Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

Hoạt động tài chính gắn liền với hoạt động nhà nước. Nó vừa là nguồn lực để nhà nước thực hiện tốt chức năng của mình, vừa là công cụ để thực hiện tốt dịch vụ công, chi phối, điều chỉn[r]

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Hoạt động tài chính gắn liền với hoạt động nhà nước Nó vừa là nguồn lực để nhà nước thực hiện tốt chức năng của mình, vừa là công cụ để thực hiện tốt dịch vụ công, chi phối, điều chỉnh các mặt hoạt động kinh tế - xã hội của đất nước

Để quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước Ngày 16/12/2002, Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam đã thông qua luật ngân sách nhà nước sửa đổi Luật này quy định rõ ràng, đầy đủ hơn về trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan quản lý chi ngân sách nhà nước, đặc biệt là trong việc lập, chấp hành, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, quyết toán ngân sách nhà nước

Tổng chi ngân sách cho các ngành, lĩnh vực được đáp ứng kịp thời đảm bảo nguồn lực tài chính phục vụ cho các nhiệm vụ kinh tế xã hội, an ninh – quốc phòng trên địa bàn thị xã, trong đó chi thường xuyên chiếm 70% trong tổng chi ngân sách Các nhiệm

vụ chi đều được thực hiện nghiêm túc tuân thủ theo quy định của Luật ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính, UBND tỉnh Đắk Lắk

Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện thì công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước thị xã Buôn Hồ còn một số hạn chế: Các đơn vị dự toán ngân sách gò bó vào chính sách chế độ, tiêu chuẩn định mức nhưng lại không bị ràng buộc về hiệu quả sử dụng ngân sách được giao; sử dụng nguồn chi thường xuyên kém hiệu quả; tính năng động và tích cực của đơn vị sử dụng ngân sách chưa phát huy, tâm lý ỷ lại trông chờ vào NSNN còn phổ biến; một số khoản chi thường xuyên ngân sách chưa tương xứng với nhiệm vụ chi và phân cấp theo Luật NSNN như chi cho sự nghiệp môi trường, chi mua sắm, sửa chữa Việc xây dựng

dự toán chi thường xuyên ngân sách còn chưa dự báo hết và xác định được đầy đủ các nhiệm

vụ chi phải bổ sung nhiều lần dẫn đến khó khăn trong quá trình điều hành ngân sách

Từ nhận thức trên, tác giả chọn đề tài : "Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ, tỉnh ĐắkLắk" làm luận văn thạc sỹ của

mình

- Mục tiêu nghiên cứu

+ Xác định được khung nghiên cứu về quản lý chi thường xuyên NSNN của chính quyền cấp huyện;

+ Phân tích thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ giai đoạn 2011-2014;

+ Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk đến năm 2020

- Phương pháp nghiên cứu

+ Xây dựng khung nghiên cứu về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước

của chính quyền cấp huyện

+ Luận văn sử dụng phương pháp thu thập số liệu, phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh để đánh giá

+ Nguồn số liệu, tài liệu: Thu thập số liệu, tài liệu gồm các báo cáo, tổng kết cuả chính quyền thị xã Buôn Hồ để xây dựng hệ thống các tài liệu số liệu phục vụ cho phân tích thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền cấp huyện

Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

Trong chương 1: Tác giả nêu cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý chi

thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền cấp huyện, bao gồm:

Mục tiêu

Mục tiêu chung của quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện là với một NSNN cấp huyện nhất định làm sao mang lại một kết quả tốt nhất về phát triển kinh tế-xã hội; đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích kinh tế giữa một bên là nhà nước và một bên là các chủ thể khác trong xã hội, đáp ứng được các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của huyện Mục tiêu cụ thể của quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện

Bảo đảm sử dụng ngân sách đúng mục đích và đủ

Cân đối thu chi ngân sách

Tiết kiệm chi thường xuyên

Mục tiêu trên được đánh giá thông qua các tiêu chí sau

1) Tổng chi thường xuyên/dự toán chi; 2) Chi thường xuyên theo từng khoản mục chi/dự toán chi; 3) (Tổng chi thường xuyên/tổng chi)thực tế/(tổng chi thường xuyên/tổng chi)kế hoạch

Nguyên tắc

Chi thường xuyên NSNN cấp huyện có vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc phòng tại huyện

Cân đối thu-chi ngân sách cấp huyện: Chi thường xuyên NSNN cấp huyện dựa trên

cơ sở có nguồn thu thực tế từ nền kinh tế

Đảm bảo yêu cầu cần tiết kiệm và hiệu quả trong việc bố trí các khoản chi tiêu của NSNN

Cấp phát ngân sách và sử dụng nguồn vốn NSNN phải có dự toán

Chi ngân sách nhà nước theo những mục tiêu quy định

Đảm bảo yêu cầu cân đối giữa khả năng và nhu cầu trong quản lý và điều hành ngân sách

- Nguyên tắc chi trả trực tiếp qua KBNN

Cùng với kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên của một số huyện của các tỉnh Đắk Nông và tỉnh Phú Yên, đã rút ra bài học cho chính quyền thị xã Buôn Hồ trong công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước trên địa bàn

Trong chương 2: Tác giả đi sâu phân tích thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân

sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk, cụ thể

- Giới thiệu tổng quan về vị trí, địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của thị xã Buôn

Hồ

- Đánh giá thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ giai đoạn 2011-2014 về các nội dung: thực trạng bộ máy quản lý, thực trạng lập dự toán, thực trạng chấp hành dự toán, thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách

nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ

Tác giả đã tập trung phân tích thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ, với kết quả nghiên cứu thu được như sau:

Điểm mạnh

* Về bộ máy quản lý chi thường xuyên

Bên cạnh việc hoàn thành chức năng nhiệm vụ và tổ chức quản lý chi thường xuyên NSNN, UBND thị xã đã không ngừng đầu tư, phát triển nguồn nhân lực, nhằm mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh về số lượng và chất lượng, có năng lực, trình độ, phẩm chất đạo đức, văn minh, văn hóa nghề nghiệp, để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ và công nghệ quản lý trong tình hình mới

* Về lập dự toán chi thường xuyên

Trong những năm qua, hoạt động tiếp nhận và quản lý dự toán chi thường xuyên qua KBNN đã được thực hiện đúng theo quy định của Luật NSNN (sửa đổi) và các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật NSNN Nhờ triển khai ứng dụng các chương trình quản lý dự toán trên mạng máy tính diện rộng (TABMIS) nên các thao tác nghiệp vụ đã trở nên đơn giản, chính xác và quan trọng hơn là thống nhất được quy trình quản lý dự toán, nâng cao được trách nhiệm và hiệu quả hoạt động của cán bộ quản lý chi NSNN trong công tác quản lý dự toán chi thường xuyên; đồng thời qua đó, giúp cho hệ thống thông tin, báo cáo về tình hình thực hiện dự toán được kịp thời, chính xác hơn phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành ngân sách

* Về chấp hành dự toán chi thường xuyên

Các đơn vị dự toán cơ bản đều chấp hành theo dự toán được giao, phân bổ dự toán chi cho các đơn vị sử dụng ngân sách theo định mức, chế độ, chính sách, tiêu chuẩn và công khai dự toán chi ngay từ đầu năm; các nhiệm vụ phát sinh được bổ sung dự toán kịp thời, đáp ứng nhiệm vụ chi của các đơn vị dự toán và ngân sách xã, phường

* Về kiểm soát chi thường xuyên

Kiểm soát chi thường xuyên, giúp đơn vị đảm bảo các khoản chi NSNN theo đúng luật, đúng quy định, định mức; mặt khác tạo điều kiện để các đơn vị sử dụng vốn

NSNN đúng theo dự toán được duyệt, đúng định mức, tiêu chuẩn, chế độ Nhà nước quy định; đặc biệt là việc mua sắm, sửa chữa tài sản đã từng bước đi vào nề nếp

Điểm yếu

* Về bộ máy quản lý chi thường xuyên

- Trình độ nghiệp vụ chuyên môn đào tạo không thuộc lĩnh vực tài chính nên nhiều khi cũng gặp khó khăn trong quá trình chỉ đạo điều hành thực hiện nhiệm vụ

- Công tác tập huấn trong việc lập dự toán, kiểm soát chi chưa được thường xuyên

- Trong quá trình quản lý chưa thường xuyên xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan tham mưu, công tác xử lý chưa nghiêm các đơn vị dự toán sử dụng chưa hiệu quả nguồn ngân sách nhà nước làm cho công tác quản lý chi thường xuyên còn nhiều hạn chế

* Về lập dự toán chi thường xuyên

+ Chưa dự báo đầy đủ chính xác các yếu tố tác động lên quá trình chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện

+ Thời gian đầu tư cho công tác lập dự toán chi ngân sách nói chung và chi thường xuyên nói riêng hằng năm ngắn Sự chỉ đạo, phối hợp giữa các đơn vị có liên quan trong quá trình lập dự toán chưa tốt

+ Tình trạng bổ sung dự toán ngân sách nhà nước trong năm cho các đơn vị đang còn xảy ra nhiều

* Về chấp hành dự toán chi thường xuyên

- Việc kiểm soát, thanh toán chi ngân sách của các đơn vị còn hạn chế và vẫn còn

tình trạng một số đơn vị sử dụng sai nguồn, sai nội dung chi, chi sai chế độ, định mức

- Việc phân bổ dự toán của một số đơn vị sử dụng ngân sách chưa thực hiện tốt, đôi khi chưa khớp đúng về tổng mức, phân bổ chi tiết không sát với yêu cầu chi thực tế

- Do việc phân bổ dự toán chưa thực sự sát hợp với nhu cầu chi nên thường xảy ra tình trạng mục thừa, mục thiếu nên phải điều chỉnh, bổ sung gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan tài chính và kiểm soát chi của KBNN cung cấp

* Về kiểm soát chi thường xuyên

- Cấp phát NSNN chưa tập trung theo lĩnh vực dẫn đến khó khăn trong việc kiểm

soát

- Một số lĩnh vực thanh toán theo dự toán đang còn nhiều bất cập do dự toán chỉ mang tính chất hình thức và thanh toán dựa trên bảng kê chứng từ của đơn vị sử dụng NSNN nhưng không sát sao trong việc kiểm tra bảng kê chứng từ tại các đơn vị, việc xử lý sai phạm trong quản lý ngân sách chưa được chú trọng tạo kẽ hở cho các đơn vị lập khống hồ sơ để rút tiền từ kho bạc về

- Công tác thanh tra, kiểm tra tuy có tiến hành thường xuyên nhưng chưa mang lại hiệu quả cao

- Công tác kiểm soát chi của KBNN cơ bản bảo đảm đúng quy định, tuy nhiên cũng còn nhiều trường hợp bị “lọt lưới”; công tác cải cách thủ tục hành chính của KBNN còn chậm, giải quyết công việc đôi khi còn cứng nhắc, gây khó khăn cho các đơn vị sử dụng ngân sách trong quan hệ giao dịch với Kho bạc

Nguyên nhân của những điểm yếu

- Nguyên nhân do chính quyền thị xã Buôn Hồ

+ Do quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của thị xã

+ Do quản lý cán bộ, công chức

+ Do năng lực ứng dụng công nghệ thông tin

+ Do nguồn thu ngân sách Thị xã

- Nguyên nhân do môi trường

+ Do môi trường luật pháp, chính sách

+ Do môi trường kinh tế

+ Do hệ thống định mức tiêu chuẩn của chính quyền tỉnh ĐắkLắk

+ Do quy trình thủ tục quản lý chi

+ Do thực trạng phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Buôn Hồ

Trong chương 3: Tác giả đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

- Bộ máy quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước

UBND thị xã tiếp tục củng cố, kiện toàn bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước nói chung và chi thường xuyên nói riêng từ thị xã đến cơ sở xã, phường; căn cứ vào thực

trạng đội ngũ quản lý ngân sách hiện nay, trong thời gian tới có kế hoạch tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, đào tạo và đào tạo lại trong lĩnh vực tài chính –ngân sách

- Hoàn thiện lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Cần nâng cao chất lượng lập dự toán chi thường xuyên ngân sách của các đơn vị dự toán quy trình ngân sách hiện hành phải trải qua nhiều đầu mối, tầng nấc với nhiều thủ tục phức tạp,

dự toán mang tính hình thức mà chưa chú trọng đến chất lượng

- Giải pháp về chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước

UBND thị xã cần phải tiến hành soát xét lại hệ thống các định mức sử dụng ngân

sách hiện hành, kiến nghị tới các cấp, ngành xóa bỏ những văn bản chế độ đã lỗi thời không phù hợp với thực tế, ban hành các định mức, chế độ tài chính mới; thay đổi phương thức thực hiện, quản lý đối với một số khoản chi thường xuyên lớn, cụ thể là đối với khoản chi SNKT vì đây là khoản chi chiếm tỷ trọng lớn trong chi thường xuyên; tiếp tục thực hiện có hiệu quả Nghị định 130/2005/NĐ-CP và Nghị định 43/2006/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi bổ sung về tự chủ tài chính

- Giải pháp về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Thực hiện chế độ kiểm soát trước, trong và sau khi chi ngân sách, thông qua cơ chế phân định rõ ràng trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan tài chính, cơ quan Kho bạc Nhà nước

và cơ quan sử dụng ngân sách Thực hiện nguyên tắc chi trả trực tiếp từ Kho bạc Nhà nước cho người cung cấp hàng hoá, dịch vụ, không chi qua người được hưởng ngân sách, đảm bảo mọi khoản chi được cấp phát thanh toán phải có chứng từ hợp lệ và phải được sự kiểm soát của cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nước theo quy định

- Các giải pháp khác

- Một số kiến nghị thực hiện giải pháp

+ Kiến nghị với Chính quyền Tỉnh Đắk Lắk

+ Kiến nghị với Chính phủ và Quốc hội