Quản lý nợ bảo hiểm xã hội ở Bảo hiểm xã hội Việt Nam

- Đối với Chính phủ: Chỉ đạo các Bộ, ngành có liên quan trong thực hiện việc phối hợp trong công tác quản lý nợ BHXH; Xây dựng chính phủ điện tử để các Bộ, ngành, cơ quan, tổ chức các [r]

TÓM TẮT ĐỀ TÀI

1 Lời mở đầu

Việc thu phí BHXH ở nước ta những năm qua còn chưa triệt để dẫn đến tình trạng nợ đọng BHXH kéo dài, dai dẳng ở hầu khắp các địa phương trên toàn quốc Nếu tình trạng này còn kéo dài, thì chắc chắn việc cân đối thu – chi quỹ BHXH sẽ gặp khó khăn, không những thế còn làm ảnh hưởng lớn đến vấn đề ASXH khi mà hàng chục ngàn NLĐ đang có nguy cơ mất trắng quyền lợi, nhất là khi họ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động không được thanh toán chế

độ; Nhận thấy tầm quan trọng của việc quản lý nợ BHXH, em lựa chọn đề tài "Quản lý nợ bảo hiểm xã hội ở Bảo hiểm xã hội Việt Nam" làm đề tài luận văn thạc sỹ Qua đó, em xin

đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nợ BHXH

ở Việt Nam trong thời gian tới

 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa, làm rõ những vấn đề cơ bản về nợ BHXH và quản lý nợ BHXH;

- Đánh giá thực trạng nợ, quản lý nợ BHXH của BHXH Việt Nam trong những năm vừa qua;

- Đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế tình trạng nợ đọng BHXH và quản lý tốt các khâu nợ BHXH ở Việt Nam

 Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý nợ bảo hiểm xã hội của Bảo hiểm xã hội Việt Nam

 Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu nợ BHXH bắt buộc của các đơn

vị SDLĐ trong cả nước và công tác quản lý nợ BHXH trong thời gian 5 năm - từ năm 2010 đến

2014, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả nợ BHXH tới năm 2020

 Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp số tương đối động thái;

phương pháp số tương đối kết cấu; Phương pháp lịch sử; phương pháp mô hình hóa; phương pháp phân tích tổng kết rút kinh nghiệm

 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung chính của đề tài gồm 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề cơ bản về nợ và quản lý nợ BHXH

Chương 2 Thực trạng nợ BHXH và quản lý nợ BHXH ở BHXH Việt Nam

Chương 3 Giải pháp và kiến nghị về công tác quản lý nợ BHXH ở Việt Nam

2 Nội dung chính của đề tài

 Những vấn đề cơ bản về nợ và quản lý nợ BHXH:

Theo Luật BHXH năm 2014, BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH

Để thực hiện vai trò nói trên, BHXH phải thành lập được một quỹ tài chính độc lập, tập trung, nằm ngoài ngân sách nhà nước tài chính cho mình, trên cơ sở sự đóng góp của các bên tham gia (NLĐ, người SDLĐ, Nhà nước), đó là quỹ BHXH

Tuy nhiên, thực tế không phải lúc nào các bên tham gia cũng thực hiện đúng trách nhiệm đóng góp của mình mà có rất nhiều trường hợp trốn đóng, nợ đọng, đóng không đúng

số người quy định,… đã và vẫn đang tồn tại, với quy mô ngày càng lớn và trình độ ngày càng tinh vi Trong đó, nợ BHXH được hiểu là số tiền đóng không đủ vào quỹ BHXH của các tổ chức, đơn vị theo quy định của pháp luật

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến nợ BHXH như: Do cơ chế, chính sách; do nhận thức về trách nhiệm và quyền lợi tham gia BHXH của chủ SDLĐ còn hạn chế; muốn giảm chi phí, thu lợi nhuận nhiều hơn hoặc muốn lạm dụng quỹ; Do NLĐ hạn chế hiểu biết về quyền lợi, trách nhiệm tham gia BHXH,…

Nợ BHXH không chỉ làm ảnh hưởng đến quyền lợi của NLĐ mà còn ảnh hưởng đến

an toàn, cân đối quỹ BHXH trong ngắn hạn và dài hạn và đến tính nghiêm minh của pháp luật

và mục tiêu của các chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước

Vì những hậu quả nói trên, cần thiết phải thực hiện công tác quản lý nợ BHXH, bởi vì

vai trò của công tác này được thể hiện như sau:

- Giúp các nhà quản lý xác định được đối tượng nợ BHXH, quy mô, tính chất, thời gian

và tốc độ tăng trưởng của các khoản nợ BHXH, từ đó áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp nhằm thu hồi nợ;

- Hạn chế được tình trạng nợ đọng, trốn đóng BHXH của các đơn vị, DN thông qua việc thanh, kiểm tra, đôn đốc thu nợ và áp dụng các chế tài xử phạt như: Phạt lãi chậm đóng,

xử phạt vi phạm hành chính, kiện ra tòa,…

- Giúp Nhà nước dần hoàn thiện hơn tổ chức bộ máy của mình nhằm đảm bảo cho công tác này được thực hiện một cách có hiệu quả nhất

Nội dung quản lý nợ BHXH bao gồm: Quản lý đối tượng, số tiền và thời gian nợ; kiểm tra, đôn đốc thu hồi nợ; xử lý nợ BHXH

 Thực trạng nợ bảo hiểm xã hội và quản lý nợ bảo hiểm xã hội ở Bảo hiểm

xã hội Việt Nam:

+ Về tình hình thu và nợ đọng BHXH:

- Số đơn vị: Năm 2014, có 276.138 ĐV tham gia, tăng 10,42% so với năm 2013 và tăng 38,70% so với năm 2010 (199.093 đơn vị);

- Số người: Năm 2010 có 9.441.246 người; năm 2011 tăng thêm 7,02% (đạt 10.104.497 người); năm 2012 tăng 3,24%; năm 2013 tăng 4,39%; năm 2014 tăng 5,16% (đạt 11.451.530 người)

- Số thu: Năm 2011 số thu là 62.058 tỷ đồng, tăng 25, 25% so với năm 2010 (49.549

tỷ đồng) Năm 2012, số thu tăng mạnh, đạt 89.259 tỷ đồng (tăng 43,83% so với năm 2011 và gấp 1,8 lần so với năm 2010) Đến năm 2013, tốc độ tăng đã giảm xuống, và đến 2014 thì đạt mức thu là 130.059 tỷ đồng, tăng 22,35% so với năm 2013, tăng hơn 2,6 lần so với năm 2010

- Nợ BHXH: Số nợ BHXH, biến động nợ BHXH và mối tương quan giữa số nợ với

số phải thu BHXH 5 năm qua được thể hiện dưới biểu đồ sau:

Biểu đồ 2.1: Số nợ so với số phải thu BHXH (2010-2014)

- Luôn dẫn đầu về tỷ lệ nợ là khối Lao động có thời hạn ở nước ngoài (bình quân 29,03% số phải thu) Tuy nhiên, do số phải thu của khối này chỉ chiếm khoảng 0,02 tổng số tiền BHXH phải thu nên số nợ cũng hoàn toàn không đáng kể trong tổng nợ BHXH

- Đáng phải nói đến cả về tỷ lệ nợ và số nợ là khối DN ngoài quốc doanh (ngoại trừ năm 2014 xếp thứ 2 sau khối DN Nhà nước thì DN ngoài quốc doanh luôn dẫn đầu về tỷ lệ nợ

và số nợ của khối này chiếm bình quân tới gần 50% tổng số nợ BHXH của tất cả các khối)

- Khối có tỷ lệ nợ cao tiếp theo là khối DN Nhà nước (bình quân 7,77%) Luôn có tỷ lệ

nợ thấp nhất là khối HCSN, ĐT, LLVT

- Khối DN có vốn nước ngoài có những biểu hiện rất tích cực trong việc chấp hành nghĩa vụ đóng BHXH trong 4 năm đầu của giai đoạn này với tỷ lệ nợ liên tục giảm mạnh từ 6,86% xuống còn 2,57% Tuy nhiên, đến năm 2014, tỷ lệ nợ của khối này lại đột ngột tăng mạnh lên tới 5,64% Nội dung tiếp theo sẽ làm rõ hơn về tình hình nợ đọng BHXH bắt buộc của các khối DN trong 5 năm vừa qua

+ Quản lý nợ bảo hiểm xã hội ở Việt Nam:

- Cơ sở quản lý nợ bảo hiểm xã hội: Các quy định về việc tính lãi chậm đóng; xử phạt vi

phạm hành chính; khởi kiện đơn vị nợ BHXH và thi hành án về thu nợ BHXH

- Phân cấp quản lý nợ BHXH: Công tác quản lý nợ BHXH ở Việt Nam được phân cấp

tổ chức thực hiện ở cả 3 cấp: Huyện (BHXH huyện), tỉnh(BHXH tỉnh), Trung ương (BHXH Việt Nam)

- Quy trình quản lý nợ bảo hiểm xã hội: Thẩm quyền và trách nhiệm quản lý nợ đối

với cán bộ thu, tổ thu nợ của cơ quan BHXH và tổ công tác liên ngành là khác nhau nên quy trình quản lý nợ áp dụng cũng khác nhau

- Phối hợp giữa các bên có liên quan trong công tác quản lý nợ BHXH: Đối với cấp ủy

Đảng, Uỷ ban nhân dân tỉnh, Thanh tra nhà nước, Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và

Xã hội, Các Tổ chức Ngân hàng đều có vai trò và trách nhiệm trong công tác quản lý nợ BHXH Để thực hiện tốt công tác này, đòi hỏi phải có sự phối kết hợp giữa các bên một cách

nhịp nhàng, chặt chẽ

+ Kết quả đạt được trong công tác quản lý nợ BHXH

- Về ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện: BHXH Việt Nam đã ban

hành được một số văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện, góp phần tích cực vào việc quản lý

nợ đọng BHXH như: Quyết định số 1111/QĐ-BHXH; Công văn số 585/BHXH-BT; Công văn

số 494/BHXH-BT; Công văn số 1585/BHXH-BT; Công văn số 3829/BHXH-BT; Công văn

số 5064/BHXH-BT; Công văn số 2871/BHXH-BT ;…

- Về mặt tổ chức thực hiện: BHXH Việt Nam đã và đang cải cách toàn diện các TTHC

nhằm phục vụ đơn vị, người tham gia BHXH, BHYT được tiếp cận chính sách BHXH, BHYT thuận lợi, nhanh chóng; Triển khai ứng dụng CNTT vào công tác quản lý thu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT; Từ năm 2013, triển khai việc hạch toán kế toán, theo dõi số phải thu BHXH, BHYT để quản lý chặt chẽ các nguồn thu, đảm bảo tính minh bạch trong việc quản lý các quỹ BHXH, BHYT; Chủ động ký quy chế phối hợp các Bộ, Ngành có liên quan trong công tác quản lý thu, nợ BHXH,

- Về số tiền lãi chậm đóng thu được: Trong giai đoạn 2010 – 2014, BHXH các địa

phương đã tiến hành tính lãi chậm đóng BHXH đối với các đơn vị nợ BHXH quá 30 ngày trở lên và thu được tổng số tiền lãi là 1.551 tỷ đồng Số lãi thu được tăng dần qua các năm (từ 190

tỷ đồng năm 2010 lên 496 tỷ đồng năm 2013) cùng với sự gia tăng của số nợ (2.548 tỷ đồng năm 2010 lên 6.829 tỷ đồng năm 2013) Năm 2014, tiền lãi thu được giảm do số nợ BHXH giảm xuống còn 5.914 tỷ đồng

- Công tác kiểm tra, thanh tra liên ngành và xử phạt vi phạm hành chính đối với đơn vị

nợ BHXH: Từ năm 2007 – 2013, BHXH Việt Nam đã tiến hành kiểm tra 41.460 đơn vị, số

tiền phải thu hồi là 82.455,6 triệu đồng, đã thu hồi được 33.972,6 triệu đồng (đạt 41,2%); Từ năm 2008 – 2013, thông qua các đợt thanh kiểm tra liên ngành, số đơn vị BHXH Việt Nam đề nghị xử phạt vi phạm hành chính là 5.289, số đơn vị đã xử phạt là 949 đơn vị (đạt 17,94%); Riêng năm 2014, toàn ngành tiến hành kiểm tra 14.751 đơn vị SDLĐ, phát hiện sai phạm và

đề nghị truy thu 27,3 tỷ đồng và đã thu hồi trong năm được 17,1 tỷ đồng tiền đóng BHXH, BHYT (đạt 62,6%) đồng thời đề nghị xử phạt vi phạm hành chính 309 đơn vị SDLĐ

- Kết quả khởi kiện và thi hành án: Tính đến hết năm 2013, BHXH các đi ̣a phương đã

tiến hành khởi kiê ̣n 2.463 đơn vi ̣ nợ BHXH với số tiền nợ là 1.248 tỷ đồng Tuy nhiên, số tiền

nơ ̣ thu hồi được còn rất thấp (bằng 28,7% số nợ bi ̣ khởi kiê ̣n)

Trong giai đoạn 2010 - 2014, BHXH các tỉnh, thành phố đã khởi kiện 5.376 đơn vị SDLĐ nợ BHXH với tổng số tiền nợ là 2.452,7 tỷ đồng; trong đó có 1.759 đơn vị đã đưa ra xét

xử (đạt 32,7%) Tuy nhiên, trong số 1.240 vụ đã có bản án, quyết định của Tòa án chuyển cho

cơ quan thi hành án, có tới 375 vụ chưa được thi hành (chiếm 30,2%) Chỉ tính riêng trong năm 2014, cơ quan BHXH đã khởi kiện 1.496 đơn vị với tổng số tiền là 664,7 tỷ đồng, nhưng

số tiền thu hồi cũng chỉ đạt 105,6 tỷ đồng

Trong số 167 đơn vị đã được hòa giải thành sau khi khởi kiện năm 2014, mới có 66 đơn vị đã trả nợ với số tiền nợ thu được là 47,7 tỷ đồng Còn với 284 đơn vị đã được Tòa án thụ lý và xét xử, số tiền nợ thu được của đơn vị qua xét xử chỉ vẻn vẹn 57,9 tỷ đồng (chiếm 9%

so với tổng số tiền nợ của các đơn vị bị khởi kiện)

- Về thủ tục hồ sơ khởi kiện gửi tòa án: Một số BHXH tỉnh, thành phố đã ký quy chế phối hợp với cơ quan tòa án, tư pháp thì việc nộp hồ sơ khởi kiện và thực hiện các thủ tục tố tụng rất thuận lợi, việc thụ lý hồ sơ và xét xử được giải quyết nhanh gọn, đúng thời hạn tạo điều kiện cho việc thu hồi nợ đọng

+ Hạn chế và nguyên nhân

- Về việc ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện: Hiện nay, BHXH Việt

Nam vẫn chưa ban hành quy trình, quy định quản lý thu nợ BHXH áp dụng thống nhất trong ngành, gây khó khăn và lúng túng cho các địa phương trong việc quản lý nợ BHXH; chưa hoàn thiện các văn bản hướng dẫn về công tác khởi kiện các đơn vị nợ đọng BHXH;

- Trong việc thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính: Việc thanh, kiểm tra còn ít,

hiệu quả chưa cao còn mang tính hình thức, mới chỉ dừng lại ở việc phát hiện, đề nghị xử lý, BHXH Việt Nam không có thẩm quyền xử phạt nên hiệu quả chưa cao; Việc phối hợp thực hiện với nhiều Sở, Ban, Ngành trong thời gian ngắn nên nội dung thanh tra, kiểm tra liên ngành còn chưa sâu và mới chỉ dừng lại ở việc phát hiện sai phạm; Cơ chế xử phạt vi phạm trong lĩnh vực BHXH còn nhiều bất cập; Đối với các hành vi vi phạm thuộc nhóm các hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH hiện chưa có tội danh tương ứng quy định trong Bộ luật Hình sự nên gây khó khăn cho việc xử lý kịp thời, dứt điểm

- Trong việc khởi kiện: Cán bộ của BHXH tỉnh, thành phố được giao nhiệm vụ tham

gia công tác tố tụng, khởi kiện đơn vị nợ đọng BHXH không có chuyên môn về tố tụng nên khó khăn trong việc chuẩn bị lý lẽ, tham gia tranh tụng tại Tòa án; Một số đơn vị không hợp tác nên việc đối chiếu, xác nhận nợ không thực hiện được; Về việc tiếp nhận, thụ lý hồ sơ

và xét xử của tòa án còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, chưa nhận được sự phối hợp và đối

xử đúng của tòa án, làm kéo dài thời gian khởi kiện

- Trong công tác thi hành án: Cơ quan BHXH chưa có nhiều kinh nghiệm trong công

tác thi hành án; Thời gian cơ quan thi hành án thụ lý hồ sơ và ra quyết định thi hành án còn dài cho nên có nhiều đơn vị nợ đọng BHXH kịp thời bỏ trốn, tẩu tán tài sản dẫn đến không còn tài sản để thi hành án; Sự quản lý của các cơ quan Nhà nước đối với các DN chưa chặt chẽ, có trường hợp đến bước xác minh điều kiện thi hành án mới biết công ty bị phá sản hay tài sản hiện có như trụ sở, máy móc thiết bị là đang đi thuê; Một số đơn vị SDLĐ khó khăn thực sự; Chấp hành viên cũng như cơ quan thi hành án tại một số địa phương chưa có sự phối hợp trong công tác thi hành án; - Nhiều trường hợp Tòa án khi ra quyết định tuyên khấu trừ tài khoản của đơn vị nợ đọng BHXH nhưng không tuyên thời điểm bắt đầu hoặc chấm dứt việc khấu trừ dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện thi hành án của Chấp hành viên

 Giải pháp và kiến nghị về công tác quản lý nợ bảo hiểm xã hội ở Việt Nam

+ Giải pháp:

- Giải pháp về chính sách và pháp luật: Bổ sung quyền khởi kiện của cơ quan BHXH

vào Luật BHXH sửa đổi; Tăng mức xử phạt; Bổ sung tội gian lận, trốn đóng, tội chiếm dụng tiền bảo hiểm xã hội vào Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Bổ sung vào Luật Tố tụng Dân sự, Luật Thi hành án Dân sự các nội dung nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho việc khởi kiện và đòi nợ của cơ quan BHXH.BHXH Việt Nam nghiên cứu, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn

nghiệp vụ; …

- Giải pháp về tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội: Tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ

đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách BHXH; Quản lý chặt chẽ thu, nộp BHXH; Tích cực thanh tra, kiểm tra các đơn vị sử dụng lao động; Nâng cao, đào tạo nghiệp vụ và kiện toàn bộ máy quản lý; Đẩy mạnh cải cách TTHC, ứng dụng CNTT vào các hoạt động nghiệp vụ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị SDLĐ tham gia BHXH; Tăng cường công tác thông tin tuyên truyền về lĩnh vực thu, nợ BHXH

- Giải pháp trong công tác quản lý nợ bảo hiểm xã hội: Theo dõi sát sao, đôn đốc đơn

vị thu nộp BHXH thường xuyên; Nâng cao trình độ cán bộ làm công tác khởi kiện, tham gia tố tụng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; tổ chức bồi dưỡng về tố tụng, thi hành án cho cán bộ BHXH địa phương; Chủ động, phối hợp với Ngân hàng nhà nước các tỉnh, thành phố triển khai Công

văn số 7818/NHNN-TTGSNH ngày 22/10/2013 của Ngân hàng Nhà nước về việc trích từ tài khoản tiền gửi của người SDLĐ để đóng BHXH đối với các doanh nghiệp nợ BHXH; Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành có liên quan, với Tòa án Nhân dân tối cao,

Bộ Tư pháp; Tăng cường sự chỉ đạo của các cơ quan nhà nước về công tác khởi kiện và tham gia tố tụng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan BHXH trong việc thu hồi nợ đọng

BHXH

+ Kiến nghị:

- Đối với Quốc hội: Bổ sung vào Bô ̣ luâ ̣t Hình sự tô ̣i trốn đóng BHXH, tội chiếm du ̣ng tiền BHXH của NLĐ; Tăng cường công tác giám sát viê ̣c thực hiện chính sách, pháp luật về

bảo hiểm xã hội

- Đối với Chính phủ: Chỉ đạo các Bộ, ngành có liên quan trong thực hiện việc phối hợp

trong công tác quản lý nợ BHXH; Xây dựng chính phủ điện tử để các Bộ, ngành, cơ quan, tổ chức các cấp cung cấp và sử dụng chung cơ sở dữ liệu về thông tin quản lý DN, người thuộc diện tham gia BHXH; Giao cho các Bộ, ngành xây dựng trình Chính phủ ban hành văn bản quy

định về quản lý và xử lý nợ BHXH đối với đơn vị nợ BHXH

- Tòa án nhân dân tối cao: Thống nhất việc xác định thẩm quyền khởi kiện thuộc về

Giám đốc cơ quan BHXH các cấp và chỉ đạo các tòa địa phương; Thống nhất việc giao cho tòa dân sự thụ lý và giải quyết hồ sơ khởi kiện về nợ BHXH và phối phợp với cơ quan BHXH Việt Nam thống nhất xác định những tài liệu, hồ sơ cần thiết để cung cấp cho Tòa án khi tham gia khởi kiện và xét xử; Tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan BHXH khi tham gia tố tụng bảo

vệ lợi ích NLĐ; Chỉ đạo Tòa án Nhân dân các cấp ký Quy chế phối hợp với cơ quan BHXH

nhằm thực hiện có hiệu quả

- Uỷ ban mặt trận tổ quốc Việt Nam: Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và

thực hiện chức năng giám sát trong quá trình thực hiện chính sách về BHXH; Xây dựng quy chế phối hợp với các cơ quan quản lý để tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả chính sách pháp luật về BHXH; Giám sát cấp uỷ, chính quyền địa phương trong việc triền khai thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH giai

đoạn 2012 – 2020

- Các Bộ, Ngành trung ương:

+ Bộ Kế hoạch đầu tư và Bộ Tài chính (Tổng Cục thuế) phối hợp với cơ quan BHXH chia sẻ thông tin liên quan đến quản lý doanh nghiệp khi thành lập, hoạt động, khai báo thuế và quyết toán thuế hằng năm

+ Bộ LĐTB-XH, Bộ Nội vụ kịp thời tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách BHXH

+ Liên Bộ LĐTB-XH, Bộ Y tế, Bộ Tài chính ban hành văn bản hướng dẫn xử lý nợ khó thu BHXH, hướng dẫn khoanh nợ, giãn nợ, xóa nợ đối với những trường hợp không còn tồn tại, giao dịch với cơ quan BHXH

+ Bộ Tư pháp: Nghiên cứu, đề xuất Chính phủ xem xét, sửa đổi bổ sung Nghị định số 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2009/NĐ-CP ngày 13/7/2009 của Chính phủ quy định

+ Chỉ đạo cơ quan thi hành án các cấp chủ động thi hành các bản án, quyết định của Tòa án về BHXH, rút ngắn thời gian thi hành án để tránh tình trạng doanh nghiệp tẩu tán tài sản, bỏ trốn; không yêu cầu cơ quan BHXH cung cấp, chứng minh tài sản của đơn vị bị thi hành án

- Đối với đại diện người lao động, người sử dụng lao động: Phổ biến pháp luật, nâng

cao vai trò kiểm tra, giám sát đặc biệt trong lĩnh vực đóng, nộp BHXH của NLĐ nhằm bảo vệ

quyền lợi của NLĐ theo quy định của pháp luật

3 Kết luận

Dân số tăng, lực lượng lao động cũng theo đó tăng lên, đồng thời sự phát triển của BHXH khiến cho nguồn thu BHXH ngày càng dồi dào Tuy nhiên, nợ BHXH cũng ngày càng trở nên phổ biến với những hình thức tinh vi và đa dạng, quỹ BHXH được dự báo đến năm

2021 sẽ mất cân đối thu - chi và đến năm 2034, nguy cơ vỡ quỹ là rất cao Vì vậy, công tác quản lý nợ BHXH trở thành một khâu vô cùng quan trọng, có tác động rất lớn đến sự tồn tại và phát triển của quỹ BHXH

Đến thời điểm hiện nay, cơ quan BHXH đang có một số điều kiện thuận lợi để phòng ngừa tình trạng nợ đọng BHXH, BHYT cũng như quá trình khởi kiện đạt hiệu quả như: BHXH Việt Nam đã ban hành Công văn số 4032/BHXH-PC ngày 24/10/2014 hướng dẫn cụ thể việc tham gia tố tụng dân sự khi cơ quan BHXH khởi kiện các đơn vị SDLĐ trong việc không thực hiện đúng nghĩa vụ đóng BHXH theo quy định Bên cạnh đó, Luật BHXH (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, sẽ có hiệu lực từ 01/01/2016 đã bổ sung chức năng thanh tra trong lĩnh vực thu BHXH, BHYT cho cơ quan BHXH nhằm phát hiện sớm các vi phạm của DN, ra quyết định xử phạt kịp thời, tránh cho NLĐ bị thiệt thòi nhiều hơn,… Đặc biệt, Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) mới nhất vừa được đưa ra lấy ý kiến tại Phiên họp thứ 37 của

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã bổ sung tội danh gian lận, trốn đóng BHXH, BHYT Nếu những điểm sửa đổi này được Quốc hội thông qua, sẽ là một công cụ hữu hiệu ngăn ngừa và

xử lý nghiêm minh những vi phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT

Tuy nhiên, để hạn chế tối đa tình trạng nợ đọng và thu hồi được nợ đọng, cùng với việc tận dụng những điều kiện thuận lợi nói trên, BHXH Việt Nam trong thời gian tới cần tiếp tục đẩy mạnh hiệu quả của hoạt động thu, tăng cường kiểm tra và phối hợp thanh, kiểm tra các đơn vị SDLĐ, "mạnh tay" đề nghị xử phạt, khởi kiện những đơn vị vi phạm, xây dựng được cơ chế phối hợp chặt chẽ với các đơn vị ngoài Ngành trong xử lý vi phạm pháp luật về đóng BHXH,… đặc biệt là sớm ban hành quy trình quản lý nợ BHXH để áp dụng thống nhất toàn Ngành