“Vấn đề phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay”, muốn đề cập đến một số thuận lợi, khó khăn và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về một số vấn đề đặt ra nhằm xây dựng và phát huy nhân tố con người cũng như một số giải pháp xây dựng con người trong sự nghiệp xây dựng phát triển đất nước hiện nay.
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU ii
1 Lý do chọn đề tài ii
2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài iii
3 Phương pháp nghiên cứu của đề tài iii
4 Ý nghĩa thực tiễn, ý nghĩa nghiên cứu iii
PHẦN NỘI DUNG 1
CHƯƠNG 1: NHÂN TỐ CON NGƯỜI ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM 1
1.1.Định nghĩa về nguồn lực con người 1
1.2.Vai trò và vị trí của con người trong sự nghiệp đổi mới đất nước Việt Nam 1
CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 2
2.1.Quan điểm của Đảng về phát huy nhân tố con người trong công cuộc đổi mới đất nước 2
2.2 Những thuận lợi và khó khăn trong việc xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 3
2.3 Công cuộc đổi mới giai đoạn hiện nay và những vấn đề đặt ra đối với con người Việt Nam 5
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VỀ NHỮNG GIẢI PHÁP PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI 7
3.1.Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về những giải pháp nhằm phát huy nhân tố con người ở nước ta hiện nay 7
3.2.Một số giải pháp phát huy nguồn lực con người trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay 11
PHẦN KẾT LUẬN 13
Tài liệu tham khảo 1
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Vấn đề con người là nội dung cơ bản trong tư tưởng của chủ nghĩa Mác -Lênin nói chung và Triết học Mác - -Lênin nói riêng Con người trong tư tưởng của chủ nghĩa Mác – Lênin vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển xã hội Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác – Lênin, trong tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam ngày càng nhận thức đầy đủ và sâu sắc hơn về nhân tố con người trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, coi trọng việc phát huy tối đa sức mạnh con người nhằm tạo động lực để giải phóng xã hội, giải phóng con người Xuất phát từ vị trí trung tâm và vai trò quyết định đối với thành công của sự nghiệp đổi mới, vấn đề xây dựng con người và phát huy nhân tố con người đang được đặt ra như một yêu cầu cấp bách
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định con người là vốn quý nhất và lấy việc chăm lo hạnh phúc của con người là mục tiêu cao nhất Mở đầu bản Tuyên ngôn độc lập bất hủ, Người đã nói đến Con người và trong Di chúc,
Người đã khẳng định “đầu tiên là công việc đối với con người” Trong toàn bộ
quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta đặt lên hàng đầu chiến lược xây dựng và phát triển con người, bởi vì chúng ta cần hiểu sâu sắc những giá trị lớn lao và ý nghĩa quyết định của nhân tố con người, chủ thể của mọi sáng tạo, mọi nguồn
của cải vật chất và văn hóa, mọi nền văn minh của các quốc gia Nhất quán tư
tưởng sâu sắc và nhận thức quan trọng trên, Ngị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII
đã khẳng định vấn đề phát triển con người toàn diện là một trong những nhiệm
vụ tổng quát của giai đoạn 2016-2020 Đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp, các ngành, của cả hệ thống chính trị và phải được tiến hành thường xuyên, liên tục với nhiều giải pháp đồng bộ, toàn diện, triệt để Đại hội XII của Đảng (1-2016) nêu lên sáu nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có nhiệm vụ thứ sáu:
“Phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; tập trung xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh”
Trước tình hình và đặc điểm mới, phức tạp hiện nay và những năm sắp tới, đây là nhiệm vụ cực kỳ to lớn, nặng nề, đồng thời là một thách thức gay gắt đối với toàn Đảng, toàn dân ta Hoàn thành tốt hay không nhiệm vụ trọng tâm đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ các lĩnh vực trọng yếu của đời sống đất nước Chính vì vậy, trên cơ sở quan điểm của Đảng về vấn đề con người và thực tiễn
từ khi đổi mới toàn diện đất nước đến nay, tác giả đã chọn đề tài “Vấn đề phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay”, muốn
đề cập đến một số thuận lợi, khó khăn và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về một số vấn đề đặt ra nhằm xây dựng và phát huy nhân tố con người
Trang 3cũng như một số giải pháp xây dựng con người trong sự nghiệp xây dựng phát triển đất nước hiện nay
2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quan niệm của C.Mác, Tư tưởng Hồ
Chí Minh và đường lối chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về “Vấn đề
phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay” Vấn
đề này được nghiên cứu trên cơ sở đánh giá những thuận lợi, khó khăn về xây dựng con người trong thời kỳ trước và sau thời kỳ đổi mới ở nước ta cũng như một số vấn đề đặt ra trong việc xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Về thời gian: Đề tài nghiên cứu những vấn đề về xây dựng và phát huy
nhân tố con người Việt Nam sau 30 năm đổi mới đất nước
Về không gian: Đề tài nghiên cứu những vấn đề về xây dựng và phát huy
con người Việt Nam hiện nay
Về nội dung nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu quan điểm của Đảng Cộng sản
Việt Nam hiện nay về xây dựng con người phát triển toàn diện ở Việt Nam được nghiên cứu qua đường lối, chủ trương của Đảng trong thời kỳ đổi mới đất nước, những thuận lợi, khó khăn và một số vấn đề đặt ra về xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
3 Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Để nghiên cứu và trình bày tiểu luận, người viết dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và sử dụng các phương pháp như: phân tích và tổng hợp, phương pháp logic và lịch
sử, đối chiếu và so sánh, thống kê v.v…
4 Ý nghĩa thực tiễn, ý nghĩa nghiên cứu
Về mặt nghiên cứu: Góp phần làm sáng tỏ quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát huy nhân tố con người trong thời kỳ đổi mới và những vấn đề đặt ra đối với nguồn lực Việt Nam hiện nay.
Về mặt thực tiễn: Cung cấp một số giải pháp xây dựng và phát huy nhân tố con người trong điều kiện đổi mới đất nước, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay
Trang 4PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NHÂN TỐ CON NGƯỜI ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM.
1.1.Định nghĩa về nguồn lực con người.
Dưới góc độ quản lý nhà nước thì giữa thuật ngữ “nguồn lực con người” và
“nguồn nhân lực” có ý nghĩa tương đồng Định nghĩa về nguồn nhân lực, theo Liên Hợp quốc: “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước”; quan điểm của Nicholas Henry cho rằng: “Nguồn nhân lực là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy mô, loại hình, chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào quá trình phát triển của
tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, khu vực, thế giới”;
Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cũng cho rằng: “Nguồn nhân lực là lực lượng lao động, là tổng thể các tiềm năng lao động của con người, của một quốc gia đã được chuẩn bị ở một mức độ nhất định, có khả năng huy động vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước” v.v
Trong tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (1848), C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định: “Thay cho xã hội tư sản cũ, với những giai cấp và đối kháng giai cấp của nó, sẽ xuất hiện một liên hợp, trong đó, sự phát triển tự
do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người” Sau này, C.Mác tiếp tục khẳng định: “sự phát triển của xã hội không phải do bất kỳ một lực lượng siêu nhiên nào, mà chính con người đã sáng tạo nên lịch sử của mình - lịch sử xã hội loài người” và “ trong tính hiện thực của nó bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội” Điều này có nghĩa là, nguồn lực con người là điều kiện tiên quyết cho sự thành, bại của một quốc gia Vấn đề là, xây dựng và phát huy nguồn lực con người như thế nào Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “vô luận việc gì cũng đều do con người làm ra ” Con người và công việc đối với con người được coi là quốc sách hàng đầu trong tư tưởng Hồ Chí Minh và được Người căn dặn trong Di chúc viết tay tháng 5-1968 rằng:
“Đầu tiên là công việc đối với con người” Từ “con người” được Bác gạch chân
bằng bút màu đỏ và đây cũng là vấn đề được Người viết dài nhất, gần 2 trang trong 4 trang của bản di chúc viết tay năm 1968
1.2.Vai trò và vị trí của con người trong sự nghiệp đổi mới đất nước Việt Nam
Vấn đề con người là nội dung cơ bản trong tư tưởng của chủ nghĩa Mác -Lênin nói chung và Triết học Mác - -Lênin nói riêng Con người trong tư tưởng của chủ nghĩa Mác – Lênin vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển xã hội Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng ta luôn coi trọng việc phát huy tối đa sức mạnh con người nhằm tạo động lực để giải phóng xã hội, giải phóng
Trang 5con người Con người được xem như vị trí trung tâm và có vai trò một trong những nhân tố hàng đầu quyết định đến sự thành công của công cuộc đổi mới đất nước
Trong đường lối phát triển, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn có những định hướng chuẩn giá trị cho việc xây dựng con người Việt Nam Điều đó được phản ánh trong việc Đảng ta luôn coi trọng, đẩy mạnh và đổi mới công tác giáo dục -đào tạo, coi “giáo dục là quốc sách hàng đầu” Đây là điều kiện để hình thành và phát triển các thế hệ con người Việt Nam khỏe về thể chất, trong sáng về tâm hồn,có trình độ chuyên môn cao đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Ngay từ những ngày đầu của sự nghiệp cách mạng, Đảng ta đã nhấn mạnh rằng: con người là vốn quý nhất và muốn xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội thì phải có con người xã hội chủ nghĩa
CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG
SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1.Quan điểm của Đảng về phát huy nhân tố con người trong công cuộc đổi mới đất nước.
Trước thời kỳ đổi mới việc gập khuôn mô hình xã hội chủ nghĩa của Liên
Xô, chúng ta chưa nhận thấy hết những nhân tố tác động đến phát triển kinh tế
-xã hội, trong đó có nhiều yếu tố liên quan đến vấn đề con người và động lực phát triển con người Trong suốt một thời gian dài, chúng ta đã quá đề cao lợi ích tập thể một cách chung chung, trừu tượng, trong khi đó lợi ích cá nhân không được quan tâm đúng mức, thậm chí rất mờ nhạt Chính vì vậy không tạo được động lực hoạt động của mỗi cá nhân trong xã hội
Bước vào thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước, vấn đề con người đã được Đảng ta đặc biệt quan tâm Con người vừa là chủ thể vừa là động lực vừa là mục tiêu của sự nghiệp đổi mới Xuất phát từ mục đích, yêu cầu, nội dung đổi mới, Đảng ta cũng đã nhìn nhận con người một cách cụ thể và hiện thực hơn Con người ở đây không phải là con người chung chung mà là con người cụ thể Sự nghiệp đổi mới chỉ thành công khi từng cá nhân phát triển với tư cách là chủ thể
có ý thức Thực tiễn đã chứng minh “không phải bộ máy, cũng không phải khâu
nào khác trong hệ thống chính trị với tầm quan trọng của nó mà chính là con người với những phẩm chất và năng lực nhất định quyết định sức mạnh của đổi mới” [1, tr 144].
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986), đại hội khởi xướng sự nghiệp đổi mới, đã khẳng định vai trò quan trọng của nhân tố con người và bắt đầu bằng
mệnh đề “Đổi mới tư duy” [2] Trong “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã
Trang 6hội đến năm 2000”, Đảng ta đã đặt con người vào vị trí trung tâm của sự phát triển Đại hội VII tiếp tục khẳng định quan điểm “coi mục tiêu và động lực của
sự phát triển là vì con người, do con người, trước hết là người lao động Đó cũng
là quan điểm về sự thống nhất giữa mục tiêu của chính sách xã hội - tất cả vì con
người”, “mục tiêu giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động có trí thức, có tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ, năng động và sáng tạo, có đạo đức cách mạng, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội” [3, tr 8] Tại Đại hội đại biểu Đảng toàn
quốc lần thứ VIII, Đại hội đưa đất nước ta tiến vào thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta khẳng định: “Lấy việc phát huy
nguồn lực con người là yếu tố phát triển nhanh và bền vững Tăng trưởng kinh
tế gắn liền với cải thiện đời sống nhân dân, phát triển văn hóa giáo dục, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường” [4, tr 143] Đại hội lần
thứ IX lại tiếp tục khẳng định và nhấn mạnh “nguồn lực con người - yếu tố cơ
bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”, “mọi hoạt động văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội” [5, tr 143] Quan điểm này một lần
nữa được Đảng ta nhấn mạnh tại Đại hội lần thứ XI: “Phát triển và nâng cao
chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế và lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh và bền vững” [6,
tr 130] Tại Đại hội lần thứ XII Đảng ta đã khẳng định: “Phát huy nhân tố con
người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; tập trung xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh” [7, tr 53]
Như vậy, vấn đề con người và phát huy nhân tố con người ở Đại hội XII được tiếp cận một cách toàn diện và hệ thống hơn Con người được nhìn nhận trên cả hai phương diện cá nhân và cộng đồng, đồng thời thể hiện rõ những điều kiện về vật chất và tinh thần đảm bảo cho con người phát triển toàn diện hơn Như vậy, có thể khẳng định rằng suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng của Đảng, đặc biệt trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm đến vấn đề con người và phát huy nhân tố con người Nhờ vậy, sau 30 năm đổi mới toàn diện đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có
ý nghĩa lịch sử trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Trang 72.2 Những thuận lợi và khó khăn trong việc xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Hiện nay, xây dựng con người Việt Nam chính là xây dựng nhân cách của con người với nội dung toàn diện, từ bồi dưỡng và phát triển thể lực, năng lực, trí tuệ với phương pháp tư duy khoa học sáng tạo Xây dựng con người Việt Nam hướng tới sự phát triển không chỉ chất lượng cá thể con người mà còn là sự phát triển của cả cộng đồng dân tộc Việt Nam Tiếp cận dưới góc độ công cuộc đổi mới đất nước cũng là một cuộc cách mạng, xây dựng con người, phát huy nhân tố con người đáp ứng công cuộc đổi mới hiện nay có những thuận lợi và khó khăn nhất định
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn coi nguồn lực con người
là “nguồn lực của mọi nguồn lực”, là nguồn lực nội sinh quan trọng quyết định
thành công của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nhất quán tư tưởng
chiến lược phát triển con người trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta khẳng định: “Xây
dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phải trở thành một mục tiêu của
nước ta, sau hơn 30 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng về xây dựng và phát triển con người được cộng đồng quốc tế đánh giá cao:
Thứ nhất, đất nước đang tiếp tục chủ động, tích cực hội nhập quốc tế trong
một xu thế toàn cầu hóa Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Thương mại quốc tế (WTO); được bầu làm thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc (nhiệm kỳ 02 năm 2008 - 2009, làm Chủ tịch 1 năm; nhiệm kỳ 02 năm
2020 - 2021); năm 2010 Việt Nam làm Chủ tịch luân phiên của Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN); gia nhập Hiệp định CPTPP Việt Nam còn gia nhập nhiều tổ chức quốc tế khác nữa Chắc chắn rằng, với việc tham gia ngày càng nhiều và ngày càng tích cực vào các tổ chức quốc tế, thì Việt Nam có nhiều
cơ hội để phát triển, thu hẹp dần khoảng cách tụt hậu về phát triển kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới
Thứ hai Việt Nam có những mặt tiếp tục ổn định đây là điều kiện tiên
quyết cho mọi quốc gia Bên cạnh đó con người Việt Nam có ý chí khát khao cống hiến mạnh mẽ tạo điều kiện thuận lợi xây dựng đất nước
Thứ ba, trong bối cảnh toàn cầu hoá xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển
là xu thế chung, ngoài ra thế giớ đang trong thời kỳ phát triển của khoa học và công nghệ so với tất cả các thời kỳ cách mạng kỹ thuật trước đây (thường được gọi là thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0), mà Việt Nam là nước đi sau có thể
Trang 8có lợi thế rút ngắn các bước phát triển [8]
Bên cạnh những mặt thuận lợi, riêng toàn cầu hóa đặt ra cho các nước trên thế giới, đặc biệt là các nước đang phát triển những thách thức và nguy cơ hết sức to lớn: vấn đề sinh thái, ô nhiễm môi trường và cạn kiệt tài nguyên, vấn đề dân số và sức khỏe cộng đồng, sự phân hóa giàu nghèo, tệ nạn xã hội và tội phạm mang tính quốc tế, đặc biệt nguy hiểm là tội phạm có tổ chức, nguy cơ đánh mất bản sắc dân tộc
Thế giới tiếp tục có những sự xung đột dân tộc, khu vực, tôn giáo; ranh giới giữa chiến tranh chính nghĩa và chiến tranh phi nghĩa nhiều lúc bị mờ đi và bị chuyển cực; giữa chủ quyền và nhân quyền; giữa sự can thiệp cần thiết của các
tổ chức quốc tế, kể cả tổ chức lớn nhất là Liên Hợp quốc, với việc vi phạm bốn yếu tố quyền dân tộc cơ bản của mỗi quốc gia là độc lập - chủ quyền - thống nhất - toàn vẹn lãnh thổ, trở nên mong manh khó phân biệt hơn bao giờ hết Tháng 1 - 1994, Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng đã chỉ ra bốn thách thức và đồng thời cũng là bốn nguy cơ lớn trong quá trình phát triển của những năm sau đó ở Việt Nam: “Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới do điểm xuất phát thấp, nhịp độ tăng trưởng chưa cao và chưa vững chắc, lại phải đi lên trong môi trường cạnh tranh gay gắt; nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa nếu không khắc phục được những lệch lạc trong chủ trương, chính sách và chỉ đạo thực hiện; nguy cơ về nạn tham nhũng và tệ quan liêu; nguy cơ diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch Các nguy cơ đó có liên quan mật thiết với nhau, tác động lẫn nhau” Việc chỉ ra bốn nguy cơ như vậy là rất chính xác Đến các Đại hội sau đó và gần đây nhất là Đại hội XII của Đảng (2016), Đảng đều khẳng định sự nhận định đúng đắn của Nghị quyết Hội nghị này Trong giai đoạn hiện
nay, nguy cơ lớn nhất, nguy cơ của mọi nguy cơ là: “nguy cơ mất chế độ chính
trị đang xây dựng; và như vậy, rất khó khăn cho việc xây dựng con người Việt Nam” [9,tr.25]
2.3 Công cuộc đổi mới giai đoạn hiện nay và những vấn đề đặt ra đối với con người Việt Nam.
Công cuộc đổi mới đất nước nếu tiếp cận dưới góc độ là một cuộc cách mạng thì cách mạng Việt Nam đang diễn ra trong những biến đổi sâu sắc, phức tạp của thế giới; trên những thành tựu lớn lao mà dân tộc Việt Nam đã đạt được
và trước những cơ hội và những thách thức mà người Việt Nam phải nấm bắt và phải vượt qua
Trên thế giới, cách mạng khoa học và công nghệ phát triển mạnh mẽ đưa
nhân loại vào nển văn minh trí tuệ với hai đặc trưng cơ bản là xã hội hóa thông tin và kinh tế tri thức đã tạo cơ sở vật chất cho quá trình toàn cầu hoố dẫn đến xu hướng liên kết, hợp tác ngay cả giữa cốc quốc gia có chế độ chính trị khác nhau trong cuộc cạnh tranh để tồn tại và phát triển
Cục diện chính trị thế giới thay đổi bởi sự thoái trào của chủ nghĩa xã hội;
sự phân hóa của các quốc gia độc lập và khảnăng tự điều chỉnh của chủ nghĩa tư
Trang 9Chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, chạy đua vũ trang, xung đột dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố, diễn ra ỏ nhiều nới với tính chất ngày càng phức tạp
Khu vực Đông Nam Á - Thái Bình Dương đang phát triển nhưng vẫn tiềm
ẩn những nhân tố gây mất ổn định
Tuy vậy, hòa bình, hợp tác và phát triển đang trở thành xu thế lớn của thòi đại hiện nay
Thế giới tiếp tục bất an và sự cạnh tranh giữa các quốc gia-dân tộc sẽ diễn
ra khốc liệt hơn Bản chất của nhân loại là cạnh tranh để sinh tồn và phát triển
Có hai biểu hiện của cạnh tranh: Một, tiêu diệt đối phương để bản thân mình tồn tại và phát triển Hai, cạnh tranh lành mạnh hơn, hai bên hoặc nhiều bên gọi nhau bằng “đối tác”, cùng hợp tác và phát triển Hợp tác nhưng thực ra là sự cạnh tranh để cùng tồn tại và cùng phát triển theo kiểu các bên cùng thắng Hiện nay, thế giới đang diễn ra đồng thời cả hai kiểu; không thật rõ kiểu nào thắng thế, kiểu nào phổ biến hơn kiểu nào Trong kiểu 1 có kiểu 2 Cho nên mới có kiểu hỗn hợp là “vừa hợp tác vừa đấu tranh” Dù kiểu gì đi chăng nữa thì vẫn diễn ra việc cạnh tranh khốc liệt để tồn tại và phát triển
Ở trong nước, trải qua quá trình đổi mới, cơ sồ vật chất - kỹ thuật của nền
kinh tế được tăng cường Tình hình chính trị - xã hội cơ bản ổn định Môi trường hòa bình, sự hợp tác, liên kết quốc tế và những xu thế tích cực trên thế giối tạo điều kiện để người Việt Nam tiếp tục phát huy nội lực và lợi thế80 sánh, tranh thủ ngoại lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Đồng thời bốn nguy cơ (tụt hậu xa hơn vể kinh tế so vối nhiều nước trong khu vực và trên thế giới; chệch huống xã hội chủ nghĩa; nạn tham nhũng và tệ quan liêu; "diễn biến hòa bình" do các thế lực thù địch gây ra) đốì với người Việt Nam đến nay vẫn tồn tại và diễn biến phức tạp, đan xen, tác động lẫn nhau Tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưỗng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đang cản trỏ việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, gây bất bình và làm giảm lòng tin trong nhân dân
Việt Nam vẫn còn là nước kinh tế kém phát triển, mức sông nhân dân còn thấp, trong khi đó cuộc cạnh tranh quốc tế ngày càng quyết liệt
Từ tình hình thực tế của đất nưóc và thế giới, từ mục tiêu chung là "độc lập
dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nưốc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh", nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
là: "Phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa".
[10.tr.549-551]
Bên cạnh đó, con người nói chung đang có xu hướng trượt dài về đạo đức Đạo đức có mặt biểu hiện rất cơ bản là thông qua sự hành xử của chính con
Trang 10người Xã hội loài người đang bước sang một giai đoạn phát triển mới, khi những tiến bộ của khoa học và công nghệ đã đưa con người tiến lên một bước mới trong việc tạo ra các của cải vật chất Thế kỷ XXI, mới chỉ chưa đầy hai thập niên, nhưng của cải vật chất do con người làm ra đã bằng hàng mấy chục năm của thế kỷ trước cộng lại Nhưng, lẽ ra đi kèm theo sự tăng lên của của cải vật chất là sự tiến bộ của văn hóa, của đạo đức, thì chúng ta chưa thấy điều đó Kinh tế Việt Nam phát triển trong những năm đổi mới, song văn hóa-đạo đức phát triển chưa tương xứng
Ngoài các dự báo trên đây, có thể còn có sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, nhất là công nghệ thông tin Một chiếc smartphone phiên bản mới ra đời ngày hôm nay thì ngày mai đã là lạc hậu Giao lưu trực tuyến khi có mạng toàn cầu internet đang được sử dụng phổ biến, phổ cập trên trái đất này Trực tuyến và tức thời đối với tất cả mọi người - đó là điểm mới mà nhiều người gọi là “thế giới phẳng” Sự phát triển của khoa học và công nghệ, tuy có nhiều
hệ lụy, nhưng làm cho con người phải nhanh chóng thích ứng trong không gian cạnh tranh sinh tồn Khái niệm thời gian - không gian trên thực tế hầu như đã bị biến đổi Đó là những bước tiến thần kỳ buộc con người phải điều chỉnh, thay đổi cả cách thức giao tiếp, ứng xử và chuẩn mực đánh giá đạo đức, nhân cách, lối sống và về cả năng lực làm việc
Thực tiễn đang đòi hỏi người Việt Nam phải đạt được những yêu cầu mới
để thực hiện nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng trong mục tiêu chung trước những diễn biến đa dạng, phức tạp của thế giôi, trước những cơ hội và thử thách của chính mình
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VỀ NHỮNG GIẢI PHÁP PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI
3.1.Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về những giải pháp nhằm phát huy nhân tố con người ở nước ta hiện nay.
Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng đã nhấn mạnh nhân tố con người gắn với xây dựng văn hoá làm nền tảng tinh thần với hàm ý văn hoá và con người là cặp đôi biện chứng, trong đó con người là chủ thể sáng tạo văn hoá và thụ hưởng các giá trị, sản phẩm văn hoá Yếu tố con người được đề cập là những con người rất cụ thể, con người phải có nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực, kỹ năng, trách nhiệm xã hội,… việc xây dựng con người phải thông qua hoạt động thực tiễn, cụ thể của từng người, chứ không nói chung chung Đồng thời chỉ rõ
nhiệm vụ cụ thể là: “Phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời
sống xã hội; tập trung xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh” Đảng ta
khẳng định: “Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phải trở thành
một mục tiêu của chiến lược phát triển Đúc kết và xây dựng hệ giá trị văn hóa
và hệ giá trị chuẩn mực của con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện