Là một bộ phận của nền kinh tế thị trường, việc hình thành và phát triển hệ thống Kho bạc Nhà nước Việt Nam trong hơn 20 năm qua vừa là yêu cầu tất yếu khách quan, vừa là bộ phận cấu t[r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC KHO BẠC NHÀ NƯỚC Error! Bookmark not defined 1.1 Nguồn nhân lực và sự cần thiết phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nước Error! Bookmark not defined 1.1.1 Một số vấn đề về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined.
1.1.2 Sự cần thiết phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nướcError! Bookmark not defined.
1.2 Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nước Error! Bookmark not defined 1.2.1 Nội dung phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nướcError! Bookmark not defined.
1.2.2 Tiêu chí đánh giá phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nướcError! Bookmark not defined.
1.2.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nướcError! Bookmark not defined.
1.3 Kinh nghiệm của một số quốc gia về phát triển nguồn nhân lực tài chính Error! Bookmark not defined
1.3.1 Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực tại Tổng cục tài chính công - Cộng
hòa Pháp Error! Bookmark not defined 1.3.2 Kinh nghiệm của Mỹ Error! Bookmark not defined
Trang 21.3.3 Kinh nghiệm của Singapore Error! Bookmark not defined 1.3.4 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Kho bạc Nhà nước Việt Nam Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGUỒN NHÂN LỰC KHO BẠC NHÀ NƯỚCError! Bookmark not defined.
2.1 Tổng quan về hệ thống Kho bạc Nhà nước Việt NamError! Bookmark not defined.
2.1.1 Qúa trình hình thành và phát triển của Kho bạc Nhà nước Việt Nam Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Cơ cấu tổ chức bộ máy KBNN Error! Bookmark not defined 2.2 Thực trạng nguồn nhân lực KBNN Error! Bookmark not defined 2.2.1 Thực trạng chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển NNL Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Hiện trạng phát triển số lượng NNL Error! Bookmark not defined 2.2.3 Hiện trạng phát triển chất lượng NNL Error! Bookmark not defined 2.3 Đánh giá thực trạng nguồn nhân lực KBNN Error! Bookmark not defined 2.3.1 Những thành tựu đạt được Error! Bookmark not defined 2.3.2 Những tồn tại hạn chế Error! Bookmark not defined 2.3.3 Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC KHO BẠC NHÀ NƯỚC Error! Bookmark not defined 3.1 Phương hướng, mục tiêu và chiến lược phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nước đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Cơ sở để xác định quan điểm phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nước đến
năm 2020 Error! Bookmark not defined 3.1.2 Định hướng và mục tiêu phát triển nguồn nhân lực Kho bạc Nhà nướcError! Bookmark not defined.
3.2 Những giải pháp chủ yếu phát triển nguồn nhân lực KBNN Việt Nam đến năm 2020 Error! Bookmark not defined 3.2.1 Nhóm giải pháp quy hoạch, phát triển số lượng, chất lượng NNL KBNNError! Bookmark not defined.
Trang 33.2.2 Thực hiện tuyển dụng CBCC công khai, minh bạch và khách quan Error! Bookmark not defined.
3.2.3 Thường xuyên tự bồi dưỡng, đào tạo và đào tạo lại đội ngũ CBCC Error! Bookmark not defined.
3.2.4 Hoàn thiện công tác tổ chức quản lý, sử dụng CBCC hợp lý có hiệu quảError! Bookmark not defined.
3.2.5 Thực hiện tốt chính sách đãi ngộ, đảm bảo ổn định và nâng cao đời sống của
CBCC Error! Bookmark not defined 3.2.6 Đánh giá khách quan chất lượng CBCC Error! Bookmark not defined 3.3 Một số kiến nghị Error! Bookmark not defined 3.3.1 Kiến nghị Bộ Nội vụ Error! Bookmark not defined 3.3.2 Kiến nghị Bộ Tài chính Error! Bookmark not defined 3.3.3 Kiến nghị các trường Đại học Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined.
Trang 4TÓM TẮT LUẬN VĂN
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đất nước ta đang trong quá trình phát triển công nghiệp hóa hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra nhanh chóng và sâu rộng, tác động mạnh mẽ đến mọi hoạt động của nền kinh tế, xã hội Sự phát triển kinh tế - xã hội phụ thuộc vào nhiều yếu tố và điều kiện, nhưng chủ yếu vẫn là phụ thuộc vào yếu tố con người nhất là ngày nay khi nền kinh tế tri thức được coi là biểu hiện của nền kinh tế hiện đại và có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội
Sau hơn 20 năm thành lập NNL của KBNN đã có sự phát triển đáng kể về số lượng và chất lượng nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập Làm thế nào để phát triển NNL KBNN đáp ứng chiến lược phát triển của KBNN đến năm 2020 và các năm tiếp theo
Từ những lý do nêu trên, tác giả đã chọn đề tài “Phát triển nguồn nhân lực
Kho bạc Nhà nước ở Việt Nam” cho luận văn Cao học của mình
Hy vọng sự nghiên cứu này góp phần vào việc xây dựng và phát triển NNL trong hệ thống KBNN trước yêu cầu toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế hiện nay
2 Nội dung chính của luận văn:
Thứ nhất, làm rõ một số vấn đề lý luận chung về Kho bạc Nhà nước và nguồn lực Kho bạc Nhà nước
Luận văn đã hệ thống những quan niệm về Kho bạc Nhà nước, chức năng và nhiệm vụ của KBNN Quan niệm về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực KBNN là toàn bộ cán bộ, công chức làm việc trong hệ thống KBNN bao gồm số lượng, chất lượng, năng lực hiện có và tiềm năng về thể lực, trí lực và tâm lực của mỗi công chức
có thể đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ của KBNN
Đặc điểm NNL KBNN: cũng như đặc điểm của các đơn vị quản lý nhà nước Ngoài ra do yêu cầu và nhiệm vụ được giao, NNL KBNN có những đặc điểm riêng
Trang 5sau đây: (1) NNL KBNN có trình độ tương đương đồng đều, được phân bổ theo đơn vị hành chính từ trung ương đến địa phương, (2) NNL KBNN luôn gắn liền
với các hoạt động nghiệp vụ KBNN, (3) NNL KBNN sử dụng tốt công nghệ thông
tin để hiện đại hóa KBNN, (4) NNL KBNN gắn liền với yêu cầu hiện đại hóa và cải cách thủ tục hành chính
Trên cơ sở đó, luận văn phân tích nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực KBNN:
Về nội dung phát triển NNL KBNN: (1) Xây dựng chiến lược quy hoạch, kế hoạch phát triển nguồn nhân lực, (2) Phát triển về số lượng nguồn nhân lực, (3) Phát triển về chất lượng nguồn nhân lực
Luận văn đã chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển NNL KBNN bao gồm: (1) Sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, (2) Trình độ phát triển của nền Kinh tế - Xã hội, (3) Sự phát triển của Giáo dục - Đào tạo và chủ trương về đào tạo của Kho bạc Nhà nước, (4) Sự phát triển của y tế và bảo vệ sức khỏe người lao động của Kho bạc Nhà nước, (5) Nhiệm vụ và chính sách đãi ngộ của hệ thống Kho bạc Nhà nước, (6) Hội nhập kinh tế quốc tế của quốc gia
Để có thêm cơ sở đưa ra phương hướng và giải pháp ở chương 3, luận văn đã khảo sát kinh nghiệm ở một số quốc gia Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm
có thể áp dụng và hệ thống KBNN: (1) Về tổ chức bộ máy cần phải kiện toàn tổ chức bộ máy các cấp theo hướng gọn nhẹ, năng động, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả phù hợp với lộ trình cải cách hành chính và hiện đại hóa; (2) Nhà nước phải ban hành đồng bộ các văn bản pháp quy để thống nhất việc xây dựng, quản lý, sử dụng đội ngũ công chức nói chung; (3) Thực hiện tốt việc tuyển chọn công chức thông qua thi tuyển công khai, nghiêm túc, công bằng, tạo điều kiện cho mọi người
có cơ hội cạnh tranh; (4) Công tác đào tạo, bồi dưỡng Nhà nước cần xác định khung pháp lý về đào tạo đối với công chức làm căn cứ cho công tác đào tạo, bồi
Trang 6dưỡng; (5) Chế độ đãi ngộ đề xuất việc khuyến khích công chức tâm huyết làm việc lâu dài trong hệ thống KBNN
Thứ hai, bám sát vào nội dung ở chương 1, luận văn đã phân tích tình hình phát triển nguồn nhân lực của hệ thống Kho bạc Nhà nước thời gian qua trên góc
độ:
(1) Thực trạng chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển NNL; (2) Hiện trạng phát triển số lượng NNL; (3) Hiện trạng phát triển chất lượng NNL
Thực trạng phát triển NNL KBNN trong những năm qua đã đạt được những kết quả đáng khích lệ: khi mới thành lập hệ thống KBNN có KBNN Trung ương và
44 KBNN tỉnh, 503 KBNN quận, huyện Hiện nay, tính đến ngày 31/10/2013 hệ thống KBNN đã có gần 800 KBNN các cấp và được tổ chức như sau: Tại Trung ương có cơ quan KBNN, tại các tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương có 63 KBNN cấp tỉnh, tại quận, huyện, thị xã, thành phố thuôc tỉnh có 656 KBNN cấp huyện trực thuộc KBNN cấp tỉnh và 60 điểm giao dịch cố định ngoài trụ sở
NNL KBNN đã luôn chú ý phát triển về số lượng cơ bản đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặt ra
Trong những năm qua số lượng, chất lượng đội ngũ CBCC đã không ngừng được củng cố, cơ bản đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ chính trị được giao Đội ngũ CBCC KBNN nhìn chung được đào tạo tương đối cơ bản, tận tâm với nghề, luôn nêu cao phẩm chất đạo đức, trung thực, liêm khiết, có ý thức vươn lên với tinh thần cầu thị và ham học hỏi
KBNN luôn chú ý đến công tác đào tạo và đào tạo lại đội ngũ CBCC luôn phát triển
Cùng với việc nâng cao chất lượng, số lượng đội ngũ cán bộ, công chức Chất lượng công tác đào tạo bồi dưỡng được chú trọng, nâng cao một bước về cách thức
tổ chức, giáo trình, giảng viên,… đáp ứng yêu cầu phát triển và yêu cầu quản lý Các kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn được xây dựng khoa học, có trọng tâm,
Trang 7trọng điểm tập trung vào những công chức đang được quy hoạch, đang trong giai đoạn phát triển KBNN cũng tạo những điều kiện thời gian để công chức tự đào tạo qua các khóa đào tạo Công tác ĐTBD đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao mặt bằng chung về trình độ và năng lực của đội ngũ CBCC Từng bước tiêu chuẩn hoá ngạch, bậc theo quy định của Nhà nước, đảm bảo cho công tác ĐTBD đối với cán bộ lãnh đạo và quy hoạch lãnh đạo, gắn liền với nhu cầu sử dụng, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao Đội ngũ CBCC sau khi được đào tạo nhận thức chính trị vững vàng hơn, hiệu quả công tác được nâng lên rõ rệt CBCC được đề bạt, bổ nhiệm hầu hết phát huy tốt chức trách của mình trên cương vị mới KBNN luôn chú ý thực hiện tốt các chính sách đối với công chức:
Chế độ chính sách của cán bộ công chức được đảm bảo theo các quy định của nhà nước; điều kiện và trang thiết bị làm việc được trang bị tốt đảm bảo điều kiện làm việc; việc nâng lương thường xuyên, trước hạn được thực hiện kịp thời; việc đánh giá công chức khen thưởng định kỳ, đột xuất được thực hiện khoa học, công bằng, hợp lý đã tạo được động lực làm việc trong công chức
Trên cơ sở phân tích công việc, yêu cầu nghiệp vụ, việc sắp xếp biên chế ở các cấp trong hệ thống KBNN tương đối hợp lý dẫn đến việc sử dụng lao động tương đối hiệu quả, hoàn thành nhiệm vụ được giao
Đội ngũ CBCC đặc biệt là công chức giữ các chức danh lãnh đạo và qui hoạch lãnh đạo hệ thống KBNN có tinh thần học tập tốt để nâng cao trình độ đáp ứng yêu cầu các tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo và tiêu chuẩn ngạch công chức
Mặt khác, KBNN luôn quan tâm đến công tác đào tạo bồi dưỡng về kiến thức quản lý nhà nước, chuyên môn nghiệp vụ, tin học và ngoại ngữ để hoàn chỉnh tiêu chuẩn chức danh công chức lãnh đạo và tiêu chuẩn ngạch công chức
Bên cạnh những thành tựu, phát triển NNL KBNN tồn tại một số vấn đề cần phải được nghiên cứu giải quyết:
Về tổng thể, chất lượng cán bộ, công chức được nâng lên chưa tương xứng
Trang 8với chức năng, nhiệm vụ được Chính phủ, Bộ Tài chính giao cho KBNN Số cán
bộ có khả năng hoạch định cơ chế, chính sách rất ít; phần nhiều cán bộ, công chức chưa tập trung nhiều cho công tác nghiên cứu, cập nhật chế độ chính sách mới, công việc thường ngày chỉ là tác nghiệp cụ thể
Năng lực, trình độ của một số bộ phận còn chưa bắt kịp với yêu cầu đổi mới hoạt động KBNN theo hướng hiện đại hoá, chưa có định hướng xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành, đội ngũ công chức chuyên sâu nghiệp vụ Trong những năm qua, trình độ và năng lực của đội ngũ CBCC tuy đã được nâng lên một mức nhưng chưa ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ chiến lược, còn nhiều bất cập, hạn chế về một số mặt như kiến thức và năng lực quản lý Nhà nước, kỹ năng thực thi công vụ cũng như khả năng vận dụng khoa học công nghệ hiện đại trong công tác quản lý Trình độ của một bộ phận CBCC hệ thống KBNN chưa đáp ứng được yêu cầu của
sự nghiệp đổi mới và hiện đại hoá ngành KBNN, thiếu kiến thức về kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế Chưa được cập nhật kiến thức nghiệp vụ chuyên sâu thường xuyên, liên tục
Tiêu chuẩn chức danh chuyên môn, nghiệp vụ các ngạch công chức đã được sửa đổi, bổ sung, tuy nhiên, việc sửa đổi, bổ sung chưa mang tính đồng bộ
và phù hợp với đặc điểm, yêu cầu cụ thể của từng loại công chức trong các lĩnh vực khác nhau
Công tác quản lý cán bộ còn hạn chế về tiêu chí, chuẩn mực sắp xếp, đánh giá cán bộ, chưa xây dựng được một cơ sở dữ liệu đầy đủ để thực hiện nhiệm vụ quản
lý và đào tạo cán bộ, chưa có quy chế gắn quyền hạn, trách nhiệm hành chính và trách nhiệm vật chất của CBCC ở từng vị trí công tác
Năng lực, trình độ cán bộ tuy đã được chú trọng nâng cao, song vẫn còn một bộ phận bị giới hạn bởi kiến thức, tư duy, lề lối làm việc cũ, chưa theo kịp yêu cầu cải cách và hiện đại hóa hoạt động KBNN Một số công chức lớn tuổi rất khó khăn và thậm chí không có khả năng tiếp cận và sử dụng các phần mềm nghiệp vụ Kho bạc
Trang 9trên máy tính
Thứ ba, luận văn đã đề xuất những giải pháp chủ yếu phát triển nguồn nhân lực KBNN Việt Nam đến năm 2020
Nhóm giải pháp quy hoạch, phát triển số lượng, chất lượng NNL KBNN
Để phát triển về tốt số lượng, chất lượng NNL KBNN đòi hỏi phải thực hiện tốt việc hoạch định chiến lược phát triển NNL KBNN, có kế hoạch quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng những cán bộ có năng lực, đã kinh qua các nghiệp vụ khác nhau của KBNN, nắm vững công nghệ thông tin hiện đại, thành thạo ngoại ngữ, có tư duy tổng hợp, tư duy năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm dám chịu trách nhiệm và tận tâm, tâm huyết với hệ thống KBNN
Thực hiện tuyển dụng CBCC công khai, minh bạch và khách quan
Việc tuyển dụng phải phù hợp với nội dung, kế hoạch phát triển NNL đã được hoạch định Trong từng lần tuyển dụng phải xây dựng được tiêu chí tuyển dụng phù hợp với nội dung công việc cần tuyển Đây là việc làm hết sức cần thiết để đảm bảo khi người được tuyển dụng đáp ứng được yêu cầu công việc và cũng tránh lãnh phí NNL xã hội Việc tuyển dụng phải được xây dựng thành quy trình chặt chẽ
từ khâu lập kế hoạch tuyển dụng; phân bổ chỉ tiêu; ra thông báo công khai tiêu chí, chỉ tiêu tuyển dụng; thu nhận kiểm tra hồ sơ của các ứng viên; tổ chức thi tuyển (ra đề, coi thi, chấm thi, phúc khảo); ra thông báo kết quả thi tuyển và ra quyết định tuyển dụng những ứng viên đạt yêu cầu Quy trình tuyển dụng cần được xây dựng trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành có xét đến những yếu tố đặc thù của hệ thống KBNN
Thường xuyên tự bồi dưỡng, đào tạo và đào tạo lại đội ngũ CBCC
Đào tạo, bồi dưỡng là hoạt động quan trọng để phát triển chất lượng NNL, là các hoạt động học tập, rèn luyện kỹ năng nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao có hiệu quả hơn, tự giác hơn, với thái độ tốt hơn và nâng cao khả năng thích ứng của họ với các công việc trong tương lai
Trang 10Trong hệ thống KBNN, đào tạo, bồi dưỡng nhằm duy trì và nâng cao chất lượng NNL, là điều kiện quyết định để thực hiện thành công chiến lược phát triển và hiện đại hóa ngành KBNN
Thực hiện tốt chính sách đãi ngộ, đảm bảo ổn định và nâng cao đời sống của CBCC
Phát động các phong trào văn hóa, thể dục thể thao, rèn luyện và nâng cao sức khỏe của công chức Tổ chức các giải văn hóa, thể thao nhân các ngày lễ lớn, ngày truyền thống của ngành để công chức trong hệ thống có điều kiện giao lưu, học hỏi kinh nghiệm Thực hiện chăm sóc sức khỏe đối với công chức thông qua việc khám chữa bệnh định kỳ 6 tháng hoặc 1 năm, phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh hiểm nghèo, bệnh mãn tính …Công đoàn quan tâm đến chất lượng bữa ăn trưa tại cơ quan đảm bảo đủ dinh dưỡng, tiết kiệm và an toàn thực phẩm
Đánh giá khách quan chất lượng CBCC: thay đổi việc đánh giá phân loại, đánh giá hiện nay còn theo trình độ bằng cấp, thâm niên công tác bằng việc mô tả
vị trí việc làm gắn với các cấp độ năng lực Việc mô tả vị trí việc làm không nên chỉ dựa vào trình độ chuyên môn, trình độ chuyên môn mới chỉ là một yếu tố để đo lường khả năng, trong khi đó năng lực là một hệ thống để đo lường hiệu quả công tác và là tiêu thức chủ yếu để bổ nhiệm
3 Luận văn đã đưa ra một số kiến nghị: (1) Bộ Nội vụ; (2) Bộ Tài chính;
(3) Các trường Đại học
Là một bộ phận của nền kinh tế thị trường, việc hình thành và phát triển hệ thống Kho bạc Nhà nước Việt Nam trong hơn 20 năm qua vừa là yêu cầu tất yếu khách quan, vừa là bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống công cụ quản lý vĩ mô nền kinh tế - tài chính Việc phát triển NNL KBNN hiện nay là yêu cầu cấp bách để
có thể thực hiện được chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020
do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đặc biệt hơn nữa khi Công nghệ thông tin phát triển, việc triển khai các giao dịch với khách hàng, hay các thao tác nghiệp
vụ chủ yếu trên máy tính Các phần mềm nhanh chóng thay đổi để thích hợp với yêu cầu phát triển Vì vậy việc phát triển NNL tại hệ thống KBNN là một việc làm hết sức cần thiết Từ đó luận văn đã tìm ra giải pháp phát triểnNNL KBNN