Mà nguyên sâu xa của cuộc cách mạng này là: sự mâu thuẩn không thể điều hòa giữa lực lượng sản xuất mới tiến bộ - tư bản chủ nghĩa ở Anh mà đại diện là liên minh quý tộc mới và tư sản vớ[r]
Trang 1LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI CÁCH MẠNG TƯ SẢN ANH: SỰ KIỆN MỞ ĐẦU
Thế kỉ XV-XVI là thời kì suy tàn của chế độ phong kiến Khởi đầu là cuộc cách mạng Hà Lan giữa thế kỉ XVI, giải phóng nhân dân vùng đất thấp khỏi ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha Nhà nước tư sản đầu tiên trên thế giới được thành lập, đưa thế giới bước vào giai đoạn chuyển giao từ thời kì trung cổ sang thời đại mới, thời đại của các cuộc cách mạng tư sản Năm 1640, cách mạng tư sản Anh bùng nổ và giành thắng lợi lịch sử thế giới bước vào thời kì quá độ, từ chế độ phong kiến sang tư bản chủ nghĩa Mở đầu thời kì cận đại Vậy, cách mạng tư sản Anh bắt đầu như thế nào? Theo sách “Thế giới
5000 năm – Những nền văn minh thế giới, của tác giả Chu Hữu Chí, nhà xuất bản Văn hóa thông tin, trang 539 - 542” bản điện tử, năm 2013, kể lại câu chuyện, xin trích lược như sau:
“Nghị viện Anh đã bị vua Anh Saclơ I đình chỉ hoạt động 11 năm, được triệu tập trở lại vào tháng 11 năm 1640 Chương trình nghị sự là thảo luận việc tăng thuế Quốc vương có lệnh phải xuất quân tấn công Scôtlen, người yêu cầu thảo luận làm thế nào để thu thêm thuế của nhân dân để làm chi phí quân sự
Nghị sĩ mới trúng cử Haptơn đứng lên nói – nhân đân đã bị vơ vét không còn gì nữa Đừng nói gì đến tăng thêm thuế mới, ngay cả thuế thuyền nhà vua cưỡng bức thu cũng phải bãi bỏ đi
Thủ lĩnh nghị viện khóa trước Piam cũng bước lên nói: Quốc vương muốn đánh trận chúng ta một xu cũng không cấp! Tôi kiến nghị nghị viện khóa này thông qua nghị quyết:
- Thứ nhất: phủ quyết chiếu lệnh trưng thu chi phí quân sự của Quốc vương;
- Thứ hai: bắt và xét xử đại thần Strapho, người đã giúp Quốc vương đàn áp nhân dân;
- Thứ ba: tuyên bố nghị viện chúng ta là “nghị viện lâu dài”, từ nay Quốc vương không có quyền đình chỉ hoạt động của nghị viện!
Toàn thể phòng họp vang lên tiếng hoan hô nhiệt liệt Trong tiếng hô tán thành nghị viện thông qua nghị quyết phù hợp với ý kiến trên Việc nghị viện (đa số là quí tộc mới rất có thế lực về kinh tế) thông qua nghị quyết chống lại nhà vua (đại diện cho thế lực phong kiến cũ) phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp của nước Anh khi đó Những mâu thuẫn giữa hai bên đã có từ lâu:
Giai cấp tư sản mới nổi đòi hỏi phải phát triển công nghiệp, nhà vua giữ đặc quyền lũng đoạn xà phòng, rượu, than, sắt thép, thu lợi nhuận kếch sù
Giai cấp tư sản mới nổi đòi hỏi phát triển ngoại thương, nhà vua lại đặt ra “thuế thuyền”, vơ vét rất nhiều tiền của các nhà tư sản và toàn thể nhân dân
Giai cấp tư sản mới nổi đòi hỏi dân chủ và tự do, nhà vua lại tăng cường sự kiểm soát của giáo hội Kẻ nào chống lại giáo hội, sẽ bị trừng phạt nặng nề
Nghị quyết của Nghị viện đã cổ vũ đông đảo nhân dân thành phố Luân Đôn trở thành trung tâm tuyên truyền cách mạng vào bạo động Công nhân, thợ thủ công và thợ học việc, tụ tập thành hàng nghìn hàng vạn đổ ra đường phố, đi diễn thuyết và tuyên truyền
1
Trang 2Tháng 3 năm 1641, Nghị viện ra lệnh bắt hai sủng thần của nhà vua và sẽ xử tử hình Strapho Tình hình đột nhiên vô cùng căng thẳng Nhà vua bí mật cho người đi lên phía bắc, lệnh cho Tư lệnh đóng quân ở thành York mau chóng tiến quân về Luân Đôn, dùng vũ lực giải tán nghị viện, cứu Strapho
Ngày 12 tháng 5, cả thành phố Luân Đôn sôi động hẳn lên Hai mươi vạn nhân dân bao vây Hoàng cung, tổ chức mít tinh tuần hành hừng hực khí thế Đòi xử tử đại thần Strapho, không tuyên bố giải tán Nghị viện Trước sức mạnh của quần chúng nhân dân vua Saclơ I buộc phải kí vào đề án của Nghị viện Ngay hôm đó Strapho bị xử tử Nhiệt tình cách mạng của nhân dân thành phố Luân Đôn càng lên cao
Saclơ I cũng tranh thủ bổ sung củng cố đội ngũ thị vệ vũ trang Chúng vũ trang đầy đủ diệu võ dương oai trên đường phố, khiêu khích nhân dân thành phố cách mạng ở khắp nơi Nhân dân thành phố Luân Đôn cũng tổ chức dân quân, ngày ngày tập luyện trên phố, hình thành hai lực lượng vũ trang chống chọi với nhau
Ngày 4 tháng 1 năm 1642, một đội thị vệ vũ trang, do đích thân Saclơ I chỉ huy, xông vào Nghị viện, lùng bắt lãnh đạo của phe nghị viện là Piam, Haptơn và các nghị sĩ Nhân dân và dân quân kéo đến bảo vệ nghị viện, hô vang khẩu hiệu: “Nghị viện! Đặc quyền! Nghị viện! Đặc quyền!”
Trước sức mạnh của quần chúng nhân dân, sáu ngày sau, Saclơ I đã bí mật đến thành York Từ đó, nước Anh xảy ra tình trạng đối địch giữa hai thế lực là nhà vua và nghị viện Ở Luân Đôn, Piam cùng các nghị sĩ được sự ủng hộ của đội tự vệ vũ trang, triệu tập Nghị viện, tuyên bố Nghị viện giám sát chính quyền, bổ nhiệm đại thần và chỉ huy quân đội, đồng thời tuyên bố dân quân canh giữ thủ đô Luân Đôn Tại York, vua Saclơ I cũng tổ chức lực lượng vũ trang phong kiến, chuẩn bị quay trở về Luân Đôn đàn
áp nghị viện Cuộc đấu tranh ngày càng gay gắt”
Như vậy, cuộc cách mạng tư sản Anh thế kỉ XVII, được xem là cuộc cách mạng
mở đầu cho thời kì cận đại Mà nguyên sâu xa của cuộc cách mạng này là: sự mâu thuẩn không thể điều hòa giữa lực lượng sản xuất mới tiến bộ - tư bản chủ nghĩa ở Anh mà đại diện là liên minh quý tộc mới và tư sản với phương thức sản xuất phong kiến lạc hậu lỗi thời đại diện là giai cấp phong kiến cũ Sự kiện trực tiếp đưa đến cuộc cách mạng là cuộc đấu tranh giữa nhà vua và nghị viện xoay quanh vấn đề tài chính, dẫn đến cuộc nội chiến
nổ ra giữa nhà vua và nghị viện Kết quả nhà vua thất bại và bị xử tử, cách mạng tư sản Anh kết thúc bằng cuộc chính biến năm 1688, thiết lập nền quân chủ lập hiến Xác lập quyền thống trị của quý tộc mới và tư sản Mặc dù vẫn còn những hạn chế về vấn đề dân chủ, tuy nhiên cách mạng tư sản Anh đã mở ra một thời đại mới, thời kì quá độ từ chế độ phong kiến sang chế độ tư bản chủ nghĩa, thế giới chuyển từ thời kì trung cổ sang thời kì cận đại Thời kì bùng nổ các cuộc cách mạng tư sản, khẳng định sự toàn thắng của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, tạo điều kiện cho sự phát triển mạnh mẽ của chủ nghĩa tư bản và sự phát triển vượt bậc của khoa học kĩ thuật, đưa thế giới bước vào thời đại văn minh
Lê Hoàng Anh Vũ
2