Tăng cường công tác kiểm tra của UBND Quận Đống Đa, thành phố Hà nội đối với hoạt động thương mại

Tác giả tiếp tục đi sâu phân tích thực trạng công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa đối với hoạt động thương mại trên địa bàn gồm: số lần kiểm tra, số vụ vi phạm, tổng số tiền thu đượ[r]

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Trải qua 55 năm thành lập và phát triển, Quận Đống Đa đã trở thành một trong các quận huyện đóng góp cao nhất cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Hà Nội Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình giai đoạn 2011-2015 đạt 11,13%; Cơ cấu kinh tế phù hợp (60% là thương mại, dịch vụ, 40% còn lại là công nghiệp, xây dựng) Ngày 31/5/2016 vừa qua, Quận Đống Đa đã kỷ niệm 55 năm ngày thành lập, đón nhận Huân chương Lao động hạng nhất do Đảng và Nhà nước trao tặng

Cùng với sự phát triển kinh tế, ngành thương mại của quận Đống Đa cũng phát triển rất mạnh và đã đạt được những thành tựu đáng kể, đóng góp không nhỏ vào tăng trưởng kinh tế Hà Nội Với 60% cơ cấu kinh tế là ngành thương mại và dịch

vụ, nguồn thu ngân sách từ các hoạt động thương mại năm 2015 ước đạt hơn 3000

tỷ đồng, chỉ sau quận Hoàn Kiếm trong các quận huyện của Hà Nội Thương mại phát triển cả về lượng và chất như phương thức kinh doanh thương mại hiện đại; số lượng thương nhân phát triển mạnh, năng lực quản lý ngày càng được nâng cao; các trung tâm thương mại, siêu thị được xây dựng dần thay thế cho hình thức chợ buôn bán truyền thống Các trục giao thông đồng thời là tuyến phố tập trung giao thương buôn bán như Tôn Đức Thắng- Nguyễn Lương Bằng-Tây Sơn, Chùa Bộc – Thái Hà – Huỳnh Thúc Kháng, Khâm Thiên, Láng Hạ - Giảng Võ

Bên cạnh sự phát triển đáng ghi nhận trên, các hoạt động thương mại trên địa bàn ngày càng diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những bất ổn đối với thị trường, có nhiều ghi nhận các trường hợp vi phạm pháp luật Số lượng doanh nghiệp hoặc các hộ kinh doanh buôn bán thương mại vi phạm về giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh ngày càng tăng Các mặt hàng kinh doanh có điều kiện như thuốc lá, rượu còn chưa được kiểm soát tốt Việc kiểm tra, phát hiện và xử

lý vi phạm trong hoạt động thương mại của các cơ quan chức năng chưa được thường xuyên, kịp thời dẫn đến tình trạng buôn bán hàng lậu, hàng giả, trốn thuế có dấu hiệu gia tăng, hình thức và cách thức vi phạm ngày càng tinh vi, gây thất thu

cho ngân sách Một số hàng hóa bày bán kém chất lượng, nhãn mác hàng hóa không phù hợp với nội dung công bố sản phẩm, điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm còn chưa đảm bảo, ảnh hướng lớn đến sức khỏe của người tiêu dùng Tình trạng chợ cóc, chợ tạm, lấn chiếm lòng đường, hè phố để kinh doanh buôn bán diễn ra phổ biến, làm ảnh hưởng đến đời sống của người dân, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị của Quận

Nguyên nhân của tình trạng trên một phần do ý thức của người kinh doanh còn kém, hiểu biết về pháp luật còn hạn chế nhưng một phần khác đến từ công tác quản lý còn buông lỏng của chính quyền cơ sở (quận, phường) và các tổ chức, cá nhân liên quan (sở, lực lượng quản lý thị trường…), công tác kiểm tra còn có một số điểm chưa phù hợp như chưa coi trọng kiểm tra đột xuất, quy trình chưa đảm bảo theo quy định, công cụ kiểm tra còn sơ khai, chưa áp dụng các công cụ về công nghệ thông tin, dịch vụ trực tuyến, trình độ cán bộ kiểm tra còn hạn chế, việc cập nhật thông tin pháp luật còn chậm, chưa đáp đứng được yêu cầu…

Như vậy, vấn đề cấp thiết đặt ra đối với chính quyền quận Đống Đa là cần phải có phương hướng và giải pháp đồng bộ, hiệu quả nhằm hoàn thiện các nội dung về QLNN đối với hoạt động thương mại trên địa bàn trong đó nội dung tăng cường công tác kiểm tra các hoạt động thương mại Mục đích của việc trên nhằm đảm bảo các hoạt động thương mại diễn ra một cách bình thường, thông suốt; các đối tượng tham gia hoạt động thương mại đúng pháp luật, thuận lợi, đảm bảo môi trường kinh doanh cạnh tranh lành mạnh, minh bạch; việc buôn bán mặt hàng đảm bảo chất lượng, vệ sinh môi trường theo nguyên tắc bảo vệ người tiêu dùng; sắp xếp

và xóa bỏ chợ cóc, chợ tạm, các cửa hàng kinh doanh không phép, sai phép, lấn chiếm vỉa hè

Xuất phát từ lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Tăng cường công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa, thành phố Hà Nội đối với hoạt động thương mại”

để làm luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý nhà nước về thương mại Tác giả hi vọng đối với công trình khoa học nhỏ này, thông qua một số kiến nghị, đề xuất mang tính khoa học, việc tăng cường công tác kiểm tra của UBND Quận Đống Đa

ngày càng phát huy hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần thúc đẩy thương mại phát triển trên địa bàn, đảm bảo môi trường kinh doanh ổn định, cạnh tranh lành mạnh

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định cơ sở lý luận, phân tích đánh giá thực trạng của công tác kiểm tra của chính quyền quận Đống Đa đối với các hoạt động thương mại, chỉ ra nguyên nhân, điểm mạnh, điểm yếu và cuối cùng là đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa thành phố Hà Nội đối với hoạt động thương mại trên địa bàn, trước mắt là giai đoạn kinh tế 2016-2020

Về đối tượng nghiên cứu, luận văn tập trung nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác kiểm tra các hoạt động thương mại của UBND và rộng hơn của chính quyền quận Đống Đa Tác giả thực hiện nghiên cứu tại UBND quận Đống Đa với các số liệu được thu thập trong giai đoạn 2011-2015 và đề xuất kiến nghị các giải pháp tăng cường công tác kiểm tra đến năm 2020

Ngoài ra, trong quá trình nghiên cứu, do hạn chế về về mặt dung lượng và thời gian nghiên cứu cùng với vấn đề hoạt động thương mại là vấn đề phức tạp, có phạm vi rộng liên quan đến nhiều chuyên ngành và cần thu thập nhiều số liệu thứ cấp và sơ cấp, nên luận văn giới hạn trong việc nghiên cứu công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa đối với các hoạt động thương mại hàng hóa trên địa bàn

Tác giả sử dụng phương pháp thu thập, tổng hợp tài liệu thứ cấp: Tài liệu được thu thập thông qua nghiên cứu các văn bản của Trung ương, các ban, bộ, ngành về thương mại và quản lý nhà nước về thương mại; các Chỉ thị, Nghị quyết, chương trình, đề án, báo cáo tổng kết kinh tế xã hội, báo cáo tình hình hoạt động thương mại của Thành phố và UBND quận Đống Đa để thực hiện luận văn Bên cạnh đó, hình thức phát bảng hỏi điều tra ý kiến đối với nhân dân và cán bộ tham gia trực tiếp công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa cũng được tác giả thực hiện

Luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1: Những lý luận cơ bản về công tác kiểm tra của UBND cấp quận đối

với hoạt động thương mại

Trong chương 1, tác giả tập trung xây dựng khái niệm kiểm tra hoạt động thương mại của UBND cấp quận; phân tích đặc điểm và vai trò của công tác kiểm tra trên, mục tiêu của công tác kiểm tra hoạt động thương mại của UBND cấp quận cũng như phân tích các hình thức kiểm tra Hiện nay, công tác kiểm tra các hoạt động thương mại của UBND quận chủ yếu có hai hình thức: Kiểm tra thường xuyên

và kiểm tra đột xuất Qua phân tích các hình thức thực hiện, tác giả đưa ra các ưu điểm, nhược điểm, các trường hợp nên áp dụng trong quá trình thực hiện kiểm tra

để đạt được hiệu quả cao nhất

Theo phân cấp quản lý, nội dung công tác kiểm tra các hoạt động thương mại của UBND quận gồm 5 nội dung chính được quy định tại Nghị định

185/2013/NĐ-CP của Chính phủ Để thực hiện các nội dung trên, UBND quận sử dụng 4 công cụ chính gồm pháp luật, kế hoạch, phương tiện kỹ thuật và hệ thống thông tin liên lạc Thông qua các công cụ trên, tác giả tập trung phân tích quy trình triển khai công tác kiểm tra cũng như đưa ra nhóm yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm tra các hoạt động thương mại của chính quyền cấp quận bao gồm: các yếu tố bên trong tác động như quan điểm, thái độ của lãnh đạo, trình độ quản lý, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức, hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước trong công tác kiểm tra; các yếu tố bên ngoài tác động như chính sách, pháp luật của nhà nước, quan điểm của lãnh đạo cấp trên cũng như phân cấp quản lý và nhóm các yếu tố thuộc về chủ thể kinh doanh như đặc điểm lịch sử, ý thức chấp hành pháp luật…

Chương 2: Thực trạng công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa đối với

hoạt động thương mại

Trong chương 2, tác giả nghiên cứu tổng quan về UBND quận Đống Đa và tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn rút ra nhận định chung về thương mại quận Đống Đa giai đoạn 2011 - 2015 như sau:

- Thương mại quận Đống Đa ngày càng khẳng định tầm quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội của quận Đống Đa nói riêng và thành phố Hà Nội

- Thị trường được mở rộng từng bước và ngày càng phát triển với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế Hàng hóa phong phú, đa dạng, đáp ứng nhu cầu của người dân

- Hệ thống trung tâm thương mại, siêu thị có tốc độ phát triển cao, dần đáp ứng nhu cầu mua sắm của người dân tại khu vực tập trung, hiện đại Mạng lưới chợ dân sinh từng bước được cải tạo, nâng cấp Số lượng các cửa hàng kinh doanh trên các tuyến phố chính ngày càng lớn, mặt hàng, có giá cả hợp lý, hình thức cửa hàng hiện đại, trang trí bắt mắt là lựa chọn phổ biến của người dân trong mua sắm và tiêu dùng

- Quản lý Nhà nước về hoạt động thương mại và thị trường có nhiều chuyển biến tích cực UBND quận Đống Đa đã thực hiện tương đối tốt công tác hướng dẫn chính sách pháp luật, quy hoạch, định hướng kế hoạch phát triển thương mại, cung cấp thông tin, xúc tiến thương mại, phối hợp với các ngành chức năng liên quan tăng cường kiểm tra kiểm soát thị trường, góp phần thiết lập trật tự kỷ cương trong kinh doanh thương mại

Bên cạnh đó, các hoạt động thương mại trên địa bàn cũng còn nhiều hạn chế như:” Phát triển thương mại còn nhỏ lẻ, chưa theo quy hoạch; thị trường hàng hóa

và số người kinh doanh buôn bán, dịch vụ tăng nhanh nhưng mang tính chất tự phát, phân tán, quy mô nhỏ; Phân bố mạng lưới chợ còn chưa đồng đều, vị trí chưa hợp

lý, cơ sở vật chất còn hạn chế, chưa đáp ứng nhu cầu mua sắm tiêu dùng của nhân dân, phát sinh tình trạng chợ cóc, chợ tạm gây cản trở giao thông, mất vệ sinh môi trường, ảnh hưởng mỹ quan đô thị; Tình trạng kinh doanh, lấn chiếm hè phố diễn ra phổ biến, dừng đỗ xe dưới lòng đường, vỉa hè để mua sắm hàng hóa còn tồn tại; Trình độ và năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ thương mại chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế Việc nắm bắt và xử lý thông tin thị trường không kịp thời làm hạn chế nhiều đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp

Tác giả tiếp tục đi sâu phân tích thực trạng công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa đối với hoạt động thương mại trên địa bàn gồm: số lần kiểm tra, số vụ vi phạm, tổng số tiền thu được, mối liên hệ giữa loại hình kiểm tra đối với việc phát hiện và xử lý các vi phạm hành chính liên quan đến hoạt động thương mại; phân tích các nội dung kiểm tra; bộ máy của chính quyền quận trong công tác kiểm tra bao gồm cơ cấu, mối quan hệ giữa các bộ phận, tình hình nhân lực của bộ phận

kiểm tra trực tiếp (đoàn kiểm tra, tổ kiểm tra); cách thức sử dụng các công cụ kiểm tra; thực trạng thực hiện quy trình kiểm tra theo kế hoạch và theo quy định của pháp luật…

Tác giả đánh giá kết quả chung thực trạng công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa đối với hoạt động thương mại gồm ưu điểm, nhược điểm thuộc 4 nhóm

vấn đề chính về

(1) Nội dung kiểm tra;

(2) Bộ máy kiểm tra;

(3) Hình thức và công cụ thực hiện kiểm tra;

(4) Quy trình kiểm tra

Mỗi một nhóm vấn đề trên tác giả đã đưa ra các ưu, nhược điểm khác nhau, phân tích từng yếu tố tác động đến mỗi nhóm Tác giả cũng tìm hiểu nguyên nhân của các tồn tại đối với 4 nhóm vấn đề chính trên Sau khi nghiên cứu, tác giả đưa ra các nguyên nhân chính như sau:

* Nguyên nhân khách quan

Thứ nhất, do các hành vi vi phạm liên quan đến lĩnh vực thương mại hàng

hóa những năm qua diễn biến ngày càng phức tạp với các thủ đoạn ngày càng tinh

vi Địa bàn quận rộng, dân số đông đã gây ra thách thức đối với việc thực hiện có hiệu quả công tác kiểm tra trên một số nội dung kiểm tra

Thứ hai, do ý thức đấu tranh phòng chống các vi phạm về hoạt động thương

mại hàng hóa trên địa bàn của người dân còn chưa tốt

Thứ ba, một số chế tài xử lý hành vi vi phạm hoạt động thương mại hàng hóa

còn khá nhẹ tay, chưa đủ sức răn đe để ngăn chăn hành vi vi phạm của các đối tượng và tiềm ẩn nguy cơ đối tượng tiếp tục tái diễn hành vi vi phạm

Thứ tư, kinh phí cho công tác kiểm tra còn khá hạn hẹp, dẫn đến việc ảnh

hưởng đến vấn đề đi lại và đặc biệt là chế độ đãi ngộ đối với cán bộ tham gia công tác kiểm tra

Thứ năm, công tác kiểm tra được thực hiện với sự tham gia của nhiều đơn vị

nhưng cơ chế phối hợp và hệ thống thông tin giữa các đơn vị được xây dựng chưa tốt

* Nguyên nhân chủ quan

Thứ nhất, động lực làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức chưa cao dẫn đến

việc thái độ làm việc của họ chưa được nhiệt tình Xảy ra thực trạng trên là do thực

tế đãi ngộ của cán bộ, công chức tham gia công tác kiểm tra còn thấp Bên cạnh đó, không ít cán bộ có ý thức trách nhiệm với công việc không tốt

Thứ hai, một số cán bộ, công chức thực hiện công tác kiểm tra chưa ý thức

được việc phải có thái độ đúng mực với nhân dân khi thực thi công vụ dẫn đến việc thể hiện thái độ hạch sách, nhũng nhiễu người dân

Thứ ba, hoạt động đào tạo, tập huấn chưa được chú trọng triển khai, dẫn đến

việc kỹ năng của một số cán bộ, công chức tham gia công tác kiểm tra còn yếu

Thứ tư, trong công tác lập kế hoạch, chưa có sự theo dõi, bám sát quá trình

kiểm tra để tiến hành tổng kết, phân tích, rút ra những kinh nghiệm để hoàn thiện công tác lập kế hoạch Điều đó dẫn đến một số vấn đề kế hoạch còn chưa bám sát với thực tế, gây khó khăn trong việc triển khai công tác kiểm tra

Thứ năm, đoàn kiểm tra khi lập biên bản vi phạm hành chính, chưa có sự giải

thích đủ cặn kẽ, kỹ càng khiến cho một số người dân chưa nhận ra vi phạm và chưa phục với việc xử phạt

Thứ sáu, UBND quận chưa đề cao vai trò của việc sử dụng phần mềm quản

lý hoạt động kiểm tra để lưu trữ kết quả kiểm tra Một trong những nguyên nhân cơ bản là do đặc thù của hoạt động lưu trữ kết quả công tác kiểm tra cũng có thể chỉ cần sử dụng hồ sơ giấy

Sau khi tìm hiểu được nguyên nhân của các hạn chế, tác giả chuyển sang

thực hiện Chương 3 về Một số giải pháp tăng cường công tác kiểm tra UBND quận

Đống Đa đối với hoạt động thương mại

Qua phân tích thực trạng như trên cũng như chỉ ra ưu điểm và các tồn tại cũng như nguyên nhân của các tồn tại, tác giả trình bày ở Chương 3 một số giải pháp tăng cường công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa đối với hoạt động thương mại Từng giải pháp được nêu ra đều dựa trên cơ sở phân tích, đáng giá, nhận định về sự cần thiết của việc thực hiện giải pháp và nhằm mục đích khắc phục

những hạn chế, bất cập trong công tác kiểm tra các hoạt động thương mại của chính quyền quận Đống Đa Đối với mỗi tồn tại, tác giả đều đưa ra ít nhất một giải pháp và điều kiện thực hiện, tính khả thi của các giải pháp trong đó có các giải pháp như hoàn thiện bộ máy kiểm tra hoạt động thương mại (nâng cao động lực làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức đến giáo dục ý thức, thái độ cư xử khi làm việc với người dân, đào tạo, tập huấn kỹ năng cho lực lượng kiểm tra) đến việc sử dụng và tính cơ động, khả năng chuyển biến giữa các loại hình kiểm tra (đột xuất, thường xuyên) để

sử dụng có hiệu quả; từ tăng cường chất lượng trong công tác lập kế hoạch kiểm tra đến sử dụng ứng dụng phần mềm trong quản lý công tác kiểm tra, nâng cao hiệu quả của công tác kiểm tra, hoàn thiện các quy trình kiểm tra

Tác giả cũng đưa ra các kiến nghị đối với Nhà nước, với UBND Thành phố

Hà Nội trong hoàn thiện một số chính sách, phân cấp quản lý, cơ cấu tổ chức bộ máy kiểm tra và đề nghị một số vấn đề với các cá nhân, doanh nghiệp hoạt động thương mại trên địa bàn Quận để nhằm tạo điều kiện cho công tác kiểm tra được thuận tiện, dễ dàng, hiệu quả trên cơ sở không làm tăng thủ tục hành chính, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp, người dân trong hoạt động kinh doanh của mình

Kết luận: Công tác kiểm tra đối với các hoạt động thương mại đang ngày càng có vai trò quan trọng trong sự phát triển của ngành thương mại nói riêng và sự phát triển của kinh tế - xã hội nói chung Tình hình vi phạm trong các hoạt động thương mại, đặc biệt là trong hoạt động thương mại hàng hóa thời gian qua khiến việc tăng cường công tác kiểm tra của UBND quận Đống Đa đối với hoạt động thương mại trở nên hết sức cấp thiết Là công chức đang công tác tại UBND quận Đống Đa, tác giả kiến nghị các cấp chính quyền quận Đống Đa có thể sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo, đặc biệt là các giải pháp do tác giả đề xuất nhằm hoàn thiện, tăng cường công tác kiểm tra hoạt động thương mại của đơn vị mình

Đó cũng chính là mong muốn của tác giả khi thực hiện nghiên cứu đề tài này