Hướng dẫn giải chi tiết chuyên đề tiến hóa sinh thái

Ta thấy rằng ở hệ sinh thái nhân tạo thành phần loài không phong phú như hệ sinh thái tự nhiên.Tuy vẫn là hệ mở nhưng cần cung cấp thêm 1 phần năng lượng để hệ tồn tại không sẽ dễ dẫn đế

Trang 1

SINH HỌC OCEAN

Cùng bạn vươn tới đỉnh cao

CHUYÊN ĐỀ: TIẾN HÓA-SINH THÁI HỌC

Biên soạn lời giải:LÊ NGỌC TRUNG

(Tài liệu tham khảo gồm 4 trang)

Tham gia thảo luận tại group: https://www.facebook.com/groups/1690903177876735/

_

Hướng dẫn giải chi tiết

11.C 12.B 13.B 14.C 15.C 16.B 17.B 18.B 19.A 20.D 21.C 22.C 23.B 24.A 25.A 26.C 27.B 28.C 29.C 30.C

Câu 1: Đáp án: D

Biến động số lượng cá thể của quần thể là sự tăng, giảm số lượng cá thể của quần thể đó quanh trị số cân bằng

khi kích thước quần thể đạt giá trị tối đa, cân bằng với sức chứa của môi trường

Gồm 2 loại: Biến động theo chu kì và biến động không theo chu kì

→ Các quá trình 3, 4, 6 sai → Loại A, B, C

Câu 2: Đáp án D

Nhìn vào lưới thức ăn ta thấy chỉ có 1 loại chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật sản xuất

Diều hâu là sinh vật tiêu thụ bậc 3 nếu ở chuỗi thức ăn: CỏKiếnChuộtDiều hâu và sẽ là sinh vật tiêu thụ bậc 4 trong chuỗi:CỏKiếnẾchRắnDiều hâu

Ếch và chuột cùng thuộc bậc dinh dưỡng cấp 3 và có sự trùng lặp ổ sinh thái về thức ăn do cùng ăn kiến

Ta thấy rõ ràng rắn là bậc dinh dưỡng cấp 4 và tham gia nhiều chuỗi thức ăn nên chắc chăn là mắt xích chung

Vậy tất cả các ý đều chính xác

Câu 3 : Đáp án C

Ta thấy rằng ở hệ sinh thái nhân tạo thành phần loài không phong phú như hệ sinh thái tự nhiên.Tuy vẫn

là hệ mở nhưng cần cung cấp thêm 1 phần năng lượng để hệ tồn tại không sẽ dễ dẫn đến diễn thế sinh thái hình thành nên quần thể khác.Vì sao lại vậy?Đó chính là vì các hệ sinh thái nhân tạo thường không có đủ các sinh vật trong hệ tự nhiên.Ví dụ : hệ sinh thái đồng ruộng lúa thường chỉ có loài lúa nước phát triền mạnh

Câu 4: Đáp án C

CLTN tác động trực tiếp lên kiểu hình với gián tiếp làm biến đổi tần số alen và kiểu gen của quần thể.Do

đó (1) sai

(2) sai.Chọn lọc nhân tạo mới là nhân tố quy định chiều hướng biến đổi của các giống vật nuôi và cây trồng

(3) sai.CLTN diễn ra ở mọi môi trường và bắt đầu ngay từ giai đoạn tiến hóa hóa học đã có sự CLTN (4) sai.CLTN làm thay đổi cả thành phần kiểu gen và tần số alen của quần thể.(4) là đặc điểm của giao phối không ngẫu nhiên

(5) sai.Đây là đặc điểm của chọn lọc nhân tạo.Có những đặc điểm có lợi cho con người nhưng thường gây hại cho các loài sinh vật bị con người tác động

(6) sai.CLTN diễn ra ngay từ giai đoạn tiến hóa hóa học

(7) đúng

(8) sai.CLTN không bao giờ có thể loại bỏ hoàn toàn alen lặn ra khỏi quần thể.Do CLTN chỉ tác động lên kiểu hình.Trong khi đó alen lặn lại không được biểu hiện ở trạng thái dị hợp,chỉ được biểu hiện ở trạng thái đồng hợp mà thôi

Lưu ý: Trong chương trình học ôn thi đại học theo sgk cơ bản thì ở vi khuẩn không có khái niệm gen trội

và gen lặn do các gen không tồn tại thành từng cặp.Vật chất di truyền ở vùng nhân chỉ là 1 ADN mạch kép dạng vòng nên tất cả các dạng alen đều được biểu hiện thành kiểu hình.Anh nhấn mạnh lại lần nữa là mệnh đề này xét trên phương diện là 1 học sinh lớp 12 ôn thi đại học chứ không phải người đang học đại học hay đang thi hsg

Câu 5 :Đáp án B

Từ đồ thị ta thấy quần thể cá sinh trưởng trong điều kiện môi trường bị giới hạn ( đường cong tăng trưởng hình chữ S).Do đó (1) sai

Trang 2

Ta sẽ thấy rẳng quần thể cá sẽ tăng mạnh tại điểm uốn (trong đồ thị là vị trí đường cong dốc nhất ) sau đó mức độ tăng trưởng giảm do số lượng cá thể đông gây ra sự cạnh tranh trong quần thể.Vậy (2) đúng.(4) sai

(3) Đúng.Với đồ thị tăng trưởng hình chữ S thì tại pha cân bằng, quần thể cá rô có số lượng cá thể ổn định

và phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường

Các nhân tố bị chi phối bởi mật độ là nhân tố sinh thái hữu sinh.Khi số lượng quần thể quá đông thì sẽ dễ dẫn đến cạnh tranh gây ra hiện tượng cân bằng trong quần thể.Còn nếu số lượng cá thể quá ít thì sức sinh sản sẽ suy giảm khó có thể duy trì số lượng quần thể một cách ổn định

Khi nói đến nhân tố sinh thái hữu sinh thì phải hiểu là nó cần phải là nhân tố sống.Các nhân tố (1),(3) chính là nhân tố hữu sinh.Số lượng kẻ thù hay sự phân tán các cá thể ,các chất độc đều chỉ là 1 tập hợp con bên trong sức sinh sản và mức tử vong mà thôi

Câu 7:Đáp án B

Quá trình diễn thế được xuất phát từ hình ảnh cây cối mọc trên đất liền sau đó hình thành nên 1 vũng nước nhỏ rồi dần dần các loài lưỡng cư và sinh sống dưới nước đến đó ngày càng nhiều Tiếp đến vũng nước lớn dần hình thành thành cái ao.Các động vật thủy sinh bắt đầu phát triển mạnh dần và rồi cuối cùng quần xã trên cạn đã bị biến đổi hoàn toàn thành quần xã dưới nước

Ta thấy ở đấy vi khuẩn sống dưới đáy biển thuộc loại vi khuẩn hóa tự dưỡng có khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ thông qua quá trình oxi hóa chất hữu cơ để tích lũy năng lượng duy trì sự sống.Do vậy vi khuẩn là đươc xem như sinh vật sản xuất (bậc dinh dưỡng cấp 1)

Mặt khác tôm và giun ăn vi khuẩn này cho nên chúng sẽ thuộc bậc dinh dưỡng cấp 2

Câu 9:

Đáp án C

Ta thấy hình 1 là quá trình tiến hóa lớn hình thành nên các

bậc phân loại trên loài còn ở hình 2 là quá trình tiến hóa hình

thành nên loài mới từ 1 loài ban dầu nào đó.Do đó (2),(3)

đúng.(1) sai

Ta biết rằng tiến hóa diễn ra trên quy mô quần thể và kết

thúc khi loài mới được hình thành do đó (4) đúng

Câu 10:Đáp án: B

Các nhận định sai là: (2), (4),

Ý (2) sai vì: kết quả của diễn thế nguyên sinh luôn là hình thành quần xã ổn định

Ý (4) sai vì khi loài ưu thế hoạt động mạnh => thay đổi môi trường và tạo điều kiện cho các loài khác có khả năng cạnh tranh cao hơn trở thành loài ưu thế

Câu 11:Đáp án: C

Các ý đúng là 1,2,3,4,5,6

Câu 12: Đáp án: B

I sai – biến động số lượng cá thể của quần thể thỏa và mèo rừng Canađa đều là biến động theo chu kì

II Đúng

III Sai , quần thể mèo rừng tăng số lượng thì quần thể thỏ giảm số lượng và ngược lại →tỉ lệ nghịch

IV Đúng , kích thước của quần thể con mồi luôn lớn hơn kích thước của quần thể vật săn mồi

Vậy có 2 đáp án đúng

Nhìn vào hình ta thấy ảnh một người bước chân làm chết 1 số con bọ.Quá trình này là hoàn toàn ngẫu nhiên và chắc hẳn người này cũng không thể biết được con bọ nào chứa những gen tốt con nào chứa gen xấu được phải không nào các em

Câu 14:Đáp án C

Qua hình ta có thể thấy ngay có sự di chuyển của con bọ từ quần thể này sang quần thể khác dẫn đến sự

trao đổi vốn gen cho nhau

Câu 15: Đáp án: C

(1)Đúng.Do các gen ở vi khuẩn không tồn tại thành từng cặp alen nên các đột biến sẽ được biểu hiện ngay

ra ngoài kiểu hình giúp cho quá trình chọn lọc tự nhiên diễn ra một cách nhanh chóng.Từ đó chọn ra được những cá thể thích nghi nhất

Trang 3

(2)Đúng.Chính do thời gian thế hệ rất ngắn nên các cá thể với các kiểu gen thích nghi nhất được hình

thành rất nhanh.Từ đó nhanh chóng hình thành quẩn thể mang các đặc điểm thích nghi

(3)Đúng

(4)Sai.Vì các hình thức sống không ảnh hưởng đến quá trình hình thành đặc điểm thích nghi.Nó chỉ nói đến đặc điểm của vi khuẩn mà thôi

Câu 16: Đáp án B

Ta thấy rằng các nguồn tài nguyên không tái sinh là nguồn taì nguyên như kim loại,nguyên liệu như

đá,sắt,dầu mỏ, Còn nguồn nước thuộc nguồn tái nguyên tái sinh.Tuy nhiên nguồn nước trên trái đất

đang bị suy giảm.Tỷ lệ nước sạch càng ngày càng ít.Nước mặn tăng lên trong khi nước ngọt cần cho sinh hoạt là ít,Còn năng lượng mặt trời thuộc loại năng lượng vĩnh cửu.Vậy đáp án đúng là

(I),(III),(IV),(V),(VI),X)

Ta sẽ dễ dàng nhận thấy rằng các loài thực vật sẽ thường là sinh vật sản xuất hay bậc dinh dưỡng cấp

1.Do vậy bậc dinh dưỡng cấp 1 sẽ là thực vật nổi và cỏ

mùn bã hữu cơ thì đâu là bậc dinh dưỡng cấp 1.Trong sách giáo khoa có định nghĩa rằng mỗi bậc dinh dưỡng trong chuỗi thức ăn phải là 1 loài sinh vật.Tuy nhiên mùn bã hữu cơ không phải là loài nào cả cho nên có ý kiến cho rằng sinh vật ăn mùn bã hữu cơ sẽ là bậc dinh dưỡng cấp 1 (anh ủng hộ quan điểm

này).Do đó giun trong đa số trường hợp là sinh vật phân hủy,tuy nhiên trong 1 số trường hợp vẫn có thể thuộc bậc 1.Tuy vậy khi đề bài đã cho 4 đáp án như trên thì ta vẫn phải chọn đáp án B vì quá rõ ràng

Cách li trước hợp tử :

Những trở ngại ngăn cản các cá thể giao phối với nhau để sinh hợp tử được gọi là cách li trước hợp tử

+ Cách li nơi ở (cách li sinh cảnh) : do sống ở những sinh cảnh khác nhau nên không giao phối với nhau + Cách li tập tính : do tập tính giao phối khác nhau nên không giao phối được với nhau

+ Cách li thời gian (mùa vụ, sinh thái) : do mùa sinh sản khác nhau nên không giao phối được với nhau + Cách li cơ học : do đặc điểm cấu tạo cơ quan sinh sản khác nhau nên không thể giao phối với nhau

Cách li sau hợp tử :

Những trở ngại ngăn cản việc tạo ra con lai hoặc ngăn cản tạo ra con lai hữu thụ, thực chất là cách li di truyền, do không tương hợp giữa 2 bộ NST của bố mẹ về số lương, hình thái, cấu trúc

+ Thụ tinh được nhưng hợp tử không phát triển

+ Hợp tử phát triển nhưng con lai không sống hoặc con lai bất thụ

Qua các đặc điểm trên ta thấy (2),(3),(6) là cách ly sau hợp tử

Câu 19:Đáp án A

Các mệnh đề đã nêu ra đặc điểm của mật độ cá thể và tác động của nó lên quần thể sinh vật.Do vậy tất cả các

ý đều chính xác

Câu 20: Đáp án D

Giải thích có khả năng nhất là D, quần thể bị tách ra có cấu trúc di truyền khác so với dân số trên Trái đất (Hiệu ứng kẻ sáng lập)

Do bạn quyết định đưa chúng trở lại nên đây là môi trường lý tưởng không bị giới hạn, đồ thị sinh trưởng

sẽ có hình chữ J

Đặc điểm của phân bố đồng đều là:diễn ra tại môi trường phân bố đồng đều và có sự cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể trong quần thể

(1) sai Có tối đa 5 mối quan hệ trong ao

 Quan hệ cùng loài: Hỗ trợ và cạnh tranh

 Quan hệ khác loài: Vật ăn thịt và con mồi,cạnh tranh,ức chế cảm nhiễm

(2) Đúng

(3) Đúng.Vì nếu thay thế tất cả các cá lóc trong ao bằng cá rô phi thì lúc đầu cá giếc tăng do tỷ lệ tử vong giảm do cá giếc con không bị cá lóc ăn thịt

(4) Đúng.Do cá rô phi thuộc bậc dinh dưỡng cấp 2 còn cá lóc thuộc bậc dinh dưỡng cấp 4 nên hiệu suất chuyển hóa năng lượng thấp hơn.Và tất nhiên sinh khối sẽ ít hơn nhiều so với cá rô phi

Trang 4

Câu 24: Đáp án A

Câu nói trên nói về hiện tượng biến động số lượng cá thể quần thể rươi theo chu kỳ tuần trăng.Từ 20-9 đến 5-10

Câu 25: Đáp án A

Đầu tiên ta cần phải tư duy rằng.Sinh vật càng thuộc bậc dinh dưỡng thấp thường có kích thích nhỏ nhất nhưng lại có sinh khối và số lượng thường lớn nhất.Trong lưới thức ăn trên ta thấy loài A và B thuộc bậc dinh dưỡng cấp 1 tuy nhiên A là mắt xích chung của nhiều mắt xích hơn.Có nghĩa là sinh khối của A sẽ nhỏ hơn sinh khối của B.Do đó ta suy đoán A sẽ là sinh vật nhỏ nhất

(1) đúng theo sgk

(2) Đúng.Giao phối không ngẫu nhiên không làm thay đổi tần số alen mà chỉ làm thay đổi thành phần

kiểu gen của quần thể theo hướng phân hóa thành các dòng thuần chủng khác nhau về các kiểu gen đồng hợp

(3) sai do đột biến gen luôn làm thay đổi vốn gen của quần thể nên luôn làm thay đổi tần số alen của quần thể theo hướng không xác định

(4)Đúng.Đã có từ ngẫu nhiên là đã hiểu được cách tác động của nó lên quần thể là làm biến đổi vốn gen theo hướng không xác định.Do vậy không phải lúc nào yếu tố ngẫu nhiên cũng loại bỏ hoàn toàn alen lặn

ra khỏi quần thể

(5)Đúng.Yếu tố ngẫu nhiên là nhân tố làm biến đổi tần số alen của quần thể nhanh nhất trong tất cả các nhân tố tiến hóa

Ý (1),(2) là biến động theo chu kỳ

Ý (3) là biến động không theo chu kỳ do hiện tượng cháy rừng không phải năm nào cũng xảy ra

Ý (4) là biến động không theo chu kỳ do ở miền Bắc có năm mùa đông rất lạnh nhưng cũng có năm mùa đông lại không lạnh lắm do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino và La Nina và nhiều nguyên nhân khác nữa như : hiệu ứng nhà kính gây ra nóng lên toàn cầu và tan băng ở các cực

Xét từng ý ta có:

I: Nhìn hình ta thấy vòng tròn M và Q không giao nhau, do đó quần thể M và quần thể Q không cạnh

tranh về dinh dưỡng ⇒ ĐÚNG

II: Nhìn hình ta thấy vòng tròn M và N giao nhau khá nhiều, do đó quần thể M và N cạnh tranh gay gắt với nhau về dinh dưỡng Do đó, khi quần thể M thay đổi kích thước (tăng hoặc giảm) sẽ dẫn đến sự thay đổi kích thước của quần thể N theo hướng ngược lại (giảm hoặc tăng) ⇒ ĐÚNG

III: Vòng tròn M và vòng tròn P không giao nhau, do đó quần thể M và quần thể P có ổ sinh thái dinh

dưỡng không trùng nhau ⇒ ĐÚNG

IV: Vòng tròn N và vòng tròn P giao nhau rất ít, điều đó có nghĩa là ổ sinh thái dinh dưỡng của 2 quần thể chỉ trùng nhau một phần nhỏ ⇒ SAI

Vậy có 3 ý đúng à I, II và III

Đây là quá trình diễn thế thứ sinh do các quần thể trước bị biến động dẫn đến thay đổi và có sự thế chỗ của các quần thể khác vào

Ý (1) sai do diễn thế thứ sinh diễn ra tại quần thể đã có loài sinh vật sinh sống

Ý (2) đúng theo sgk cơ bản sinh học 12

Ý (3) đúng

Ý (4) đúng.Do nhân tố ngoại cảnh chỉ là những yếu tố khởi đầu còn sự cạnh tranh gay gắt mới là yếu tố quyết định gây ra sự biến đổi sâu sắc trong quần xã sinh vật

Định dạng
Số trang	4
Dung lượng	738,48 KB