Phân tích thống kê thực trạng giáo dục của Tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2000 - 2015

- Đối với cấp THCS: Vì trường THCS của tỉnh Bắc Ninh chỉ có hình thức trường công lập, không có loại trường ngoài công lập, nên tác giả sử dụng số liệu về tình hình cán bộ, giáo[r]

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, một trong những yếu tố thể hiện sức mạnh của quốc gia biểu hiện ở trí tuệ, các nước trên thế giới đều ý thức được rằng giáo dục đóng vai trò quan trọng là động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển Không chỉ ở Việt Nam mà ở hầu hết các quốc gia khác trên thế giới, các chính phủ đều coi giáo dục là quốc sách hàng đầu Giáo dục là điều kiện tiên quyết góp phần phát triển kinh tế; Giáo dục góp phần ổn định chính trị xã hội và trên hết giáo dục góp phần nâng cao chỉ số phát triển con người

Bắc Ninh là tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm của Bắc Bộ Tuy Bắc Ninh là một tỉnh có diện tích nhỏ nhất cả nước nhưng về kinh tế - xã hội, tỉnh đã đạt được những thành tựu nổi bật

Đánh giá thực trạng giáo dục thực sự là vấn đề cần được quan tâm của ngành giáo dục tỉnh Bắc Ninh hiện nay Nắm bắt được thực trạng giáo dục, những thành tích đạt được, tìm ra nguyên nhân hạn chế trong giáo dục, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp cho sự phát phát triển giáo dục, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong tương lai Đề tài "Phân tích thống kê thực trạng giáo dục của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn

2000 - 2015" sẽ góp phần giải quyết vấn đề trên

2 Mục tiêu nghiên cứu đề tài

- Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng giáo dục của tỉnh Bắc Ninh, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển giáo dục của tỉnh đến năm 2020

- Mục tiêu cụ thể:

+ Xác định hệ thống chỉ tiêu thống kê phản ánh thực trạng giáo dục

+ Phân tích thực trạng giáo dục của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2000 – 2015

+ Đề xuất một số giải pháp chủ yếu phát triển giáo dục tỉnh Bắc Ninh đến năm

2020

3 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung luận văn được kết cấu thành 3 chương:

- Chương 1: Một số vấn đề chung về giáo dục và thống kê giáo dục

- Chương 2: Phân tích thống kê thực trạng giáo dục của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2000- 2015

- Chương 3: Một số kiến nghị và giải pháp

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO DỤC VÀ THỐNG KÊ GIÁO DỤC

Trong chương 1, đề tài đã hệ thống hóa khái niệm giáo dục, vai trò, nhiệm vụ và các nhân tố ảnh hưởng tới giáo dục

Giáo dục là hoạt động nhằm hình thành, phát triển năng lực, phẩm chất và nhân cách con người Trong đó, các nhà sư phạm trong nhà trường, bằng những phương pháp khoa học truyền đạt tới học sinh, giúp học sinh nhận thức, phát triển trí tuệ và hình thành nhân cách Tham gia vào quá trình giáo dục có ba thành phần: nhà sư phạm – người thầy dạy dỗ, truyền đạt kiến thức; người học – học sinh, người tiếp thu kiến thức và cơ sở vật chất phục vụ cho quá trình học và dạy học nhằm đạt được mục đích của giáo dục là nhằm tuyền thụ những tri thức, đạo đức giúp hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất và nhân cách

Từ đó, xây dựng hệ thống hệ thống chỉ tiêu thống kê phản ánh thực trạng giáo dục bao gồm: phân hệ chỉ tiêu thống kê phản ánh quy mô giáo dục, phân hệ chỉ tiêu thống kê phản ánh cơ sở vật chất, phân hệ chỉ tiêu thống kê phản ánh tình hình giáo dục

Luận văn sử dụng một số phương pháp thống kê phân tích thực trạng giáo dục: + Phương pháp trình bày số liệu thống kê: Phương pháp phân tổ thống kê, phương pháp bảng thống kê, phương pháp đồ thị thống kê

+ Phương pháp mô tả thống kê: Phương pháp số tuyệt đối, phương pháp số tương đối

+ Một số phương pháp phân tích thống kê: phương pháp phân tích dãy số biến động theo thời gian, phương pháp hồi quy – tương quan

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỐNG KÊ THỰC TRẠNG GIÁO DỤC CỦA TỈNH BẮC NINH GIAI ĐOẠN 2000 – 2015

Bắc Ninh là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng Sông Hồng, nằm trong tam giác kinh

tế trọng điểm Hà Nội- Hải Phòng- Quảng Ninh và là cửa ngõ phía Đông Bắc của thủ đô

Hà Nội Về kinh tế, nhịp độ tăng trưởng GRDP trong giai đoạn 2000 – 2015 có xu hướng biến động, năm 2000 tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh đạt 16,6%, nhưng tới năm 2005 tốc độ tăng trưởng GRDP lại có xu hướng giảm xuống còn 14,04% Sự biến động này nguyên nhân chủ yếu do ảnh hưởng của kinh tế thế giới, khu vực và kinh tế trong nước

Về vấn đề xã hội, thu nhập bình quân đầu người/năm của tỉnh trong giai đoạn 2000 –

2015 tăng từ 3,9 triệu đồng lên 42 triệu đồng, góp phần nâng cao đời sống người dân, cải thiện chất lượng cuộc sống

Trong giáo dục, Bắc Ninh đạt được nhiều kết quả Theo Quyết định số 239/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt đề án Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi giai đoạn 2010 - 2015, Bắc Ninh đã trở thành tỉnh đầu tiên hoàn thành mục tiêu này Quy mô, mạng lưới trường lớp học ổn định; chất lượng giáo dục toàn diện, đại trà tiến bộ rõ rệt Triển khai xây dựng Đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh thực hiện chương trình kiên cố hóa trường lớp học, xây dựng trường chuẩn quốc gia

Nguồn số liệu trong luận văn sử dụng từ niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh hàng năm và báo cáo thống kê các cấp từng năm học của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh Cụ thể:

- Đối với giáo dục mầm non: Số liệu về tình hình cán bộ, giáo viên, học sinh,trường học, cơ sở vật chất phục vụ giáo dục phân theo loại hình tổ chức

- Đối với cấp tiểu học: Vì trường tiểu học của tỉnh Bắc Ninh chỉ có hình thức trường công lập, không có loại trường ngoài công lập, bởi vậy số liệu về tình hình cán bộ,

giáo viên, học sinh, trường học, lớp học, cơ sở vật chất phục vụ giáo dục được phân theo địa lý hành chính

- Đối với cấp THCS: Vì trường THCS của tỉnh Bắc Ninh chỉ có hình thức trường công lập, không có loại trường ngoài công lập, nên tác giả sử dụng số liệu về tình hình cán bộ, giáo viên, học sinh, trường học, lớp học, cơ sở vật chất phục vụ giáo dục phân theo địa lý hành chính

- Đối với cấp THPT: Số liệu về tình hình cán bộ, giáo viên, học sinh, trường học, lớp học, cơ sở vật chất phục vụ giáo dục phân theo địa lý hành chính

- Số liệu phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu cho giáo dục tỉnh Bắc Ninh năm 2014 lấy từ bộ số liệu khảo sát mức sống hộ gia đình 2014

- Với nguồn số liệu trên, luận văn sẽ phân tích những nội dung sau:

- Phân tích tình hình giáo dục mầm non: phân tích tình hình cán bộ, giáo viên, học sinh, trường học và cơ sở vật chất giai đoạn 2000 – 2010 và giai đoạn 2011 – 2015

- Phân tích tình hình giáo dục tiểu học: phân tích tình hình cán bộ, giáo viên, học sinh, trường học, lớp học và cơ sở vật chất giai đoạn 2000 – 2015

- Phân tích tình hình giáo dục THCS: phân tích tình hình cán bộ, giáo viên, học sinh, trường học, lớp học và cơ sở vật chất giai đoạn 2000 – 2015

- Phân tích tình hình giáo dục THPT: phân tích tình hình cán bộ, giáo viên, học sinh, trường học, lớp học và cơ sở vật chất giai đoạn 2000 – 2015

- Phân tích hồi quy các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục bậc THPT biểu hiện ở chỉ tiêu tỷ lệ học sinh đạt loại khá, giỏi và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu cho giáo dục tỉnh Bắc Ninh năm 2014

Với quy mô 37 trường THPT, tiến hành hồi quy bằng phương pháp stepwise, mô hình phù hợp nhất được chọn ra với biến độc lập: Loại trường (x1) và tỷ lệ giáo viên THPT đạt trên chuẩn (x3) và biến phụ thuộc tỷ lệ học sinh đạt loại khá, giỏi (y)

Mô hình hồi quy tuyến tính:

Qua mô hình hồi quy trên, có thể nhận thấy chất lượng học sinh THPT hiện nay phụ thuộc rất nhiều vào loại trường, đặc biệt là có sự phân biệt giữa các trường công lập

và ngoài công lập Đối với các trường công lập, tỷ lệ học sinh đạt loại khá giỏi cao hơn so với các trường ngoài công lập Bên cạnh đó, chất lượng của người thầy cũng là một yếu

tố quyết định tới chất lượng học sinh THPT hiện nay

Tiến hành hồi quy bằng phương pháp stepwise, mô hình phù hợp nhất được chọn

ra với biến độc lập: thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình (x1), số trẻ em nam đi học (x4), số trẻ em nữ đi học (x5)và biến phụ thuộc là chi tiêu cho giáo dục của hộ (y) (Phụ lục 02)

Mô hình hồi quy tuyến tính:

-988,310 + 0,164x1 + 892,154x4+ 482,802x5

Qua mô hình hồi quy trên, có thể nhận thấy chi tiêu cho giáo dục của tỉnh Bắc Ninh phụ thuộc rất nhiều thu nhập bình quân đầu người của hộ Đặc biệt là có sự khác biệt khá lớn trong chi tiêu cho giáo dục giữa trẻ em nam và trẻ em nữ, mức chi tiêu cho giáo dục của trẻ em nam cao hơn mức chi tiêu cho giáo dục của trẻ em nữ

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP

Từ phân tích thực trạng giáo dục, kết hợp với những báo cáo tổng kết kết quả giáo dục của tỉnh, kết quả giáo dục của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2000 – 2015 được đánh giá

như sau:

Về công tác củng cố và phát triển quy mô trường, lớp, học sinh; cơ sở vật chất;

công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia

Về công tác phát triển đội ngũ, bồi dưỡng chất lượng và nâng cao đời sống giáo viên

Về chỉ đạo xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục định hướng phát triển năng lực học sinh; đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá chất lượng theo định hướng

phát triển năng lực học sinh

Đề xuất một số giải pháp phát triển giáo dục tỉnh Bắc Ninh

- Tăng cường đổi mới công tác thống kê trong quản lý giáo dục

- Tăng cường nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ, giáo viên

- Tăng cường các giải pháp đồng bộ, nâng cao chất lượng dạy và học một cách toàn diện

- Triển khai có hiệu quả chương trình dạy học ngoại ngữ, tin học

- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra

- Tập trung đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và thiết bị trường học phục vụ tốt yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục

- Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục, tạo môi trường xã hội và gia đình thuận lợi cho việc dạy và học góp phần tích cực nâng cao chất lượng giáo dục

- Kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục

- Làm tốt công tác thi đua, khen thưởng

Đồng thời, kiến nghị với các cấp quản lý để thực hiện các giải pháp

- Kiến nghị với nhà nước

- Kiến nghị với sở giáo dục và đào tạo tỉnh, phòng giáo dục và đào tạo

- Kiến nghị với UBND các huyện, thành phố và UBND tỉnh

- Kiến nghị với hội đồng giáo dục, hội khuyến học, hội cựu giáo chức, mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân các cấp

KẾT LUẬN

Có thể nói công tác tăng cường khả năng tiếp cận giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục các bậc học của nước ta hiện nay nói chung và tỉnh Bắc Ninh nói riêng đang được thực hiện một cách tích cực với sự quan tâm của Nhà nước và các cơ quan chức năng tại Trung ương cũng như địa phương

Có rất nhiều những kế hoạch, giải pháp và kiến nghị được tập trung nghiên cứu để

làm sao đưa giáo dục tỉnh nhà phát triển Trong những năm qua, công tác tăng cường khả năng tiếp cận giáo dục, chất lượng giáo dục của tỉnh đã đạt được những thành tựu và kết quả đáng ghi nhận Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn có những khó khăn và bất cập cần được giải quyết

Để có thể đẩy mạnh công tác phát triển giáo dục của tỉnh, để có thể nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục thì Nhà nước và các cơ quan chức năng cần đề ra và thực hiện mạnh mẽ hơn nữa các giải pháp, kế hoạch nhằm khắc phục những khó khăn bất cập còn tồn tại giáo dục, góp phần phát triển hệ thống giáo dục có chất lượng tại nơi đây Và hơn thế nữa là đẩy mạnh công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, lấy giáo dục làm cơ sở để từng bước đưa kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh phát triển vượt bậc trong thời gian tới