- Phân tích ảnh hưởng, tác động của quá trình đô thị hóa nước ta đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội. -xem qua các yêu cầu, nội dung bài thực hành.[r]
Trang 1Bài 18: ĐÔ THỊ HÓA
I Mục tiêu
Qua bài học này, HS cần phải:
1 Kiến thức
- Trình bày và giải thích được một số đặc điểm của đô thị hóa nước ta
- Phân tích được ảnh hưởng qua lại giữa đô thị hóa và sự phát triển kinh tế - xã hội
- Hiểu được sự phân bố mạng lưới đô thị ở nước ta
2 Kỹ năng
- Phân tích, so sánh sự phân bố các đô thị giữa các vùng trên bản đồ
- Nhận sét bảng số liệu về phân bố đô thị qua bản đồ
- Phân tích biểu đồ
II Chuẩn bị hoạt động
- Bản đồ dân cư Việt Nam, Át lat Địa lí Việt Nam
- Bảng số liệu về phân bố đô thị giữa các vùng của nước ta (phóng to theo SGK)
III Tiến trình hoạt động
1 Kiểm tra bài cũ (5’)
- GV: Trình bày đặc điểm và đưa ra nhận định, đánh giá về các đực điểm nguồn lao động nước ta
- GV: Trình bày cơ cấu lao động nước ta theo ngành kinh tế, theo thành phần kinh tế và theo lãnh thổ
2 Vào bài mới
“ Đặc điểm quá trình đô thị hóa nước ta, mạng lưới đô thị hóa nước ta giữa các vùng, lãnh thổ có sự khác biệt như thế nào? Qúa trình đô thị hóa có ảnh hưởng quan trọng đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội ra sao? Mời các em chứng minh và làm rõ các vấn
đề trên”
3 Tiến trình hoạt động bài mới
Tg Hoạt động của GV & HS Kết quả hoạt động
20’ * Hoạt động 1
- GV: Tiến hành cho HS nêu lên
1 Đặc điể
a Qúa trình đô thị hóa nước ta diễn ra chậm
chạp, trình độ đô thị hóa thấp
* Vào thời kì phong kiến, đô thị hóa nước ta
Trang 25’
khái niệm đô thị hóa
- GV: Cho HS đọc SGK, nêu lên
đặc điểm dân cư đô thị nước ta
trong các giai đoạn, thời kì lịch sử,
phân biệt làm rõ đặc điểm đô thị
hóa ở mỗi giai đoạn
- HS: Trình bày…
- GV: Nhận xét, bổ sung, chứng
minh Lí giải và kết luận
* Hoạt động 2
- GV: Cho HS hoạt động nhóm 4
người, làm các công việc cụ thể
sau: quan sát, xử lí các bảng số
được hình thành ở những nơi có vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên thuận lợi:
- Thế kỷ III, TCN: Thành Cổ Loa (đô thị đầu tiên nước ta)
- Thế kỷ XI: Thành Thăng Long
- Thế kỷ XVI – XVIII: Phú Xuân, Hội An, Đà Nẵng, Phố Hiến
* Thời kì Pháp thuộc CN chưa phát triển, ĐTH chưa có điều kiện để mở rộng 1930 xuất hiện một số đô thị lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Vinh…
* Sau cách mạng tháng 8 / 1945 quá trình đô thị hóa diễn ra chậm, không có nhiều thay đổi:
- Từ 1954 – 1975 đô thị hóa có sự khác biệt giữa 2 miền Nam – Bắc:
+ Miền Nam: Đô thị hóa gắn liền với dồn dân, lập ấp, phục vụ cho chiến tranh
+ Miền Bắc: Đô thị hóa gắn liền với CNH nhưng bị chiến tranh tàn phá
- Từ 1975 đến nay: Đô thị hóa có nhiều chuyển biến tích cực Tuy nhiên chất lượng, trình độ còn thấp so với các nước trong khu vực và thế giới
b Tỉ lệ dân thành thị:
So với những năm trước đây, tỷ lệ dân thành thị nước ta đang tăng lên, song mức gia tăng dân số thành thị và tỷ lệ dân thành thị còn thấp so với dân số cả nước và các nước trong
Trang 310’
liệu đưa ra nhận xét về dân cư
thành thị, phân bố đô thị nước ta
=> Thông qua hoạt động 1 và hoạt
động 2 HS cần phải làm rõ quá
trình đô thị hóa nước ta diễn ra
chậm chạp, trình độ đô thị hóa
thấp
* Hoạt động 3
- GV: Cho HS nêu và làm rõ mạng
lưới đô thị nước ta, ảnh hưởng của
đô thị hóa đến quá trình phát triển
kinh tế - xã hội
- HS: Xem tiêu chí, căn cứ phân
loại đô thị, các loại đô thị, cho ví
dụ
- HS: Phải làm rõ các mặt tích
cực, tiêu cực do quá trình ĐTH
mang lại Cho ví dụ, phân tích,
nêu lên mối quan hệ minh chứng
cho tác động tích cực, tiêu cực của
ĐTH đến quá trình phát triển kinh
tế - xã hội
khu vực
c Phân bố đô thị không đồng đều giữa các vùng:
Vùng Trung du – miền núi Bắc Bộ, ĐBSCL, ĐBSH có số lượng độ thị lớn, trong khi Tây Nguyên, ĐNB có số lượng đô thị thấp nhất cả nước Tuy nhiên dân số đô thị cao nhất lại tập trung vào vùng ĐNB, trong khi dân số đô thị Trung du – miền núi Bắc Bộ chỉ đứng vào thứ
5 trong 7 vùng cả nước
2 Mạng lưới đô thị
- Căn cứ vào các tiêu chí: Dân số, chức năng, mật độ dân số, tỉ lệ phi nông nghiệp…phân ra lảm 6 loại đô thị (loại đặc biệt, loại 1,2…5,)
- Căn cứ vào cấp quản lí: Đô thị trực thuộc trung ương (TPHCM HN, HP, ĐN, Cần Thơ), và các đô thị trực thuộc tỉnh
3 Ảnh hưởng của đô thị hóa đến phát triển kinh tế - xã hội
- Đô thị hóa có tác động mạnh đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nước ta
- Đô thị hóa có những đóng góp to lớn, quan trọng đến quá trình tăng trưởng, phát triển KT nước ta (năm 2005: khu vực đô thị đóng góp 70,4% GDP cả nước)
- Tiêu thụ lượng lớn hàng hóa, sử dụng đông đảo lực lưỡng lao động kĩ thuật, thu hút đầu
tư , …tạo nên động lực cho sự phát triển
- Đô thị hóa có khả năng tạo ra nhiều việc làm và tăng thu nhập cho người lao động
Trang 4- Hạn chế: Ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự…, cần có kế hoạch, phương án ĐTH hợp
lí
4 Hoạt động tiếp theo (5’)
a Củng cố:
- Nêu và trình bày những dẫn chứng, chứng minh rằng ĐTH nước ta diễn ra chậm và trình độ đô thị hóa thấp
- Phân tích ảnh hưởng, tác động của quá trình đô thị hóa nước ta đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội
b Dặn dò:
- Về nhà làm bài tập 3, trang 79
-xem qua các yêu cầu, nội dung bài thực hành
