Tăng cường công tác quản lý thanh khoản tại ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín

thực tế hiện nay là việc quản lý thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt.. Nam vẫn còn một số tồn tại nhất định và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn.[r]

LỜI MỞ ĐẦU

Trong quá trình hoạt động kinh doanh, ngân hàng luôn phải đối mặt với rất nhiều rủi ro như: rủi ro tín dụng, rủi ro hối đoái, rủi ro lãi suất, rủi ro thanh khoản Mỗi loại rủi ro đều có sự ảnh hưởng khác nhau tới an toàn hoạt động của ngân hàng nhưng rủi ro thanh khoản là loại rủi ro đặc biệt nguy hiểm vì tác hại để lại của rủi ro thanh khoản khi xảy ra là rất nghiêm trọng Một ngân hàng khi để xảy ra rủi ro thanh khoản thì hoàn toàn có nguy cơ phá sản mặc dù tiềm năng của ngân hàng vẫn

là rất lớn

Để đảm bảo an toàn trong hoạt động, các ngân hàng đều có chiến lược cụ thể trong việc quản lý từng loại rủi ro, đặc biệt là rủi ro thanh khoản Tuy nhiên, một thực tế hiện nay là việc quản lý thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn còn một số tồn tại nhất định và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín cũng không phải ngoại lệ Cùng với những cam kết hội nhập trong lĩnh vực tài chính, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín sẽ phải nâng cao khả năng cạnh tranh bằng việc cải thiện khả năng quản trị ngân hàng Trong đó tăng cường quản lý thanh khoản là một yêu cầu mang tính cấp thiết

Nhằm góp phần đưa ra một số ý kiến về công tác quản lý thanh khoản cho Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín, học viên đã chọn đề tài

“Tăng cường công tác quản lý thanh khoản tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần

Sài Gòn Thương Tín” cho luận văn của mình

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, danh mục các từ viết tắt, danh mục bảng biểu, luận văn được chia làm 3 chương:

Chương l: Những vấn đề chung về quản lý thanh khoản của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng quản lý thanh khoản tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài

Gòn Thương Tín

Chương 3: Giải pháp tăng cường quản lý thanh khoản tại Ngân hàng Thương mại

Cổ phần Sài Gòn Thương Tín

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Khái quát về ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm ngân hàng thương mại

Ngân hàng là các tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là cấp tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế

1.1.2 Hoạt động của ngân hàng thương mại

Hoạt động nguồn vốn: ngoài vốn chủ sở hữu, vốn đi vay, vốn nhận ủy thác… thì chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nguồn vốn của ngân hàng thương mại là nguồn vốn huy động

Hoạt động sử dụng vốn: Trong hoạt động sử dụng vốn, cho vay là hoạt động tạo thu nhập chủ yếu cho ngân hàng

Hoạt động cung ứng dịch vụ: là việc ngân hàng thực hiện các dịch vụ theo sự

ủy thác của khách hàng

1.2 Thanh khoản của ngân hàng thương mại

1.2.1 Khái quát về thanh khoản của ngân hàng thương mại

Thanh khoản là khả năng ngân hàng đáp kịp thời và đầy đủ các nghĩa vụ tài chính phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh như chi trả tiền gửi, cho vay, thanh toán, và các giao dịch tài chính khác

1.2.2 Rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại

Rủi ro thanh khoản là tổn thất xảy ra cho ngân hàng khi nhu cầu thanh khoản thực tế vượt quá khả năng thanh khoản hiện có Rủi ro thanh khoản ở mức thấp khiến ngân hàng phải huy động hoặc vay mượn các nguồn tiền mới với chi phí đắt

đỏ, hoặc bán các tài sản hiện có với giá thấp (chịu thua lỗ) để đáp ứng nhu cầu thanh khoản sẽ làm giảm thu nhập ròng của ngân hàng; rủi ro thanh khoản ở mức cao hơn ngân hàng mất khả năng thanh toán và có thể dẫn đến phá sản Rủi ro thanh

khoản có thể đến từ hoạt động bên nguồn vốn hoặc bên tài sản hoặc từ hoạt động ngoại bảng của bảng cân đối kế toán của ngân hàng

1.2.3 Mối quan hệ giữa thanh khoản và sinh lời

Nếu ngân hàng giữ nhiều ngân quỹ (duy trì khả năng thanh khoản cao) thì lợi nhuận của ngân hàng sẽ giảm sút do khả năng sinh lời của việc giữ ngân quỹ thấp hơn so với các tài sản sinh lời Tuy nhiên, nếu ngân hàng chạy theo mức lợi nhuận thông qua việc đầu tư dài hạn, mở rộng tín dụng quá mức thì khi có nhu cầu thanh khoản cấp bách ngân hàng sẽ phải huy động vốn với mức chi phí cao hơn so với điều kiện bình thường và làm cho lợi nhuận của ngân hàng cũng bị giảm sút

1.3 Quản lý thanh khoản trong ngân hàng thương mại

1.3.1 Khái niệm quản lý thanh khoản trong ngân hàng thương mại

Quản lý thanh khoản của ngân hàng là quá trình tác động liên tục có tổ chức,

có mục đích của các nhà quản trị ngân hàng lên cung và cầu thanh khoản nhằm đạt được các mục tiêu an toàn thanh khoản và mục tiêu lợi nhuận của mỗi ngân hàng thương mại trong những thời kỳ cụ thể

1.3.2 Vai trò và mục tiêu của quản lý thanh khoản trong ngân hàng thương mại

Ngân hàng muốn hoạt động an toàn và sinh lợi cao trước hết phải duy trì được an toàn thanh khoản Vì vậy một trong những mục tiêu quan trọng và xuyên suốt hoạt động của ngân hàng là việc duy trì an toàn thanh khoản, tức là việc đáp ứng kịp thời nhu cầu thanh khoản

Mục tiêu quản lý thanh khoản của ngân hàng bao gồm hai nội dung: (i) đảm bảo khả năng chi trả kịp thời của ngân hàng với chi phí hợp lý, đảm bảo an toàn trong hoạt động; (ii) dự đoán các nguy cơ rủi ro thanh khoản và tổn thất có thể xảy

ra để thực hiện chủ động ứng phó thông qua các công cụ, các quá trình nhận biết, ước tính, theo dõi và kiểm soát rủi ro theo đúng các chuẩn mực quốc tế về quản lý thanh khoản

1.3.3 Các chỉ tiêu đo lường khả năng thanh khoản của ngân hàng thương mại

Các chỉ tiêu đánh giá khả năng thanh khoản được tính toán bằng cách so sánh khả năng chi trả (tài sản có tính thanh khoản cao) với nghĩa vụ chi trả hay với tổng tài sản hoặc dư nợ của ngân hàng thương mại: các tỷ lệ này càng cao khả năng thanh khoản của ngân hàng càng cao

1.3.4 Nội dung quản lý thanh khoản của ngân hàng thương mại

Xây dựng và lựa chọn chiến lược quản lý thanh khoản: Việc xây dựng chiến

lược quản lý thanh khoản phù hợp với quy mô và tình hình hoạt động là nhân tố quyết định đến sự thành công trong quản lý thanh khoản của ngân hàng Tùy vào điều kiện cụ thể, các ngân hàng có thể lựa chọn một trong các chiến lược quản lý thanh khoản khác nhau

Lựa chọn phương pháp quản lý thanh khoản: Tùy vào quy mô hoạt động,

mức độ phát triển của công nghệ và định hướng kinh doanh, mỗi ngân hàng sẽ lựa chon một phương pháp quản lý thanh khoản phù hợp

Xác định cung thanh khoản: Cung thanh khoản có thể phát sinh từ tài sản, từ

nguồn vốn hoặc từ khoản mục ngoại bảng

Xác định cầu thanh khoản: Tương tự cung thanh khoản, cầu thanh khoản có

thể phát sinh từ tài sản, từ nguồn vốn hoặc từ khoản mục ngoại bảng

Xử lý trạng thái thanh khoản: Tùy vào trạng thái thanh khoản mà ngân hàng

sẽ tiến hành xử lý trạng thái thanh khoản cho phù hợp Ngân hàng có thể xử lý thặng dư thanh khoản hoặc xử lý thâm hụt thanh khoản

1.3.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thanh khoản của ngân hàng thương mại

Các nhân tố chủ quan bao gồm: (i)Chiến lược kinh doanh của ngân hàng;

(ii)Quá trình trung gian hóa kỳ hạn (maturity intermediation) tại ngân hàng; (iii)Khả năng tham gia các thị trường tiền tệ; (iv)Chất lượng của nhân sự tham gia điều hành thanh khoản; (v)Uy tín của ngân hàng trên thị trường; (vi)Chiến lược quản lý rủi ro thanh khoản không phù hợp

Các nhân tố khách quan bao gồm: (i)Chính sách tiền tệ của ngân hàng trung

ương; (ii)Năng lực dự báo của các cơ quan hữu quan; (iii)Các yếu tố liên quan đến tâm lý khách hàng

1.4 Kinh nghiệm quốc tế liên quan đến quản lý thanh khoản

1.4.1 Hiệp ước Basel

1.4.2 Một số trường hợp rủi ro thanh khoản

Sự sụp đổ của Northern Rock

Rủi ro thanh khoản ở các NHTM Argentina năm 2001

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƯƠNG TÍN

2.1 Khái quát về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) chính

thức đi vào hoạt động ngày 21/12/1991 Đến tháng 6 năm 2010 Sacombank đã phát triển như sau:

Vốn điều lệ đạt 9.179 tỷ đồng

Mạng lưới hoạt động rộng khắp từ Bắc vào Nam với hơn 350 Chi nhánh và Phòng giao dịch Ngoài ra, Sacombank còn là ngân hàng thương mại đầu tiên của Việt Nam mở chi nhánh tại Lào và Campuchia

Số lượng nhân viên đến thời điểm hiện nay đạt hơn 8.000 nhân viên

Hệ thống đại lý rộng khắp với 6.180 đại lý tại 289 ngân hàng của 80 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới

2.2 Thực trạng công tác quản lý thanh khoản tại Sacombank

2.2.1 Khái quát công tác tổ chức quản lý thanh khoản tại Sacombank

Phương pháp tổ chức quản lý thanh khoản: Sacombank dựa trên cơ sở dữ liệu quá khứ và định hướng hoạt động, xem xét và tính toán chính xác nhu cầu thanh khoản ở từng thời điểm để thực hiện dự trữ hợp lý, nhằm hạn chế lãng phí

vốn, giảm lợi nhuận hoạt động; xây dựng danh mục đầu tư hợp lý với tỷ trọng đầu

tư vào các loại chứng khoán, giấy tờ có giá, các loại tài sản, có khả năng chuyển đổi nhanh sang tiền mặt với chi phí thấp

2.2.2 Quy trình quản lý thanh khoản tại Sacombank

Công tác quản lý thanh khoản tại Sacombank được thực hiện kết hợp giữa quản lý tại Hội sở và quản lý tại chi nhánh Trong điều kiện bình thường và trong điều kiện khủng hoảng thì trách nhiệm quản lý đều được phân định cụ thể

2.2.3 Kết quả thực hiện quản lý thanh khoản tại Sacombank

Tình hình thực hiện các chỉ số thanh khoản: Các chỉ số thanh khoản của Sacombank tại các thời điểm đều đảm bảo tuân thủ đúng quy định của các cơ quan quản lý cũng như các quy định nội bộ Tuy nhiên, rủi ro tiềm ẩn trong thanh khoản của Sacombank là cơ cấu nguồn vốn chưa hợp lý, tăng trưởng huy động vốn chưa tính đến chất lượng, chứng khoán đầu tư có khả năng thanh khoản thấp, độ lệch kỳ hạn lớn và kéo dài qua nhiều kỳ kế toán… Kết quả là lãng phí trong dự trữ tài sản

dự trữ nhưng lại “tích lũy rủi ro thanh khoản” cho chính mình

2.3 Đánh giá thực trạng công tác quản lý thanh khoản tại Sacombank

2.3.1 Những thuận lợi và thành tựu đạt được liên quan đến công tác quản

lý thanh khoản

Sự hỗ trợ của Ủy ban ALCO

Chuyển đổi và nâng cấp thành công chương trình T24 trong toàn hệ thống

Mở rộng hệ thống mạng lưới chi nhánh rộng trên toàn quốc

Uy tín của ngân hàng được nâng cao

2.3.2 Những khó khăn và hạn chế trong công tác quản lý thanh khoản

Công tác quản lý thanh khoản vẫn chưa theo hướng hiện đại, chưa phù hợp theo thông lệ quốc tế và đã bộc lộ nhiều hạn chế

Sự phối hợp trong triển khai thực hiện quản lý thanh khoản còn chưa nhịp nhàng, chưa phát huy được sức mạnh tổng thể của hệ thống

Công tác nghiên cứu phát triển sản phẩm hỗ trợ chưa có trọng tâm và chưa thực sự hiệu quả

Chất lượng nguồn nhân lực chưa cao

Hệ thống công nghệ thông tin, thông tin quản lý chưa đồng bộ

2.3.3 Đánh giá nguyên nhân ảnh hưởng đến công tác quản lý thanh khoản tại Sacombank

Nguyên nhân chủ quan gồm có: (i)Công tác đào tạo, sử dụng và đãi ngộ

nguồn nhân lực còn hạn chế; (ii)Công tác dự báo về tình hình kinh tễ vĩ mô, xu thế thị trường, biến động của đồng tiền chưa được quan tâm; (iii)Cơ sở vật chất, máy móc trang thiết bị vẫn chưa đồng bộ

Nguyên nhân khách quan gồm có: (i)Đặc trưng của nền kinh tế chuyển đổi;

(ii)Môi trường pháp lý cho hoạt động ngân hàng nói chung và quản lý thanh khoản nói riêng chưa đầy đủ, đồng bộ; (iii)Chính sách tiền tệ thiếu nhất quán và có quá nhiều mục tiêu; (iv)Sự thiếu minh bạch hóa, công khai hóa thông tin; (v)Thị trường tài chính chưa phát triển

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƯƠNG TÍN

3.l Định hướng phát triển của Sacombank

Định hướng phát triển của Sacombank là phấn đấu trở thành Ngân hàng bán

lẻ hiện đại và đa năng hàng đầu Việt Nam và khu vực Đông Dương

3.2 Mục tiêu trong từng lĩnh vực kinh doanh

Sacombank xác định các mục tiêu cho từng lĩnh vực kinh doanh trong những năm tới trong cả 3 lĩnh vực: Huy động vốn, sử dụng vốn và cung ứng dịch vụ

3.3 Giải pháp tăng cường công tác quản lý thanh khoản

3.3.1 Hoàn thiện phương pháp quản lý thanh khoản phù hợp chuẩn mực quốc tế

Ngân hàng cần theo hướng chú ý nhiều hơn tới phương pháp quản lý trạng thái thanh khoản nhằm vào mục đích: (i)Tạo ra sự cảnh báo đối với ngân hàng từ cơ cấu nguồn vốn và khả năng xử lý các vấn đề thanh khoản từ ngắn hạn đến dài hạn;

(ii)Cho phép đo lường và quản lý thanh khoản một cách hiệu quả hơn; (iii)Cung cấp một phương tiện tốt hơn trong việc đánh giá trạng thái thanh khoản hiện tại và tương lai của ngân hàng

3.3.2 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý thanh khoản

Sacombank cần tập trung cho công tác đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu hội nhập, cần phải xây dựng hệ thống đánh giá mức độ hoàn thành công việc chức danh

3.3.3 Hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin

Trong thời gian tới, Sacombank cần tập trung vào hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin đảm bảo các yêu cầu: chuẩn hoá hệ thống báo cáo tại hội sở chính và các chi nhánh; tập trung xem xét, phê duyệt các đề án trang bị kỹ thuật cần thiết để thực hiện kết nối các Modul nghiệp vụ mới với hệ thống hiện hành

3.3.4 Tăng vốn chủ sở hữu nhằm tăng năng lực tài chính

Việc tăng quy mô vốn tự có sẽ là điều kiện để ngân hàng tăng cường quản lý thanh khoản Bên cạnh đó, tăng vốn tự có còn là điều kiện để tăng hệ số an toàn vốn (hệ số CAR) nhằm đáp ứng theo chuẩn mực quốc tế và yêu cầu của Thông tư 13 và thông tư 19

3.3.5 Giải pháp về nguồn vốn

Việc đa dạng hoá các cách thức huy động vốn, kỳ hạn và đối tượng huy động vốn sẽ đem lại sự chủ động trong việc sử dụng nguồn, không bị phụ thuộc sâu vào một nhóm khách hàng hay một loại kỳ hạn nào Điều này sẽ làm giảm khả năng rủi

ro thanh khoản có thể xảy ra khi có sự biến động tiền gửi của một nhóm khách hàng hay của kỳ hạn nào

3.3.6 Tăng cường khả năng huy động vốn qua thị trường tiền tệ

Sacombank phải tăng cường khả năng tham gia thị trường tiền tệ để có thể đảm bảo nguồn cung thanh khoản của ngân hàng nhanh chóng với chi phí tương đối hợp lý trong trường hợp phát sinh nhu cầu thanh khoản phát sinh đột xuất, đặc biệt

là nguồn vay từ hạn mức được ngân hàng nhà nước cấp

3.3.7 Tiếp tục xây dựng và nâng cao uy tín của ngân hàng

Việc tạo lòng tin của công chúng vào ngân hàng phải được thực hiện đồng bộ

và chuyên nghiệp, có chiến lược quảng bá thương hiệu cả trong ngắn hạn và dài hạn, tránh để rò rỉ các thông tin chưa được xác thực có thể ảnh hưởng đến uy tín của ngân hàng, thực hiện các chiến dịch PR kịp thời mỗi khi nhận thấy có khả năng có biến động trong hành vi thông thường của khách hàng

3.3.8 Hoàn thiện mô hình tái cấu trúc

Việc đổi mới mô hình tổ chức nhằm cơ cấu lại các ban phòng tại Hội sở chính nhằm đáp ứng được việc chuyển đổi, tăng cường công tác quản lý thanh khoản theo mô hình ngân hàng hiện đại Đây là công việc đòi hỏi sự phối hợp tốt giữa các đơn vị vì các quyết định quản lý có liên quan đến việc ra các chính sách của nhiều ban, phòng tại Hội sở chính

3.3.9 Tăng cường quản lý rủi ro

Công tác kiểm toán nội bộ là một hoạt động rất quan trọng của ngân hàng vì

nó đảm bảo việc kiểm tra chấp hành đúng quy định tất cả các nghiệp vụ ngân hàng Mặc dù có nhiều văn bản quy định về nhiệm vụ hoạt động và nhiệm vụ của công tác này nhưng vai trò của nó vẫn chưa được đánh giá đúng mức

3.3.10 Áp dụng phương pháp điều hòa vốn nội bộ mới

Sacombank phải nhanh chóng áp dụng phương pháp điều hòa vốn tiên tiến hơn, an toàn cho điều hành thanh khoản hơn, gần với chuẩn mực quốc tế hơn

3.3 Kiến nghị đối với Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước

3.3.1 Về phía chính phủ

Ổn định môi trường kinh tế vĩ mô: (i)Kiểm soát và khắc phục nhanh những

yếu tố tiềm ẩn có thể gây mất ổn định kinh tế vĩ mô, bình ổn giá cả của các mặt hàng; (ii) theo dõi và điều hành chặt chẽ cán cân thanh toán tổng thể, cân đối tiền hàng, kiểm soát và hạn chế nhập siêu, bội chi ngân sách; (iii)Điều hành chính sách tiền tệ một cách linh hoạt, chủ động

Một ngân hàng trung ương độc lập và đủ mạnh: Phải nâng cao vị thế và tính

độc lập của ngân hàng nhà nước với Chính phủ Có như vậy ngân hàng nhà nước

mới có thể đưa ra các quyết định điều hành chính sách tiền tệ một cách nhanh chóng, nhằm tác động đến nền kinh tế một cách kịp thời và mang lại hiệu quả cao

Hoàn thiện hệ thống luật pháp đáp ứng yêu cầu hội nhập

3.3.2 Về phía Ngân hàng Nhà nước

Hoàn thiện hành lang pháp lý: Ngân hàng nhà nước cần ban hành một quy

chế về quản lý rủi ro thanh khoản nhằm hướng dẫn cho các ngân hàng thương mại tuân thủ theo các chuẩn mực quốc tế trong quá trình hoạt động trên cơ sở hoàn thiện các quy định hiện hành về các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng

Thực thi chính sách tiền tệ linh hoạt và vừa đủ: việc kết hợp các công cụ

trong chính sách tiền tệ; giữa chính sách tiền tệ thuộc điều tiết của ngân hàng nhà nước và chính sách tài khoá trong vòng kiểm soát của Bộ tài chính đôi lúc còn trái chiều, chưa đồng bộ Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước đôi khi còn quá tham vọng, theo đuổi nhiều mục tiêu, làm giảm hiệu quả tác động của chính sách này đối với nền kinh tế; tạo ra sự mâu thuẫn không đáng có trong việc phát đi tín

hiệu cho thị trường

Tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giám sát từ xa hoạt động của các ngân hàng thương mại

Đẩy mạnh hoạt động của thị trường phái sinh: Ngân hàng nhà nước cần có

các văn bản pháp quy, hướng dẫn nhằm đưa thị trường này nhanh chóng đi vào hoạt động và phát triển, có như vậy các ngân hàng thương mại mới có điều kiện tham gia vào thị trường này để phòng ngừa rủi ro cho mình và góp phần thúc đẩy các công cụ này phát triển thông qua việc cung cấp dịch vụ cho khách hàng