Thời gian qua, cùng với sự gia tăng đầu tư từ ngân sách nhà nước, việc thực hiện chính sách huy động các nguồn lực đa dạng trong xã hội cho đầu tư phát triển nông thôn mới ở nhiều địa[r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông thôn cả nước nói chung, nông thôn Thái Nguyên nói riêng đã đạt được thành tựu khá toàn diện và to lớn Kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp dịch vụ, ngành nghề; các hình thức sản xuất tiếp tục đổi mới Kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội được tăng cường; bộ mặt nhiều vùng nông thôn thay đổi Đời sống vật chất và tinh thần của dân cư ở hầu hết các vùng ở nông thôn ngày càng được cải thiện
Tuy nhiên, cũng như cả nước, nông thôn Thái Nguyên phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn yếu kém, môi trường ngày càng ô nhiễm trầm trọng, nhất là ở các địa phương có làng nghề; quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động ở nông thôn chưa được thúc đẩy mạnh mẽ Các hình thức tổ chức sản xuất chậm đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mạnh của sản xuất hàng hoá
Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành chủ trương, chính sách xây dựng nông thôn mới Nhằm đến năm 2020 có 50% số xã đạt tiêu chí nông thôn mới có kết cấu hạ tầng từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao
Thực hiện chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, Thái Nguyên phấn đấu đến năm 2020 có 50% số xã đạt tiêu chí nông thôn mới
Trang 2Xuất phát từ tình hình thực tế đó và để góp phần giúp cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện xây dựng nông thôn mới của các cấp, các ngành, địa phương cơ
sở tỉnh Thái Nguyên có hệ thống và đạt kết quả cao, chúng tôi tiến hành nghiên
cứu đề tài: “Quá trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Thái Nguyên – Thực
trạng, kinh nghiệm và giải pháp”
2 Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đầu tư phát triển nông thôn mới ở Thái Nguyên để phân tích đánh giá thực trạng quá trình thực hiện chủ trương xây dựng nông thôn mới, để từ đó có thể làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế cùng nguyên nhân và đề xuất các giải pháp trong đầu tư phát triển nông thôn mới ở tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới
3 Kết cấu luận văn
Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn
được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn về xây dựng nông thôn mới
Chương 2: Thực trạng quá trình xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Thái Nguyên
Chương 3: Phương hướng và giải pháp thúc đẩy xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020
Trang 3Chương 1 Luận văn trình bày tổng quan về nông thôn mới bao gồm các khái niệm về khái niệm về nông thôn mới và xây dựng nông thôn mới, sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới, nội dung xây dựng nông thôn mới hiện nay như: (i) Quy hoạch xây dựng nông thôn mới; (ii) Quy hoạch xây dựng nông thôn mới; (iii) Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập; (iv) Giảm nghèo và an sinh xã hội; (v) Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn; (vi) Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn; (vii) Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn; (viii) Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; (ix) Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, Chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn; (xi) Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn… Trọng tâm của chương 1
là đánh giá vai trò quan trọng của nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức chính trị xã hội và người dân nông thôn Có thể nói, xây dựng nông thôn mới là yếu tố cần thiết trong đời sống kinh tế, xã hội nông thôn Chỉ khi chúng ta phát xây dựng được nông thôn mới thì ta mới có thể thu hẹp khoảng cách phát triển kinh tế -
xã hội từ nông thôn với thành thị, từ đó có thể nâng cao được phúc lợi xã hội và tạo được nguồn trí thức rồi dào cho xã hội Bên cạnh đó, Chương 1 còn phân tích rõ những nguồn lực huy động cho xây dựng nông thôn mới, các hình thức thức huy động nguồn lực và kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới từ các quốc gia trên thế giới và các địa phương Việt Nam Đồng thời, việc nghiên cứu các nhân tố có ảnh hưởng đến xây dưng nông thôn mới tạo cơ sở cho việc đề xuất các chính sách và giải pháp thực hiện nhằm đạt được các mục tiêu đề ra về phát triển hệ thống hạ tầng giao thông nông thôn
Chương 2 Sau khi đã trình bày những vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn về
xây dựng nông thôn mới thì Chương 2 của luận văn sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng quá trình xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Thái Nguyên Luận văn tập trung vào phân tích những điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên có ảnh hưởng đến
Trang 4đầu tư phát triển nông thôn mới, những chính sách, giải pháp nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về đầu tư phát triển nông thôn mới tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên; công tác xây dựng quy hoạch; công tác huy động các nguồn lực cho đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng giao thông nông thôn Đó chính là cơ sở để đánh giá chân thực nhất thực trạng xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Thái Nguyên để từ đó phân tích, đánh giá những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân của những hạn chế, làm tiền đề để đề xuất những giải pháp nhằm thực hiện xây dựng nông thôn đạt hiệu quả cao
Một số thành tựu chủ yếu của công tác đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng giao thông nông thôn ở tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua có thể kể đến:
- Cấp ủy, chính quyền và nhân dân xác định rõ việc thực hiện NQTW7 là một cuộc cách mạng ở nông thôn, là quá trình tất yếu chuyển đổi phương thức sản xuất, từ sản xuất nhỏ lẻ lên sản xuất lớn, tập trung tạo ra sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh, đó là quá trình huy động tổng hợp mọi nguồn lực do người dân thực hiện, Đảng lãnh đạo, Nhà nước hướng dẫn tổ chức triển khai
- Nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về xây dựng nông thôn mới được nâng lên, tạo sự đồng thuận, quyết tâm cao trong việc xây dựng nông thôn mới
- Nông nghiệp tiếp tục phát triển với nhịp độ khá cao theo hướng tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực
- Văn hóa - xã hội có nhiều chuyển biến; chất lượng giáo dục và đào tạo, chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân được nâng lên; hoạt động văn hóa, thể thao phát triển mạnh mẽ; quốc phòng và an ninh cơ bản ổn định và giữ vững
Trang 5- Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn được tăng cường, nhất là thủy lợi, giao thông, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, từng bước làm thay đổi bộ mặt nông thôn
- Các hình thức tổ chức sản xuất ở nông thôn tiếp tục được đổi mới; kinh tế nông thôn phát triển theo hướng tăng công nghiệp, dịch vụ, ngành nghề, góp phần tạo việc làm và tăng thu nhập cho cư dân nông thôn
- Hệ thống chính trị ở nông thôn được tăng cường; dân chủ cơ sở được phát huy, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững
Với những phân tích, đánh giá về thực trạng công tác đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng giao thông nông thôn ở tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua, có thể nói những kết quả đạt được trên đã góp phần làm thay đổi đời sống nhân dân tỉnh thái nguyên Tính đến hết 6 tháng đầu năm 2015 tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm xuống còn 9,17%
Tuy nhiên, bên cạnh đó, Chương 2 cũng nêu rõ và đánh giá những khó khăn, hạn chế còn tồn tại trong công tác xây dựng nông thôn mới:
- Tiến độ triển khai thực hiện việc xây dựng nông thôn mới còn chậm, còn thiếu tính thống nhất trong nhận thức và tổ chức thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới Trong quá trình thực hiện tại nhiều địa phương vẫn còn chưa thống nhất so với chủ trương của tỉnh Bên cạnh đó, nhận thức của nhiều địa phương cấp
xã về xây dựng nông thôn mới vẫn còn hạn chế và gây chậm trễ trong quá trình triển khai các chủ trương của tỉnh
- Trong công tác rà soát, đánh giá hiện trạng các tiêu chí ở các địa phương còn thiếu tính chính xác; ở một số cấp, ngành và người dân còn có tư tưởng trông chờ, ỷ lại trong đầu tư xây dựng nông thôn mới, coi xây dựng nông thôn mới là
Trang 6một dự án Chính do ý thức ỷ lại này dẫn đến nhiều công trình đầu tư xây dựng nông thôn mới đã không đạt được hiệu quả như mong muốn, bên cạnh đó việc thiếu ý thức đã dẫn đến các công trình xây dựng nông thôn mới đã bị xuống cấp nhanh
- Còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác tốt, chuyển dịch cơ cấu nội ngành còn chậm, tỷ lệ lao động trong nông nghiệp còn rất cao, các hình thức sản xuất tập trung chưa thật sự chiếm ưu thế
Chương 3: Phương hướng và giải pháp thúc đẩy xây dựng nông thôn mới tại tỉnh
Thái Nguyên đến năm 2030
1 Trên cơ sở mục tiêu tổng quát của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016 -2030, luận văn đã nêu ra những vấn đề cần thiết đối với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn và định hướng phát triển đến năm 2030:
- Tốc độ tăng trưởng GTSX ngành nông lâm thuỷ sản giai đoạn 2020 - 2030 đạt 5,3%/năm: ngành nông nghiệp đạt 5,3%/năm (trong nội bộ ngành nông nghiệp: trồng trọt tăng 3,2%/năm; chăn nuôi tăng 9,5%/năm và dịch vụ tăng 7,5%/năm); lâm nghiệp tăng 4,0%/năm và thuỷ sản tăng 7,0%/năm
- Cơ cấu: Năm 2030 cơ cấu ngành nông - lâm - thủy sản là: nông nghiệp 92,8%; lâm nghiệp là 3,1% và thuỷ sản là 4,1% Trong nội bộ ngành nông nghiệp: trồng trọt 35,0%; chăn nuôi 55,0% và dịch vụ 10,0%
- Giá trị sản phẩm trên 1 ha đất nông nghiệp là 120-130 triệu đồng năm
2030
- Đến năm 2030 dự kiến 90 - 95% số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới (theo
Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới)
2 Giải pháp xây dựng nông thôn mới ở Thái Nguyên thời gian tới
Trang 7- Hoàn chỉnh quy hoạch và thực hiện quản lý theo quy hoạch
- Xây dựng và hoàn thiện cơ chế chính sách thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới
- Khuyến khích các đơn vị huy động được nguồn lực để đầu tư xây dựng cơ
sở hạ tầng;
- Thu hút đầu tư của các doanh nghiệp vào phát triển sản xuất trên địa bàn;
- Đảm bảo an sinh xã hội (có thể giảm hoặc miễn đóng góp cho các đối tượng mất khả năng lao động, hộ nghèo, gia đình có công với cách mạng )
- Biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân tích cực, có nhiều đóng góp cho sự nghiệp xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
- Giải quyết những mâu thuẫn còn tồn tại (lợi ích và mối quan hệ kinh tế giữa chính quyền với người dân; Chính sách hỗ trợ nông dân của Nhà nước với thực tiễn tổ chức thực hiện …)
- Đổi mới và xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất, dịch vụ có hiệu quả: Trên cơ sở các chủ trương, nghị quyết của đảng bộ, uỷ ban nhân dân các cấp vận dụng cụ thể, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư, các thành phần kinh tế phát triển, khuyến khích quá trình đổi mới công nghệ , ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất , chất lượng, sản phẩm nông nghiệp Nhân rộng các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh có hiệu quả như : tổ, nhóm, hiệp hội làng nghề , hợp tác xã,.v.v với phương châm : “Theo điều kiện cụ thể từng địa phương , để lựa chọn phương án thực hiện phù hợp với quy mô lớn theo hướng sản xuất hàng hoá” Lập đề án hỗ trợ xây dựng mô ̣t số điểm phát triển sản xuất kinh doanh có hiệu quả tại các xã Hướng dẫn xây dựng, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu sản phẩm cho người sản xuất…
Trang 8- Đẩy mạnh nghiên cứu chuyển giao Khoa học công nghệ phục vụ sản xuất: Cần ứng dụng mạnh mẽ các tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, củng cố và xây dựng mạng lưới khuyến nông từ huyện đến cơ sở để hướng dẫn, truyền đạt những kiến thức nông nghiệp cho nông dân nâng cao trình độ canh tác, tạo niềm tin để mạnh dạn đầu tư, sản xuất theo phương thức mới, tiến bộ, hiệu quả, xây dựng các mô hình trình diễn tại các vùng trọng điểm Tổng kết, rút kinh nghiệm để nhân rộng, mở rộng các dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp như bảo vệ thực vật, vật tư nông nghiệp, quản lý và đổi mới hoạt động của các loại hình hợp tác xã nông nghiệp, làm cầu nối để nhân dân thực sự tiếp cận với các dịch vụ theo cơ chế thị trường
- Tổ chức tập huấn , chuyển giao ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất nông, lâm nghiệp Khuyến khích, hỗ trợ một số điểm sản xuất đưa các giống cây trồng , vật nuôi mới có hàm lượng khoa học và công nghệ cao , có giá trị kinh tế lớn vào sản xuất để tăng thu nhập cho người dân
- Phát triển mạnh các hoạt động công nghiệp, dịch vụ gắn với việc đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hoá nông thôn Ban hành các chính sách đủ mạnh để khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
và dịch vụ ở khu vực nông thôn, qua đó góp phần giải quyết việc làm, chế biến và tiêu thụ sản phẩm cho nông nghiệp, hỗ trợ tìm kiếm thị trường và định hướng cho sản xuất
Trang 9KẾT LUẬN
Đầu tư xây dựng nông thôn có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội nông thôn nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa nông thôn và thành thị, đặc biệt là nâng cao đời sống cho bà con nông dân Thời gian qua, cùng với sự gia tăng đầu tư từ ngân sách nhà nước, việc thực hiện chính sách huy động các nguồn lực đa dạng trong xã hội cho đầu tư phát triển nông thôn mới
ở nhiều địa phương trong nước, trong đó có tỉnh Thái Nguyên, đã góp phần làm thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội nông thôn, tạo điều kiện phát triển nền nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa và phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ nông thôn Tuy vậy, những bất cập của việc xây dựng nông thôn mới, cũng như sự thiếu đồng bộ, chất lượng đầu tư xây dựng còn thấp, còn có hiện tượng thất thoát, lãng phí, hiệu quả sử dụng chưa cao… đang đặt ra nhiều vấn đề đòi hỏi cần nhanh
chóng có các giải pháp khắc phục Đề tài “Quá trình xây dựng nông thôn mới ở
tỉnh Thái Nguyên – Thực trạng, kinh nghiệm và giải pháp” đã hoàn thành các mục
tiêu nghiên cứu đề ra và có những đóng góp chủ yếu sau:
Thứ nhất, đã hệ thống hóa, phân tích và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản
về xây dựng nông thôn mới, đồng thời chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng nông thôn mới
Thứ hai, phân tích, làm rõ thực trạng đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng giao
thông nông thôn ở tỉnh Thái Nguyên và chỉ rõ những kết quả đạt được, những hạn chế cùng nguyên nhân của những hạn chế
Thứ ba, đề xuất định hướng và các giải pháp đối với tiến trình xây dựng
nông thôn mới ở Thái Nguyên trong thời gian tới