Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

Bốn là, nhóm tiêu chí đánh giá sự đóng góp của DNNVV vào sự phát triển KTXH của quốc gia và địa phương gồm: Sự gia tăng tổng vốn sản xuất kinh doanh, số lượng lao động làm việc trong c[r]

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

TÓM TẮT LUẬN VĂN iii PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ

VÀ VỪA Error! Bookmark not defined 1.1 Cơ sở lý luận về doanh nghiệp nhỏ và vừa Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm và tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa Error! Bookmark not defined.

1.1.2 Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa Error! Bookmark not defined 1.1.3 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa Error! Bookmark not defined 1.2 Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nội hàm phát triển DNNVV Error! Bookmark not defined 1.2.3 Tiêu chí đánh giá phát triển DNNVV Error! Bookmark not defined 1.3 Các nhân tố tác động đến phát triển DNNVV Error! Bookmark not

defined

1.3.1 Các nhân tố thuộc cơ chế chính sách của Nhà nước Error! Bookmark not defined.

1.3.2 Các nhân tố về môi trường kinh doanh Error! Bookmark not defined 1.3.3 Các nhân tố thuộc địa phương và nguồn lực của địa phương Error! Bookmark not defined.

1.3.4 Các nhân tố thuộc DNNVV Error! Bookmark not defined

1.4 Kinh nghiệm phát triển DNNVV một số địa phương Error! Bookmark not

defined

1.4.1 Kinh nghiệm phát triển DNNVV của tỉnh Hải Dương Error! Bookmark not defined.

1.4.2 Kinh nghiệm phát triển DNNVV của tỉnh Nghệ An Error! Bookmark not defined.

1.4.3 Bài học kinh nghiệm phát triển DNNVV tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH Error! Bookmark not defined 2.1.Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not

defined

2.1.1 Đặc điểm về tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Đặc điểm về xã hội Error! Bookmark not defined 2.2 Thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error!

Bookmark not defined

2.2.1 Sự gia tăng quy mô DNNVV tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined.

2.2.2 Sư thay đổi cơ cấu DNNVV tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined.

2.2.3 Sự gia tăng hiệu quả hoạt động của các DNNVV Error! Bookmark not defined.

2.2.4 Sự gia tăng đóng góp của DNNVV vào sự phát triển KTXH của quốc

gia và địa phương Error! Bookmark not defined 2.3 Phân tích các nhân tố tác động đến phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh

Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined 2.3.1 Các nhân tố thuộc cơ chế chính sách của Nhà nước Error! Bookmark not defined.

2.3.2 Các nhân tố thuộc môi trường kinh doanh Error! Bookmark not defined.

2.3.3 Các nhân tố thuộc tỉnh Hà Tĩnh và nguồn lực tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined.

2.3.4 Các nhân tố thuộc về các DNNVV Error! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá chung về phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Error!

Bookmark not defined

2.4.1 Kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 2.4.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: Error! Bookmark not defined.PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH Error! Bookmark not defined 3.1 Bối cảnh trong nước và của tỉnh tác động đến phát triển đến phát triển DNNVV Error! Bookmark not defined 3.1.1 Bối cảnh trong nước Error! Bookmark not defined 3.1.2 Bối cảnh của tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined 3.2 Quan điểm, phương hướng, mục tiêu phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh từ nay đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.

3.2.1 Quan điểm phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh từ nay đến

năm 2020 Error! Bookmark not defined

3.2.2 Phương hướng phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh từ nay

đến năm 2020 Error! Bookmark not defined 3.3 Giải pháp phát triển DNNVV tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined 3.3.1 Hoàn thiện cơ chế chính sách nhà nước Error! Bookmark not defined

3.3.2 Nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện mội trường kinh doanh cấp

quốc gia Error! Bookmark not defined

3.3.3 Nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện môi trường kinh doanh

cấp tỉnh Error! Bookmark not defined

3.4 Kiến nghị Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

TÓM TẮT LUẬN VĂN

1 Tính cấp thiết của đề tài

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò và vị trí quan trọng trong

sự phát triển kinh tế và ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội của mỗi quốc gia, khu vực DNNVV đã và đang chiếm ưu thế trong phát triển kinh tế - xã hội trên thế giới, kể cả các nước có trình độ phát triển cao như Nhật Bản, Đức… DNNVV được coi là động lực của nền kinh tế, là bộ phận cấu thành không thể tách rời với các doanh nghiệp (DN) lớn, đặc biệt trong việc tạo dựng công nghiệp bổ trợ và mạng lưới phân phối sản phẩm Do đó, CP của các nước này đã đưa ra nhiều chính sách khuyến khích đầu tư cũng như trợ giúp cộng đồng các DNNVV phát triển

DNNVV ở Việt Nam (VN) hiện nay chiếm tỉ lệ lớn trong tổng số DN, mặc dù DNNVV cũng có một số khó khăn như quy mô nhỏ, trình độ lao động thấp, quản trị chưa tốt, khả năng tiếp cận thị trường, vốn vay và hệ thống pháp luật còn hạn chế nhưng đã đóng góp phần không nhỏ vào tăng trưởng, phát triển, tạo việc làm, tăng thu nhập cho dân cư Nhận thức được tầm quan trọng của các DNNVV trong thúc đẩy phát triển và hiện đại hóa nền kinh tế, Đảng và Nhà nước ta đã và đang có những chủ trương, chính sách, biện pháp nhằm hỗ trợ loại hình DN này, nhờ vậy, trong những năm gần đây các DNNVV ở nước ta đã đạt được sự phát triển mạnh mẽ

Trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh trong những năm vừa qua, số lượng DN tăng nhanh, đến nay, tổng số DN trên địa bàn là 5.122 DN, tốc độ tăng bình quân hàng năm thời kỳ 2005-2015 đạt 21,35%, số DN thành lập giai đoạn 2011-2015 tăng 44% so với giai đoạn 2006-2010, trong tổng số DN trên địa bàn có hơn 98% là DNNVV Hệ thống các DNNVV trên địa bàn đã có những đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương như trong giai đoạn 2012-2016, DNNVV đóng góp bình quân hàng năm khoảng 16,5% GDP, đóng góp khoảng 21,2% tổng

thu ngân sách nhà nước, bình quân hàng năm giải quyết việc làm cho gần 50.000 lao động

Nhưng qua rà soát hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNNVV trên địa bàn Hà Tĩnh cho thấy DN vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, trong năm 2016, có 1200 DN bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký DN

do DN bỏ địa điểm kinh doanh, đồng thời, tỉ lệ DN hoạt động có lãi qua các năm có

xu hướng giảm (phân tích 1.841 báo cáo tài chính DN năm 2013, 1.889 DN năm

2014 và 2.355 DN năm 2015 cho thấy tỉ lệ DN hoạt động có lãi năm 2013 là 73,6%, năm 2014 là 70,8%, năm 2015 là 65,8%), đối với các DN hoạt động có lãi thì mức lợi nhuận trước thuế đạt dưới 500 triệu đồng chiếm đến 85% Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh của DNNVV trên địa bàn tỉnh thấp do phát triển tự phát, năng lực cạnh tranh thấp, chưa có nhiều sản phẩm tạo được thương hiệu; thiếu liên doanh, liên kết; hạn chế về năng lực quản trị cũng như kiến thức, nhận thức và tư duy hội nhập, trình độ lao động thấp, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến trong sản xuất kinh doanh còn ít, tiếp cận thị trường, tiếp cận nguồn vốn vay khó khăn Đứng trước thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, những hạn chế yếu kém

cơ bản này, cộng đồng DN của tỉnh sẽ gặp nhiều khó khăn thách thức trong thời gian tới Do đó, tìm ra các giải pháp thúc đẩy phát triển DNNVV tại Hà Tĩnh cả về

số lượng và chất lượng là vấn đề cấp bách cần được giải quyết.” Từ thực tiễn đó, tôi

chọn đề tài “Phát triển DN nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh” làm đề tài

nghiên cứu

2 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Liên quan đến nội dung phát triển DNNVV, trong thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu dưới các góc độ khác nhau, để hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình, tôi đã tham khảo một số tài liệu sau: Cuốn sách chuyên khảo của Hồ Xuân Phương và cộng sự (2002) về “Tài chính hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa”; Cuốn sách chuyên khảo của nhóm tác giá Lê Xuân Bá, Trần Kim Hào, Nguyễn Hữu Thắng (2006) về “Doanh nghiệp nhỏ và vừa của VN trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế “; Cuốn sách chuyên khảo của tác giả Nguyễn Trường Sơn (2014)

về “Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở VN hiện nay”; Cuốn sách chuyên khảo của nhóm tác giả Phạm Quang Trung, Vũ Đình Chiến, Lê Thị Lan Hương (2009) về

“Tăng cường năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội”; Luận án Tiến sỹ kinh tế của Mẫu Bá Đạt (2009) về “Quá trình phát triển

doanh nghiệp vừa và nhỏ ngoài quốc doanh ở tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 1997 - 2003 -

thực trạng, kinh nghiệm và giải pháp”; Luận án Tiến sỹ kinh tế của Nguyễn Duy Phúc (2011) về “Tạo lập và thúc đẩy quan hệ lao động lành mạnh tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội”; Luận án Tiến sĩ kinh tế của Phạm Thu Hương (2017) về “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa, nghiên cứu trên địa bàn thành phố Hà Nội”

Nhìn chung, các nghiên cứu trước đây đã đề cập đến một số khía cạnh khác nhau tác động đến sự phát triển của các DNNVV như nguồn tài chính, lao động, thách thức và cơ hội, năng lực cạnh tranh nhưng chưa có nghiên cứu nào đề cập chi tiết, tổng hợp các nhân tố bên trong và bên ngoài tác động đến sự phát triển của các DNNVV, do đó, các giải pháp chưa mang tính toàn diện Một số nghiên cứu đã thực hiện lâu nên không còn phù hợp với điều kiện mới Đặc biệt, chưa có tài liệu nào nghiên cứu thực trạng phát triển các DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Chính

vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài “Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh” để đi sâu nghiên cứu

3 Mục tiêu nghiên cứu

“Mục tiêu chung: Từ nghiên cứu thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, đề tài đưa ra các giải pháp thích hợp để phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh cả về số lượng và chất lượng

Mục tiêu cụ thể:

Một là, hệ thống hóa được các vấn đề lý luận liên quan đến phát triển DNNVV;

Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh để đưa ra các giải pháp phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

Ba là, đề xuất được giải pháp phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a) Đối tượng nghiên cứu: Sự phát triển DNNVV địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

b) Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2016 và các giải pháp nêu ra có ý nghĩa trong giai đoạn 2017 đến 2025.”

“ 5 Phương pháp nghiên cứu

a) Phương pháp thu thập số liệu:

- Thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập các tài liệu nghiên cứu về DNNVV tại các cuốn sách chuyên khảo, các luận án tiến sĩ về DNNVV, các báo cáo về phát triển DNNVV có tại Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thuế tỉnh, cục Thống kê Hà Tĩnh

và các tài liệu liên quan khác đã được công bố

- Thu thập số liệu sơ cấp: Khảo sát thông qua lập bảng hỏi và lấy ý kiến của

50 DNNVV trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh nhằm thu thập các thông tin về trình độ của người quản lý DN, sản phẩm DN đang cung cấp, mức độ hài lòng của DN khi thực hiện thủ tục hành chính, công nghệ sản xuất mà DN đang sử dụng, thị trường của

DN, đánh giá của DN về môi trường đầu tư

b) Phương pháp xử lý số liệu: Xử lý sơ bộ số liệu bằng các phần mềm excel

c) Phương pháp phân tích số liệu: Phương pháp phân tích định tính, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh đối chiếu

6 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu gồm ba chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Chương 2 Thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Hà Tĩnh

Chương 3 Phương hướng và giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh”

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

“Chương này, Luận văn đã đã khái quát những vấn đề chung về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Thứ nhất, Luận văn đã giới thiệu khái niệm và tiêu chí phân loại, các đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong phát triển kinh tế - xã hội

Thứ hai, Luận văn đã đưa ra và phân tích khái niệm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa:

Phát triển DNNVV đó là sự gia tăng về số lượng DNNVV và mở rộng quy

mô của DNNVV, sự thay đổi về cơ cấu DNNVV theo hướng tích cực gắn liền với

sự gia tăng hiệu quả hoạt động và tác động lan tỏa của DNNVV đến sự phát triển kinh tế xã hội của quốc gia và của địa phương

Từ khái niệm đó, Luận văn đã liệt kê các nội hàm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa bao gồm: Gia tăng số lượng doanh nghiệp và mở rộng quy mô doanh nghiệp; Sự thay đổi cơ cấu doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng tích cực; Sự gia tăng hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa và sự gia tăng đóng góp của DNNVV vào sự phát triển KTXH của quốc gia và địa phương

Với các nội dung đó, Luận văn đã đưa ra bốn nhóm tiêu chí đánh giá phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm:

Một là, nhóm tiêu chí đánh giá sự gia tăng về quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm các tiêu chí: Sự gia tăng tuyệt đối số lượng DNNVV trong từng năm và tốc độ phát triển DNNVV trong từng năm; Sự gia tăng quy mô hoạt động bao gồm

sự gia tăng tổng số vốn sản xuất kinh doanh bình quân và số lao động của DNNVV trong từng năm

Hai là, nhóm tiêu chí đánh giá sự thay đổi cơ cấu DNNVV là sự thay đổi tỉ lệ của từng loại DNNVV (phân theo quy mô và ngành nghề kinh doanh) trên tổng số DNNVV qua các năm

Ba là, nhóm tiêu chí đánh giá sự gia tăng hiệu quả hoạt động của các DNNVV gồm: sự gia tăng khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu bình quân các DNNVV (ROE) trong từng năm, sự gia tăng khả năng sinh lời của tài sản bình quân các DNNVV (ROA) trong từng năm:

Bốn là, nhóm tiêu chí đánh giá sự đóng góp của DNNVV vào sự phát triển KTXH của quốc gia và địa phương gồm: Sự gia tăng tổng vốn sản xuất kinh doanh,

số lượng lao động làm việc trong các DNNVV và mức độ đóng góp vào GRDP cho tỉnh, cho ngân sách nhà nước của các DNNVV trong tổng mức đóng góp của các

DN qua các năm

Thứ ba, luận văn đã chỉ ra bốn nhóm nhân tố tác động đến phát triển DNNVV gồm:

Một là, các nhân tố thuộc cơ chế chính sách của Nhà nước gồm: Khung pháp

lý về gia nhập, hoạt động và rút lui khỏi thị trường của DN, Chính sách hỗ trợ tiếp cận tài chính, tín dụng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, Chính sách hỗ trợ xúc tiến mở rộng thị trường, tham gia mua sắm, cung ứng dịch vụ công

Hai là, các nhân tố thuộc môi trường kinh doanh gồm: Thị trường trong nước, Hội nhập kinh tế quốc tế và Khoa học công nghệ

Ba là, các nhân tố thuộc địa phương và nguồn lực của địa phương gồm điều kiện về tự nhiên của địa phương; trình độ phát triển kinh tế, xã hội của địa phương

và các chính sách về phát triển DNNVV

Bốn là, các nhân tố thuộc DNNVV gồm khả năng huy động nguồn lực cho sản xuất kinh doanh, trình độ của người quản lý DN, trình độ của người lao động, trình độ ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ trong sản xuất kinh doanh và khả năng tiếp cận thị trường

Luận văn đồng thời nghiên cứu và rút ra bài học kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở một số địa phương là tỉnh Hải Dương và tỉnh Nghệ An

Đây có thể được coi là khung lý thuyết cơ bản để tác giả làm căn cứ tiếp tục phân tích thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2016.”

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH

“Chương 2 Luận văn đã đánh giá chung tình hình kinh tế-xã hội tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2016 Sau đó, Luận văn đã đi sâu và phân tích thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2016 theo các khía cạnh và chỉ tiêu đánh giá đã xác định tại Chương 1 Đồng thời, luận văn cũng thực hiện phân tích và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Tĩnh Từ việc phân tích thực trạng, luận văn đã đưa ra các đánh giá chung về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2016 như sau:

Thứ nhất, những kết quả đạt được

Trong giai đoạn khó khăn của tỉnh Hà Tĩnh do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế và sự cố môi trường biển, số lượng DNNVV được thành lập mới vẫn không ngừng gia tăng

Hệ thống các DNNVV trên địa bàn đã có những đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, trước hết là gia tăng đóng góp vào tổng thu ngân sách nhà nước của Tỉnh

Quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNNVV Hà Tĩnh không ngừng

mở rộng Tổng số vốn SXKD và vốn chủ sỡ hữu năm sau luôn cao hơn năm trước

Cơ cấu ngành nghề kinh doanh của DNNVV Hà Tĩnh đã có sự biến đổi phù hợp với quá trình tăng trưởng và dịch chuyển cơ cấu kinh tế chung của cả nước theo hướng: tập trung vào phát triển thương mại-dịch vụ, công nghiệp và giảm dần tỉ trọng của nông nghiệp

Sự phát triển mạnh mẽ của các DNNVV trên địa bàn Hà Tĩnh cũng đã thu hút được một lượng lớn vốn nhàn rỗi trong nhân dân và giải quyết một số lượng đáng kể nhân công lao động

Sự hình thành và phát triển của các loại hình DNNVV đã làm phong phú và

đa dạng hơn, tạo sự sôi động trong quá trình phát triển chung