Do đó quá trình hoàn thiện quản lý Nhà nước về quy hoạch sử dụng đất trồng lúa trên địa bàn huyện Tiền Hải là nội dung rất phức tạp, khó khăn đòi hỏi phải nghiên cứu một cách công p[r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG
TÓM TẮT LUẬN VĂN i PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐẤT TRỒNG LÚA Error! Bookmark not defined 1.1 Một số khái niệm Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm và vai trò của ĐNN, đất trồng lúaError! Bookmark not defined 1.2 Nội dung QL đất trồng lúa Error! Bookmark not defined 1.2.1 QH và bố trí sử dụng đất trồng lúa Error! Bookmark not defined 1.2.2 QL quỹ đất và biến động đất trồng lúa Error! Bookmark not defined 1.2.3 QL mục đích sử dụng đất trồng lúa Error! Bookmark not defined.
1.2.4 Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụngđất trồng lúa và đăng ký đất trồng
lúa Error! Bookmark not defined.
1.2.5 Giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm các quy định của luật pháp về QL sử dụng
đất trồng lúa Error! Bookmark not defined 1.3 Kinh nghiệm QL đất trồng lúa ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐẤT TRỒNG LÚA Ở HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNH Error! Bookmark not defined 2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Tiền Hải Error!
Bookmark not defined
2.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Tình hình KTXH của huyện Tiền Hải Error! Bookmark not defined.
Trang 22.1.3 Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện tới công
tác QL Nhà nước về đất trồng lúa Error! Bookmark not defined 2.2 Khái quát thực trạng quỹ đất trồng lúa của huyện Tiền HảiError! Bookmark not defined
2.3 Thực trạng công tác QL đất trồng lúa ở huyện Tiền Hải, tỉnh Thái BìnhError!
Bookmark not defined
2.3.1 QH và bố trí sử dụng đất trồng lúa Error! Bookmark not defined 2.3.2 QL quỹ đất và biến động đất trồng lúa Error! Bookmark not defined 2.3.3 QL mục đích sử dụng đất trồng lúa Error! Bookmark not defined 2.3.4 Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trồng lúaError! Bookmark not defined.
2.3.5 Thanh tra, kiểm tra và xử lý các vi phạm quy định của luật pháp về QL đất
trồng lúa Error! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá chung công tác QL đất trồng lúa ở huyện Tiền HảiError! Bookmark
not defined
2.4.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 2.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ SỬ DỤNG ĐẤT TRỒNG LÚAỞ HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNHError! Bookmark not defined
3.1 Căn cứ đề xuất phương hướng và giải pháp thực hiện QL đất trồng lúaError!
Bookmark not defined
3.1.1 Quan điểm QL đất trồng lúa Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Phương hướng hoàn thiện QL đất trồng lúa ở huyện Tiền Hải, tỉnh Thái
Bình Error! Bookmark not defined 3.2 Một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác QL đất trồng lúa ở huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not defined 3.2.1 Hoàn thiện công tác QHđất trồng lúa Error! Bookmark not defined.
Trang 33.2.2 Đầu tư phát triển hạ tầng sản xuất nông nghiệpError! Bookmark not defined.
3.2.3 Hoàn thiện hệ thống QL và nâng cao trình độ của cán bộ QL Error! Bookmark not defined.
3.3.4 Tăng cường công tác tuyên truyền chính sách và pháp luật về QL đất trồng lúa
Error! Bookmark not defined 3.3.5 Tăng cường kiểm tra, giám sát công tác QL đất trồng lúaError! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined.
TÓM TẮT LUẬN VĂN Lúa gạo là nguồn lương thực chủ yếu của hơn một nửa dân số toàn cầu Tầm quan trọng của lúa gạo với vấn đề an ninh lương thực đã và đang tăng lên, thậm chí với cả những nước mà lúa gạo không phải là lương thực truyền thống Cuộc khủng hoảng lương thực cuối năm 2007 - đầu năm 2008 với giá lương thực, đặc biệt là giá gạo tăng đột biến làm cho gần 100 triệu người lâm vào cảnh thiếu lương thực và đã gây ra những biến động phức tạp về chính trị- xã hội nhiều quốc gia Châu Á, Châu Phi và Trung Mỹ
Ở Việt Nam tiến trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở các tỉnh, thành phố trong những năm gần đây đang diễn ra với tốc độ nhanh Thái Bình là một tỉnh thuần nông nhưng cũng chịu ảnh hưởng không nhỏ của xu thế đó Chính quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đó đã làm cho quỹ đất nông nghiệp, đặc biệt là đất lúa ngày càng thu hẹp, có xu hướng giảm nhanh
Vấn đề cấp bách hiện nay là phải kiểm soát chặt chẽ quỹ đất nông nghiệp nói chung và đất trồng lúa nói riêng để vừa giữ vững an ninh lương thực quốc gia kể cả trước mắt và lâu dài, vừa đảm bảo mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Quản lý, sử dụng đất nông nghiệp đúng mục đích, đặc biệt là đất trồng lúa có ý nghĩa quan trọng đặc biệt trong việc đảm bảo an ninh lương thực, dự trữ quốc gia phục vụ
Trang 4an sinh xã hội Thái Bình là một tỉnh đồng bằng ven biển được thiên nhiên nhiên ưu đãi về khí hậu và thổ nhưỡng nên thuận lợi cho việc sản xuất nông nghiệp đặc biệt là cây lúa nước Diện tích đất trồng lúa chiếm phần lớn trong tổng diện tích đất nông nghiệp vậy nên việc quản lý sử dụng đất trồng lúa trên địa bàn tỉnh Thái Bình nói chung và huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình nói riêng giữ một vai trò quan trọng
Tiền Hải là huyện ven biển ở phía Đông Nam của tỉ nh Thái Bình, vùng quê được hình thành từ công cuộc quai đê lấn biển, thau chua rửa mặn biển Tiền Châu cách đây
189 năm, một đị a bàn chiến lược có tầm quan trọng về kinh tế chính trị an ninh quốc phòng ở vùng duyên hải Bắc Bộ nước ta Đị a hình Tiền Hải có cảnh quan đặc thù của đồng bằng châu thổ, gắn liền với nền văn minh lúa nước
Đất trồng lúa là một tư liệu sản xuất đặc biệt, đóng vai trò cốt lõi trong việc đảm
an ninh lương thực Trong bối cảnh phải đảm bảo hài hòa các nhu cầu đất đai khác, trước thực trạng đất lúa đang chịu nhiều sức ép về việc giảm diện tích và không thể mở rộng thêm, huyện Tiền Hải thực sự cần những giải pháp quản lý, bảo vệ và sử dụng hết sức căn cơ trên từng cánh đồng, từng sào ruộng Xuất phát từ thực tiễn đó, với mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý sử dụng đất trồng lúa của huyện Tiền Hải,
tỉnh Thái Bình, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý đất trồng lúa trên địa bàn huyện
Tiền Hải, tỉnh Thái Bình” làm đề tài luận văn Thạc sỹ
2 Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu chung
Trên cơ sở phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý sử dụng đất trồng lúa ở huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý sử dụng đất trồng lúa trên địa bàn huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình 2.2 Mục tiêu cụ thể
- Góp phần làm rõ và hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản lý sử dụng đất trồng lúa
- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý, sử dụng đất trồng lúa trên địa bàn huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
Trang 5- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý, sử dụng đất trộng lúa hợp lý trên địa bàn huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài
Đối tượng nghiên cứu chính của đề tài là các nội dung của công tác quản lý Nhà nước đối với đất trồng lúa trên địa bàn huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung: Quản lý Nhà nước đối với đất trồng lúa có nhiều nội dung, đề tài tập trung nghiên cứu các nội dung chính là: quy hoạch đất trồng lúa, quản lý quỹ đất, quản lý mục đích sử dụng đất, quản lý chất lượng đất đai, xử lý vi phạm các quy định về quản lý đất trồng lúa
- Không gian nghiên cứu: Địa bàn huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
- Thời gian nghiên cứu: Thực trạng quản lý đất trồng lúa được xem xét trong giai đoạn 2014 – 2016, các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý đất trồng lúa được đề xuất cho giai đoạn 2017 - 2022
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu
4.1.1 Dữ liệu thứ cấp
- Nguồn dữ liệu được thu thập từ năm 2014 đến năm 2016 tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Bình; Phòng Tài nguyên Môi trường huyện Tiền Hải
- Các tài liệu thống kê của Chi cục Thống kê huyện Tiền Hải, Cục thống kê tỉnh Thái Bình
- Các báo cáo tổng kết đánh giá về công tác quản lý sử dụng đất của các cơ quan liên quan tại huyện Tiền Hải
4.1.2 Dữ liệu sơ cấp
Những thông tin được tác giả điều tra, khảo sát trực tiếp, thu thập ở các cơ quan, địa phương trên địa bàn các xã thuộc huyện Tiền Hải (Nói được những dữ liệu nào cần
Trang 6thu thập, thu thập bằng cách nào)
Thiết kế phiếu đánh giá, lấy ý kiên điều tra khảo sát (Đối tượng điều tra phỏng vấn: Cán bộ quản lý trực tiếp cấp huyện (20 phiếu); cấp xã (30 phiếu); các chuyên gia (20 phiếu); người dân (50 phiếu)
4.2 Phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu
4.2.1 Phương pháp phân tích dữ liệu
4.2.1.1 Phương pháp thống kê mô tả
Để tìm hiểu sâu hơn về công tác quản lý, sử dụng đất trồng lúa cần đến việc thu thập số liêu, tóm tắt những nội dung liên quan và mô tả các đặc trung để phản ánh đối tượng nghiêm cứu
4.2.1.2 Phương pháp thống kê so sánh
Để đánh giá được hiệu quả những thành quả đạt được và những hạn chế của công tác quản lý, sử dụng đất trồng lúa cần tổng hợp, thống kê những thành quả đạt được trong từng giai đoạn và đề ra những giải pháp nhằm hoàn thiện hơn trong tương lai
4.2.1.3 Phương pháp chuyên gia
Tham khảo ý kiến của các chuyên gia để xem xét, nhận định về vấn đề và tìm ra giải pháp tối ưu
4.2.1.4 Phương pháp dự báo
Phương pháp dự báo được vận dụng trong xác định nhu cầu lương thực của địa phương, xu hướng biến động đất nông nghiệp, đất trồng lúa… trên địa bàn nghiên cứu
4.2.2 Phương pháp xử lý dữ liệu: Dữ liệu thu thập trong quá trình nghiên cứu được
xử lý bằng các bảng biểu excel, các phần mềm hỗ trợ…
Trang 7CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐẤT TRỒNG LÚA
Chương này trình bày tổng quan về đất nông nghiệp, đất trồng lúa, yêu cầu quản lý đất trồng lúa, các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đất trồng lúa và đánh giá hiệu quả quản
lý đất trồng lúa, kinh nghiệm quản lý đất trồng lúa ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho huyện Tiền Hải
Nội dung quản lý đất trồng lúa:
- Quy hoạch và bố trí sử dụng đất trồng lúa
- Quản lý quỹ đất và biến động đất trồng lúa
- Quản lý mục đích sử dụng đất trồng lúa
- Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trồng lúa và đăng ký đất đai
- Quản lý chất lượng đất trồng lúa
- Giám sát, kiểm tra và xử lý các vi phạm quy định của luật pháp về quản lý, sử dụng đất trồng lúa
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐẤT TRỒNG LÚA Ở HUYỆN TIỀN HẢI,
TỈ NH THÁI BÌNH
Chương này giới thiệu chung địa điểm nghiên cứu, thực trạng quản lý sử dụng đất trồng lúa huyện Hưng Hà theo nội dung Chương 1 Từ đó rút ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân hạn chế
* Những kết quả đạt đƣợc
Quá trình quản lý Nhà nước về quy hoạch sử dụng đất trồng lúa ở huyện Tiền Hải thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả đáng kể Thực hiện chỉ thị của Chính phủ về
Trang 8đẩy mạnh công tác quản lý Nhà nước về quy hoạch sử dụng đất trồng lúa; Huyện Tiền Hải đã quan tâm tổ chức điều tra, khảo sát, lập quy hoạch sử dụng đất trồng lúa trên
đị a bàn, bao gồm các vấn đề như: tổ chức xây dựng nhiều loại quy hoạch ở các cấp độ khác nhau (huyện, xã, phường); theo nhiều loại hình sản xuất nông nghiệp, xây dựng các vùng chuyên canh cây lâu năm, cây hàng năm; tổ chức cung cấp nguồn thông tin, tư liệu,
số liệu để phục vụ cho công tác lập quy hoạch sử dụng đất trồng lúa; tổ chức chỉ đạo lập
và phối hợp giữa các loại quy hoạch, đảm bảo trình tự lập quy hoạch, xây dựng quy hoạch sử dụng đất trồng lúa ngày càng có hiệu quả cao hơn
Đặc biệt từ năm 2014 đến nay huyện Tiền Hải đã tổ chức điều tra khảo sát xây dựng nhiều phương án quy hoạch sử dụng đất trồng lúa từ cấp huyện đến các xã, phường Quá trình thực hiện đã đạt được nhiều kết quả góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội của huyện phát triển; đáng chú ý nhất là đã chỉ đạo xây dựng được đị nh hướng quy hoạch tổng thể phát triển nông nghiệp, nông thôn, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của các vùng chuyên canh, cây con đặc sản, cây lâu năm, đị nh hướng xây dựng đồng bộ
hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất nông nghiệp (như đường giao thông, hệ thống công trình thuỷ lợi, công nghiệp chế biến nông sản) Quy hoạch tổng thể nông nghiệp, nông thôn là một yêu cầu rất quan trọng và có ý nghĩa chiến lược không những đối với huyện Tiền Hải mà còn đối với các đị a phương khác, bởi đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây con, đị a bàn phân bố rộng lớn, được sản xuất bởi rất nhiều nông hộ và doanh nghiệp khác nhau, đồng thời chị u sự tác động của rất nhiều yếu tố phức tạp, như: khí hậu thời tiết, đị a hình, đất đai, nguồn nước, hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, giá cả, thị trường, tập quán sản xuất và tiêu thụ, Trong khi đó để đảm bảo phát triển một nền nông nghiệp hàng hoá theo hướng bền vững, đòi hỏi phải có một quy mô sản xuất hợp lý phù hợp với nhu cầu chung, phù hợp với đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội;
do vậy quy hoạch tổng thể nông nghiệp, nông thôn nhằm đảm bảo bao quát được những vấn đề liên vùng, liên khu vực, những vấn đề về kinh tế xã hội mang tính quốc gia
và các cấp đị a phương; đồng thời là cơ sở để Nhà nước có các chính sách thích hợp
Trang 9nhằm thúc đẩy việc sử dụng đất có hiệu quả, như: tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển công nghiệp chế biến nông sản, thúc đẩy thương mại, phân bố lại lực lượng lao động, dân cư, tạo tầm nhìn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn cho các nhà quản lý, các nhà hoạch đị nh chiến lược, đẩy mạnh công tác khuyến nông, kêu gọi đầu tư
Bên cạnh đó huyện Tiền Hải cũng đã tổ chức điều tra khảo sát xây dựng được một
số quy hoạch chi tiết, bao gồm các quy hoạch xã, phường, thị trấn, các dự án chuyển đổi
cơ cấu cây trồng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, với các nội dung chính là điều tra xây dựng bản đồ phân loại đất, bản đồ thổ nhưỡng, đánh giá phân hạng thích nghi đất đai đối với các loại cây trồng, từ đó bố trí sử dụng đất trồng lúa theo vùng, theo khu đất, theo lô thửa Quy hoạch sử dụng đất trồng lúa chi tiết có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm xác đị nh những chỉ tiêu cụ thể mà quy hoạch tầm vĩ mô không thể tính hết được, như; đặc điểm về nông hoá, thổ nhưỡng, năng suất tiềm năng trên từng thửa ruộng đất, mức độ thích hợp cao, thấp hay trung bình của cây trồng trên một đơn vị sử dụng đất nhất đị nh, đặc biệt hiện nay Nhà nước ta đã giao 5 quyền sử dụng đất trồng lúa cho người nông dân; do vậy quy hoạch chi tiết sử dụng đất trồng lúa là cơ sở khoa học và pháp lý để các nông hộ, các tổ chức dựa vào đó để tính toán mức độ đầu tư sản xuất kinh doanh nông nghiệp ngày càng có hiệu quả theo hướng sử dụng đất lâu bền Tuy nhiên việc lập và xét duyệt quy hoạch sử dụng đất chi tiết (thường là cấp xã phường, theo bản đồ tỷ lệ từ 1/5000 trở xuống) phục vụ trực tiếp cho việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp còn chậm, cả tỉ nh mới chỉ có 7% diện tích đất sản xuất trồng lúa có quy hoạch chi tiết
Mặt khác, các thông tin cần thiết để đáp ứng yêu cầu cho quá trình xây dựng, thực hiện quy hoạch sử dụng đất trồng lúa đã được các cơ quan chức năng tuân thủ thực hiện như: Đảm bảo đầy đủ các số liệu quan trắc về điều kiện tự nhiên (khí hậu, thời thiết, thủy văn, ), các thông tin kinh tế (giá cả, thị trường, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, ), các thông tin về điều kiện xã hội (dân số, dân tộc và phân bố dân cư, tập quán sản xuất, trình độ sản xuất, đời sống dân cư, ) Hiện nay các nguồn thông tin này đã được các cấp,
Trang 10các ngành, các đơn vị chức năng, từ trung ương đến đị a phương tổ chức theo dõi, thu thập, tổng hợp, đánh giá và cung cấp đầy đủ cho các đối tượng cần thiết sử dụng
Về mặt tổ chức chỉ đạo thực hiện quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp nói chung
và đất trồng lúa nói riêng cũng đạt được nhiều thành tựu lớn, cụ thể: Hiện nay tình trạng tranh chấp sử dụng đất trồng lúa không xảy ra phổ biến và gay gắt như giai đoạn 2010 -
2014, mặc dù còn tồn đọng khá nhiều đơn thư khiếu tố, khiếu nại (từ năm 2014 đến năm
2016 có trên 800 đơn khiếu nại, khiếu tố về chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa của các huyện như Tây An, thị trấn Tiền Hải ) song chính quyền đị a phương đã có nhiều biện pháp khắc phục và trên thực tế đã hạn chế được tình trạng này Trên cơ sở xác đị nh được mức độ phức tạp của vấn đề sử dụng đất trồng lúa, các cấp chính quyền
đã chỉ đạo giải quyết dứt điểm từng vụ việc không để xảy ra các điểm nóng Việc ban hành các chủ trương đo đạc giải thửa, phân hạng đất trồng lúa, lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất trồng lúa đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiến hành quy hoạch cũng như quản lý quy hoạch sử dụng đất trồng lúa ngày càng có hiệu quả; bước đầu đã thực hiện được khá cụ thể, đối với các quy đị nh của Bộ Tài nguyên và Môi trường về đánh giá phân hạng đất đai và lập bản đồ đị a chính các cấp; đến năm 2016 hầu hết các xã, phường đã
có bản đồ chi tiết về hiện trạng sử dụng đất trồng lúa Nhờ vậy đã tạo điều kiện cho công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực này ngày càng có hiệu quả cao hơn
* Những hạn chế
Thành tựu đạt được của công tác quản lý Nhà nước về đất trồng lúa của huyện là rất lớn tuy nhiên vẫn có nhiều tồn tại trong công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp nói chung và đất trồng lúa nói riêng
- Trong công tác quản lý đất trồng lúa, tuy số lượng văn bản ban hành nhiều nhưng chất luợng xây dựng văn bản còn hạn chế về nội dung và chưa kịp thời Nhiều hiện tượng
vi phạm pháp luật đất đai vẫn xảy ra, công tác thu hồi đất còn gặp nhiều khó khăn, kết quả thực hiện không cao do sự cản trở từ nhiều cấp
- Vai trò quản lý của các cấp chính quyền phường xã, thị trấn theo quy định phân cấp chưa rõ ràng Không ít trường hợp cơ quan quản lý đất đai không thể xử lý dứt điểm