[r]
Trang 1BÀI 13 : Đ I C Ạ ƯƠ NG V POLIME Ề
I M C TIÊU: Ụ
1 Ki n th c: ế ứ HS bi t:ế
- Khái ni m, đ c đi m c u t o phân t , tính ch t v t lí (tr ng thái, nhi t đệ ặ ể ấ ạ ử ấ ậ ạ ệ ộ
nóng ch y, c tính ), tính ch t hóa h c ( c t m ch, gi nguyên m ch, tăngả ơ ấ ọ ắ ạ ữ ạ
m ch), ng d ng, m t s phạ ứ ụ ộ ố ương pháp t ng h p polime ( trùng h p, trùngổ ợ ợ
ng ng ).ư
2 Kĩ năng:
- T monome vi t đừ ế ược CTCT c a polime và ngủ ượ ạc l i
- Vi t PTHH c a các ph n ng t ng h p ra các polime.ế ủ ả ứ ổ ợ
- Phân bi t polime thiên nhiên v i polime t ng h p và nhân t o.ệ ớ ổ ợ ạ
3 Thái đ : ộ M t s h p ch t polime là nh ng lo i v t li u g n gũi trong cu cộ ố ợ ấ ữ ạ ậ ệ ầ ộ
s ng.ố
II CHU N B : Ẩ Ị Các b ng t ng k t, s đ , hình v liên quan đ n bài h c.ả ổ ế ơ ồ ẽ ế ọ
III PH ƯƠ NG PHÁP: Nêu v n đ + đàm tho i + ho t đ ng nhóm.ấ ề ạ ạ ộ
IV TI N TRÌNH BÀY D Y: Ế Ạ
1 n đ nh l p: Ổ ị ớ Chào h i, ki m di n.ỏ ể ệ
2 Ki m tra bài cũ: ể Vi t phế ương trình ph n ng t o polime t các monomeả ứ ạ ừ
sau: CH2=CH2, H2N[CH2]5COOH và cho bi t tên c a các ph n ng đó.ế ủ ả ứ
3 Bài m i: ớ
HO T Đ NG C A TH Y VÀ TRÒ Ạ Ộ Ủ Ầ N I DUNG KI N TH C Ộ Ế Ứ
Ho t đ ng 1 : ạ ộ KHÁI NI M: Ệ
GV yêu c u HS nghiên ầ c u SGK và choứ
bi t đ nh nghĩa v polime.ế ị ề
HS cho thí d Gi i thích các khái ni mụ ả ệ
nh : h s polime hoá, monome.ư ệ ố
HS đ c SGK và cho bi t cách g i tênọ ế ọ
I – KHÁI NI M: Ệ
- Polime là nh ng h p ch t có phân t kh iữ ợ ấ ử ố
l n do nhi u đ n v c s g i là m t xíchớ ề ơ ị ơ ở ọ ắ liên k t v i nhau t o nên.ế ớ ạ
Thí duï: polietilen CH ( 2 CH2) , nilon-6 NH [CHn ( 2]5CO )n
- n: H s polime hoá hay đ polime hoá.ệ ố ộ
Trang 2polime V n d ng vào m t s thí d cậ ụ ộ ố ụ ụ
th (Vi t PTHH, ch rõ monome, h sể ế ỉ ệ ố
trùng h p) ợ
- CH2=CH2, H2N[CH2]5COOH : monome
- Tên g i: poli + tên monome ọ
Thí d : ụ
polietilen CH ( 2 CH2) poli(vinyl clorua) CHn; ( 2 CHCl )n
- M t s polime cĩ tên riêng :ộ ố
Thí d : ụ
Teflon: CF2 CF2 n Nilon-6: NH [CH2]5 CO n
Xenluloz : (Cơ 6H10O5)n
Ho t đ ng 2 : ạ ộ Đ C ĐI M C U TRÚC : Ặ Ể Ấ
HS nghiên c u SGK và cho bi t đ c đi mứ ế ặ ể
c u trúc phân t polime Cho thí d ấ ử ụ
GV s d ng mơ hình các ki u m chử ụ ể ạ
polime đ minh ho cho HS.ể ạ
II – Đ C ĐI M C U TRÚC : Ặ Ể Ấ
- M ch khơng phân nhánh: amiloz , tinhạ ơ
b t,…ộ
- M ch phân nhánh: amilopectin, glicogen,ạ
…
- M ng khơng gian: cao su l u hố, nh aạ ư ự bakelit,…
ooooooooooooooooooooooooooooooooo ooooooooooooooooooooooooooooooooo oooooooooooooooooooooooooooooooo o ooooooooooooooooooooooooooooooooo oooooooooooo o o o o ooooooooooooooooo
oo
oooo o
o
a) b) c)
a) mạng khô ng phâ n nhá nh b) mạng phâ n nhá nh c) mạng khô ng gian
Ho t đ ng 3 : ạ ộ TÍNH CH T V T LÍ : Ấ Ậ
HS nghiên c u SGK và cho bi t m t sứ ế ộ ố
tính ch t v t lí c a polime.ấ ậ ủ
GV l y m t s tác d ng v các s n ph mấ ộ ố ụ ề ả ẩ
polime trong đ i s ng và s n xu t đờ ố ả ấ ể
ch ng minh thêm cho tính ch t v t lí c aứ ấ ậ ủ
các s n ph m polime.ả ẩ
III – TÍNH CH T V T LÍ : Ấ Ậ
- Các polime h u h t là nh ng ch t r n,ầ ế ữ ấ ắ khơng bay h i, khơng cĩ nhi t đ nĩngơ ệ ộ
ch y xác đ nh ả ị Polime khi nĩng ch y choả
ch t l ng nh t, đ ngu i r n l i g i làấ ỏ ớ ể ộ ắ ạ ọ
ch t nhi t d o Polime khơng nĩng ch y,ấ ệ ẻ ả khi đun b phân hu g i là ch t nhi t r n.ị ỷ ọ ấ ệ ắ
Ho t đ ng 4 : ạ ộ TÍNH CH T HỐ H C : Ấ Ọ IV – TÍNH CH T HỐ H C : Ấ Ọ
1 Ph n ng phân c t m ch cacbon : ả ứ ắ ạ
- Polime cĩ nhĩm ch c trong m ch d bứ ạ ễ ị thu phânỷ
Thí dụ: (C6H10O5)n + nH2O H+, t0 nC6H12O6
Tinh bộ t Glucozơ
- Polime trùng h p b nhi t phân nhi tợ ị ệ ở ệ
đ thích h p t o thành các đo n ng n, cu iộ ợ ạ ạ ắ ố
Trang 3GV gi i thi u các ph n ng hố h c c aớ ệ ả ứ ọ ủ
polime
HS nghiên c u SGK và vi t các PTHH đứ ế ể
minh ho ạ
cùng thành monome ban đ u (ph n ngầ ả ứ
gi i trùng h p ả ợ hay ph n ng ả ứ đepolime hố)
C6H5
C6H5
CH2 n
3000C
n
2 Ph n ng gi nguyên m ch cacbon: ả ứ ữ ạ
CH2CH C
CH3
CH2 +nHCl CH2 CH2 C
CH3
Cl
CH2
poliisopren poliisopren hiđroclo hoá
3 Ph n ng tăng m ch polime: ả ứ ạ
- Ph n ng l u hố chuy n cao su thànhả ứ ư ể cao su l u hố.ư
- Ph n ng chuy n nh a rezol thành nh aả ứ ể ự ự rezit
OH
CH2
CH2OH +
n
OH
CH2 n
t0
OH
CH2
CH2
OH
CH2 n + nH2O
Ho t đ ng 5 : ạ ộ PH ƯƠ NG PHÁP ĐI U Ề
CH : Ế
HS nghiên c u SGK và cho bi t đ nh nghĩaứ ế ị
về ph n ả ứng trùng h p ?ợ
GV ?: Qua m t s ph n ng trùng h p màộ ố ả ứ ợ
chúng ta đã được h c Em hãy cho bi t m tọ ế ộ
monome mu n tham gia đố ược ph n ngả ứ
trùng h p thì v đ c đi m c u t o, phân tợ ề ặ ể ấ ạ ử
monome đĩ ph i thỗ mãn đ c đi m c u t oả ặ ể ấ ạ
nh th nào ?ư ế
GV b sung thêm đi u ki n n u HS nêu raổ ề ệ ế
ch a đ y đ và l y m t s thí d đ ch ngư ầ ủ ấ ộ ố ụ ể ứ
minh
V – PH ƯƠ NG PHÁP ĐI U CH : Ề Ế
1 Ph n ng trùng h p: ả ứ ợ
- P trùng h p là quá trình k t h p nhi uứ ợ ế ợ ề phân t nh (monome) gi ng nhau hayử ỏ ố
tương t nhau thành phân t l n (polime).ự ử ớ
- Đi u ki n c n : phân t monome thamề ệ ầ ử gia ph n ng trùng h p ph i cĩ liên k tả ứ ợ ả ế
b i (CHộ 2=CH2, CH2=CH-Cl, CH2
=CH-CH-CH2,…) ho c là vịng kém b n ặ ề
CH2 CH2, O
H2C
CH2
CH2
CH2
CH2
C NH,
O
Thí d :ụ
nCH2 CH Cl
CH2 CH Cl
xt, t0, p
n
vinyl clorua poli(vinyl clorua)
Trang 4CH2
CH2
CH2
CH2
C NH
O
NH[CH2]5CO
t0, xt
n
caprolactam capron
HS nghiên c u SGK và cho bi t đ nh nghĩaứ ế ị
về ph n ả ứng trùng ng ng ?ư
GV ?: Qua m t s ph n ng trùng ng ngộ ố ả ứ ư
mà chúng ta đã được h c Em hãy cho bi tọ ế
m t monome mu n tham gia độ ố ược ph nả
ng trùng ng ng thì v đ c đi m c u t o,
phân t monome đó ph i thoã mãn đ cử ả ặ
đi m c u t o nh th nào ?ể ấ ạ ư ế
GV b sung thêm đi u ki n n u HS nêu raổ ề ệ ế
ch a đ y đ và l y m t s thí d đ ch ngư ầ ủ ấ ộ ố ụ ể ứ
minh
2 Ph n ng trùng ng ng ; ả ứ ư
H2C
CH2
CH2
CH2
CH2
C NH
O
NH[CH2]5CO
t0, xt
n
caprolactam capron
nHOOC-C6H4-COOH + nHOCH2-CH2OH t0
CO C6H4-CO OC2H4 On + 2nH2O
- Trùng ng ng là quá trình k t h p nhi uư ế ợ ề phân t nh (monome) thành phân t l nử ỏ ử ớ (polime) đ ng th i gi i phóng nh ng phânồ ờ ả ữ
t nh khác (thí d Hử ỏ ụ 2O)
- Đi u ki n c n : phân t monome thamề ệ ầ ử gia ph n ng ph i có ít nh t hai nhómả ứ ả ấ
ch c có kh năng ph n ng.ứ ả ả ứ
Ho t đ ng 6 : ạ ộ NG D NG: Ứ Ụ
HS nghiên c u SGK đ bi t đứ ể ế ược m t sộ ố
ng d ng quan tr ng c a các polime
VI – NG D NG: Ứ Ụ V t li u polime ph cậ ệ ụ
v cho s n xu t và đ i s ng: Ch t d o, tụ ả ấ ờ ố ấ ẻ ơ
s i, cao su, keo dán.ợ
4 C ng c : ủ ố
1 Polime nào sau đây đượ ổc t ng h p b ng ph n ng trùng h p ?ợ ằ ả ứ ợ
A Poli(vinyl clorua) B Polisaccarit C Protein
D Nilon-6,6
2 Polime nào sau đây đượ ổc t ng h p b ng ph n ng trùng ng ngợ ằ ả ứ ư ?
A Nilon-6,6 B Polistiren C Poli(vinyl
clorua) D Polipropilen
3 T các s n ph m hoá d u (Cừ ả ẩ ầ 6H6 và CH2=CH2) có th t ng h p để ổ ợ ượ c
polistiren, ch t đấ ược dùng đ s n xu t nh a trao đ i ion Hãy vi t các PTHHể ả ấ ự ổ ế
c a ph n ng x y ra (có th dùng thêm các h p ch t vô c c n thi t).ủ ả ứ ả ể ợ ấ ơ ầ ế
D n dò : ặ
1 Bài t p v nhà: 1 → 6 trang 64 (SGK).ậ ề
Trang 52 Xem trước bài : V T LI U POLIME Ậ Ệ
V RÚT KINH NGHI M Ệ :