Từ những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế đã trình bày, cùng với kết quả dự đoán thống kê về giá trị sản xuất ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 bằng phương phá[r]
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Ngành công nghiệp được coi là ngành kinh tế trọng yếu, có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước Thời gian qua, nền công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đã có những bước phát triển đáng kể, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển chung của nền kinh tế Đi cùng với những thành tựu đã đạt được, việc phát triển sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng còn nhiều hạn chế cần phải khắc phục Thúc đẩy phát triển sản xuất công nghiệp sao cho phù hợp với xu thế toàn cầu trong những năm tới là nhiệm vụ không chỉ của ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa mà còn là thách thức cần phải vượt qua của toàn Tỉnh trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế Xuất phát từ tầm quan trọng của
vấn đề, tác giả đã lựa chọn đề tài: “ Phân tích thống kê tình hình phát triển sản xuất công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000 - 2015” để nghiên cứu, tìm ra những hạn chế còn
tồn tại, nguyên nhân của hạn chế và từ đó đề xuất giải pháp khắc phục nhằm thúc đẩy hơn nữa quá trình phát triển sản xuất của ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong những năm tới
2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Mục tiêu chung
Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát triển sản xuất công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2010 – 2015 để chỉ ra những thành tựu và hạn chế, cũng như nguyên nhân của hạn chế trong việc phát triển sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh Từ đó đề xuất một số giải pháp thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong những năm tới
Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về sản xuất công nghiệp
- Xác định hệ thống chỉ tiêu và một số phương pháp thống kê phản ánh tình hình phát triển sản xuất công nghiệp
- Đánh giá thực trạng phát triển sản xuất công nghiệp tỉnh Thanh Hoá giai đoạn
2010 – 2015
Trang 2- Đánh giá xu hướng biến động và dự báo giá trị sản xuất ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020
- Đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp của tỉnh Thanh Hóa trong những năm tới
3 Kết cấu của luận văn
Ngoài mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm có 2 chương như sau:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về sản xuất công nghiệp và hệ thống chỉ tiêu phản ánh tình hình phát triển sản xuất công nghiệp
Chương 2: Phân tích thống kê thực trạng phát triển sản xuất công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2010 – 2015
CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP VÀ HỆ THỐNG CHỈ TIÊU PHẢN ÁNH TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÔNG
NGHIỆP 1.1 Một số vấn đề lý luận về sản xuất công nghiệp
1.1.1 Khái niệm về công nghiệp
Công nghiệp là một ngành sản xuất vật chất, gồm hệ thống các ngành sản xuất chuyên môn hoá hẹp, mỗi ngành đó lại bao gồm nhiều đơn vị thuộc nhiều loại hình khác
nhau
1.1.2 Đặc trưng của sản xuất công nghiệp
- Đặc trưng kỹ thuật trong sản xuất công nghiệp, gồm có:
+ Đặc trưng về công nghệ sản xuất + Đặc trưng về sự thay đổi của các đối tượng lao động + Đặc trưng về công dụng của sản phẩm
- Đặc trưng về kinh tế xã hội của sản xuất công nghiệp
1.1.3 Phân loại sản xuất công nghiệp
Trang 3- Phân loại sản xuất công nghiệp theo ngành sản xuất: Theo cách này sản xuất
công nghiệp được chia thành:
+ Ngành sản xuất tư liệu sản xuất + Ngành sản xuất tư liệu tiêu dùng
- Phân loại sản xuất công nghiệp theo cấp ngành: Theo cách này sản xuất công
nghiệp được chia thành các ngành công nghiệp cấp 1, cấp 2, cấp 3, cấp 4
Trong đó ngành công nghiệp cấp 1 được chia thành 3 nhóm ngành:
+ Công nghiệp khai khoáng
+ Công nghiệp chế biến, chế tạo
+ Công nghiệp sản xuất và phân phối điện, ga và nước
1.1.4 Vị trí, vai trò của sản xuất công nghiệp trong nền kinh tế quốc dân
- Với những đặc điểm vốn có của ngành, ngành công nghiệp hiện nay giữ vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế quốc dân
- Sản xuất công nghiệp có vai trò tạo ra động lực và định hướng cho các ngành kinh tế khác phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
1.1.5 Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành công nghiệp
- Các điều kiện tự nhiên: Bao gồm các nhân tố khí hậu, đất đai, tài nguyên thiên nhiên
- Các điều kiện kinh tế xã hội: Bao gồm các nhân tố nguồn lực lao động, tiến bộ khoa học công nghệ, vốn đầu tư, thị trường, chiến lược và chính sách phát triển công
nghiệp
1.2 Hệ thống chỉ tiêu phản ánh tình hình phát triển sản xuất công nghiệp
1.2.1 Nguyên tắc xác định hệ thống chỉ tiêu
- Đảm bảo tính hữu ích
- Đảm bảo tính thực tiễn
- Đảm bảo tính phù hợp
1.2.2 Hệ thống chỉ tiêu phản ánh tình hình phát triển sản xuất công nghiệp
- Các chỉ tiêu phản ánh quy mô sản xuất công nghiệp
+ Số lượng cơ sở sản xuất công nghiệp
Trang 4+ Số lượng lao động
+ Tổng vốn sản xuất kinh doanh
- Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất kinh doanh:
+ Giá trị sản xuất ngành công nghiệp + Giá trị gia tăng ngành công nghiệp + Giá trị gia tăng thuần ngành công nghiệp + Lợi nhuận
+ Doanh thu
- Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh:
+ Các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế tổng hợp + Các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh bộ phận
- Chỉ số sản xuất sản phẩm công nghiệp (IIp)
1.3 Một số phương pháp thống kê phân tích tình hình phát triển sản xuất công nghiệp
- Phương pháp phân tổ
- Phương pháp thống kê mô tả
+ Bảng thống kê + Đồ thị thống kê
- Phương pháp dãy số thời gian
+ Các chỉ tiêu phân tích dãy số thời gian + Hàm xu thế
- Phương pháp chỉ số thống kê
CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỐNG KÊ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP TỈNH THANH HÓA GIAI ĐOẠN 2000 - 2015
2.1 Những đặc điểm chủ yếu ảnh hưởng đến phát triển sản xuất công nghiệp tỉnh Thanh Hóa
- Đặc điểm về vị trí địa lý
Trang 5- Đặc điểm về tài nguyên thiên nhiên
- Đặc điểm về dân số và nguồn lao động
- Đặc điểm về tiến bộ khoa học
- Đặc điểm về vốn đầu tư
2.2 Đánh giá thực trạng phát triển sản xuất công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000 – 2015
Sử dụng nguồn số liệu thứ cấp thu thập được và các phương pháp thống kê đã trình bày trong chương 1, tác giả đã phân tích, đánh giá thực trạng phát triển sản xuất công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000 – 2015 trên các mặt sau:
Quy mô và tốc độ phát triển ngành công nghiệp
+ Quy mô và tốc độ phát triển giá trị sản xuất ngành công nghiệp + Quy mô và tốc độ phát triển giá trị gia tăng ngành công nghiệp + Quy mô và tốc độ phát triển số lượng lao động ngành công nghiệp + Quy mô và tốc độ phát triển số lượng doanh nghiệp ngành công nghiệp + Quy mô và tốc độ tăng vốn đầu tư vào phát triển ngành công nghiệp
Chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp
+ Cơ cấu giá trị sản xuất ngành công nghiệp theo nhóm ngành cấp 1 + Cơ cấu giá trị sản xuất ngành công nghiệp theo loại hình kinh tế + Cơ cấu giá trị sản xuất ngành công nghiệp theo vùng miền
Hiệu quả sản xuất của ngành công nghiệp
+ Hiệu quả sử dụng lao động + Hiệu quả sử dụng vốn
Chỉ số sản xuất sản phẩm công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2010 - 2015
Kết quả đánh giá sự phát triển của ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000 – 2015 như sau:
Những thành tựu đã đạt được:
+ Giai đoạn 2000 – 2015, ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đã có sự phát triển nhanh cả về quy mô và chất lượng, giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh liên tục tăng trưởng qua các năm, bình quân cả giai đoạn tăng 18%, tương ứng tăng 2.871,45 tỷ
Trang 6đồng/năm Phần lớn các sản phẩm chủ lực truyền thống luôn có sản lượng tăng khá, nhiều cụm công nghiệp được đầu tư xây dựng và phát triển, mang lại giá trị cao trong sản xuất công nghiệp
+ Số lượng cơ sở sản xuất công nghiệp tăng nhanh, sự phân bố công nghiệp trên địa bàn tỉnh ngày càng hợp lý hơn, đã hình thành các khu, cụm công nghiệp tập trung tạo thuận lợi cho đầu tư phát triển
+ Lao động ngành công nghiệp có sự gia tăng cả về số lượng và chất lượng, công tác đào tạo lao động ngành công nghiệp có trình độ cao ngày càng được quan tâm, tỷ lệ lao động có bằng cấp đang gia tăng và số lao động tham gia ngành công nghiệp có công nghệ cao ngày càng nhiều
+ Số vốn đầu tư cho ngành công nghiệp ngày càng tăng, nhiều dự án đầu tư sản xuất mới được thực hiện với tiến độ tích cực
+ Cơ cấu ngành có sự chuyển dịch theo hướng tích cực, tăng dần tỷ trọng sản xuất công nghiệp của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, giảm dần tỷ trọng của khu vực nhà nước Công nghiệp khai khoáng đi vào hoạt động khai thác có trọng điểm nhằm bảo
vệ nguồn tài nguyên, công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp điện, ga, nước có tỷ trọng ngày càng gia tăng, tạo ra giá trị sản xuất lớn cho ngành công nghiệp Tỉnh
Một số hạn chế và nguyên nhân của hạn chế:
Hạn chế còn tồn tại:
+ Tốc độ tăng trưởng công nghiệp còn chậm, không ổn định, những năm gần đây
bị chững lại và có xu hướng giảm
+ Khoa học công nghệ ứng dụng trong công nghiệp còn hạn chế, chưa gắn nghiên cứu khoa học với ứng dụng sản xuất, nhân lực đáp ứng công nghệ cao còn thiếu, chất lượng lao động không cao dẫn đến năng suất lao động còn thấp, tính cạnh tranh của sản phẩm còn yếu kém
+ Khả năng tiếp cận các nguồn vốn cho sản xuất còn nhiều khó khăn, vướng mắc, bên cạnh đó việc sử dụng nguồn vốn có được lại chưa đạt hiệu quả cao, nhất là những doanh nghiệp đầu tư mới, nhiều công trình đang triển khai tiến độ chậm trễ gây lãng phí
và mất thời cơ cho sản xuất kinh doanh
Trang 7+ Chưa hình thành và phát triển ngành công nghiệp mũi nhọn, công nghiệp sạch cũng như các sản phẩm công nghiệ chủ lực, các sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao
+ Sự chuyển dịch cơ cấu các phân ngành trên địa bàn có xu hướng hợp lý nhưng còn chậm, vẫn còn tồn tại sự mất cân đối nghiêm trọng giữa khu vực miền núi với khu vực đồng bằng Công nghiệp khai thác chưa tận dụng được những lợi thế vốn có của vùng nên sản lượng thu được còn thấp, trong khi đó công nghiệp chế biến chủ yếu là sơ chế sản phẩm, sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là gia công, nguyên liệu sản xuất chủ yếu là nhập khẩu, giá trị tăng dựa trên nhân công lao động rẻ
Nguyên nhân của hạn chế:
+ Xuất phát điểm của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh là ở tiềm lực về vốn thấp, trình độ công nghệ kỹ thuật lạc hậu, năng lực quản lý không cao kéo dài nhiều năm
+ Khủng hoảng kinh tế thế giới những năm 2008 - 2009 tuy không trực tiếp tác động và tạo ra sự suy thoái kinh tế như ở các quốc gia khác trong khu vực nhưng gián tiếp đã làm chậm nhịp tăng trưởng của toàn ngành công nghiệp
+ Thiếu các thông tin hoặc thông tin kém chính xác, đó là các thông tin về tài nguyên, thông tin đánh giá thực trạng phát triển sản xuất công nghiệp ở các giai đoạn trước, thông tin về chất lượng lao động, thông tin thị trường yếu tố đầu vào, đầu ra, thông tin dự báo khoa học công nghệ…vv
+ Cơ chế quản lý nói chung còn nhiều vấn đề, cải cách doanh nghiệp Nhà nước thực hiện còn chưa tốt, quản lý chồng chéo đối với hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra
sự thiếu gắn kết giữa nội bộ hoạt động công nghiệp, giữa hoạt động công nghiệp với các hoạt động khác và giữa các doanh nghiệp nhau
+ Chất lượng quy hoạch và xây dựng chưa cao, nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất được dựng lên nhưng hoạt động còn yếu kém, các quy hoạch công nghiệp chỉ mong muốn phát triển nhanh mà chưa tính đến các điều kiện đảm bảo
+ Chất lượng đào tạo nguồn lao động còn yếu kém, chưa đáp ứng được trình độ kỹ thuật công nghệ mới Lao động phổ thông, lao động chưa qua đào tạo chiếm đa số, hệ thống đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu về lao động trên địa bàn tỉnh
Trang 8+ Chưa có các cơ chế hợp lý và môi trường đầu tư hấp dẫn để thu hút các nguồn vốn đầu tư, đặc biệt là nguồn vốn FDI
Kiến nghị và giải pháp
Từ những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế đã trình bày, cùng với kết quả dự đoán thống kê về giá trị sản xuất ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 bằng phương pháp hàm xu thế; Các định hướng, mục tiêu đề ra trong chiến lược phát triển ngành công nghiệp của tỉnh trong thời gian tới, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong những năm tiếp theo, cụ thể gồm các giải pháp:
+ Giải pháp về vốn + Giải pháp về đào tạo nguồn nhân lực + Giải pháp về thị trường
+ Giải pháp về môi trường + Kiến nghị về công tác thống kê
KẾT LUẬN
Giai đoạn 2000 – 2015, ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đã đạt được những thành quả rất đáng khích lệ, nhiều chỉ tiêu sản xuất có tốc độ tăng trưởng cao như giá trị sản xuất, số lượng lao động, số lượng doanh nghiệp, nguồn vốn đầu tư…vv Cơ cấu ngành đã có sự chuyển dịch theo hướng tích cực, phù hợp với xu hướng chuyển dịch chung của công nghiệp cả nước Bên cạnh những kết quả đã đạt được, phát triển sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh thời gian qua cũng còn nhiều tồn tại, hạn chế cần phải khắc phục Với những kiến nghị và giải pháp đã đưa ra trong luận văn, tác giả mong rằng sẽ được góp phần bé nhỏ vào việc giải quyết những vấn đề còn tồn tại nhằm thúc đẩy quá trình phát triển của ngành công nghiệp tỉnh Thanh Hóa trong những năm tiếp theo