản phẩm: Phiếu học tập; vở ghi.

+ Truyền thuyết “Con Rồng, cháu Tiên” thuộc kiểu

văn bản nào? Vì sao em biết?

- Nghe và làm bt

- Trao đổi nhóm cặp

- Dự kiến sản phẩm:

* Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp

dụng vào cuộc sống thực tiễn

* Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đã học về văn bản

để trả lời câu hỏi của GV

+ Gia đình em cần xin một hợp đồng mua bán điện,

b Nhóm 2: Văn bảnmiêu tả

c Nhóm 3: Văn bảnnghị luận

d Nhóm 4: Văn bảnbiểu cảm

đ Nhóm 5: Văn bảnthuyết minh

sự việc Sự việc nàydẫn đến sự việc kiacuối cùng dẫn đến mộtkết thúc có ý nghĩa

Trang 24

vạy cần sử dụng kiểu văn bản, ptbđ nào?

+ Nghe yêu cầu

+ Dự kiến sản phẩm:

* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở.

- Sưu tầm những đoạn văn tiêu biểu thuộc 6 PTBĐ đã

- Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trung thể loại

- Thực hiện thao tác phân tích một vài chio tiết nghệ thuật kỳ ảo trong văn bản

- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc được kể theo trình tự thời gian

3/ Thái độ.

- Giáo dục lòng tự hào dân tộc

4/ Năng lực: Phát triển các năng lực như:

Trang 25

+ Năng lực chuyên biệt: Năng lực nghe, nói, đọc, viết, phân tích và cảm thụ vănbản

II/ CHUẨN BỊ:

- Thầy: Nghiên cứu + soạn giáo án + tranh minh họa

*Phương pháp: Vấn đáp, giảng bình , đàm thoại

- Trò: Đọc SGK

III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích HS tìm hiểu về nội dung ý nghĩa văn bản « Con Rồng cháu Tiên »

? Nêu ý nghĩa văn bản Con Rồng cháu Tiên? Qua đó, em có cảm xúc như thế nào

về cội nguồn của dân tộc?

Trang 26

- HS nghe câu hỏi, trả lời miệng

* Dự kiến sản phẩm:

- Giải thích suy tôn nguồn gốc cao quý, linh thiêng của cộng đồng người Việt

- Biểu hiện ý nguyện đoàn kết thống nhất của dtộc ta ở mọi miền

- Giáo viên nhận xét, đánh giá rồi dẫn dắt vào bài: Chủ đề đánh giặc cứu nước là

chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt LS văn học VN nói chung, văn học dân gian VN

nói riêng Thánh Gióng là truyện dân gian thể hiện rất tiêu biểu và độc đáo chủ đề

này Đây là một câu chuyện hay và hấp dẫn, lôi cuốn biết bao thế hệ người VN Điều gì đã làm nên sức hấp dẫn, lôi cuốn của câu chuyện như vậy? Hi vọng rằng bài học hôm nay cô trò chúng ta sẽ giải đáp được thắc mắc đó

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức

B/ Hình thành kiến thức

Hoạt động 1: Giới thiệu chung

* Mục tiêu: Giúp HS củng cố và khắc sâu thể

loại truyền thuyết từ tiết trước vànắm được những

nét cơ bản về thời đại ra đời của văn bản

* Nhiệm vụ: HS tìm hiểu ở nhà.

* Phương thức thực hiện: trình bày dự án, hoạt

động chung, hoạt động nhóm

video (hoặc dự án nhóm), phiếu học tập, câu trả

lời của HS

? Cho biết truyền thuyết là gì? Văn bản “TG”

thuộc thể loại nào? Thời đại ra đời?

- HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày

các thông tin về tác giả Chu Quang Tiềm, hoàn

cảnh ra đời của truyện ngắn, có tranh minh họa

+ Thể loại: Truyền thuyết về thời đại Hùng

Vương

->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

I/ Giới thiệu chung.

1 Tác giả: TGDG

2 Văn bản:

a Thể loại: Truyền thuyết

Trang 27

? Đề xuất cỏch đọc văn bản?

- Đọc chậm rói, cần nhấn giọng để biểu hiện cảm

xúc, thái độ v sờ̀ s ư ḷ lơn m nh kì l c a Giúnǵn mạnh kì lạ của Gióng ạnh kì lạ của Gióng ạnh kì lạ của Gióng ủa Gióng

? Gi i thích m t s chú thích: ải thích mụ̣t sụ́ chú thích: ụ̣t sụ́ chú thích: ụ́ chú thích: 1) (2) (4) (6) (10)

(11) (17) (18) (19)

? Xác định bố cục của văn bản ?

? Truyện gồm cú những nhõn vật nào ?(người

nào?)

- Nhõn vật cú tờn riờng: TG

- Nhõn vật khụng cú tờn riờng: hai vợ chồng ụng

lóo, vua, sứ giả

- Nhõn vật tập thể: Bà con hàng xúm, giặc Ân

- Nhõn vật con vật: ngựa sắt

? Trong truyện, ai là nhõn vật chớnh?

- Thỏnh Gúng – nhõn vật chớnh này được xõy

dựng bằng rất nhiều chi tiết tg tg, kỳ ảo và giầu ý

nghĩa Tiết học hụm nay cụ cựng cỏc em sẽ tỡm

hiểu truyện theo tỡnh tự quỏ trỡnh phỏt triển của

hỡnh tượng nhõn vật Thỏnh Giúng

GV: hóy kể túm tắt những sự việc chớnh của

truyện?

HS: kể , nhận xột , bổ sung

GV: chốt cỏc sự việc chớnh

*.Kể túm tắt: Những sự việc chớnh:

- Sự ra đời của Thỏnh Giúng

- Thỏnh Giúng biết núi và nhận trỏch nhiệm đỏnh

giặc

- Thỏnh Giúng lớn nhanh như thổi

- Thỏnh Giúng vươn vai thành trỏng sĩ cưỡi ngựa

sắt đi đỏnh giặc và đỏnh tan giặc

- Vua phong TG là Phự Đổng Thiờn Vương và

những dấu tớch cũn lại của Thỏnh Giúng

Hoạt động 2: Tỡm hiểu văn bản: Sự ra đời của

+ Đ2: Tuổi thơ khỏc thườngcủa TG

+ Đ3: TG ra trận

+ Đ4: Những dấu tớch cũnlại

c Túm tắt

II Tỡm hiểu văn bản.

1 Sự ra đời và lớn lờn của Thỏnh Giúng.

a/ Sự ra đời.

Trang 28

* Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, trả lời

miệng

Thảo luận nhóm bàn(7 phút):

Hs theo dõi ®o¹n ®Çu cña v¨n b¶n

? Em hãy kể lại sự ra đời của Thánh Gióng?

? Thánh Gióng ra đời vào thời gian nào? ở đâu?

Trong hoàn cảnh nào?

? Chi tiết này đối chiếu với chi tiết: Âu Cơ đẻ ra

một bọc trăm trứng – nở ra 100 con (con Rồng,

cháu Tiên) gọi là gì?

? Em hãy nhắc lại khái niệm tưởng tượng kỳ ảo

? Chuyện bà mẹ mang thai có gì kỳ lạ? Vì sao?

? Dựa vào chú thích (4) em hãy cho biết trong

truyện cổ dân gian, chi tiết này biểu hiện điều gì?

- Mẹ ướm chân-> có thai

- Chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo

- Mang thai 12 tháng - Đây là sự mang thai kỳ lạ

khác thường( Bình thường 9th, 10 ngày)

- Sự ra đời thần kỳ

= Liệu điều dự báo của chúng ta có trở thành hiện

thực và với sự ra đời thần kỳ như vậy thì tuổi thơ

của tác giả ra sao, cô mời các em theo dõi đoạn

tiếp truyện

Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản: Sự lớn lên của

Thánh Gióng.

* Mục tiêu: Giúp học sinh tìm hiểu Sự lớn lên

của Thánh Gióng

- Bà mẹ ra đồng thấy mộtvết chân to - đặt chân mìnhlên ướm thử – về nhà thụthai

- Bà mẹ mang thai 12 tháng.-> Sự ra đời thần kỳ báotrước Tg sẽ là một chú békhác thường, là người thần

Trang 29

* Nhiệm vụ: HS quan sát skg, thực hiện yêu cầu

? Tuổi thơ của TG có gì kỳ lạ? Gióng lớn lên ntn?

? Sự kiện gì đã làm cho cuộc sống của Gióng

thay đổi?

? Tiếng nói đầu tiên của Gióng là gì?

? Theo em, chi tiết này có ý nghĩa gì?

? Gióng là hình ảnh của ai?

GV: dẫn khái niệm truyền thuyết

? Chi tiết Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt

liên quan đến sự thật lịch sử nào? có ý nghĩa gì?

? Từ sau khi gặp sứ giả, TG có những biến đổi

gì?điều đó có ý nghĩa ntn?

? Bà con hàng xóm có thái độ ra sao?

? Chi tiết bà con ai cũng vui lòng góp gạo nuôi

Gióng có ý nghĩa gì?

? Thánh Gióng khác với các vị thần trong những

câu chuyện cổ ở điều gì?

* HS: đọc sgk, hđ cá nhân, trao đổi trong nhóm

bàn thống nhất kết quả

3 Dự kiến sản phẩm…

- Giặc Ân xâm phạm – sứ giả đi tìm người tài, khi

nghe tiếng sứ giả “bỗng dưng cất tiếng nói”

- Ca ngợi ý thức – ý thức đánh giặc cứu nước

- Không nói là để bắt đầu nói thì nói điều quan

trọng nói lời yêu nước, lời cứu nước – ý thức cứu

nước được đặt lên hàng đầu với người anh hùng

- Nhân dân

- Lịch sử: ở thời đại Hùng Vương, người Việt đã

chế tác được nhiều loại vũ khí bằng sắt – chứng

tỏ trình độ sx phát triển

b/ Sự lớn lên của Thánh Gióng.

- Lên 3 không biết nói, cười,chẳng biết đi, đặt đâu nằmđấy

- Tiếng nói đầu tiên củaGióng là tiếng nói đòi đánhgiặc

 Ca ngợi ý thức đánh giặccứu nước

-> Gióng là hình ảnh nhândân lúc bình thường thì âm

Trang 30

GV: Việc lớn nhanh như thổi của chú bé, khiến

vợ chồng ông lão làng Gióng lâm vào hoàn cảnh

rất khó khăn Làm ra bao nhiêu cũng không đủ

nuôi con phải cậy nhờ bà con hàng xóm

+ ND rất yêu nước, căm thù giặc, ai cũng mong

Gióng ra trận

+ Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của toàn dân

GV: Gióng lớn lên bằng thức ăn, đồ mặc của

nhân dân, được nuôi dưỡng bằng những cái bình

thường, giản dị, Gióng không hề xa lạ với nhân

dân Gióng đâu chỉ là con của một bà mẹ mà là

con của cả làng, của nhân dân TG tiêu biểu cho

sức mạnh toàn dân lúc đó

=> Liên quan đến lịch sử: Thời đại Hùng Vương

đã có những cuộc đấu tranh ác liệt đòi hỏi sự

tham gia của toàn dân và người Việt cổ gồm

nhiều dân tộc đã đứng lên, đoàn kết chống lại mọi

đội quân xâm lược dù chúng rất lớn mạnh

* GV: Ngày nay ở làng Gióng người ta vẫn tổ

chức cuộc thi nấu cơm, hái cà nuôi Gióng Đây là

hình thức tái hiện quá khứ rất giàu ý nghĩa

- Sinh ra từ trong nhân dân, được nhân dân nuôi

dưỡng – thể hiện ước mơ, nguyện vọng của nhân

? Nêu ý nghĩa chi tiết: Tiếng nói đầu tiên của

Gióng; Gióng đòi ngựa sắt…

- Nghe và làm bt

- GV hướng dẫn HS về nhà làm

thầm, lặng lẽ, cũng giốngnhư Gióng, 3 năm không nóichẳng cười Nhưng khi nướcnhà gặp cơn nguy biến thì

họ rất mẫn cảm đứng ra cứunước đầu tiên

- Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt,

áo giáp -> Để thắng giặc, dân tộc taphải chuẩn bị lương thực,những cái bình thường nhấtđến cả những thành tựu vănhóa, kỹ thuật đưa vào cuộcchiến

-Từ khi gặp sứ giả TG lớnnhanh như thổi-> Đủ sứcmạnh, kịp đánh giặc

- Bà con làng xóm góp gạonuôi Gióng:

->Tình cảm thương yêu,đùm bọc của nd đối vớingười đánh giặc

-> Thể hiện lòng yêu nước,căm thù giặc, mơ ước, khátvọng đoàn kết thống nhấtchống giặc ngoại xâm của

nd ta

III/ Luyện tập

* Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào làm bài tập.

* Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đã học về văn bản để trả lời câu hỏi của GV.

Trang 31

? Theo em tuổi trẻ hôm nay muốn có sức khỏe thì cần làm gì

+ Dự kiến sp: tích cực lao động, rèn luyện sức khỏe, tập thể dục

3 Báo cáo kết quả

4 Đánh giá thực hiện nhiệm vụ

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở.

- Suy nghĩ về ý nghĩa của Hội thi Hội khỏe Phù Đổng ở trường em

- Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trung thể loại

- Thực hiện thao tác phân tích một vài chio tiết nghệ thuật kỳ ảo trong văn bản

- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc được kể theo trình tự thời gian

3/ Thái độ.

- Giáo dục lòng tự hào dân tộc

II CHUẨN BỊ:

1.Giáo viên:

Trang 32

1 Mô tả phương pháp và kĩ thuật thực hiện các chuỗi hoạt động trong bài học:

E Hoạt động tìm

tòi, mở rộng

- Dạy học nêu vấn đề vàgiải quyết vấn đề

2 Tổ chức các hoạt động

Tiến trình hoạt động

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

1 Mục tiêu: Tạo tâm thế, kích thích sự tìm tòi khám

phá của HS về tác giả, văn bản.

GV: Cho Hs quan sát chân dung Thánh Gióng , bụi tre

đằng ngà

? Đây là ai , hiểu biết của em về nv này

Cho biết tên tác phẩm đó?

- Học sinh: Nghe câu hỏi và trả lời

Trang 33

video (hoặc dự án nhóm), phiếu học tập, câu trả lời

của HS

HS quan sát: “Giặc đến lên trời”

? Chủ đề của đoạn truyện là gì?

? Hãy tìm chi tiết miêu tả Gióng khi sứ giả mang

ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt đến?

? Hãy phát biểu cảm tưởng của em về trận đánh?

? Chiến thắng của Thánh Gióng có ý nghĩa ntn?

? Câu chuyện kết thúc bằng sự việc gì?

? Thảo luận nhóm: Vì sao tan giặc Gióng không

về triều để nhận tước lộc mà lại về trời?

Chi tiết này có ý nghĩa ntn?

? Điều đó chứng tỏ phẩm chất gì của người anh

hùng?

- HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày,

có tranh minh họa

II Tìm hiểu văn bản

1 Sự ra đời và lớn lên của Thánh Gióng.

2 Thánh Gióng ra trận.

- Vươn vai thành tráng sĩ:oai phong, lẫm liệt, lớn lao,phi thường

->Việc cứu nước là rất hệtrọng và cấp bách,

->Là sự trưởng thành vượtbậc, về hùng khí, tinh thầncủa dân tộc trước nạn ngoạixâm

- Mặc áo giáp sắt, cưỡi ngựasắt phi thẳng đến nơi có giặc,đón đầu chúng đánh hết lớpnày đến lớp khac

- Gióng bay về trời:

-> Là vị thần cao quý, ngườianh hùng làm việc nghĩa

Trang 34

- GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất.

- Sự vươn vai của TG liên quan đến truyền thống

truyện cổ dân gian: người anh hùng phải khổng lồ

về thể xác, sức mạnh, chiến công (Thần Trụ Trời,

Sơn Tinh )

-> Phi thường, đáp ứng nhiệm vụ cứu nước

+ Việc cứu nước là rất hệ trọng và cấp bách,

Gióng phải lớn nhanh mới đủ sức mạnh kịp đi

đánh giặc Hơn nữa, ngày xưa ND ta quan niệm

rằng, người anh hùng phải khổng lồ về thể xác, sức

mạnh, chiến công Cái vươn vai của Gióng để đạt

đến độ phi thường ấy

+ Là tượng đài bất hủ về sự trưởng thành vượt bậc,

về hùng khí, tinh thần của dân tộc trước nạn ngoại

xâm

Phi thường, đáp ứng nhiệm vụ cứu nước

+ Việc cứu nước là rất hệ trọng và cấp bách,

Gióng phải lớn nhanh mới đủ sức mạnh kịp đi

đánh giặc Hơn nữa, ngày xưa ND ta quan niệm

rằng, người anh hùng phải khổng lồ về thể xác, sức

mạnh, chiến công Cái vươn vai của Gióng để đạt

đến độ phi thường ấy

+ Là tượng đài bất hủ về sự trưởng thành vượt bậc,

về hùng khí, tinh thần của dân tộc trước nạn ngoại

xâm

+ Mặc áo giáp sắt, cưỡi ngựa sắt phi thẳng đến nơi

có giặc, đón đầu chúng đánh hết lớp này đến lớp

khac Giặc chết như rạ

+ Roi săt gãy, nhổ tre quật vào giặc…

- Giặc chết như rạ

- Roi sắt gẫy – nhổ tre bên đường đánh giặc

- Giặc tan vỡ

- Cả người, ngựa bay lên trời

- Người anh hùng của nhân dân, sinh ra và lớn lên

trong nhân dân, mang sức mạnh nhân dân, đánh

giặc không những bằng vũ khí mà bằng cả cỏ cây

của đất nước, bằng những gì có thể giết được giặc

– liên tưởng đến lời kêu gọi của CTHCM trong

cuộc kháng chiến trường kỳ của dtộc “ ai có

súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm không có

súng, gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy guộc”

- Gióng ra đời đã phi thường thì ra đi cũng phi

thường ND yêu mến, trân trọng, muốn giữ mãi

hình ảnh anh hùng nên đã để G về với cõi vô biên,

không màng dnah lợi, vinhhoa, phú quý

-> Hình tượng Gióng đượcbất tử hoá, Gióng là nonnước, là đất trời, là biểutượng của người dân VănLang

3 Dấu tích còn lại

- Đền thờ làng Gióng

Trang 35

bất hủ G là non nước, là đất trời, là biểu tượng của

người dân Văn Lang Tất cả dấu tích của chiến

công Gióng để lại cho quê hương, xứ sở

Hoạt động 2: Dấu tích còn lại

* Mục tiêu: Giúp HS nắm được những nét cơ bản

về dấu tích liên quan đến lịch sử : Làng cháy, tre

đằng ngà, Đền thờ Gióng

? Vì sao nhân dân ta lại muốn coi TG là có thật?

? Hình tượng TG trong truyện có ý nghĩa gì?

? Theo em, truyện TG liên quan đến sự thật LS

nào?

? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện?

? Nêu ý nghĩa những hình tượng Thánh Gióng?

2 HS thực hiện nhiệm vụ

- HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày,

có tranh minh họa

- Lập đền thờ

- Yêu mến, tin vào sức mạnh của nhân dân

- Là hình tượng tiêu biểu, rực rỡ của người anh

hùng diệt giặc cứu nước

- Là người anh hùng mang trong mình sức mạnh

cộng đồng buổi đầu dựng nước

- Thể hiện lòng yêu nước khả năng và sức mạnh

quật khởi của dt ta trong cuộc đấu tranh chống

giặc ngoại xâm LS nào?

* Cơ sở lịch sử của truyện:

Cuộc chiến tranh tự vệ ngày càng ác liệt đòi hỏi

phải huy động sức mạnh của cả cộng đồng

- Tre Đằng Ngà, làng Cháy

Trang 36

- Số lượng và kiểu loại vũ khí của người Việt cổ

tăng lên từ giai đoạn Phùng Nguyên đến Đông

Sơn

- Vừa làm tăng tính hình tượng, vừa giữ được

những nét kỳ

- Trong VHVN nói chung VHDG nói riêng đây là

hình tượng người anh hùng đánh giặc đầu tiên tiêu

biểu cho lòng yêu nước của nhân dân

Hoạt động 3: Tổng kết

* Mục tiêu: Giúp HS nắm được Nd, nt của vb

động chung,

của HS

? Khái quát nd ,nt của văn bản

2 HS thực hiện nhiệm vụ

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Chi tiết tưởng tượng kỳ ảogắn liền với các phong tục,địa danh, di tích lịch sử

2 Nội dung

- Ca ngợi truyền thống đánhgiặc cứu nước và sức mạnhtiềm tàng khổng lồ của dt

- Thể hiện ước mơ của nhândân ta thời loạn, luôn mong

có 1 sức mạnh thần kỳ chốnggiặc ngoại xâm

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

* Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về phần 1 của vb

để làm bài tập

* Nhiệm vụ: HS viết đv

Viết một đv trình bày cảm nhận của em về hình

Trang 37

dụng vào cuộc sống thực tiễn.

* Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đã học về văn

bản để trả lời câu hỏi của GV

1) Truyền thuyết TG kết thúc với hình ảnh Gióng

cùng ngựa bay về trời Kịch bản phim Ông Gióng(Tô Hoài) kết thúc với hình ảnh: tráng sĩ Gióngcùng ngựa sắt thu nhỏ dần thành em bé cưỡi trâutrở về trên đường làng mát rượi bóng tre

? Em hãy so sánh và nêu nhận xét về hai cách kết thúc ấy?

2) Tại sao hội thi thể thao trong nhà trường lại mang tên "Hội khoẻ Phù Đổng"

- Hình ảnh Gióng bay về trời phù hợp với sự ra đờithần kì của nhân vật: Gióng là thần được trời cửxuống giúp vua Hùng đuổi giặc, đuổi giặc xongGióng lại bay về trời

- Hình ảnh gióng trong phần kết thúc của bộ phimcủa Tô Hoài nêu bật ý nghĩa tượng trưng của nhânvật: Khi đất nước có giặc" mỗi chú bé đều nằm mơngựa sắt" đều nằm mơ thành Phù Đổng " vụt lớnlên đánh đuổi giặc Ân" (Tố Hữu) khi đất nướcthanh bình, các em vẫn là những em bé trăn trâuhiền lành, hồn nhiên " Súng gươm vứt bỏ lại hiềnnhư xưa"

- Đây là hội thao dành cho lứa tuổi thiếu nhi (lứatuổi Gióng) mục đích của cuộc thi là khoẻ để họctập tốt, lao động tốt góp phần vào sự nghiệp bảo vệ

và XD đất nước

* Một ví dụ Trong LS ta có ghi truyện vị anh hùngdân tộc là Thánh Gióng đã dùng gốc tre đuổi giặc

Ân Trong những ngày đầu kháng chiến, Đảng ta

đã lãnh đạo hàng nghìn, vạn anh hùng noi gương Thánh Gióng dùng gậy tầm vông đấu tranh với thực dân Pháp

Trang 38

1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: Cho biết

Hội Gióng hàng năm được tổ chức ở đâu? Vào

thời gian nào? Múc đích?

- 2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

- Tổ chức ở đền Phù Đổng( xã Phù Đổng, huyện

Gia Lâm,Hà Nội), từ 6-12/4 âm lịch MĐ: Tưởng

nhớ người ah TG, nâng cao ý thức cộng đồng về

chiến công của người ah vì dt…

3 / Thái độ.

- Có ý thức sử dụng từ mượn một cách hợp lí

A Hoạt động khởi

động

Đàm thoại, nêu và giải quyết vấn đề

B Hoạt động hình - Thuyết trình, vấn đáp - Kĩ thuật đặt câu hỏi

Trang 39

Hãy liệt kê một số từ ngữ mà các em biết không

phải là từ ngữ thuần Việt ?

- Học sinh:Nghe câu hỏi và trả lời

- Dự kiến sản phẩm: Internet, facebook, zalo,

chat…

GV: Tiếng Việt của chúng ta vô cùng phong phú

ngoài những từ thuần Việt, ông cha ta còn mượn

một số từ của nước ngoài để làm giàu thêm ngôn

ngữ của ta Vậy từ mượn là những từ như thế nào?

Khi mượn ta phải tuân thủ những nguyên tắc gì?

Bài từ mựơn hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều

đó

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

B.1 Hoạt động 1: Tìm hiểu về từ thuần Việt và

Trang 40

* Mục tiêu:Giúp HS nắm đượctừ thuần Việt và từ

mượn, nguyên tắc mượn từ

* Phương thức thực hiện: hoạt động cá nhân, hoạt

Chú bé vùng dậy, vươn vai một cái bỗng biến

thành một tráng sĩ mình cao hơn trượng.

? VD trên thuộc văn bản nào? Nói về điều gì?

? Trong câu văn trên, các từ nào đọc lên em hiểu

nghĩa ngay còn các từ nào em chưa hiểu nghĩa của

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

->Giáo viên chốt kiến thức

? Từ nào em chưa hiểu nghĩa?

? Dựa vào chú thích bài “Thánh Gióng”, em hãy

giải thích các từ: trượng, tráng sĩ?

? Theo em, các từ này nguồn gốc từ đâu?

?Vì sao ta phải sử dụng từ mượn?

GV: Với những câu hỏi trên, yêu cầu các em thảo

luận nhóm lớn trong thời gian 5 phút

- Từ mượn: Là những từ vay mượn của tiếng nước ngoài để biểu thị những sự

Định dạng
Số trang	362
Dung lượng	2,82 MB