Phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình theo hướng bền vững

hiệu quả các tiềm năng có được từ biển ở địa phương, được đặt trong khung khổ của “Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020”, cùng với các chính sách chung của khu vực, c[r]

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Huyện Kim Sơn bao gồm 25 xã và 02 thị trấn, là huyện duy nhất của tỉnh Ninh Bình giáp với biển Đông Tuy có đường bờ biển khá khiêm tốn, nhưng huyện Kim Sơn lại sở hữu tiềm năng phát triển kinh tế biển phong phú và đa dạng, cần được khai thác và phát triển

Tại Văn kiện Đảng bộ huyện Kim Sơn khóa XXIII, đề ra nhiệm vụ “Tập trung khai thác có hiệu quả vùng kinh tế ven biển, trọng tâm là nuôi trồng, khai thác thủy sản theo hướng công nghiệp, phát triển thủy sản thành ngành kinh tế quan trọng làm chuyển dịch cơ cấu trong nông nghiệp;” [1]

Thực tiễn trong những năm qua cho thấy, huyện Kim Sơn đã đẩy mạnh phát triển kinh tế biển; tập trung khai thác các tiềm năng kinh tế biển, đầu tư phát triển

cơ sở hạ tầng, chú trọng cải thiện môi trường ven biển để phát triển kinh tế, xã hội

“Trong giai đoạn 2005 - 2012, tốc độ tăng giá trị sản xuất bình quân vùng ven biển (gồm 04 xã, thị trấn) đạt 7,47%/năm Đến năm 2015, giá trị sản xuất vùng ven biển đạt 864 tỷ đồng (chiếm 16,5% tổng giá trị sản xuất toàn huyện)” [13]

Mặc dù vậy, kinh tế biển ở huyện Kim Sơn phát triển còn chậm, hiệu quả thấp, chưa khai thác hết tiềm năng và còn tiềm ẩn những yếu tố thiếu bền vững

Chính vì vậy, việc nghiên cứu "Phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình theo hướng bền vững" là hết sức cần thiết và tôi chọn làm đề tài luận

văn thạc sỹ kinh tế của mình Nội dung chính của Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Khung nghiên cứu về phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững Chương 2: Đánh giá thực trạng phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh

Bình (theo góc độ bền vững) giai đoạn 2011 - 2015

Chương 3: Quan điểm, định hướng và giải pháp phát triển kinh tế biển ở huyện

Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình theo hướng bền vững giai đoạn đến năm 2030

Chương 1 KHUNG NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN

THEO HƯỚNG BỀN VỮNG 1.1 Kinh tế biển và phát triển kinh tế biển

Kinh tế biển Mặc dù, kinh tế biển có những khái niệm khác nhau, song Luận

văn đứng trên góc độ kinh tế biển theo nghĩa rộng để nghiên cứu, theo đó kinh tế biển có thể hiểu là tổng thể hợp thành của các hoạt động kinh tế tồn tại và phát triển dựa trên cơ sở khai thác các tiềm năng do biển đem lại

Qua phần tổng quan nghiên cứu, luận văn đồng ý với quan điểm của Tổ chức Đối tác về quản lý môi trường các biển Đông Á (PEMSEA), theo đó các bộ phận cầu thành của kinh tế biển như sau:

(1) Hải sản: Khai thác, NTTS, chế biến thủy sản

(2) Khai thác dầu và khí đốt trong thềm lục địa

(3) Du lịch biển và dịch vụ nghỉ dưỡng

(4) Hệ thống các khu kinh tế, khu công nghiệp và các cảng biển

(5) Thương mại theo đường biển

(6) Vận tải biển

(7) Công nghiệp đóng tàu và sửa chữa tàu biển

(8) Các hoạt động phụ trợ khác như: Hậu cần, giao nhận vận tải, bảo hiểm, đánh giá kiểm định chất lượng tàu biển, tiếp nhận nhiên liệu tại cảng, đào tạo đội ngũ thủy thủ, ngân hàng Các hoạt động này có thể diễn ra ở trên đất liền nhưng phục vụ cho các lĩnh vực kinh tế biển

Phát triển kinh tế biển Thực tế nghiên cứu cho thấy, phát triển kinh tế biển

không phải một khái niệm thuần túy, độc lập, riêng rẽ mà trong mối quan hệ của sự phát triển với các lĩnh vực khác Dựa trên khái niệm về phát triển kinh tế, luận văn

cho rằng phát triển kinh tế biển là sự tăng tiến toàn diện và về mọi mặt kinh tế biển

và xã hội trong phạm vi lãnh thổ

Theo đó, nội hàm phát triển kinh tế biển có thể hiểu như sau:

Một là, tăng trưởng của kinh tế biển biểu hiện ở sự tăng lên của tổng mức thu

nhập kinh tế biển và mức thu nhập bình quân đầu người Nó phản ánh sự biến đổi

về lượng của nền kinh tế biển, là yếu tố nền tảng giúp cải thiện mức sống vật chất cho người dân và hoàn thành những mục tiêu phát triển

Hai là, xu thế biến đổi tích cực của cơ cấu kinh tế biển Đây là tiêu thức cho

thấy sự gia tăng về chất của kinh tế biển và là cơ sở để đánh giá trình độ phát triển của kinh tế biển ở địa phương tương ứng với từng thời kỳ

Ba là, các vấn đề xã hội được cải thiện và ngày càng tốt hơn do tác động của

tăng trưởng kinh tế biển

1.2 Phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững

- Về khái niệm và nội hàm phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững Luận

văn cho rằng, phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững, đó là sự tăng trưởng kinh tế biển trên cơ sở gắn kết một cách cân bằng tổng thể các trụ cột của phát triển bền vững

là kinh tế biển, xã hội và môi trường biển và vùng ven biển

Nội hàm phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững phản ánh sự kết hợp chặt chẽ, cân bằng tổng thể ba trụ cột của khái niệm phát triển bền vững, đó là:

(i) Tăng trưởng kinh tế biển theo hướng bền vững Đó là sự duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế biển hợp lý, bền lâu và bảo đảm hiệu quả tăng trưởng cùng với một cơ cấu kinh tế biển tiến bộ

(ii) Tăng trưởng kinh tế biển thúc đẩy tiến bộ xã hội Điều này đòi hỏi tăng trưởng kinh tế biển lan tỏa tích cực đến tiến bộ xã hội, giúp cải thiện thu nhập bình quân, giảm nghèo, giải quyết việc làm tăng trưởng kinh tế biển phải đi đôi với thực hiện công bằng xã hội; phải tăng cường sự cải thiện các vấn đề xã hội

(iii) Tăng trưởng kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng, giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu

- Về tiêu chí đánh giá Để đánh giá tính bền vững trong phát triển kinh tế

biển của địa phương, Luận văn đề xuất bộ tiêu chí đánh giá gồm 09 tiêu chí, trải rộng trên 3 khía cạnh bền vững Công thức tính và phương pháp đánh giá được trình bày chi tiết tại tiểu mục 1.2.2 và được tổng hợp lại như sau:

TT Tiêu chí Yêu cầu cần đạt được

A Tăng trưởng kinh tế biển theo hướng bền vững

1 Tốc độ tăng trưởng Cao hơn so với mức bình

quân toàn huyện

2 Cơ cấu kinh tế biển theo hướng bền vững:

- Tỷ trọng nhóm ngành có lợi thế/GO kinh tế biển Ngày càng tăng

- Tốc độ tăng trưởng các ngành có lợi thế Cao hơn tốc độ tăng

trưởng kinh tế biển và toàn nền kinh tế

3 Tốc độ tăng NSLĐ Nhanh hơn mức bình quân

toàn huyện

B

Tác động lan tỏa của phát triển kinh tế biển đến

xã hội

1

Hệ số co giãn của thu nhập bình quân theo tăng

trưởng

Dương, lớn hơn mức chung của toàn huyện

2 Hệ số co giãn của việc làm theo tăng trưởng Dương, lớn hơn mức

chung của toàn huyện

3 Hệ số co giãn của giảm nghèo theo tăng trưởng Âm, nhỏ hơn mức chung

của toàn huyện

C

Tăng trưởng gắn với bảo vệ môi trường và khả

năng ứng phó với BĐKH

1

Hàm lượng một số chất hữu cơ trong nước biển

vùng cửa sông ven biển

Trong ngưỡng theo tiêu chuẩn môi trường Việt Nam (bảng 1.1)

2 Diện tích rừng ngập mặn ven biển được bảo tồn Không suy giảm so với

năm trước

3 Duy trì đa dạng sinh học Không có chủng loài bị

suy giảm

Nguồn: Tổng hợp theo đề xuất của tác giả

- Về các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững của địa phương

Luận văn chỉ ra phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững ở địa phương chịu tác động bởi 05 nhân tố là: (i) Tiềm năng phát triển kinh tế biển của địa phương (ii) Năng lực phát triển kinh tế biển ở địa phương, gồm: Nhân lực phát triển kinh tế biển ở địa phương; công nghệ phát triển kinh tế biển ở địa phương; khả năng liên kết phát triển kinh tế biển địa phương và kết cấu hạ tầng phát triển kinh tế biển địa phương (iii) Các chính sách khai thác lợi thế phát triển kinh tế biển của địa phương, luận văn đi vào phân tích 03 chính sách chủ yếu gồm: Chính sách quy hoạch phát triển; chính sách đầu tư phát triển; chính sách xã hội đối với người dân (iv) Biến đổi khí hậu và chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu ở địa phương; (v) Đặc điểm của cộng đồng dân cư vùng ven biển ở địa phương

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở HUYỆN KIM SƠN,

TỈNH NINH BÌNH GIAI ĐOẠN 2011-2015 2.1 Giới thiệu về huyện Kim Sơn

Kim Sơn là huyện nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Ninh Bình, phía Bắc giáp huyện Yên Mô, Yên Khánh (Ninh Bình), phía Đông giáp huyện Nghĩa Hưng (Nam Định), phía Tây giáp huyện Nga Sơn (Thanh Hóa), phía Nam giáp Biển Đông Huyện có 25 xã và 02 thị trấn, được chia thành 02 vùng chính là vùng đồng bằng phía Bắc và vùng đồng bằng phía Nam giáp biển Phần lớn dân số của Kim Sơn là ở nông thôn, với mật độ dân cư vào khoảng 798 người /km2

Nông nghiệp là ngành kinh tế quan trọng nhất, giải quyết cho 50% lực lượng lao động toàn huyện và chiếm 30% giá trị sản xuất của huyện Khu vực công nghiệp cũng đang được quan tâm phát triển, đã thu hút một số doanh nghiệp vào sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương Các ngành thương mại, du lịch và dịch vụ chiếm 22,2% GO toàn huyện (năm 2014), tiếp tục có những đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế Thành tựu về kinh tế đã cho phép Kim Sơn đạt được những thành công nhất định trong việc xóa đói, giảm nghèo

và thực hiện tiến bộ xã hội Tuy vậy, kinh tế của Kim Sơn phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, vẫn còn những hạn chế như: Chưa khai thác hết các tiềm năng có được nhờ yếu tố biển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm, nông nghiệp là ngành sản xuất chủ yếu nên dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu

2.2 Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế biển theo hướng huyện Kim Sơn

Luận văn chỉ ra huyện Kim Sơn có các dạng tiềm năng là: Tiềm năng về tài nguyên thủy hải sản; tiềm năng phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế ven biển; tiềm năng về du lịch biển, du lịch nghỉ dưỡng; tiềm năng phát triển cảng biển, vận tải biển Qua phân tích, luận văn xác định các ngành kinh tế biển có lợi thế hơn cả gồm: (i) Hải sản (Khai thác, NTTS, chế biến thủy sản); (ii) Khu kinh tế ven biển; (iii) Du lịch biển và dịch vụ nghỉ dưỡng

Qua nghiên cứu thực tiễn luận văn cho rằng: nguồn nhân lực phát triển kinh

tế biển ở huyện Kim Sơn còn thiếu và yếu; công nghệ phát triển kinh tế biển ở địa phương còn thô sơ, lạc hậu; có khả năng liên kết cao nhưng việc liên kết phát triển kinh tế biển của huyện yếu; cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế biển mới được quân tâm phát triển bước đầu, chưa phát huy tốt được lợi thế kinh tế biển tại địa phương, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững

Địa phương có nhiều chính sách khác nhau, song 03 chính sách chủ yếu là: Chính sách quy hoạch phát triển kinh tế biển; chính sách đầu tư phát triển các ngành lợi thế; chính sách xã hội thời gian qua đã thể hiện vai trò và ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của kinh tế biển huyện Kim Sơn Mặc dù vậy, vẫn còn nhiều hạn chế

Luận văn cũng đã phân tích ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến phát triển kinh tế biển của địa phương thời gian qua và những động thái ứng phó của chính

quyền địa phương cũng như sự thích ứng của kinh tế biển

Luận văn nhận định rằng cộng đồng dân cư vùng ven biển ở huyện mang đặc trưng của cộng đồng dân cư làm nghề cá bãi ngang

2.2 Đánh giá thực trạng phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn theo góc độ bền vững

TT Tiêu chí Giá trị nhận

đƣợc

Yêu cầu cần đạt đƣợc

So sánh

theo hướng bền vững

1 Tốc độ tăng trưởng 6,95% (<9,35%) Cao hơn bình quân

toàn huyện

Không đạt

2 Cơ cấu kinh tế biển

- Tỷ trọng nhóm ngành có

lợi thế/GO kinh tế biển

- Tốc độ tăng trưởng các

ngành có lợi thế

- Chiếm 100%

(gồm: Hải sản:

100%; Khu kinh

tế, KCN 0%; Du lịch biển, du lịch nghỉ dưỡng 0%)

- Có ngành không tăng trưởng và tốc

độ tăng của nhóm ngành thấp hơn toàn nền kinh tế

- Ngày càng tăng

- Cao hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế biển và toàn nền kinh tế

Không đạt

3 Tốc độ tăng NSLĐ 10,2% (>9,06%) Nhanh hơn mức bình

quân toàn huyện

Đạt

triển kinh tế biển đến xã hội

1 Hệ số co giãn của thu nhập

bình quân theo tăng trưởng

2,34 (>2,15) Dương, lớn hơn mức

chung toàn huyện

Đạt

2 Hệ số co giãn của việc làm

theo tăng trưởng

0,38 (>0,09) Dương, lớn hơn mức

chung toàn huyện

Đạt

3 Hệ số co giãn của giảm

nghèo theo tăng trưởng

-2,17 (>-3,19) Âm, nhỏ hơn mức

chung toàn huyện

Không đạt

vệ môi trường và khả năng

thích ứng, giảm nhẹ tác

động của BĐKH

1 “Hàm lượng một số chất

hữu cơ trong nước biển

vùng cửa sông ven biển”

Có thông số vượt ngưỡng cho phép

Trong ngưỡng theo tiêu chuẩn môi trường Việt Nam (bảng 1.1)

Không đạt

2 “Diện tích rừng ngập mặn

ven biển được bảo tồn”

Xu hướng giảm Không suy giảm so

với năm trước

Không đạt

3 “Duy trì đa dạng sinh học” Có loài không còn

bắt gặp

Không có chủng loài

bị suy giảm

Không đạt

Nguồn: Tổng hợp từ phân tích thực trạng của tác giả

- Những mặt đạt được, đó là: Một là, tốc độ tăng trưởng kinh tế biển tiếp tục được

duy trì ở mức khá Hai là, NSLĐ khu vực kinh tế biển cao hơn so với toàn huyện cả về giá trị tuyệt đối và tương đối trong cùng giai đoạn Ba là, Thu nhập bình quân đầu người vùng ven biển được cải thiện Bốn là, tăng trưởng kinh tế biển có tác động lan tỏa tích cực

đến giải quyết việc làm vùng ven biển

- Những khía cạnh thiếu bền vững Một là, quy mô kinh tế biển còn nhỏ, tốc độ

tăng trưởng chậm hơn mức trung bình làm cho đóng góp của kinh tế biển vào ngân sách

yếu Hai là, cơ cấu kinh tế biển chuyển dịch trì trệ, các ngành có lợi thế không khai thác

được khiến cho kinh tế biển chưa trở thành ngành kinh tế động lực cho tăng trưởng kinh

tế địa phương Ba là, tỷ lệ hộ nghèo khu vực ven biển còn cao Bốn là, tăng trưởng kinh

tế biển chưa đi đôi với bảo vệ môi trường

- Những nguyên nhân chủ yếu của tình trạng thiếu bền vững Luận văn chỉ ra

những nguyên nhân chính của tình trạng thiếu bền vững trong phát triển kinh tế biển tại

huyện Kim Sơn là: Một là, quy hoạch phát triển kinh tế biển chưa tốt Hai là, chính sách đầu tư cho các ngành du lịch biển, khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển chưa tốt Ba là,

cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế biển còn thiếu và yếu Bốn

là, năng lực phát triển kinh tế biển yếu

Chương 3 QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở HUYỆN KIM SƠN, TỈNH NINH BÌNH THEO HƯỚNG BỀN

VỮNG GIAI ĐOẠN ĐẾN NĂM 2030 3.1 Căn cứ xây dựng quan điểm, định hướng phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững ở huyện Kim Sơn

- Về bối cảnh quốc tế và khu vực Luận văn chỉ ra rằng, những tranh chấp về chủ

quyền, trong việc khai thác các tiềm năng phát triển kinh tế biển giữa các quốc gia tại biển Đông trong thời gian tới sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế biển ở huyện Kim Sơn Mặc dù vậy, xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sẽ khiến các quốc gia xích lại gần nhau hơn và cùng chia sẻ lợi ích từ biển Cùng với đó, xu hướng tăng cường hợp tác của Việt Nam với các nước sẽ tạo điều kiện cho địa phương có thể

(vốn, khoa học – công nghệ, nhân lực) đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững tại huyện Kim Sơn

Toàn cầu hóa cũng đem đến những tác động khó lường đến nền kinh tế cả nước nói chung và kinh tế biển ở huyện Kim Sơn nói riêng, cùng với những khó khăn, thách thức liên quan đến môi trường và biến đổi khí hậu toàn cầu đã và đang ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế nói chung và các lĩnh vực kinh tế biển ở huyện Kim Sơn nói riêng

- Về bối cảnh trong nước và vùng đồng bằng sông Hồng Luận văn nhận định

rằng với việc xác định tầm nhìn đến năm 2020, Việt Nam trở thành “quốc gia mạnh về biển”, trong thời gian tới nhà nước sẽ tiếp tục có các chính sách nhằm khai thác tiềm năng biển trong phát triển kinh tế Đây sẽ là điều kiện thuận lợi để huyện Kim Sơn có thể tranh thủ các nguồn lực từ trung ương, của tỉnh vào đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế biển Trong xu thế đó, các tuyến giao thông liên vùng hình thành, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế biển ở huyện

Mặc dù vậy, việc cả nước đang thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế, phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn cũng phải hướng vào đổi mới mô hình tăng trưởng, chú trọng nhiều hơn đến nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh sản phẩm Xu hướng kiểm soát chi tiêu công nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát nợ công của Chính phủ trong thời gian tiếp theo cũng khiến cho vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước cho tăng trưởng kinh tế biển ở huyện Kim Sơn gặp nhiều khó khăn

- Về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu Sau khi phân tích các kịch bản biến đổi khí

hậu được dự báo cho huyện Kim Sơn đến năm 2030, Luận văn nhận định các biểu hiện chính của biến đổi khí hậu là nước biển dâng, hiện tượng xâm nhập mặn có ảnh hưởng đối với vùng ven biển huyện Kim Sơn không quá lớn, song những biến động vệ môi trường, hệ sinh thái và các hiện tượng thời tiết bất thường do khí hậu toàn cầu biến đổi sẽ

là những thách thức cho huyện Kim Sơn trong tiến trình phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững trong thời gian tới

- Về khung chính sách làm căn cứ xây dựng quan điểm, định hướng Xuất phát

từ những chính sách liên quan đến phát triển kinh tế biển tại Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH vùng đồng bằng sông Hồng đến năm 2020, Quy hoạch phát triển kinh tế vùng ven biển huyện Kim Sơn đến năm 2020 và Văn kiện đại hội Đảng bộ huyện Kim Sơn nhiệm kỳ 2015-2020

3.2 Quan điểm phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình theo

hướng bền vững giai đoạn đến năm 2030

Một là, phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn phải phù hợp với xu thế chung

của cả nước về hội nhập quốc tế và khu vực, cũng như việc tái cấu trúc nền kinh tế, nhằm tận dụng được các nguồn lực tăng trưởng từ bên ngoài và tăng hiệu quả sử dụng của các nguồn lực tăng trưởng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế biển ở huyện

Hai là, các chính sách phát triển kinh tế biển ở huyện phải hướng đến khai thác có

hiệu quả các tiềm năng có được từ biển ở địa phương, được đặt trong khung khổ của

“Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020”, cùng với các chính sách chung của khu vực, của tỉnh nhằm tăng thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng quy mô kinh tế biển ở huyện Kim Sơn; sớm đưa kinh tế biển trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế của toàn huyện

Ba là, cần xác định rõ những tiềm năng kinh tế biển nổi trội, để đề ra các chính

sách khai thác phù hợp, có hiệu quả, nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế biển theo hướng tăng tỷ trọng của các ngành kinh tế biển có lợi thế, bảo đảm tính bền vững cho tăng trưởng kinh tế biển

Bốn là, tăng cường sự lan tỏa tích cực của kinh tế biển đến xã hội, là một trong

những tiêu chí thiết yếu, nhằm bảo đảm tính bền vững về xã hội trong phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn trong thời gian tiếp theo Điều này đòi hỏi cần có sự tham gia tích cực từ các tác nhân kinh tế biển trong toàn huyện đến việc giải quyết các vấn đề xã hội

Năm là, vấn đề môi trường và BĐKH phải luôn được quan tâm xuyên suốt trong

quá trình thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế biển, nhằm bảo đảm tăng trưởng kinh

tế biển nhanh, luôn được duy trì ổn định, lâu dài

3.3 Định hướng phát triển kinh tế biển ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình theo hướng bền vững đến năm 2030