Phát triển hoạt động đầu tư tại tổng công ty bảo hiểm Bảo Việt

Xuất phát từ tầm quan trọng của hoạt động đầu tư tài chính đối với sự phát triển Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt (BHBV) và thực trạng hoạt động đầu tư tài chính tại đây,[r]

LỜI MỞ ĐẦU Đối với các Doanh nghiệp Bảo hiểm Phi Nhân Thọ, hoạt động kinh doanh bảo hiểm và hoạt động đầu tư tài chính luôn được thực hiện song song và có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại và thúc đẩy lẫn nhau Do đặc thù riêng của hoạt động kinh doanh bảo hiểm là có chu kỳ kinh doanh đảo ngược, nghĩa là các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ nhận được doanh thu trước (từ việc nhận phí bảo hiểm) còn trách nhiệm cam kết trong hợp đồng được thực hiện sau, chính vì vậy nó tạo ra tính “nhàn rỗi” đối với các khoản phí mà doanh nghiệp thu được từ khách hàng Đây chính là điều kiện tiền

đề để doanh nghiệp bảo hiểm có thể thực hiện các hoạt động đầu tư tài chính nhăm mục đích sinh lời

Hiện nay, lợi nhuận từ hoạt động đầu tư tài chính là nguồn lợi nhuận chủ yếu đóng góp vào lợi nhuận chung của các Doanh nghiệp bảo hiểm Chính vì vai trò đó

mà việc nghiên cứu để phát triển hoạt động đầu tư tài chính tại mỗi một Doanh nghiệp bảo hiểm rất quan trọng Xuất phát từ tầm quan trọng của hoạt động đầu tư tài chính đối với sự phát triển Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt (BHBV) và thực trạng hoạt động đầu tư tài chính tại đây, tôi đã chọn đề tài: “Phát triển hoạt động đầu tư tại Tổng

Công ty Bảo hiểm Bảo Việt” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình

Mục đích nghiên cứu của đề tài chính là trên cơ sở lý luận và thực trạng, tìm ra những điểm còn tồn tại và hạn chế trong hoạt động đầu tư tài chính của BHBV qua đó đưa ra những giải pháp và kiến nghị nhằm giải quyết những hạn chế và góp phần phát triển hoạt động này tại BHBV

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động đầu tư tài chính của Doanh nghiệp bảo hiểm

Về phạm vi nghiên cứu, luận văn nghiên cứu góc độ phát triển của hoạt động đầu

tư tài chính tại Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt thời gian từ năm 2012 đến 2014 Kết cấu luận văn gồm ba chương:

Chương 1: Lý luận chung về phát triển hoạt động đầu tư tài chính tại DNBH

Trong chương này, tác giả trình bày cơ sở lý luận chung về Doanh nghiệp bảo hiểm,

các hoạt động chính của Doanh nghiệp bảo hiểm, chỉ ra và phân tích khái niệm và phương thức đầu tư tài chính trong doanh nghiệp bảo hiểm, vai trò của hoạt động này đối với DNBH

và từ đó nêu ra được quan niệm, các nhân tố ảnh hưởng và các tiêu chí đánh giá sự phát triển hoạt động đầu tư tài chính đối với một DNBH

1 Tổng quan về Doanh nghiệp Bảo hiểm

Theo Luật kinh doanh bảo hiểm của Việt Nam thì: “Doanh nghiệp Bảo hiểm là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của luật kinh doanh bảo hiểm và các quy định khác của pháp luật có liên quan nhằm tổ chức hoạt động kinh doanh bảo hiểm và tái bảo hiểm” Trong quá trình tổ chức hoạt động kinh doanh, DNBH

có các hoạt động chính như sau:

Kinh doanh bảo hiểm: là hoạt động của doanh nghiệp nhằm mục tiêu sinh lời

Kinh doanh tái bảo hiểm: Kinh doanh tái bảo hiểm là hoạt động mà theo đó doanh

nghiệp bảo hiểm nhận một khoản phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm khác để cam kết bồi thường cho trách nhiệm đã nhận bảo hiểm

Hoạt động đầu tư : Hoạt động đầu tư là hoạt động nhằm sinh lời của DNBH bằng

cách sử dụng nguồn vốn nhàn rỗi mang đi đầu tư của DNBH

Đề phòng và hạn chế tổn thất: Trong quá trình kinh doanh của mình, doanh nghiệp

bảo hiểm phải thực hiện các biện pháp đề phòng và hạn chế tổn thất trước và sau khi tai nạn xảy ra

Giám định và bồi thường tổn thất: Đây là công việc giúp DNBH xác định tính chất, nguyên nhân, mức độ thiệt hại

2 Hoạt động đầu tư tài chính của doanh nghiệp bảo hiểm

Tại điều 98 của Luật kinh doanh bảo hiểm số 24/2000/QH10: Việc đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm phải bảo đảm an toàn, hiệu quả và đáp ứng được yêu cầu chi trả thường xuyên cho các cam kết theo hợp đồng bảo hiểm Hoạt động đầu tư của DNBH là việc sử dụng các nguồn vốn nhàn rỗi để đầu tư tài chính nhằm đem lại lợi nhuận tương lai cho doanh nghiệp

Trong quá trình thực hiện đầu tư, DNBH có thể thực hiện theo các phương thức cơ

bản như sau: Đầu tư tiền gửi, Đầu tư chứng khoán, Góp vốn, Các hình thức đầu tư khác

như bất động sản hoặc ủy thác đầu tư

Đầu tư tài chính đóng vai trò hết sức quan trọng đối với DNBH Điều đó thể hiện ở những vai trò cụ thể như sau:

Thứ nhất, đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng thu nhập và lợi nhuận của

DNBH

Thứ hai, hoạt động đầu tư ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng cạnh tranh của DNBH Thứ ba, thông qua hoạt động đâu tư tài chính, các doanh nghiệp bảo hiểm chính

như là tổ chức tài chính trung gian trong việc huy động vốn trong nền kinh tế quốc dân

3 Phát triển hoạt động đầu tư tài chính của DNBH

 Để phản ánh hoạt động đầu tư tài chính của một DNBH có thực sự phát triển hay không chúng ta sử dụng một số chỉ tiêu cơ bản như: Tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư tài chính (tăng trưởng về quy mô nguồn vốn đầu tư), Tỷ lệ tăng trưởng doanh thu đầu tư tài chính, Tỷ lệ tăng trưởng lợi nhuận đầu tư tài chính, Tỷ suất lợi nhuận đầu tư Ngoài ra chúng ta phải xem xét các yếu tố này với mối quan hệ về rủi ro trong hoạt động đầu tư như rủi ro tín dụng, rủi ro lạm phát, rủi ro thanh khoản,

 Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động ĐTTC của các DNBH

Hoạt động đầu tư tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm chịu sự tác động của nhiêu nhân tố Căn cứ vào nguồn gốc phát sinh, các nhân tố đó được chia thành nhân tố bên trong và nhân tố bên ngoài

Các nhân tố chủ quan tác động tới hoạt động đầu tư của DNBH chính là những nhân tố bên trong doanh nghiệp Các nhân tố chủ quan thường gặp gồm: các nghĩa vụ tài chính của DNBH đối với khách hàng, quy mô của DNBH, quan điểm đầu tư của người quản lý, mô hình tổ chức và nhân sự của bộ phận đầu tư,…

Hoạt động đầu tư của DNBH cũng như bất kỳ hoạt động kinh tế nào luôn chịu tác động của các nhân tố bên ngoài là: môi trường pháp lý, môi trường kinh tế xã hội, môi trường chính trị, môi trường kinh tế quốc tế Trong đó, một số nhân tố quan trọng là chính sách thuế, các điều kiện của thị trường tài chính, khung pháp lý điều tiết hoạt động ĐTTC của DNBH, chu kỳ kinh tế

Chương 2: Thực trạng phát triển hoạt động đầu tư tài chính tại Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt

1 Khái quát chung về Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt

Trong phần này, tác giả khái quát lịch sử hình thành và phát triển, mô hình cơ cấu

tổ chức và mạng lưới, kết quả hoạt động kinh doanh của BHBV giai đoạn 2012 -2014

Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt (tên trước đây là Bảo Việt Việt Nam) là doanh nghiệp hạch toán độc lập, thành viên của Tập đoàn Tài chính – Bảo hiểm Bảo Việt, do Tập đoàn Bảo Việt sở hữu 100% vốn

Với chặng đường gần 50 năm hình thành và phát triển, Bảo hiểm Bảo Việt là doanh nghiệp bảo hiểm đầu tiên trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ tại thị trường Việt Nam và kinh doanh đa dạng các dịch vụ bảo hiểm như bảo hiểm hàng không, bảo hiểm con người, bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm tàu sông – tàu cá… Là doanh nghiệp bảo hiểm nhà nước lớn nhất và duy nhất trên toàn lãnh thổ Việt Nam với mạng lưới rộng khắp bao gồm 67 Công ty thành viên và trên 300 Phòng phục vụ khách hàng tại tất cả các tỉnh, thành trên toàn quốc Trụ sở chính tại Hà Nội có 32 phòng/ban chức năng, chia thành 5 Khối

Mặc dù, tình hình cạnh tranh trên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ngày càng gay gắt tuy nhiên Bảo hiểm Bảo Việt không ngừng phấn đấu để đạt được tăng trưởng doanh thu bảo hiểm qua các năm Tới năm 2014, doanh thu BHBV đạt 6.510 tỷ đồng Trong năm 2014, lợi nhuận trước thuế và sau thuế của Bảo hiểm Bảo Việt lần lượt đạt 320 và

251 tỷ đồng, đóng góp một phần không nhỏ vào bức tranh chung của lợi nhuận hợp nhất của Công ty mẹ là Tập Đoàn Bảo Việt

Bảo hiểm Bảo Việt đóng vai trò nòng cốt, chủ đạo và tích cực trong việc xây dựng

và phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam

2 Thực trạng hoạt động đầu tư tài chính của BHBV

 Tổ chức hoạt động đầu tư tài chính tại BHBV: Theo đó, tập trung trình bày: (1)

Mô hình tổ chức và quản lý hoạt động đầu tư của BHBV với trách nhiệm của các đối tượng tham gia như: Bộ phận đầu tư, Hội đồng đầu tư, Uỷ Ban ALCO, Hội đồng quản lý rủi ro (2) Nguyên tắc tổ chức hoạt động đầu tư BHBV (3) Quy trình quyết định đầu tư

từ nguồn vốn Tổng Công ty (4) Thực hiện hoạt động đầu tư tài chính tại BHBV theo phân cấp

 Thực trang phát triển đầu tư tài chính tại BHBV giai đoạn 2012 - 2014

Thứ nhất: Về Quy mô nguồn vốn đầu tư của BHBV

Nguồn hình thành vốn đầu tư của hoạt động đầu tư tại BHBV hình thành chủ yếu từ

2 nguồn chính là nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn từ quỹ dự phòng nghiệp vụ Trong giai đoạn năm 2012 - 2014 tổng nguồn vốn đầu tư của BHBV có tăng trưởng hàng năm bình quân 6% - 7% năm Nhìn chung, mức tăng tổng vốn đầu tư trong 3 năm qua của BHBV tuy không cao nhưng tương đối ổn định Tới năm 2014 tổng vốn đầu tư đạt 5.329 tỷ đồng, trong

đó Nguồn VCSH là: 2.425 và Nguồn DPNV là: 2.904 tỷ đồng

Nguồn VCSH của BHBV tăng trưởng qua các năm, chủ yếu đến là từ nguồn vốn đầu tư Công ty mẹ là Tập đoàn Bảo Việt Bên cạnh đó, Quỹ DPNV cũng tăng qua các năm đóng góp vào sự tăng trưởng chung của tổng nguồn vốn đầu tư BHBV do doanh thu phí tăng từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm

Thứ hai: Về cơ cấu danh mục theo tài sản đầu tư

BHBV thực hiện đầu tư tiền gửi theo các danh mục đầu tư được Pháp luật cho phép

và trong khuôn khổ giới hạn đầu tư của Bộ Tài chính cũng như Tập Đoàn Bảo Việt Cụ thể BHBV đang thực hiện đầu tư: tiền gửi, trái phiếu, cổ phiếu, cho vay, Qũy đầu tư và góp vốn liên doanh liên kết Kể từ năm 2012 đến nay, các tài sản thu nhập cố định (tiền gửi, trái phiếu, cho vay) có xu hướng tăng dần tỷ trọng trong Danh mục tổng thể (85% -> 91%), theo đó là sự giảm dần của các tài sản có thu nhập không cố định (cổ phiếu, quỹ đầu tư/CCQ, góp vốn, 14% ->8.6%)

Tác giả cũng phân tích về cơ cấu danh mục đầu tư của BHBV theo thời gian và mức

độ thanh khoản, theo đó: tài sản ngắn hạn (<1 năm) của BHBV chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng danh mục, chủ yếu là kỳ hạn trên 1 năm đến 3 năm (chiếm khoảng 50% tổng danh mục) Ngoài ra, tỷ trọng các tài khoản thanh khoản cao và trung bình luôn luôn dành từ 60% -70% tổng danh mục đầu tư của BHBV Điều này đáp ứng được nguyên tắc đảm bảo thanh toán thường xuyên của một DNBH Trong giai đoạn 2012 – 2014 BHBV

đã tuân thủ nghiêm chỉnh việc thực hiện đầu tư theo nguyên tắc an toàn, cụ thể được thể

hiện ở các tài sản có mức độ rủi ro thấp và trung bình chiếm tỷ trọng tương đối cao – khoảng 85% danh mục, tài sản rủi ro cao chiếm chưa đến 10% danh mục

Thứ ba: Về kết quả hoạt động đầu tư tài chính

Mặc dù đã có sự linh hoạt trong việc điều chỉnh cơ cấu nhằm duy trì doanh thu, tuy nhiên không năm ngoài tác động của tình hình thị trường tài chính khó khăn, doanh thu từ

2012 -2014 của BHBV có xu hướng giảm nhẹ Cụ thể: doanh thu năm 2012 đạt 369 tỷ đồng, năm 2014 giảm khoảng 2.69% và đạt 362 tỷ đồng Tương đồng với tỷ trọng danh mục đầu tư trong cơ cấu tài sản của BHBV, hiện doanh thu từ hoạt động đầu tư tiền gửi

và trái phiếu đang chiếm tới 80% – 90% tổng doanh thu hoạt động đầu tư tài chính Chi phí hoạt động tài chính của BHBV chủ yếu bao gồm: chi phí giao dịch Ngân hàng, chi phí thực hiện các hoạt động repo trái phiếu, chi phí ủy thác và chi phí dự phòng đầu tư tiền gửi Trong đó, chi phí dự phòng đầu tư tiền gửi chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí hoạt động đầu tư tài chính

Doanh thu giảm, chi phí tăng đồng nghĩa với lợi nhuận của BHBV có xu hướng giảm trong giai đoạn từ 2012 -2014, lợi nhuận đầu tư có giảm từ 339 tỷ đồng năm 2012 xuống còn 308 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận đầu tư cũng giảm từ 12.9% năm 2012 xuống còn 7.8% năm 2014

3 Đánh giá thực trạng đầu tư tài chính tại BHBV giai đoạn 2012 -2014

Trong giai đoạn 2012 -2014, BHBV đã có những kết quả đáng ghi nhận trong hoạt động đầu tư tài chính, chiếm tỷ trọng cao trong tổng lợi nhuận chung của BHBV trong 3 năm vừa qua, lợi nhuận hoạt động động đầu tư đang giữ rất vai trò quan trọng đối với sự phát triển của toàn Tổng Công ty Ngoài ra, cơ cấu danh mục đầu tư tài chính tại BHBV đảm bảo nguyên tắc an toàn, và đảm bảo biên khả năng thanh toán đáp ứng quy định của

Bộ tài chính

Tuy nhiên, bên cạnh đó hoạt động đầu tư tài chính tại BHBV cũng còn nhiều hạn chế như: (1) Tốc độ tăng trường quy mô vốn có xu hướng giảm, (2) Tăng trưởng lợi nhuận âm trong giai đoạn 2012 – 2014, (3) tỷ suất lợi nhuận đầu tư còn thấp, (4) Cơ cấu danh mục đầu tư phân bổ vẫn chưa hợp lý

Những hạn chế trên đến từ các nguyên nhân khách quan cũng như từ chính nguyên

nhân chủ quan đến từ phía BHBV

+ Nguyên nhân chủ quan: (1) Chưa phát huy tối đa tiềm năng các nguồn vốn sử

dụng để phát triển hoạt động đầu tư tài chính, (2) Chưa có chính sách đầu tư rõ ràng, (3) Nhân lực quản lý đầu tư còn thiếu, (4) Chưa có hoạt động dự báo thị trường hỗ trợ hoạt

động đầu tư

+ Nguyên nhân khách quan: Trong thời gian vừa qua tình hình thị trường tài

chính diễn biến theo chiều hướng xấu môi trường đầu tư không ổn định, thị trường bảo hiểm có sự cạnh tranh gay gắt khốc liệt, đồng thời còn nhiều bất cập trong các văn bản hướng dẫn của Nhà nước về hoạt động đầu tư, do đó đã ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt

động đầu tư tài chính tại DNBH nói chung và BHBV nói riêng

Chương 3: Giải pháp phát triển hoạt động đầu tư tài chính tại BHBV

Trên cơ sở tìm hiểu lý luận chung ở chương 1, đánh giá thực trạng phát triển hoạt động đầu tư tài chính tại BHBV giai đoạn 2012 – 2014 tại chương 2, trên cơ sở đánh giá triển vọng tiềm năng phát triển thị trường tài chính giai đoạn 2015 -2020, định hướng phát triển hoạt động đầu tư BHBV thời gian sắp tới, tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển hoạt động đầu tư tài chính như:

 Nhóm giải pháp về phát triển nguồn vốn đầu tư: Ở nhóm giải pháp này tác giả

nhấn mạnh tới việc tăng cường triển khai hoạt động kinh doanh bảo hiểm để tạo nguồn quỹ dự phòng dồi dào, bên cạnh đó BHBV cũng nên tăng thêm nguồn vốn chủ sở hữu theo định kỳ để tăng năng lực đầu tư

 Nhóm giải pháp về xây dựng danh mục đầu tư tối ưu: (1) Thực hiện đúng định

hướng phân bổ danh mục đầu tư đã đề ra, cụ thể: Giảm dần và giảm tối đa tỷ trọng tiền gửi

và các công cụ thị trường tiền tệ hiện tại, chỉ duy trì ở mức tối thiểu đủ đáp ứng các nhu cầu thanh khoản thường xuyên và phù hợp quy định pháp luật Tăng dần tỷ trọng các tài sản có rủi ro thấp và trung bình Tăng và duy trì tỷ trọng nhất định tài sản rủi ro cao nhằm tìm kiếm cơ hội gia tăng lợi nhuận cho danh mục (2) Xây dựng chiến lược đầu tư cho toàn danh mục; (3) Phân bổ cơ cấu danh mục đầu tư hợp lý

 Nhóm giải pháp về hạn chế rủi ro: Để hạn chế được rủi ro BHBV cần tập

trung: (1) Kiểm soát chặt chẽ việc tuân thu các quy định về hạn chế đầu tư, (2) Nâng cao trình độ quản lý danh mục của đội ngũ cán bộ đầu tư,

 Nhóm giải pháp phát triển các hoạt động hỗ trợ cho hoạt động đầu tư tài chính

Bên cạnh những giải pháp nhằm phát triển hoạt động đầu tư tài chính tại BHBV, tác giả cũng đưa ra một số kiến nghị đối với các chủ thể để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động này phát triển:

Thứ nhất: Đối với nhà nước, tác giả kiến nghị sự cần thiết của việc ổn định thị

trường tài chính, đảm bảo điều kiện kinh tế vĩ mô, hoàn thiện môi trường pháp lý nhằm thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực đầu tư tài chính của DNBH

Thứ hai: Đối với Bộ tài chính: Bộ tài chính cần đưa ra những quy định cụ thể về năng

lực pháp lý, hướng dẫn chi tiết về khoản mục đầu tư đối với các DNBH nhằm tạo ra một khung pháp lý chuẩn đủ tính mẫu mực để các DNBH thực hiện và tạo ra được môi trường đầu tư thông thoáng

Thứ ba: Đối với các Cơ quan quản lý khác có liên quan: (1) Đối với Ngân hàng Nhà

nước: Điều hành linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ và tăng cường thanh tra, giám sát chặt chẽ tình hình thị trường để xử lý tình hình thanh khoản của thị trường thông qua điều hành linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở, Cần sớm xem xét để cấp phép cho các DNBH có đủ điều kiện được thực hiện nghiệp vụ cho vay trực tiếp (2) Đối với Tập Đoàn Bảo Việt: Có các chính sách hỗ trợ BHBV trong lộ trình tăng vốn chủ sở hữu và thực hiện quản lý đầu

tư

KẾT LUẬN

Thông qua thực hiện đề tài “Phát triển hoạt động đầu tư tại Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt” luận văn đã có những đóng góp chủ yếu sau:

Luận văn hệ thống hóa các quan niệm về đầu tư, từ đó làm rõ bản chất hoạt động đầu tư tại các DNBH Luận văn trình bày có hệ thống các hình thức đầu tư của BHBV : đầu tư tiền gửi, đầu tư chứng khoán, góp vốn, cho vay,… Từ đó, luận văn đã chỉ ra những

ưu thế và bất lợi của từng loại hình đầu tư, các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư

và một số chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả hoạt động đầu tư của DNBH Bằng số

liệu cụ thể, luận văn tập trung phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động đầu tư của BHBV trong những năm gần đây trên các mặt: tổ chức hoạt động đầu tư; nguồn vốn đầu tư của BHBV; quy mô, cơ cấu danh mục đầu tư và kết quả hoạt động đầu tư của BHBV Thông qua phân tích, luận văn rút ra một số thành quả đạt được và những hạn chế cần khắc phục đối với hoạt động đầu tư của BHBV Trên cơ sở đánh giá thực trạng hoạt động đầu tư tài chính của BHBV trong những năm gần đây, chương 3 của luận văn đã đưa ra một số giải pháp lớn để thúc đẩy phát triển hoạt động đầu tư tại BHBV

Nhận thức đây là một vấn đề cấp bách và ảnh hưởng lớn đến hoạt động của một doanh nghiệp bảo hiểm Với tầm nhìn và sự hiểu biết hạn chế nên những luận điểm tác giả đưa ra còn nhiều hạn chế Vì vậy tác giả mong nhận được ý kiến đóng góp của các

nhà khoa học để luận văn được hoàn thiện hơn