“Thứ nhất, thực trạng hoạt động phát triển cho vay tiêu dùng bao gồm công tác đánh giá nhu cầu khách hàng; phân đoạn thị trƣờng và lựa chọn thị trƣờng mục tiêu đối với sản phẩm [r]
Trang 1Trường Đại Học Kinh Tế Quốc dân
- -
PHẠM MINH THÙY
PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG
THƯƠNG VIỆT NAM- CHI NHÁNH CỬA LÒ
Chuyên ngành: Kinh tế Phát triển
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học:
TS ĐẶNG THỊ LỆ XUÂN
hHà Nội- 2017
Trang 2TÓM TẮT LUẬN VĂN
“Ngân hàng thương mại là một trung gian tài chính quan trọng cho toàn bộ nền kinh tế Trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc hoàn thiện và mở rộng các hoạt động kinh doanh đặc biệt là hoạt động cho vay- hoạt động chiếm tỷ trọng lợi nhuận chủ yếu trong lĩnh vực ngân hàng trở nên vô cùng quan trọng Nếu như nói hoạt động cho vay là sự chuyển giao vốn giữa các chủ thể với nhau thì hoạt động cho vay tiêu dùng khiến chúng ta nghĩ ngay đến mục đích của sự chuyển giao đó Có thể nói đây là mảng nghiệp vụ tiếp cận gần nhất với cuộc sống người dân, nhằm hỗ trợ nâng cao đời sống vật chất cũng như tinh thần Trong bối cảnh nền kinh tế đang phục hồi và phát triển thì lĩnh vực hoạt động cho vay tiêu dùng càng có cơ hội phát triển rộng rãi
Cùng với xu thế đó, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam đã quan tâm đẩy mạnh hiện đại hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đẩy mạnh khai thác thị trường khách hàng cá nhân Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò là một trong những chi nhánh vừa được chuyển đổi mô hình chuyên về bán lẻ trong hệ thống Hiện nay, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò cũng đã bắt đầu quan tâm tới hoạt động cho vay tiêu dùng, tuy nhiên vẫn chưa thực sự lớn về mặt quy mô cũng như chất lượng hoạt động cho vay tiêu dùng chưa cao nên kết quả chưa tương xứng với tiềm năng đồng thời tồn tại nhiều khó khăn, bất cập Chính vì vậy, việc nghiên cứu nhằm đưa ra các giải pháp để phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng này sẽ có ý nghĩa về
mặt thực tiễn Do đó, em đã lựa chọn đề tài: “Phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại
Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò” làm đề tài luận văn
thạc sỹ của mình.”
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các từ viết tắt, danh mục các bảng biểu, hình, tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 3 chương:
a, Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại
b, Chương 2: Thực trạng phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Cửa Lò
Trang 3c, Chương 3: Giải pháp phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Cửa Lò
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
“Tại chương 1, luận văn tổng hợp và hệ thống hóa cơ sở lý luận về cho vay tiêu dùng, phát triển cho vay tiêu dùng Chương 1 đề cập đến các vấn đề chính sau: một số vấn đề lý thuyết về ngân hàng thương mại, lý luận chung về cho vay tiêu dùng, phát triển cho vay tiêu dùng, các tiêu chí và nhân tố ảnh hưởng đến phát triển cho vay tiêu dùng
Thứ nhất, một số vấn đề lý luận về ngân hàng thương mại, luận văn đã làm rõ khái niệm về ngân hàng thương mại, đặc điểm của ngân hàng thương mại
Thứ hai, về cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại, luận văn đi vào 4 mảng chính
là khái niệm, đặc điểm, phân loại và vai trò của cho vay tiêu dùng
Thứ ba, về phát triển cho vay tiêu dùng, đây là nội dung chính của chương 1, tác giả
đi sâu vào phân tích khái niệm và nội hàm của phát triển cho vay tiêu dùng, các tiêu chí đánh giá phát triển cho vay tiêu dùng và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển cho vay tiêu dùng
Khái niệm về cho vay tiêu dùng và phát triển cho vay tiêu dùng:
Cho vay tiêu dùng là hình thức cấp cho vay của NHTM trong đó ngân hàng thỏa
thuận để khách hàng là cá nhân hay hộ gia đình sử dụng một khoản tiền với mục đích tiêu dùng theo nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi sau một thời gian nhất định Nhằm giúp người tiêu dùng có thể sử dụng hàng hóa, dịch vụ trước khi họ có khả năng chi trả, tạo điều kiện cho họ hưởng một mức sống cao hơn
- Đặc điểm cho vay tiêu dùng:
+ Đối tượng khách hàng của cho vay tiêu dùng là cá nhân và hộ gia đình, nhu cầu vay vốn rất đa dạng, phong phú
+ Quy mô các món vay nhỏ nhưng số lượng các món vay lớn
+ Khách hàng kém nhạy cảm với lãi suất
+ Lãi suất cho vay tiêu dùng thường cao
Trang 4- Phân loại cho vay tiêu dùng, bao gồm 5 cách phân loại chính:
+ Phân loại theo thời hạn vay
+ Phân loại theo mục đích vay
+ Phân loại theo phương thức trả nợ
+ Phân loại theo phương thức đảm bảo khoản vay
+ Phân loại theo hình thức cho vay
Phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại là sự tăng thêm về quy mô, doanh số cho vay cũng như một cơ cấu cho vay hợp lý để đảm báo chất lượng và hiệu quả cho vay trong một thời kỳ nhất định
Nội hàm của phát triển cho vay tiêu dùng bao gồm 3 ý như sau:
Thứ nhất, Phát triển cho vay tiêu dùng là sự gia tăng về quy mô cho vay, mở rộng đối tượng cho vay
Thứ hai, phát triển cho vay tiêu dùng là sự thay đổi theo hướng linh hoạt trong cơ cấu các sản phẩm cho vay tiêu dùng được cung cấp
Thứ ba, phát triển cho vay tiêu dùng về hiệu quả chất lượng thể hiện ở khả năng thu hồi nợ đúng hạn từ khách hàng nhằm đảm bảo một tỷ lệ nợ quá hạn ở mức thấp và mức thu nhập không ngừng tăng lên của NHTM; nó phù hợp với năng lực của ngân hàng
và đảm bảo tính cạnh tranh
Theo đó, các chỉ tiêu đánh giá phát triển cho vay tiêu dùng bao gồm:
- Nhóm chỉ tiêu phản ánh quy mô phát triển cho vay tiêu dùng:
+ Dư nợ cho vay
+ Chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ tuyệt đối
+ Tỷ trọng dư nợ cho vay tiêu dùng trên tổng dư nợ
+ Tốc độ tăng trưởng cho vay tiêu dùng
+ Số lượng khách hàng sử dụng sản phẩm cho vay tiêu dùng
- Nhóm chỉ tiêu phản ánh cơ cấu phát triển cho vay tiêu dùng:
+ Cơ cấu theo thời hạn vay
+ Cơ cấu theo mục đích vay
Trang 5+ Cơ cấu theo phương thức trả nợ
+ Cơ cấu theo phương thức đảm bảo khoản vay
+ Cơ cấu theo hình thức vay
- Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả cho vay:
+ Tỷ lệ nợ quá hạn cho vay tiêu dùng
+ Tỷ lệ nợ xấu cho vay tiêu dùng
+ Tỷ lệ cho vay tiêu dùng có tài sản đảm bảo
+ Lợi nhuận từ cho vay tiêu dùng
Các nhân tố ảnh hưởng đến cho vay tiêu dùng, bao gồm:
- Nhân tố vĩ mô: Môi trường kinh tế, môi trường pháp lý và môi trường kinh tế xã hội có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển cho vay tiêu dùng
- Nhân tố môi trường nội tại ngân hàng: nguồn lực ngân hàng, hoạt động marketing, chính sách quy trình cho vay tiêu dùng, chất lượng dịch vụ cho vay tiêu dùng
là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển cho vay tiêu dùng
- Nhân tố ngành: bao gồm khách hàng và đối thủ cạnh tranh Khách hàng là người quyết định có sử dụng sản phẩm vay tiêu dùng của ngân hàng hay không trên cơ sở dựa vào nhu cầu, chất lượng sản phẩm và so sánh với các sản phẩm tương tự của đối thủ cạnh tranh.”
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHO VAY TIÊU DÙNG
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHÂN CÔNG THƯƠNG
VIỆT NAM CHI NHÁNH CỬA LÕ
Chương 2 của luận văn trình bày thực trạng về phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – chi nhánh Cửa Lò Trước hết là tổng quan
về lịch sử, tổ chức bộ máy và tình hình hoạt động kinh doanh của ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Cửa Lò Tác giả tóm tắt lịch sử và tổ chức của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò bằng sơ đồ Về tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò, tác giả phân tích 3 nội dung hoạt động chính gồm hoạt động huy động nguồn, hoạt động cho vay
và hoạt động khác
Trang 6Tiếp theo, tác giả phân tích thực trạng của phát triển cho vay tiêu dùng của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò Bốn mảng chính được đề cập cụ thể như sau:
“Thứ nhất, thực trạng hoạt động phát triển cho vay tiêu dùng bao gồm công tác đánh giá nhu cầu khách hàng; phân đoạn thị trường và lựa chọn thị trường mục tiêu đối với sản phẩm cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò; chính sách phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng
Thứ hai, kết quả phát triển cho vay tiêu dùng theo 3 nhóm tiêu chí đưa ra ở chương 1:
Nhìn chung, dư nợ cho vay tiêu dùng của chi nhánh tăng trưởng qua các năm Tỷ trọng dư nợ cho tiêu dùng trên tổng dư nợ và trên tổng dư nợ bán lẻ cũng có xu hướng tăng tuy chưa thực sự đột phá
Số lượng khách hàng cho vay tiêu dùng của chi nhánh đều đạt được sự tăng trưởng qua các năm Đây là tín hiệu đáng mừng thể hiện sản phẩm cho vay tiêu dùng của chi nhánh đã từng bước tiếp cận được với nhu cầu của khách hàng và đạt được những thị phần nhất định
- Về cơ cấu cho vay tiêu dùng
Nhìn vào bảng số liệu ta có thể nhận thấy trong cho vay tiêu dùng, khoản mục
cho vay mua, sửa chữa nhà ở luôn chiếm tỷ trọng nhiều nhất
Về cơ cấu dư nợ CVTD theo thời hạn vay, hiện nay cho vay tiêu dùng ở chi nhánh đang tập trung ở các khoản vay trung và dài hạn do các sản phẩm cho vay như mua nhà, mua ô tô…đều là các khoản vay có giá trị lớn, cần nhiều thời gian để khách hàng tích luỹ
nguồn trả nợ
Về cơ cấu dư nợ CVTD theo phương thức hoàn trả, hiện nay chủ yếu nghiêng về trả góp Điều này cũng phù hợp với thực tế với cơ cấu dư nợ cho vay tiêu dùng về thời gian nghiêng về trung và dài hạn
- Về kết quả cho vay tiêu dùng
Nợ quá hạn cho vay tiêu dùng có xu hướng tăng lên qua các năm Quy mô cho vay
Trang 7tiêu dùng tăng nhưng tỷ lệ nợ quá hạn cũng tăng cao phần nào thể hiện xu hướng chất lượng cho vay tiêu dùng chưa cao, tiềm ẩn nhiều rủi ro
Nợ xấu của chi nhánh trong 2 năm vừa qua đều tăng so với năm 2013 và lớn hơn mục tiêu khống chế dưới 1% của chi nhánh, điều này thể hiện chất lượng cho vay tiêu dùng chuyển biến không tốt
Lợi nhuận là chỉ tiêu tài chính cuối cùng mà ngân hàng quan tâm và kỳ vọng nhất
Tỷ trọng thu nhập từ hoạt động cho vay tiêu dùng trên tổng lợi nhuận từ hoạt động cho vay của chi nhánh qua các năm có xu hướng tăng Như vậy, lợi nhuận từ hoạt động cho vay tiêu dùng đã có đóng góp đáng kể trong sự thành công chung của chi nhánh
Cuối cùng, tác giả đưa ra những đánh giá chung về nhân tố ảnh hưởng đến phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa
Lò, từ đó chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân còn tồn tại như sau:
- Kết quả đạt được:
+ Số lượng khách hàng và dư nợ cho vay tiêu dùng có xu hướng tăng trưởng đều
+ Lợi nhuận từ hoạt động cho vay tiêu dùng ngày càng tăng và chiếm tỷ trọng
ngày càng cao trong tổng lợi nhuận từ hoạt động cho vay của chi nhánh
+ Cơ sở vật chất trang thiết bị không ngừng được cải thiện
+ Việc phát triển cho vay tiêu dùng với đối tượng khách hàng là cá nhân và hộ gia đình đã tạo điều kiện thuận lợi cho chi nhánh đa dạng hóa các nhóm khách hàng, phát triển thêm nhiều dịch vụ kèm theo như: E-Banking, bảo hiểm, dịch vụ thanh toán thẻ
- Những hạn chế:
+ Tỷ trọng cho vay tiêu dùng vẫn còn thấp so với tổng dư nợ
+ Tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu trên tổng dư nợ cao so với tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu
chung của chi nhánh
+ Cơ cấu cho vay tiêu dùng phát triển không đồng đều, tập trung chủ yếu vào cho vay mua nhà và sửa chữa nhà ở
+ Đối tượng khách hàng chưa đa dạng
Trang 8- Nguyên nhân chủ quan:
+ Chi nhánh chưa thực sự chú trọng phát triển cho vay tiêu dùng
+ Quy trình cho vay còn cứng nhắc, thiếu linh hoạt
+ Sản phẩm dịch vụ cho vay tiêu dùng chưa phong phú, chưa tiếp cận tốt với
công nghệ ngân hàng hiện đại
+ Chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế
- Nguyên nhân khách quan
+ Tình hình kinh tế xã hội không ổn định ảnh hưởng đến thu nhập, nhu cầu chi tiêu của người dân
+ Các thủ tục hành chính, pháp lý liên quan đến hoạt động cho vay nói chung còn nhiều bất cập
+ Môi trường cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực Tài chính ngân hàng”
Chương 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHO VAY TIÊU DÙNG
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
- CHI NHÁNH CỬA LÕ
Chương 3 của luận văn đưa ra định hướng chung của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam và định hướng riêng của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa
Lò, đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò
Định hướng phát triển cho vay tiêu dùng của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cửa Lò trong thời gian tới là:
“- Tập trung đẩy mạnh hoạt động và chương trình xúc tiến bán hàng đối với các sản phẩm cho vay tiêu dùng
- Sử dụng các kênh bán hàng phân phối hiện đại sử dụng giao dịch bằng công nghệ cao
- Việc mở rộng cho vay tiêu dùng phải đi đôi với đảm bảo chất lượng cho vay Công tác kiểm soát và quản lý cho vay tiêu dùng phải đảm bảo chặt chẽ tránh những rủi
Trang 9ro và tăng tỷ lệ nợ xấu cho ngân hàng
Nội dung các giải pháp phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò là:
Thứ nhất, tăng cường hoạt động chăm sóc khách hàng, xúc tiến quảng cáo và quan hệ đại chúng: chi nhánh cần tăng cường tuyên truyền, quảng bá hoạt động thông
qua các hình thức như tài trợ các sự kiện, khuyến mại bốc thăm dự thưởng, tặng quà… giới thiệu về hoạt động cho vay tiêu dùng đối với người dân đồng thời giúp cho họ thấy được lợi ích, sự tiện lợi của hoạt động này Tăng cường tiếp thị bằng biện pháp đăng tin trên các phương tiện truyền thông như báo, đài truyền hình, internet… tổ chức tốt hội nghị khách hàng nhằm phổ biến rộng rãi hơn hình ảnh của mình Những người đã và đang sử dụng các dịch vụ ngân hàng nói chung và sản phẩm cho vay tiêu dùng nói riêng của chi nhánh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giới thiệu và quảng bá sản phầm Người dân thường có tâm lý muốn sử dụng hàng hóa hay dịch vụ tốt, đúng những nhãn hiệu, đúng cơ sở cung cấp mà người trước đã dùng Vì vậy, chi nhánh cần thực hiện tốt công tác chăm sóc khách hàng để tạo hiệu ứng “lan truyền” hiệu quả hơn
Việc đẩy mạnh chiến lược giao tiếp khuyếch trương giúp các sản phẩm cho vay tiêu dùng tiệm cận hơn với nhu cầu của khách hàng, giúp người dân có thêm tự tin để tham gia các dịch vụ của ngân hàng Dịch vụ cho vay tiêu dùng sẽ trở nên gần gũi hơn đối với người dân và xây dựng thói quen sử dụng dịch vụ này như một công cụ để hỗ trợ phục vụ các nhu cầu cuộc sống
Thứ hai, đa dạng hoá đối tượng khách hang mục tiêu: Trong thời gian tới để đa
dạng hoá đối tượng khách hàng, chi nhánh sẽ tích cực tìm kiếm nhiều nguồn khách hàng mới ví dụ kết hợp với một số đơn vị hoạt động ngoài ngành ngân hàng như các salon ô tô lớn để phục vụ nhu cầu cho vay mua ô tô cũng như bảo hiểm khi khách hàng cần hay như các doanh nghiệp có thu nhập cao, uy tín để phát triển sản phẩm cho vay tín chấp bằng lương cho cán bộ công nhân viên
Ngân hàng không nhất thiết phải đối đầu với các đối thủ cạnh tranh để có thêm khách hàng Thực tế cho thấy việc hợp tác bao giờ cũng đem lại hiệu quả cao hơn Không
Trang 10ít liên minh giữa các công ty ngân hàng từng được xem là “đối thủ không đội trời chung”
đã dẫn đến nhiều kết quả tốt đẹp khi cả hai bên đều có cơ hội để mở rộng cơ sở khách hàng, tăng cường bán chéo và tăng doanh thu Đó là chưa kể đến hiệu ứng tốt tạo ra cho việc quảng bá thương hiệu của từng ngân hàng nhờ các hoạt động tiếp thị liên kết
Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Ngay từ bước tuyển dụng, cần có
sự chọn lọc những cán bộ có khả năng thực sự, đòi hỏi cao về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kiến thức tin học, ngoại ngữ, có khả năng nắm bắt tốt tình hình kinh tế, thị trường, chuyên sâu về một số lĩnh vực như xây dựng, bất động sản, thẩm định giá Chi nhánh cũng nên bố trí sắp xếp đội ngũ cán bộ một cách hợp lý để từng bước tiêu chuẩn hoá cán bộ đáp ứng yêu cầu công việc
Thường xuyên tổ chức các lớp đào tạo cán bộ thông qua các Hội nghị chuyên đề
do các chuyên gia trong và ngoài nước giảng dạy, các lớp tập huấn ở trong nước, các khóa học ngắn hạn cũng như dài hạn ở nước ngoài Đặc biệt, VIETINBANK Cửa Lò thường xuyên tổ chức kiểm tra, sát hạch đánh giá trình độ của các cán bộ trẻ để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cho nhu cầu trước mắt cũng như lâu dài để đưa vào quy hoạch đào tạo cán bộ kế cận Có những chính sách khuyến khích, chế độ đãi ngộ lương thưởng đối với cán bộ cho vay phù hợp, tạo động lực làm việc mạnh mẽ, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc
Thứ tư, tăng cường công tác theo dõi, thu hồi và xử lí nợ quá hạn, hoàn thiện mô hình tổ chức quản trị rủi ro cho vay tiêu dùng theo hướng tăng cường khả năng kiểm tra, kiểm soát nội bộ về cho vay: theo dõi chặt chẽ quá trình thu nợ, hạn chế phát sinh nợ quá
hạn là việc làm rất cần thiết đối với cán bộ cho vay Cán bộ cho vay cần nhắc nhở khách hàng về những khoản nợ sắp đến hạn thanh toán trước kì hạn thanh toán một vài ngày thông qua biện pháp: gọi điện, gặp trực tiếp nhắc nhở Ngoài ra chi nhánh tìm hiểu nguyên nhân các món nợ quá hạn, nợ xấu, gắn hiệu quả cho vay tiêu dùng với quyền lợi tài chính của cán bộ cho vay, …