BHXH thành phố Hà Nội đã đẩy mạnh công tác cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách thủ tục hành chính mà trọng tâm là việc thực hiện có hiệu quả hệ thống “Mộ[r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
ASXH là một trong những trụ cột quan trọng nhất của mỗi quốc gia.Đất nước phát triển, nhân dân được ấm no chính là nhờ sự đúng đắn của Đảng và Nhà nước trong việc
đề ra các chính sách mang lại lợi ích cho nhân dân Trong đó, nền tảng của hệ thống ASXH chính là chính sách BHXH cho người lao động Cột sống này có vững chắc, mạnh
mẽ thì cả hệ thống ASXH nói riêng và người dân lao động nói chung mới bền vững, phát
triển, ổn định được
BHXH Việt Nam hiện nay đã, đang và sẽ từng bước hoàn thiện hơn về các quy định, chính sách cho người lao động tham gia Nhưng trước hết, để đảm bảo đầy đủ quyền lợi cho người tham gia thì công tác thu sao cho đúng quy định của pháp luật phải được đặt lên hàng đầu Công tác thu là nhiệm vụ vô cùng quan trọng đối với BHXH Việt Nam nói chung và BHXH Thành phố Hà Nội nói riêng
Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội là cơ quan trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam, có chức năng giúp Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam tổ chức thực hiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế; quản lý các quỹ: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế trên địa bàn thành phố Hà Nội theo quy định của BHXH Việt Nam và quy định của pháp luật BHXH Thành phố Hà Nội luôn quan tâm củng cố và hoàn thiện tổ chức bộ máy, thường xuyên bám sát thực tế, khắc phục những chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, giảm bớt khâu trung gian, bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất, kiện toàn đội ngũ cán bộ theo hướng tinh gọn, hiệu quả và phù hợp với tiến trình đổi mới của việc cải cách nền hành chính quốc gia Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách BHXH còn nhiều hạn chế, nhất là trong công tác thu BHXH, tình trạng nợ đọng, trốn tránh trách nhiệm đóng BHXH của người sử dụng lao động đối với người lao động vẫn còn xảy ra và chưa thể khắc phục triệt để
Để khắc phục những hạn chế trên, nhằm mở rộng và tăng trưởng nguồn thu BHXH bắt buộc, phát triển bền vững quỹ BHXH, rất cần có những giải pháp thiết thực, hiệu quả trong thời gian tới
Trang 2Từ nhận thức những vấn đề nêu trên, Học viên đã chọn đề tài “Quản lý thu bảo
hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội” làm đề tài cho luận văn
của mình, nhằm góp phần giải quyết những vấn đề còn hạn chế nêu trên
Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng quản lý công tác
thu BHXH bắt buộc giai đoạn 2011-2015 trên địa bàn thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác thu BHXH bắt buộc trên địa bàn thành phố Hà Nội
Trong quá trình nghiên cứu, Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:
phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp; phương pháp nghiên cứu tài liệu
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung
luận văn được trình bày thành 3 chương: Chương 1, Cơ sở khoa học về quản lý thu bảo
hiểm xã hội; Chương 2, Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại cơ
quan bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội ; Chương 3, Giải pháp tăng cường quản lý thu
BHXH bắt buộc tại cơ quan BHXH TP Hà Nội
Luận văn có những đóng góp cơ bản sau:
Thứ nhất, Đề tài luận văn hệ thống hóa và góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm xã hội bắt buộc trên cơ sở đó áp dụng và phân tích thực trạng quản lý thu BHXH bắt buộc tại thành phố Hà Nội Cụ thể những điểm chính như sau:
Luận văn đã hệ thống và lý luận sự ra đời tất yếu khách quan của bảo hiểm xã hội, đưa ra được khái niệm về bảo hiểm xã hội nói chung, khái niệm về bảo hiểm xã hội bắt buộc nói riêng
BHXH là tổng thể các mối quan hệ kinh tế - xã hội giữa Nhà nước, người lao động
và người sử dụng lao động Là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp mất một phần thu nhập đối với người lao động khi họ gặp phải những biến cố rủi ro làm giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm, bằng cách hình thành và sử dụng một quỹ tài chính tập trung do sự đóng góp của người sử dụng lao động, người lao động và sự bảo trợ của Nhà nước, nhằm đảm bảo ổn định cuộc sống cho người lao động và cho gia đình họ, góp phần bảo đảm an sinh xã hội
Trang 3Bảo hiểm xã hội bắt buộc là một loại hình BHXH do Nhà nước ban hành dưới hình thức bắt buộc, nhằm đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập đối với người lao động khi họ gặp phả inhững biến cố rủi ro làm giảm hoặc mất khả năng lao động bằng cách hình thành và sử dụng một quỹ tài chính tập trung do sự đóng góp một phần thu nhập của người lao động, người sử dụng lao động, để đảm bảo an toàn đời sống cho người lao động và cho gia đình họ, góp phần bảo đảm an ninh xã hội
Qua đó, chúng ta nghiên cứu vai trò của BHXH đến đời sống của người lao động cũng như sự phát triển của xã hội
Từ những nội dung của BHXH bắt buộc, chúng ta đi sâu vào nghiên cứu các vấn đề
về quản lý thu BHXH bắt buộc Quản lý thu BHXH bắt buộc bao gồm quản lý đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, quản lý quỹ lương của đối tượng thu BHXH bắt buộc, quản lý tiền thu BHXH bắt buộc, quản lý nợ đọng BHXH bắt buộc, thanh tra, kiểm tra thu BHXH bắt buộc
Ngoài ra, luận văn còn chú ý phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thu BHXH bắt buộc Việc xem xét các nhân tố đó là rất cần thiết nhằm phân tích đưa ra các giải pháp thực hiện tốt hơn công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại cơ quan BHXH thành phố Hà Nội
Để nhằm đánh giá việc thực hiện công tác thu BHXH bắt buộc tại BHXH thành phố
Hà Nội, luận văn còn đề cập tới các chỉ tiêu đánh giá quản lý thu Từ những chỉ tiêu đó, tác giả sẽ khái quát được tốc độ tăng trưởng, phát triển, thành công, hạn chế trong công tác quản
lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH thành phố Hà Nội
Thứ hai, Qua phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2010 – 2015, luận văn đã đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế của công tác quản lý thu BHXH bắt buộc
Năm 2011 BHXH thành phố Hà Nội có tổng số 30,237 đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH, đến 31/12/2015 đã có tổng số 47,008 đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH,tăng thêm 16,771 đơn vị tham gia BHXH.Từ năm 2011 đến 2015: tham gia
Trang 4BHXH của các đơn vị thuộc khối DNNN, có xu hướng giảm; các đơn vị thuộc khối các đơn vị thuộc khối Xã, Phườngcó xu hương giảm nhẹ rồi duy trì ở mức ổn định Trong khi
đó, các doanh nghiệp thuộc khối Ngoài QD, LD, VPĐD, Ngoài công lập, Hộ cá thể có xu hướng tăng
Song song với việc gia tăng số đơn vị tham gia BHXH bắt buộc, năm 2015, BHXH thành phố Hà Nội đã thực hiện cấp sổ BHXH, thẻ BHYT kịp thời cho người lao động và các đối tượng, đã có 190.690 sổ BHXH đưa tổng số người được cấp từ trước tới nay là 2.600.510 người; có 5.707.800 thẻ BHYT đang trong hạn sử dụng, chiếm 68,7% dân số Thủ đô Trong 9 tháng năm 2016,BHXH thành phố Hà Nội cấp được 159.313sổ BHXH và5.633.272thẻ BHYT
BHXH thành phố Hà Nội đã đẩy mạnh công tác cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách thủ tục hành chính mà trọng tâm là việc thực hiện có hiệu quả hệ thống “Một cửa điện tử” và triển khai giao dịch hồ sơ điện tử, tiếp nhận hồ sơ qua hệ thống bưu chính đến các đơn vị sử dụng lao động nhằm rút ngắn thời gian giao dịch tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người tham gia và thụ hưởng chính sách BHXH, BHYT, BHTN Ban hành các văn bản hướng dẫn để kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện
Việc triển khai thực hiện các chính sách tăng cường và mở rộng, phát triển đối tượng tham gia BHXH kết hợp cải cách thủ tục hành chính đã mang lại nhiều thành tựu nổi bật cho BHXH thành phố Hà Nội Đặc biệt, hiện nay, số thu BHXH, BHYT, BHTN tính đến ngày 30/9/2016 của BHXH Thành phố Hà Nội là 19.534tỷ đồng, đạt 75% kế hoạch BHXH Việt Nam giao, trong đó thu BHXH bắt buộc: 12.875,2 tỷ đồng
Tuy nhiên, hạn chế của công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH thành phố
Hà Nội còn nhiều
Hiện nay, tình trạng nhiều doanh nghiệp chây lỳ, trốn tránh không tham gia BHXH cho người lao động và nợ đọng tiền BHXH kéo dài vẫn đang tiếp diễn:
Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, số nợ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp năm 2015
khoảng 7.567 tỷ đồng, giảm so năm 2014 hơn 1.400 tỷ đồng Trong đó, số nợ BHXH là
Trang 5khoảng 5.692 tỷ đồng, nợ BHYT là 1.560 tỷ đồng, BH thất nghiệp là 315 tỷ đồng Có
khoảng 103.000 doanh nghiệp nợ với số tiền khoảng 5.300 tỷ đồng…
Việc khai thác, mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đã được quan tâm nhưng còn rất nhiều doanh nghiệp thờ ơ, chưa tự giác tham gia:
Theo số liệu của Sở KH&ĐT Hà Nội, năm 2015 cấp giấy phép đăng ký kinh doanh cho 20.245 đơn vị, trong khi đó cả năm 2015 chỉ có 5.560 đơn vị đăng ký mới tham gia BHXH, chiếm 27,46% số doanh nghiệp được cấp phép đăng ký kinh doanh mới
Về việc cấp sổ BHXH cho các đối tượng tham gia BHXH còn nhiều bất cập: Một
số NLĐ có 02 đến 03 sổ BHXH mà nguyên nhân chủ yếu là do phần mềm quản lý dữ liệu chung và phần mềm cấp sổ BHXH theo mẫu mới chưa hoàn thiện, một số trường hợp NLĐ làm ở những doanh nghiệp nợ tiền BHXH do đó khi chấm dứt hợp đồng lao động không chốt được sổ BHXH đến khi chuyển sang đơn vị mới NLĐ không khai báo dẫn đến cơ quan BHXH cấp tiếp một sổ BHXH mới
Việc phối hợp giữa BHXH thành phố và các sở, ngành còn thiếu đồng bộ, chất lượng thanh, kiểm tra chưa cao: Tình trạng nhiều DNNQD có đăng ký kinh doanh
nhưng không có trụ sở giao dịch hoặc giải thể sau thời gian ngắn thành lập, không đăng ký SDLĐ với cơ quan quản lý lao động địa phương hoặc tình trạng các cơ quan quản lý không nắm được số doanh nghiệp đã đăng ký kinh doanh còn hoạt động hay đã ngừng hoạt động Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm chưa thường xuyên, chất lượng chưa cao, việc
xử lý sau kiểm tra, thanh tra chưa được quan tâm đúng mức Công tác xác minh điều kiện thi hành án đối với đơn vị sử dụng lao động bị khởi kiện gặp nhiều khó khăn về thủ tục, thời gian thi hành án kéo dài
Người lao động vẫn chưa thực sự quan tâm đến quyền lợi hưởng và nghĩa vụ tham đóng của mình trong việc tham gia BHXH bắt buộc:
Mặc dù là hình thức BHXH, BHYT bắt buộc, song vẫn chưa được số lao động
đang làm việc trong khu vực phi chính thức, các doanh nghiệp tư nhân, quan tâm Số lao động này còn không biết đến quyền lợi của mình là được ký hợp đồng lao động, hoặc chấp thuận với chủ sử dụng lao động không ký hợp đồng lao động để không phải mất phần tiền mà cá nhân phải nộp theo quy định của Luật BHXH, Luật BHYT
Trang 6Luận văn cũng nêu ra được nguyên nhân của những hạn chế xuất phát từ người lao động, người sử dụng lao động, cơ quan quản lý và những nguyên nhân khác
Thứ ba, Với những kết quả và hiệu quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân hạn chế của thực trạng công tác quản lý thu BHXH bắt buộc đã phân tích, từ đó luận văn
đã đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH thành phố Hà Nội
Từ định hướng và mục tiêu phát triển của BHXH thành phố Hà Nội, luận văn đề xuất những giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý thu
Tăng cường công tác thông tin tuyên truyền chính sách BHXH
Xử lí nghiêm minh những đơn vị trốn đóng, nợ đọng Bảo hiểm xã hội bắt buộc
Phối hợp giữa các cấp Trung ương với địa phương, giữa các cơ quan chức năng, các Sở, ban, ngành để hoàn thành tốt nhiệm vụ
Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành Luật BHXH của đơn vị sử dụng lao động và viên chức BHXH
Tạo điều kiện về phương tiện, cơ sở vật chất và trang thiết bị làm việc cho cán bộ, viên chức trong ngành
Khen thưởng cho những đơn vị sử dụng lao động hoàn thành tốt công tác thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn Thành phố Hà Nội
Hoàn thiện cơ cấu bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ nhân viên
Tăng cường rà soát việc thực hiện nghĩa vụ tham gia Bảo hiểm xã hội của người lao động và người sử dụng lao động
Từ nhừng giải pháp đề ra, luận văn đặc biệt nêu ra kiến nghị đối với nhà nước, kiến nghị đối với BHXH Việt Nam và kiến nghị đối với Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy Ban Nhân dân thành phố Hà Nội nhằm tăng cường công tác quản lý thu
BHXH bắt buộc tại BHXH thành phố Hà Nội