Phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Giang

- Từ sự phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động xuất khẩu; điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của xuất khẩu nông sản Hà Tĩnh, trên cơ sở dự báo thị trường nông sản [r]

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH VẼ

TÓM TẮT LUẬN VĂN 6 LỜI MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN Error! Bookmark not defined 1.1 Những vấn đề lý luận chung về xuất khẩu Error! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm và vai trò của hoạt động xuất khẩu Error! Bookmark not defined 1.1.2 Các hình thức xuất khẩu Error! Bookmark not defined 1.1.3 Nội dung của hoạt động xuất khẩu Error! Bookmark not defined.

1.2 Hàng nông sản và những đặc điểm của hàng nông sảnError! Bookmark not

defined

1.2.1 Khái niệm hàng nông sản Error! Bookmark not defined 1.2.2 Đặc điểm của hàng nông sản Error! Bookmark not defined.

1.3 Khái niệm và nội hàm phát triển xuất khẩu hàng nông sảnError! Bookmark not defined

1.3.1 Khái niệm về phát triển xuất khẩu hàng nông sảnError! Bookmark not defined 1.3.2 Nội hàm phát triển xuất khẩu hàng nông sản Error! Bookmark not defined 1.3.3 Các tiêu chí đánh giá phát triển xuất khẩu Error! Bookmark not defined.

1.4 Các nhân tố tác động đến phát triển xuất khẩu hàng nông sản Error!

Bookmark not defined

1.4.1 Các nhân tố bên ngoài Error! Bookmark not defined 1.4.2 Các nhân tố nội tại của địa phương Error! Bookmark not defined.

1.5 Kinh nghiệm phát triển xuất khẩu hàng nông sản của các địa phương ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.5.1 Kinh nghiệm của tỉnh Nghệ An Error! Bookmark not defined.

1.5.2 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined.

1.5.3 Bài học kinh nghiệm Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢNTRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH Error! Bookmark not defined GIAI ĐOẠN 2011-2016 Error! Bookmark not defined 2.1 Tổng quan về tình hình sản xuất nông sản trên địa bàn tỉnh Hà TĩnhError!

Bookmark not defined

2.1.1 Tiềm năng sản xuất và xuất khẩu nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error!

Bookmark not defined

2.1.2 Tình hình sản xuất và chế biến nông sản của tỉnh Hà TĩnhError! Bookmark not

defined

2.2 Thực trạng phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh

Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined

2.2.1 Sự gia tăng quy mô xuất khẩu hàng nông sản Error! Bookmark not defined.

2.2.2 Sự thay đổi về cơ cấu xuất khẩu hàng nông sảnError! Bookmark not defined.

2.3 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động xuất khẩu nông sản

ở địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined

2.3.1 Các nhân tố bên ngoài Error! Bookmark not defined.

2.3.2 Các nhân tố nội tại của địa phương Error! Bookmark not defined.

2.4 Đánh giá chung về phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined

2.4.1 Kết quả đạt được Error! Bookmark not defined.

2.4.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined.

2.4.3 Nguyên nhân hạn chế Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: Error! Bookmark not defined.GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN Error! Bookmark not defined TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH ĐẾN NĂM 2025Error! Bookmark not defined

3.1 Định hướng và mục tiêu phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2025 Error! Bookmark not defined

3.1.1 Cơ hội và thách thức Error! Bookmark not defined 3.1.2 Quan điểm phát triển sản xuất - xuất khẩu nông sản tỉnh Hà TĩnhError! Bookmark

not defined

3.1.3 Định hướng và mục tiêu xuất khẩu nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đến năm

2025 Error! Bookmark not defined.

3.2 Một số giải pháp phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined

3.2.1 Hoàn thiện công tác quy hoạch vùng sản xuất tập trung chuyên canh trong nông

nghiệp Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Đầu tư phát triển sản xuất, chế biến một số mặt hàng nông sản chủ lực của

địa phương: Error! Bookmark not defined 3.2.3 Thực hiện các chính sách khuyến khích, hỗ trợ lĩnh vực xuất khẩu nông sảnError!

Bookmark not defined

3.3.4 Cấu trúc lại cơ cấu xuất khẩu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng

tăng trưởng xuất khẩu Error! Bookmark not defined.

3.2.5 Phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại trong việc phát triển xuất khẩu hàng

nông sản trong thời gian tới Error! Bookmark not defined 3.2.6 Giải pháp phát triển nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

TT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ tiếng Việt

1 ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

2 EU Liên minh Châu Âu

3 GAP Thực hành nông nghiệp tốt

4 GDP Tổng sản phẩm quốc nội

5 GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn

6 HTX Hợp tác xã

7 IMF Quỹ tiền tệ quốc tế

8 KNXK Kim ngạch xuất khẩu

8 SPS Các biện pháp kiểm dịch động thực vật

9 TBT Hàng rào Kỹ thuật trong Thương mại

10 TPP Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương

11 UBND Ủy ban nhân dân

12 WTO Tổ chức Thương mại thế giới

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Số lượng mô hình sản xuất phân theo địa phươngError! Bookmark not defined.

Bảng 2.2 Sản phẩm hàng nông sản chủ lực của Hà TĩnhError! Bookmark not defined Bảng 2.3 Diện tích sản xuất một số mặt hàng trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error!

Bookmark not defined.

Bảng 2.4: Sản lượng sản xuất một số mặt hàng trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error!

Bookmark not defined.

Bảng 2.5 Sản lượng xuất khẩu một số mặt hàng nông sản chủ yếu trên địa bàn tỉnh Hà

Tĩnh giai đoạn 2011-2016 Error! Bookmark not defined Bảng 2.6 Sản lượng xuất khẩu một số mặt hàng nông sản chủ yếuError! Bookmark not

defined.

Bảng 2.7 Giá trị xuất khẩu hàng nông sản phân theo thị trườngError! Bookmark not

defined.

giai đoạn 2011 - 2016 Error! Bookmark not defined

Bảng 2.8 Trị giá hàng hoá xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011 – 2016

phân theo phương thức xuất khẩu Error! Bookmark not defined

Bảng 2.9 Tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu nông sản so với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng

hóa trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2016 Error! Bookmark not defined

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 2.1 Hiện trạng Sử dụng đất ở Hà Tĩnh phân theo hoạt động (đến ngày 31/12/2016)

Error! Bookmark not defined.

Hình 2.2 Giá trị sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2011-2016 (theo giá so sánh năm 2010)

phân theo ngành kinh tế Error! Bookmark not defined.

Hình 2.3 Giá trị sản phẩm thu được trên 1 héc ta đất trồng trọt trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

giai đoạn 2011-2016 Error! Bookmark not defined.

Hình 2.4 Kim ngạch và chỉ số phát triển kim ngạch xuất khẩu nông sản trên địa bàn tỉnh

giai đoạn 2011-2016 Error! Bookmark not defined.

Hình 3.1 Tỷ lệ % thay đổi mức tiêu thụ giữa năm 2020 so với mức trung bình giai đoạn

2010-2012 Error! Bookmark not defined.

TÓM TẮT LUẬN VĂN

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam đang chuyển mình tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế hướng tới một nền kinh tế ngày càng phát triển và hội nhập với khu vực và thế giới Toàn Đảng, toàn dân đang ra sức thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Các doanh nghiệp toàn quốc đang tăng cường công tác đổi mới công tác tổ chức, quản lý và hoạt động để phát huy được tiềm năng của mình và phát huy tính năng động, sáng tạo để thành công và góp phần cho sự phát triển kinh tế chung của quốc gia

Trong bối cảnh đó, nền kinh tế tỉnh Hà Tĩnh với điểm xuất phát điểm thấp, chủ yếu dựa vào nông nghiệp; vì vậy, việc phát huy lợi thế so sánh trong sản xuất và xuất khẩu nông sản là một vấn đề hết sức cấp thiết Trung ương và tỉnh Hà Tĩnh đã có nhiều chương trình kế hoạch, cơ chế chính sách và văn bản chỉ đạo tăng cường lãnh đạo chỉ đạo phát triển xuất khẩu nông sản trên địa bàn

Những năm gần đây, mặc dù gặp nhiều khó khăn do diễn biến khí hậu bất thường, dịch bệnh liên tiếp xẩy ra nhưng sản xuất nông nghiệp trong thời gian qua vẫn đạt được những kết quả vượt trội Giai đoạn 2011 -2016, giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân

mỗi năm tăng 6,84% Cơ cấu nội ngành nông nghiệp đã chuyển dịch theo hướng tích cực, giảm dần tỷ trọng hoạt động trồng trọt và tăng tỷ trọng hoạt động chăn nuôi, tỷ trọng giá trị sản xuất của hoạt động trồng trọt đã giảm từ 59,16% năm 2011 xuống còn 46,59% năm 2016 Đặc biệt, khoa học công nghệ đã được ứng dụng sâu hơn vào sản xuất nông nghiệp, liên kết nông dân và doanh nghiệp được chú trọng đã góp phần tích cực làm cho hiệu quả sản xuất tăng lên Hoạt động xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tăng nhanh

về cả tốc độ và quy mô Kim ngạch xuất khẩu hàng nông sản đạt 19.414 nghìn USD, tốc

độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2011-2016 đạt 18,72%/năm

Tuy nhiên, thực tiễn còn nhiều bất cập, lĩnh vực xuất khẩu nông sản chưa được nghiên cứu đầy đủ Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Hà Tĩnh có tăng trưởng song chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh, hiệu quả và tính cạnh tranh sản phẩm nông sản Hà Tĩnh còn thấp

Xuất phát từ thực tế đó, tôi lựa chọn đề tài “Phát triển xuất khẩu hàng nông sản

trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh” nhằm mục tiêu nghiên cứu kỹ tình hình sản xuất, thị trường,

cân đối các nguồn lực để đưa ra những định hướng, giải pháp đúng đắn nhằm phát huy lợi thế so sánh, nâng cao giá trị xuất khẩu nông sản, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương và cả nước nói chung

2 Tổng quan nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu và tham khảo nội dung của các tài liệu sau:

Báo cáo tổng kết Đề tài nghiên cứu Khoa học công nghệ độc lập cấp Nhà nước do PGS.TS Nguyễn Văn Nam thực hiện với nội dung tổng hợp kết quả nghiên cứu đề tài

“Chính sách và giải pháp phát triển thị trường hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam thời kỳ 2001-2010, tầm nhìn đến 2020” Công trình nghiên cứu này tập hợp các bài viết có giá trị cung cấp cho người đọc hình dung những mảng vấn đề trong bức tranh tổng quát về các hoạt động Xuất khẩu của Việt Nam; các xu hướng phát triển chung của kinh tế, của thương mại thế giới và sự ảnh hưởng đến phát triển thị trường hàng hóa xuất khẩu của Việt nam Đưa ra được một số bài học kinh nghiệm trong phát triển thị trường hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam

Bài viết của GS.TS Chu Văn Cấp, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh và ThS Nguyễn Đức Hà, Học viện An ninh Nhân dân về “Xuất khẩu hàng hóa bền vững: Giải pháp thúc đẩy kinh tế Việt Nam phát triển nhanh và bền vững” được đăng trên tạp chí Phát triển và Hội nhập số 12, tháng 09-10/2013 Bài viết có tổng kết lại một cách tổng quan về hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam thời kỳ 2001-2012, đánh giá những tồn tại, nguyên nhân và đưa ra những giải pháp phát triển xuất khẩu bền vững

Bài viết của ThS Phan Thế Công, Khoa Kinh tế, Trường Đại học Thương mại Hà Nội về “Mô hình tăng trưởng kinh tế dựa vào xuất khẩu của Việt Nam” được đăng trên Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Kinh tế và Kinh doanh số 27 (2011) Bài viết đã làm rõ được các quan điểm thực nghiệm về mối quan hệ giữa xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế, đã sử dụng các mô hình như mô hình Feder và Balassa và kiểm định mô hình theo dữ liệu cấp tỉnh của Việt Nam để phân tích thực nghiệm về tác động của xuất khẩu đến tăng trưởng

Trong quá trình tìm hiểu cho thấy nội dung của các bài nghiên cứu, các đề tài đều mới chi đánh giá được tình hình chung về hoạt động xuất khẩu khẩu của Việt Nam nói chung và

có đề cập đến một số giải pháp để phát triển hoạt động xuất khẩu của Việt Nam lên một số thị trường tiêu thụ chủ yếu Tuy nhiên, chưa có bài viết, đề tài nào đi sâu nghiên cứu, đánh giá đầy đủ, chi tiết bản chất hoạt động xuất khẩu tại các địa phương, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, nhìn nhận được tiềm năng để đưa ra các hướng giải pháp phát triển hoạt động xuất khẩu các địa phương

3 Mục tiêu của đề tài

3.1 Mục tiêu chung

Luận văn được nghiên cứu với mục tiêu tìm hiểu và làm rõ các nguyên nhân cũng như những tồn tại của xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh thời gian qua Qua đó, đề xuất các giải pháp cụ thể và đồng bộ nhằm phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh trước mắt cũng như lâu dài

3.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống những kiến thức cơ bản về xuất khẩu hàng hóa và phát triển hoạt động xuất khẩu hàng hóa nói chung Tìm ra được các tiêu chí, chỉ tiêu để đánh giá được thực trạng

hoạt động xuất khẩu hàng nông sản của tỉnh Hà Tĩnh Phân tích được các nhân tố chủ quan

và khách quan nào trực tiếp ảnh hưởng đến phát triển xuất khẩu hàng hóa nói chung và hàng nông sản được sản xuất tại tỉnh Hà Tĩnh nói riêng

- Phân tích - đánh giá thực trạng phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011 -2016

- Đề xuất các nhóm giải pháp cụ thể về phía cơ quan quản lý nhà nước và về phía doanh nghiệp trên cơ sở phát huy ảnh hưởng của nhân tố có lợi và hạn chế ảnh hưởng của nhân tố bất lợi nhằm phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là phát triển xuất khẩu nông sản trên địa bàn tỉnh

Hà Tĩnh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về không gian: Đề tài nghiên cứu tình hình xuất khẩu nông sản trên địa bàn toàn tỉnh Hà Tĩnh (13 huyện, thành phố, thị xã)

Về thời gian: Trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2016 và đưa ra định hướng đến năm 2025

5 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết những nhiệm vụ đặt ra, luận văn sử dụng một số phương pháp phổ biến trong nghiên cứu kinh tế sau đây:

- Phương pháp diễn giải, tổng hợp, phân tích kinh tế: Trên cơ sở tổng hợp phân tích một số công trình nghiên cứu điển hình trong và ngoài nước để rút ra những vấn đề

lý luận về hoạt động xuất khẩu hàng nông sản cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng nông sản

- Phương pháp nghiên cứu so sánh, phương pháp lịch sử và phương pháp logic nhằm phân tích, đánh giá, so sánh hoạt động xúc tiến thương mại của tỉnh Hà Tĩnh với các tỉnh khác trong nước

- Phương pháp thu thập thông tin, tư liệu, tài liệu và các nghiên cứu có liên quan

để có thông tin phục vụ cho việc phân tích thực trang xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

- Phương pháp điều tra, khảo sát thông tin thông qua việc triển khai điều tra, khảo sát trực tiếp và gửi phiếu điều tra đến các doanh nghiệp thu mua, chế biến, xuất khẩu nông sản trên địa bàn nhằm cung cấp, cập nhật thêm những thông tin, số liệu phục vụ cho việc phân tích thực trạng trong luận văn

- Phương pháp thống kê, so sánh, phân tích, mô hình hóa để rút ra những kết luận

có tính khoa học và khái quát cao trong việc đánh giá thực trạng phát triển từ kết quả điều tra hoạt động xuất khẩu hàng nông sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn từ

2011-2016 để đề xuất ra những giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu hàng nông sản trên đại bàn tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2025

6 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển xuất khẩu hàng nông sản

Chương 2: Thực trạng phát triển xuất khẩu hàng nông sản trên đại bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2016

Chương 3: Giải pháp phát triển xuất khẩu hàng nông sản triên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2025

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU

HÀNG NÔNG SẢN

Chương này, luận văn đã tập trung làm rõ một số vấn đề lý luận về hàng nông sản, phát triển xuất khẩu hàng nông sản, nội hàm của phát triển xuất khẩu hàng nông sản và chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển xuất khẩu hàng nông sản của địa phương

Luận đã đưa ra khái niệm phát triển xuất khẩu hàng nông sản là quá trình biến đổi xuất khẩu hàng nông sản về mọi mặt từ mặt lượng đến mặt chất, bao gồm sự gia tăng về quy mô số lượng, chủng loại hàng nông sản xuất khẩu, gia tăng kim ngạch xuất khẩu cũng như sự biến đổi về chất lượng sản phẩm, gia tăng hiệu quả hàng nông sản xuất khẩu, thay đổi cấu nông sản xuất khẩu theo hướng tối ưu nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động xuất khẩu nông sản trong một thời kỳ nhất định

Nội hàm của phát triển xuất khẩu hàng nông sản có thể xem xét trên 3 khía cạnh sau:

(1) Sự gia tăng quy mô hàng nông sản xuất khẩu: Là sự tập trung nguồn lực vào

việc mở rộng qui mô xuất khẩu, thể hiện qua sự gia tăng về số lượng, về kim ngạch xuất khẩu, mở rộng thị trường xuất khẩu

(2) Sự thay đổi cơ cấu xuất khẩu hàng nông sản: là việc tạo ra sự thay đổi trong

chất lượng của hoạt động xuất khẩu nông sản bằng việc chuyển dịch cơ cấu sản