Tác động của giáo dục, đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình trên địa bàn thành phố Hà Nội

Vì vậy, trong nghiên cứu này, tác giả muốn bổ sung thêm những yếu tố đó, nhằm có một sự đánh giá chính xác nhất cho chủ đề tác động của giáo dục, đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình.[r]

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Tác giả nghiên cứu về đề tài “Tác động của giáo dục, đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình trên địa bàn thành phố Hà Nội” Luận văn của tác giả được chia làm 5 chương như sau:

Chương I Mở đầu Chương này sẽ giới thiệu các nội dung tổng quát của đề

tài, lý do lựa chọn đề tài, đặt vấn đề nghiên cứu, mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu cũng như giới thiệu về các phương pháp nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Chương II Tổng quan nghiên cứu tác động của giáo dục đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình Chương này sẽ giới thiệu về tổng quan nghiên cứu trong

nước và quốc tế liên quan tới vấn đề tác động của giáo dục đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình, hoặc các vấn đề như các yếu tố tác động đến thu nhập của hộ gia đình,… Tác giả sẽ tổng hợp lại các nghiên cứu cho người đọc có một cái nhìn tổng quan về vấn đề tác động của giáo dục, đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình Ở chương này, tác giả sẽ nêu ra những điều hạn chế của các nghiên cứu trước để có thể hoàn thiện hơn trong bài nghiên cứu của mình

Chương III Phương pháp nghiên cứu về đánh giá tác động của giáo dục đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình Ở chương này, tác giả đề xuất mô hình về các

yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình Mô hình này dựa trên cơ sở hàm thu nhập của Mincer (1974) và mô hình hàm thu nhập của Keshab Bhattarail và Tomasz Wisniewski (2012) Trên cơ sở dữ liệu thu nhập được tác giả sẽ nghiên cứu xem những nhân tố nào thực sự có ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình ở thành phố Hà Nội

Chương IV Kết quả thực nghiệm về tác động của giáo dục và đào tạo đến thu nhập Ở chương này, tác giả sẽ kiểm chứng định lượng nhằm đánh giá tác động

của giáo dục, đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình trên địa bàn thành phố Hà Nội

Chương V Kết luận và hàm ý chính sách Chương này sẽ tóm tắt lại những

kết quả quan trọng của đề tài, và đặc biệt là các kết quả của mô hình nghiên cứu Đồng thời, vận dụng những kết quả này vào các tình huống thực tế Từ đó có những kiến nghị chính sách cho các nhà hoạch định chính sách có thể tham khảo

và lấy làm cơ sở khoa học Đặc biệt, chương này còn đánh giá những điểm mới và những hạn chế của đề tài, từ đó sẽ mở ra các hướng nghiên cứu tiếp theo cho những tác giả nghiên cứu sau này

Mục đích của đề tài nghiên cứu là lý giải một số vấn đề liên quan đến thu nhập trong thời điểm hiện tại của hộ gia đình trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng, và Việt Nam nói chung, đặc biệt là vấn đề giáo dục, đào tạo Tác giả muốn tìm hiểu sự tác động của giáo dục, đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình trên địa bàn thành phố Hà Nội Để lý giải những thắc mắc đó, tác giả chạy mô hình hồi quy

đa biến, với biến phụ thuộc là biến thu nhập và biến số năm đi học là biến độc lập cùng với 1 số biến độc lập khác, mô hình này sẽ tìm ra mối tương quan thực sự giữa số năm đi học trong quá khứ và số thu nhập hiện tại của người dân Tìm ra được mối tương quan này tác giả đã có thể kết luận được thu nhập hiện tại có phụ thuộc vào số năm đi học trong quá khứ hay không Nếu kết luận được vấn đề này tác giả có thể đề xuất một số chính sách tác động vào giáo dục để cải thiện thu nhập của người dân trong tương lai

Phương pháp nghiên cứu của tác giả là Phương pháp thống kê mô tả và phương pháp sử dụng mô hình kinh tế lượng dựa trên cơ sở hàm thu nhập của Mincer (1974) Ông đã đưa ra hàm toán học để biểu thị mối quan hệ giữa số năm

đi học, kinh nghiệm làm việc với thu nhập của cá nhân

Mô hình thu nhập bỏ qua yếu tố thu nhập của Mincer được biểu thị như sau: Gọi: S: là số năm đi học ; Y0: là thu nhập hàng năm của người không có đi học ; Ys: là thu nhập hàng năm của người có đi học S năm; r: là lợi suất biên, tức tỷ lệ

phần trăm thu nhập tăng thêm một năm đi học, thì hàm thu nhập theo số năm đi học của Mincer là:

lnYs = lnY + r*S

Phương trình trên trình bày kết luận căn bản rằng, logarithm của thu nhập là hàm tỷ lệ thuận với số năm đi học S, và hệ số của S biểu thị tỷ lệ phần trăm gia tăng thu nhập khi tăng thêm một năm đi học chính là tỷ suất biên r Đây là hàm thu nhập thô sơ nhất

Theo hàm thu nhập của Mincer, ước lượng suất sinh lợi từ đi học ở Hoa Kỳ xấp xỉ 9%, tức là khi người lao động tăng thêm 1 năm đi học thì thu nhập sẽ tăng xấp xỉ 9% Một kết quả khác cho rằng, giá trị ước lượng của các nước phát triển (OECD) là 6,8%, hệ số ước lượng của các nước châu Á đang phát triển và châu

Mỹ Latin lần lượt là 9,6% và 12,4%

Như vậy với hàm thu nhập của Mincer cho chúng ta thấy được yếu tố vốn con người trong đó cơ bản là số năm đi học và số năm làm việc có ảnh hưởng tới thu nhập của người lao động

Keshab Bhattarail và Tomasz Wisniewski (2002) đã nghiên cứu các nhân tố tác động đến lương và cung lao động tại Vương quốc Anh Sử dụng bộ số liệu điều tra mức sống dân cư tại Vương quốc Anh để nghiên cứu các nhân tố tác động đến lương của Vương quốc Anh Keshab Bhattarail và Tomasz Wisniewski đã sử dụng

phương trình sau:

Logw1 = β0 + β1.Si + β2.Agei + β3.Agei^2 + β4.VCi + β5.Sexi + β6.E2Li +

β7.RGSCi + β7.Regioni + ɛi^w

Kết quả thực nghiệm cho thấy rằng, nếu người lao động tăng thêm 1 năm đi học thì thu nhập sẽ tăng thêm 4,166%

Các tác giả Sandy Baum, Jennifer Ma, Kathleen Payea trong nghiên cứu The Benefits of Higher Education for Individuals and Society không sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng mà đã sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính để

đưa ra được các kết quả cũng rất có giá trị về mặt khoa học Mỗi cá nhân đi học nhưng không có bằng kiếm được nhiều hơn so với những người lao động chỉ tốt nghiệp cấp ba là 14% một năm (đối với những người lao động toàn thời gian cả năm) Mỗi người lao động có bằng thạc sĩ kiếm được gấp đôi những người lao

động chỉ tốt nghiệp cấp ba khi cùng làm việc toàn thời gian

Một số những kết quả chính của các nghiên cứu tại Việt Nam liên quan tới vấn đề ảnh hưởng của các nhân tố tới thu nhập của hộ gia đình là như sau:

- Có rất nhiều nhân tố ảnh hưởng tới thu nhập của một hộ gia đình, nhưng các yếu tố tác động chủ yếu là khu vực sống và trình độ học vấn

- Nam giới và phụ nữ có khả năng kiếm tiền gần như tương đương nhau Mức thu nhập của hộ gia đình ít bị ảnh hưởng bởi yếu tố: nam giới hoặc nữ giới làm chủ hộ

- Tình trạng bất bình đẳng trong phân phối thu nhập ở nước ta vẫn còn, tình trạng phân hoá giàu, nghèo còn rõ rệt

- Thu nhập của hộ gia đình có sự khác biệt theo nông thôn, thành thị và theo khu vực địa lý

- Thu nhập của hộ gia đình hầu như không bị ảnh hưởng bởi số lượng hoạt động kinh tế

- Thu nhập của hộ gia đình có sự khác biệt theo thành phần dân tộc

- Đối với các nền kinh tế càng phát triển, thì trình độ học vấn, hay giáo dục đào tạo càng quan trọng, do đó, đối với các nền kinh tế này, giáo dục đào tạo là chìa khoá giúp mỗi người tìm được công việc phù hợp và có thu nhập cao hơn

Ưu điểm của những nghiên cứu trên là ngoài việc phân tích, đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố riêng biệt, các nghiên cứu còn còn phân tích một cách tổng hợp sự ảnh hưởng của các yếu tố đến thu nhập Có những đề tài đi sâu vào phân tích sự tăng thu nhập giữa những người được đào tạo nghề và những người không được đào tạo nghề, để có sự so sánh và đánh giá sự chênh lệch trong thu nhập do

tác động bởi yếu tố đào tạo mang lại, trong đó có những ngành nghề đào tao mang lại sự tăng thu nhập đáng kể, ngoài ra có những ngành đào tạo không mang lại hiệu quả, để từ đó có hướng điều chỉnh ngành nghề đào tạo phù hợp với nhu cầu lao động và điều kiện đặc thù của khu vực để mang lại hiệu quả đào tạo cao nhất Có những đề tài đi sâu vào các yếu tố ảnh hưởng tới thu nhập, có những đề tài tập trung vào phân tích giáo dục truyền thống ảnh hưởng như thế nào tới thu nhập,… Tuy nhiên, có một số vấn đề mà các nghiên cứu chưa chỉ ra, đó là tỷ lệ người phụ thuộc, quy mô học và khu vực sống của các hộ Các đề tài nghiên cứu ở Việt Nam chưa phân biệt rõ 2 loại giáo dục: giáo dục dạy nghề (vocational education)

và giáo dục truyền thống (universal education) Vì vậy, trong nghiên cứu này, tác giả muốn bổ sung thêm những yếu tố đó, nhằm có một sự đánh giá chính xác nhất cho chủ đề tác động của giáo dục, đào tạo đến thu nhập của hộ gia đình

Tác giả đã thành lập mô hình thực nghiệm như sau:

Logy = β0 + β1uni + β2voc + β3age + β4age^2 + β5reg + β6pro+ β7siz + β8dra

Trong đó:

Biến uni (universal education) biểu thị cho số năm đi học của chủ hộ theo bậc học giáo dục truyền thống Được tác giả tính toán từ dữ liệu trên cơ sở thông tin về

số lớp đã học hết và bằng cấp cao đạt được phổ thông, nghề nghiệp Nó bằng số lớp phổ thông cá nhân tham gia học cộng với số năm học đại học cao đẳng, thạc sĩ, tiến sĩ Lưu ý chỉ tính năm học lý thuyết, không tính các năm học nghề

Biến voc (vocational education) biểu thị cho số năm học nghề của chủ hộ

Biến age biểu thị cho kinh nghiệm làm việc

Biến age^2 là bình phương của biến kinh nghiệm làm việc, ở đây qua hàm thu nhập Mincer (1974) cho chúng ta thấy mối quan hệ giữa biến kinh nghiệm và thu nhập không tuyến tính mà có dạng đường cong, nên tác giả đưa ra mô hình như vậy

Biến reg (region) biểu thị cho khu vực ở của hộ gia đình Ở đây, biến này có thể nhận giá trị NT hoặc TT (Nông thôn hoặc thành thị)

Biến pro (profession) biểu thị cho lĩnh vực làm việc của chủ hộ Các biến giả thể hiện cho biến lĩnh vực làm việc đó là: làm công ăn lương (al), làm nông nghiệp (nn), hoặc tự làm cho bản thân (bt) Biến này đo lường sự khác biệt giữa các lĩnh vực công việc mà chủ hộ làm khác nhau

Biến siz (size) biểu thị cho quy mô hộ gia đình Được tính bằng số thành viên trong gia đình và sử dụng chung tiền của gia đình

Biến dra (dependency ratio) biểu thị cho tỷ lệ người phụ thuộc của gia đình Được tính bằng tỷ lệ giữa những người phụ thuộc và quy mô hộ gia đình Người phụ thuộc trong gia đình thường là dưới 15 tuổi và trên 60 tuổi đối với nam, trên

55 tuổi đối với nữ

Mô hình tác giả đưa ra đều dựa trên cơ sở hàm thu nhập của Mincer (1974) và

mô hình hàm thu nhập của Keshab Bhattarail và Tomasz Wisniewski (2012) Tác giả không cho biến giới tính vào mô hình chính bởi vì trong hầu hết tất cả các nghiên cứu trong và ngoài nước mà tác giả đã tham khảo thì các nghiên cứu đó đều cho kết luận rằng, biến giới tính không ảnh hưởng tới thu nhập của người lao động, dù chủ hộ hay người lao động là nam hay nữ, thì thu nhập của hộ gia đình hoặc người lao động vẫn không có sự chênh lệch quá lớn, ngoại trừ trong trường hợp lao động giản đơn cần nhiều sức lao động thì lao động là nam chiếm ưu thế hơn, thu nhập của lao động nam sẽ cao hơn do thể lực của người lao động nam tốt hơn thể lực của người lao động nữ

Bằng mô hình trên và trên cơ sở dữ liệu thu nhập được tác giả sẽ nghiên cứu xem những nhân tố nào thực sự có ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình ở thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2012 - 2014

Trước khi đi vào kết quả chính thức, tác giả đã nêu ra một số các đặc điểm đặc trưng của Hà Nội là địa phương được nghiên cứu trong bài, các yếu tố: giáo

dục đào tạo và nguồn nhân lực của Hà Nội Sau đây tác giả sẽ trình bày các kết quả thực nghiệm:

Năm 2012: với mức ý nghĩa 5% các biến sau đây không có ý nghĩa thống kê: voc, age, age2, siz, dra Với mức ý nghĩa 10% các biến không có ý nghĩa thống kê

là voc, age, age2, siz

Về chuẩn đoán lỗi mô hình, ở năm 2012, chỉ số vif của hầu hết các biến đều nhỏ hơn 10, chỉ có của hai biến: age và age2 lớn hơn 10 Ngoài ra, chỉ số vif trung bình là nhỏ hơn 10, vậy ta có thể kết luận rằng, hiện tượng đa cộng tuyến trong mô hình không nghiêm trọng Do Prob = 0.3570 > 5% nên mô hình KHÔNG có hiện tượng phương sai sai số thay đổi Mô hình không bỏ sót biến phi tuyến

Dựa vào các chuẩn đoán lỗi bên trên, ta có thể khẳng định, các kiểm định đều đảm bảo mô hình có kết quả ước lượng vững

Đối với năm 2014, hầu hết các biến đều có ý nghĩa thống kê ở mức ý nghĩa 5%, trừ 2 biến: age và age2

Về chuẩn đoán lỗi mô hình, chỉ số vif của hầu hết các biến đều nhỏ hơn 10, chỉ có của hai biến: age và age2 lớn hơn 10 Ngoài ra, chỉ số vif trung bình là nhỏ hơn 10, vậy ta có thể kết luận rằng, hiện tượng đa cộng tuyến trong mô hình không nghiêm trọng Do Prob = 0.0189 <5% nên mô hình có hiện tượng phương sai sai số thay đổi Ta khắc phục bằng lệnh Robust Mô hình không bỏ sót biến phi tuyến Dựa vào các chuẩn đoán lỗi bên trên, ta có thể khẳng định, các kiểm định đều đảm bảo mô hình có kết quả ước lượng vững

Theo kết quả hồi quy mô hình rút gọn thì Log thu nhập phụ thuộc vào số năm

đi học nghề, số năm đi học theo giáo dục truyền thống, theo khu vực sống, theo ngành nghề làm việc, theo kích thước hộ và theo tỷ lệ số người phụ thuộc trong hộ Kết quả hồi quy cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa trình độ học vấn và thu nhập của người lao động Bến cạnh đó muốn có thu nhập cao người lao động phải tham gia vào những ngành mà tạo ra giá trị gia tăng cao Khi Việt Nam nói chung,

Hà Nội nói riêng gia nhập kinh tế quốc tế, thị trường thế giới sẽ tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ Hiện nay mô hình tăng trưởng của các nước chủ yếu là các khu vực thành thị Kết quả hồi quy cũng cho thấy rằng, giáo dục nghề đang không được có được kết quả như mong muốn mặc dù nhà nước cũng đã và đang đầu tư nhiều tiền của vào giáo dục nghề nghiệp Ngoài ra, giáo dục truyền thống ở Hà Nội từ cấp mầm non đến các cấp cao hơn cũng đang gặp phải một số vấn đề không mong muốn Đặc biệt, kết quả mô hình cho thấy, kỹ năng, kinh nghiệm làm việc của người lao động cũng có ảnh hưởng tới thu nhập của hộ gia đình cũng như bản thân người lao động Vì vậy, trong phần Hàm ý chính sách này, tác giả sẽ chia làm 3 phần nhỏ: Giáo dục nghề, giáo dục truyền thống và kỹ năng, kinh nghiệm cho người lao động

Trên cơ sở số liệu của cuộc điều tra mức sống dân cư do tổng cục thống kê cung cấp, tác giả đã xác định được những nhân tố tác động đến thu nhập hộ gia đình ở thành phố Hà Nội đó là số năm đi học nghề, số năm đi học theo giáo dục truyền thống, theo khu vực sống, theo ngành nghề làm việc, theo kích thước hộ và theo tỷ lệ số người phụ thuộc trong hộ

Mô hình hoàn toàn phù hợp với hàm thu nhập của Mincer (1974) và những kết quả nghiên cứu của các tác giả khác

Tuy nhiên do khó khăn trong quá trình thu thập giữ liệu, một số biến đã bị tác giả bỏ qua như khả năng bẩm sinh, chỉ số IQ, chỉ số EQ, trình độ tiếng Anh, loại trường tốt nghiệp của người được thu thập số liệu Bên cạnh đó đề tài cũng mới chỉ nghiên cứu những nhân tố trên cơ sở lý thuyết chứ chưa đưa được các nhân tố mới vào mô hình như kỹ năng làm việc nhóm, môi trường làm việc và sự tương tác lẫn nhau giữa các cá nhân có tác động đến một cá nhân khác sẵn sàng chấp nhận một mức lương thấp hơn trong một môi trường làm việc thân thiện, thoải mái và tình cảm hay không

Một hạn chế nữa là tác giả chỉ nghiên cứu trong một khu vực, nếu có thẻ mở rộng ra thì kết quả có thể chính xác hơn

Tác giả chỉ mới đưa ra được xu hướng tác động của biến kinh nghiệm lên thu nhập là tăng đến một mức nào đó sẽ suy giảm, tuy nhiên chưa nghiên cứu được tăng đến mức nào thì sẽ giảm để các doanh nghiệp có cơ hội lựa chọn những người phù hợp để tối đa hóa lợi ích của mình

Những hạn chế đó là hướng hoàn thiện của các nghiên cứu tiếp theo