Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Viêng - Chăn nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Do qui mô sản xuất của DNNVV và các HTX trên địa bàn thành phố không lớn, hơn nữa kinh tế hộ sản xuất cá thể luôn chiếm hơn 90% ( năm 2015) nên nhìn chung qui mô lao động của các cơ sở[r]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-*** -

SOMCHAY YATHOTOU

PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VIÊNG – CHĂN NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ - CHÍNH TRỊ

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI - 2017

TÓM TẮT Chương 1 những vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Ở mỗi nước khác nhau quan niệm về DNNVV cũng khác nhau Nhưng hiểu một cách chung nhất thì DNNVV là những loại hình thức tổ chức kinh doanh của các thành phần kinh tế có quy mô nhỏ bé về mặt vốn, lao động, hay doanh thu

Các DNNVV thường gặp phải khó khăn về vốn, thiếu vốn sản xuất kinh doanh Tuy nhiên, tình trạng thiếu vốn ở các doanh nghiệp không giống nhau Nhiều doanh nghiệp phản ánh là thiếu vốn nhưng thực tế nếu có vốn cũng không biết sử dụng vào mục đích gì

Việc cung ứng vốn cho DNNVV hiện nay được đánh giá là chủ yếu thực hiện qua thị trường tài chính phi chính thức Các chủ doanh nghiệp thường vay vốn của nhân dân, bạn bè và vay của những người cho vay lấy lãi Hầu như các DNNVV, nhất là các DNNVV ngoài quốc doanh, không tiếp cận được với nguồn tín dụng chính thức, tức tín dụng của hệ thống của Ngân hàng Điều này do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có một số nguyên nhân chủ yếu sau:

Đa số các DNNVV vẫn tổ chức quản lý theo mô hình ''Gia đình'' Đặc biệt,

mô hình này thể hiện rõ nét nhất ở các DNNVV ở thành phần kinh tế ngoài quốc doanh như: Các DNTN, Công ty TNHH Những người quản lý cũng như người lao động trong các DNNVV thường là những người trong cùng gia đình, hoặc cùng huyết thống hoặc là những người thân quen

Trình độ công nghệ lạc hậu khá phổ biến trong các DNNVV Do thói quen

tư duy và do hạn chế về đầu tư, DNNVV thường đầu tư dần, mỗi năm mua một vài loại máy, thiết bị và khi thấy không ổn thì cũng thay thế dần Điều này làm cho máy móc thiết bị đang được sử dụng trong các DNNVV trở nên chắp vá, không đồng bộ

DNNVV ngày càng đóng góp nhiều hơn vào tổng GDP do số lượng doanh

nghiệp ngày càng lớn và phân bổ rộng khắp trong hầu hết các ngành, lĩnh vực DNNVV khai thác tiềm năng các thành phần kinh tế như huy động vốn từ các nguồn lực của xã hội cho tăng trưởng và phát triển kinh tế của đất nước Các DNNVV có thể đóng góp vào việc phân bổ các ngành công nghiệp đến nhiều khu vực khác nhau, nhờ đó giảm bớt khoảng cách phát triển giữa các khu vực khác nhau tạo ra sự phát triển cân đối giữa các vùng, miền Chính sự phát triển của các DNNVV đã góp phần quan trọng trong việc tạo lập sự cân đổi trong việc phát triển giữa các vùng Vai trò của DNNVV thể hiện sự đóng góp phát triển kinh tế của quốc gia, thu hút lao động, vốn, tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng với giá trị gia tăng, góp phần tăng trưởng kinh tế và là cơ sở trong cấu trúc của nền kinh tế xã hội

Năng lực quản trị DN là yếu tố quyết định đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của DN đồng thời là nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh của DN Nhưng

do đặc điểm hình thành, phát triển của DNNVV là lao động quản lí nói chung không được đào tạo cơ bản, thiếu kỹ năng quản trị DN Vì vậy việc nâng cao trình

độ tổ chức, phối hợp và kiểm soát hoạt động DN còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển của DN Trong môi trường cạnh tranh của kinh tế thị trường ngày càng gay gắt Quá trình phát triển DNNVV cùng với tăng cường đầu tư, ứng dụng thành tựu tiến bộ khoa học công nghệ và phát triển nhân lực còn phải nâng cao năng lực quản trị DN dựa trên cơ sở áp dụng quản trị hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin, đòi hỏi phải nâng cao trình độ kỹ năng của lao động quản lý

Ngoài việc đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, DNNVV còn có vai trò góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế

NSNN là khâu quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia, bảo đảm cho sự phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững an ninh, quốc phòng

Phát triển DNNVV là quá trình tăng lên về số lượng, quy mô, tốc độ

và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của DNNVV nhằm khai thác sử dụng tối ưu các nguồn lực xã hội, đảm bảo phát triển bền vững

Năng lực quản trị DN là yếu tố quyết định đến chất lượng, hiệu quả hoạt

động của DN đồng thời là nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh của DN

Chương 2 Thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố viêng chăn nước CHDCND Lào

Viêng Chăn hay Vientiane (IPA: ːn; tiếng Lào ນະຄອນຫລວງ ວຽງຈັນ), tiếng Việt xưa gọi là Vạn Tượng hay Mường Viêng là thành phố trực thuộc Trung ương duy nhất ở Lào, là đơn vị hành chính địa phương cấp 1 ngang với các tỉnh của Lào Viêng Chăn bao gồm 9 đơn vị hành chính cấp 2 trong đó có 5 đơn vị đô thị và 4 đơn vị nông thôn Khu vực đô thị, hay nội thành, gồm 5 quận của Viêng Chăn được xác định là thủ đô Viêng Chăn của Lào Tên được đặt tên cho 1 con đường tại quận 5

- Về dân số - lao động: Trên địa bàn Thành phố có 8 dân tộc anh em cùng

chung sống với tổng qui mô dân số tính đến năm 2016 là 910.479 người

- Về kinh tế: Trong 5 năm trở lại đây (2010 - 2015 ) kinh tế thành phố Viêng

Chăn có bước phát triển khá Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm đạt 4,75%, giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng trên địa bàn tăng bình quân 3,45%, thương mại dịch vụ tăng 5,95% năm, nông lâm nghiệp tăng bình quân 6,85% năm

Trải qua hơn 40 năm xây dựng và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, nhân dân các bộ tộc Lào đã vượt qua muôn vàn khó khăn, trở ngại, giành được nhiều thành tựu to lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước

Ở thủ đô Viêng Chăn có số lượng doanh nghiệp ĐKKD nhiều nhất trên 4.300 doanh nghiệp trong khi tỉnh Attapeu chỉ có 59 doanh nghiệp ĐKKD Thủ đô Viêng Chăn chiếm trên 50% số doanh nghiệp ĐKKD, ngoài ra có tới gần 80% các doanh nghiệp ĐKKD tập trung ở 2 thành phố: Thủ đô Viêng Chăn và Luangprabang

Các DNNVV ở Viêng Chăn ra đời từ khi có Luật Doanh nghiệp và chủ trương cổ phần hoá các DNNN

Trong giai đoạn 2013 – 2015 Năm 2013, cả thành phố có 550 DNNVV, trong khi đó số DNNVV thành lập năm 2015 tăng lên 679 doanh nghiệp

Trong giai đoạn 2013 – 2015 có 1839 DNNVV thành lập mới, nhưng cũng

có 109 DNNVV giải thể, phá sản hoặc thay đổi hình thức sở hữu Trong đó phần lớn là các DNTN và DNNN

Theo luật Doanh nghiệp, các doanh nhân có thể chọn 1 trong các loại hình doanh nghiệp sau để hoạt động Đó là DNTN, công ty TNHH, công ty hợp danh và công ty CP Trong đó công ty hợp danh ít xuất hiện nhất

Trong số các DNNVV được thành lập từ 2013 đến 2015 thì loại hình công ty TNHH chiếm ưu thế, tiếp đó là công ty CP cũng chiếm tỷ trọng lớn Còn loại hình DNTN chiếm số lượng ít nhất

Lĩnh vực hoạt động chủ yếu của các DNNVV là ngành CN - XD, DV chứ không phải là ngành NLN Bởi vì, các ngành này có thể mang lại hiệu quả mà vốn đầu tư ít, thời gian thu hồi vốn ngắn, dễ thay đổi mặt hàng khi có sự biến động của thị trường

Chất lượng hoạt động doanh nghiệp Nhỏ và vừa

Năng lực quản trị

Về tuyển dụng lao động:

Về cán bộ quản lý doanh nghiệp:

Năng suất lao động

Do qui mô sản xuất của DNNVV và các HTX trên địa bàn thành phố không lớn, hơn nữa kinh tế hộ sản xuất cá thể luôn chiếm hơn 90% ( năm 2015) nên nhìn chung qui mô lao động của các cơ sở sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh ở Thành phố Viêng Chăn khá nhỏ bé Cho đến năm 2015, bình quân mỗi cơ sở chỉ sử dụng khoảng 30 lao động (trong khi đó HTX sử dụng 33 lao động và doanh nghiệp

tư nhân sử dụng 29 lao động )

Trang thiết bị và trình độ kỹ thuật lao động

* Cơ sở vật chất

* Quy mô sản xuất

* Chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh

* Công tác nghiên cứu thị trường

Đánh giá thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn thành phố Viêng Chăn – nước CHDCND Lào

Kết quả đạt được

Thứ nhất, DNNVV có những đóng góp quan trọng về mặt kinh tế

Thứ hai, Đóng góp về mặt xã hội

- DNNVV Viêng Chăn có tốc độ tăng nhanh về số lượng trong giai đoạn vừa qua, từ chỗ chưa đến 1.000 DNNVV năm 2010 đến năm 2015 con số này đã lên tới 4.303 DN

Một số tồn tại, hạn chế trong quá trình phát triển DNNVV

Một là, Các DNNVV Viêng Chăn chủ yếu ra đời và phát triển một cách tự

phát, thiếu định hướng rõ ràng trong quá trình phát

Hai là, Viêng Chăn chưa có nhiều biện pháp hỗ trợ hoặc hỗ trợ chưa có hiệu

quả cho các DNNVV phát triển

Ba là, Hiện nay, Viêng Chăn đã có Hiệp hội DNNVV Viêng Chăn Tuy

nhiên, Hiệp hội này vẫn chưa hỗ trợ được nhiều cho các DNNVV

Bốn là, Quy mô về vốn và lao động trong các DNNVV Viêng Chăn mặc dù

có sự tăng trưởng, nhưng quy mô cả về vốn và lao động của các DNNVV ở Viêng Chăn hiện vẫn còn nhỏ bé

Năm là, Đến nay Chính phủ Lào mới ban hành Nghị định 90/2010/NĐ-CP,

định nghĩa về DNNVV làm cơ sở cho việc phân loại, nghiên cứu và đề xuất cơ chế chính sách đối với khu vực này

Một số nguyên nhân dẫn đến tồn tại, hạn chế

Thứ nhất, về môi trường pháp lý: Vẫn tồn tại những bất bình đẳng và phân

biệt đối xử giữa các loại hình DN, đặc biệt là giữa DNNN và DNNQD

Thứ hai, hỗ trợ về mặt pháp lý của các cơ quan Nhà nước Viêng Chăn cho các DNNVV còn rất hạn chế Một trong những đặc điểm của DNNVV Viêng Chăn

là trình độ của chủ doanh nghiệp còn hạn chế, hiểu biết về pháp luật ít, làm việc theo thói quen

Thứ ba, chưa có mô hình hoạt động hợp lý cho các Hiệp hội, các trung tâm bảo vệ quyền lợi cho các DNNVV thành phố

Thứ tư, các chính sách hỗ trợ của thành phố cho các DNNVV chưa đầy đủ, đồng bộ và hiệu quả

Thứ năm, trình độ quản lý của các chủ doanh nghiệp còn thấp

Chương 3 Phương hướng và giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố viêng chăn - nước CHDCND Lào

Kinh tế Lào tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định ở mức cao, tỷ lệ lạm phát ở mức thấp (1,33%), nhiều chỉ tiêu kinh tế quan trọng trong kế hoạch đều đạt được Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Lào Xổm-đi Đuông-đi cho biết, năm 2015, GDP của Lào có khả năng đạt 7,5%; tính đến cuối tháng 8 vừa qua đã huy động được khoảng 1.590 dự án đầu tư trong và ngoài nước, với tổng số vốn 2,9 tỷ USD, vượt mục tiêu 48%; tín dụng ngân hàng tăng 12,93% so cùng kỳ năm 2014; dự trữ ngoại hối tăng hơn 994 triệu USD, bảo đảm ngoại tệ cho sáu tháng nhập khẩu; ngân sách vẫn trong tầm kiểm soát Đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể, tỷ

lệ hộ nghèo giảm mạnh trên cả nước, hiện còn khoảng 7%; mức thu nhập bình quân đầu người đạt 1.800 USD vào năm 2015

* Chiến lược phát triển kinh tế giai đoạn 2016 - 2020

Chính phủ Lào xác định mục tiêu đưa đất nước thoát khỏi tình trạng nước kém phát triển vào năm 2020, với GDP bình quân tăng khoảng 7,5% - 8%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 1.700 - 1.800 USD, tạo tiền đề cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Một là, tăng cường sự đoàn kết và thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân là

nhân tố cơ bản để bảo đảm ổn định về chính trị; giữ vững trật tự và ổn định xã hội

là điều kiện cơ bản để thực hiện thành công hai nhiệm vụ chiến lược (xây dựng, bảo vệ đất nước) và hội nhập quốc tế

Hai là, nâng cao vai trò và năng lực lãnh đạo của Đảng, nhất là trong công

tác lãnh đạo, chỉ đạo chính quyền các cấp quán triệt đường lối, phương hướng và nhiệm vụ chung của Đảng, cũng như cụ thể hóa những chủ trương, đường lối bằng việc lập kế hoạch, dự án cụ thể phù hợp với đặc điểm và thế mạnh từng nơi, từng địa phương; đồng thời, phát huy thế mạnh của các thành phần kinh tế và truyền thống của nhân dân trong việc tham gia sản xuất, phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ

Tổ quốc và hội nhập quốc tế

Ba là, sự lãnh đạo thống nhất và sự chỉ đạo thiết thực đối với các cấp ủy

Đảng và các ban, ngành trong cả nước cùng với việc quan tâm đào tạo, nâng cao

kiến thức và năng lực của đội ngũ cán bộ; kiểm tra, động viên đội ngũ cán bộ, đảng viên gương mẫu trong việc thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao nhất, coi đó là nhân tố bảo đảm việc thực hiện thành công chủ trương, đường lối của Đảng

Bốn là, kiên trì trước sau như một đường lối đối ngoại hòa bình, độc lập,

hữu nghị và hợp tác đồng thời với việc củng cố nội bộ, tích cực thực hiện những nghĩa vụ và cam kết với quốc tế để tranh thủ sự tin cậy của bạn bè quốc tế Đây là điều kiện cần thiết để thu hút sự đồng tình ủng hộ, hợp tác và giúp đỡ của cộng đồng quốc tế

Năm là, kết hợp hài hòa công tác an ninh - quốc phòng với phát triển kinh tế

- xã hội và quan hệ hợp tác quốc tế; kết hợp việc phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống nhân dân với việc xây dựng thế trận an ninh - quốc phòng toàn dân

ở các cơ sở ngày càng vững mạnh

* Phương hướng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Viêng Chăn – nước CHDCND Lào

Thứ nhất, Phát triển các DNNVV phải gắn với việc tạo lập các quan hệ liên

kết giữa các doanh nghiệp lớn với các DNNVV, trong đó các doanh nghiệp lớn đóng vai trò đầu mối trung tâm, chi phối và dẫn dắt các DNNVV

Thứ hai, Phát triển doanh nghiệp công nghiệp ( ngoài quốc doanh) trên cơ

sở đa dạng hoá ngành nghề và mặt hàng sản xuất, đồng thời duy trì và phát triển ngành nghề, mặt hàng truyền thống của địa phương

Thứ ba, Chú trọng phát triển các doanh nghiệp công nghiệp trên cơ sở sử

dụng công nghệ và kĩ thuật hiện đại

Thứ tư, Phát triển DNNVV ngoài quốc doanh phải đảm bảo khuyến khích

phát triển các hình thức sở hữu khác nhau

Thứ năm, Phát triển DNNVV phải gắn với hoàn thiện hệ thống pháp luật,

tăng cường quản lý vĩ mô, bảo vệ môi trường và cảnh quan thiên nhiên

* Các giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Viêng Chăn – nước CHDCND Lào

* Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa theo cơ cấu hợp lý gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Một là, Kinh tế Nhà nước Kinh tế nhà nước tiếp tục phát huy vai trò chủ đạo

trong nền kinh tế, là lực lượng vật chất quan trọng và là công cụ để Nhà nước định hướng và điều tiết vĩ mô nền kinh tế DNNVV Nhà nước giữ những vị trí chủ chốt,

đi đầu ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, nêu gương về năng suất, chất lượng

Hai là, Kinh tế tập thể Kinh tế tập thể đã phát triển với nhiều hình thức hợp

tác đa dạng, trong đó hợp tác xã làm nòng cốt Các hợp tác xã dựa trên sở hữu của các thành viên và sở hữu tập thể, liên kết rộng rãi những người lao động, các hộ sản xuất, kinh doanh, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, không giới hạn quy mô, lĩnh vực và địa bàn

Ba là, Kinh tế tư nhân Trước đây, trong cơ chế tập trung quan liêu bao cấp,

khu vực kinh tế tư nhân không có điều kiện tồn tại, bị coi là một hình thức kinh tế xấu, vì nó là tàn dư của chế độ cũ, mang nặng tính chất bóc lột, ăn bám

Bốn là, Kinh tế cá thể Kinh tế hộ tự chủ đến nay tiếp tục lớn mạnh về nhiều

mặt, tạo động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển với tốc độ cao hơn nhiều so với trước thời kì đổi mới Vùng nào cũng xuất hiện hộ nông dân sản xuất giỏi

Năm là, Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Thành phần kinh tế có vốn đầu tư

nước ngoài được coi là một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế, tốc độ tăng trưởng và tỷ trọng của thành phần kinh tế này trong những năm qua là rất cao Ước tính năm 2016 vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng kí đầu tư vào Viêng Chăn đạt gần 60 tỷ Kip

* Khuyến khích phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của các thành phần kinh tế gắn với kinh tế nông nghiệp nông thôn

* Nâng cao trình độ quản trị, trang thiết bị, nhân lực

- Một là, thực hiện sự hợp tác dưới nhiều hình thức như liên doanh, liên

kết… để tăng cường khả năng tài chính

- Hai là, đẩy nhanh quá trình tích lũy, tái đầu tư mở rộng kinh doanh nhằm

đạt hiệu quả cao hơn, từ đó nâng cao uy tín của doanh nghiệp Bằng cách đó, có thể huy động được vốn dưới hình thức tín chấp

- Ba là, sử dung có hiệu quả nguồn vốn tự có và vốn đi vay

Tích cực đầu tư đổi mới công nghệ, áp dụng công nghệ nhiều trình độ, công

nghệ trung gian, tranh thủ công nghệ hiện đại

- Thứ nhất, tiến hành liên doanh, liên kết với các doanh nghiệp lớn trong và

ngoài nước để tạo ra những cơ sở kỹ thuật và tài chính đủ mạnh, đẩy nhanh quá trình chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản trị hiện đại

- Thứ hai, các doanh nghiệp có thể áp dụng hình thức tín dụng thuê mua để

bổ xung máy móc thiết bị

* Một số kiến nghị

+ Đối với nước CHDCND Lào

- Nhà nước cần cải tiến hơn nữa thủ tục hành chính về việc kiểm tra kiểm soát hoạt động của các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa trên cơ sở vẫn đảm bảo đầy đủ những nguyên tác pháp lý cần thiết

+ Đối với chính quyền thành phố Viêng Chăn

Cơ sở hạ tầng kinh tế là điều kiện cơ bản, là tiền đề rất quan trọng thúc đẩy

sự phát triển của các doanh nghiệp, thu hút vốn đầu tư Ở thành phố Viêng Chăn hiện nay, cơ sở hạ tầng như giao thông, thông tin liên lạc, hệ thống xử lý rác thải

và chất thải, còn kém phát triển, đặc biệt là ở năm xã miền núi ngoại thành