[r]
Trang 1BÀI 13: NG NG Đ NG H I N Ư Ọ Ơ ƯỚ C TRONG KHÍ
QUY N M A Ể Ư
I M C TIÊU BÀI H C Ụ Ọ
Sau bài h c, HS c n:ọ ầ
-Trình bày nguyên nhân ch y u d n đ n ng ng đ ng h i nủ ế ẫ ế ư ọ ơ ước, s hình thànhự
sương mù, mây, m a.ư
-Phân tích được các nguyên nhân d n đ n ng ng đ ng h i nẫ ế ư ọ ơ ước, s hình thànhự
sương mù, mây, m a.ư
-Phân tích được các nhân t nh hố ả ưởng đ n m a.ế ư
-Trình bày gi i thích đả ượ ực s phân b lố ượng m a trên Trái Đ t.ư ấ
-Rèn luy n k năng phân tích b n đ phân b lệ ỹ ả ồ ố ượng m a trên th gi i , bi uư ế ớ ể
đ rút ra nh n xét v s phân b m a và nh hồ ậ ề ự ố ư ả ưởng c a các nhân t đ n sủ ố ế ự phân b m a.ố ư
II.THI T B D Y H C Ế Ị Ạ Ọ
- B n đ khí h u th gi i;b n đ t nhiên th gi i.ả ồ ậ ế ớ ả ồ ự ế ớ
- Hình 13.1 phóng to
III HO T Đ NG D Y H C Ạ Ộ Ạ Ọ
Kh i đ ng: ở ộ GV nói: Các em đã h c v đ m không khí và m a l p 6.Aiọ ề ộ ẩ ư ở ớ còn nh đớ ược đ m không khí là gì? Có m y lo i đ m không khí? Mây vàộ ẩ ấ ạ ộ ẩ
m a hình thành nh th nào ? M a trên Trái Đ t phân b ra sao?ư ư ế ư ấ ố
Ho t đ ng c a GV và HS ạ ộ ủ N i dung chính ộ
HĐ 1: Làm vi c c l pệ ả ớ
GV nh c l i khái ni m v đ mắ ạ ệ ề ộ ẩ
không khí, h i nơ ước có trong không khí
là do b c h i t ao, h , sông, bi n, đ iố ơ ừ ồ ể ạ
dương đã được h c l p 6 Yêu c uọ ở ớ ầ
I Ng ng đ ng h i n ư ọ ơ ướ c trong khí quy n ể
1 Ng ng đ ng h i n ư ọ ơ ướ : c
Không khí đã b o hòa mà v nả ẫ
Trang 2HS đ c m c 1, cho bi t khi nào thì h iọ ụ ế ơ
nước ng ng đ ng( nh ng đi u ki n đư ọ ữ ề ệ ể
h i nơ ước ng ng đ ng).ư ọ
G i ý: Khi m tợ ẩ ương đ i là 100% nghĩaố
là không khí đã bão hòa h i nơ ước
-GV nói : Khi h i nơ ước ng ng đ ng sư ọ ẽ
sinh ra sương ra sương mây, m a…ư
sương mù là m t trong nh ng lo iộ ữ ạ
sương có gây nh hả ưởng nhi u đ nề ế
đ i s ng và s n xu t ờ ố ả ấ
-H i :D a vào SGK , v n hi u bi t ,ỏ ự ố ể ế
em hãy cho bi t sế ương mù thường sinh
ra trong đi u ki n nào?ề ệ
HĐ 2: Cá nhân/ c pặ
Bước 1: HS d a vào SGK v n hi uự ố ể
bi t tr l i các câu h i”ế ả ờ ỏ
-Mô t quá trình hình thành mây, m aả ư
-Khi nào thì có tuy t r i?ế ơ
-M a đá x y ra nh th nào?ư ả ư ế
H i nơ ước ng ng đ ng thành nh ng h tư ọ ữ ạ
nh , nh t l i thành nh ng đám mây.ỏ ẹ ụ ạ ữ
Các h t nạ ước trong đám mây thườ ng
xuyên v n đ ng, chúng k t h p v iậ ộ ế ợ ớ
nhau, ng ng t thêm, kích thhư ụ ước trở
nên l n h n đ đ th ng nh ng dòngớ ơ ủ ể ắ ữ
thăng c a không khí và r i xu ng thànhủ ơ ố
m a.ư
Bước 2: HS trình bày k t qu , GV giúpế ả
HS chu n ki n th c.ẩ ế ứ
ti p t c đế ụ ược b sung thêm h i nổ ơ ướ c
ho c g p l nh => lặ ặ ạ ượng h i nơ ướ c
th a s ng ng đ ng và khi có h t nhânừ ẽ ư ọ ạ
ng ng đ ng.ư ọ
2.S ươ ng mù:
Đi u ki n đ m cao, khí quy nề ệ ộ ẩ ể
n đ nh theo chi u th ng đ ng và
có gió nh ẹ
3 Mây và m a: ư
- Mây: không khí càng lên cao càng
l nh, h i nạ ơ ước đ ng thành nh ng h tọ ữ ạ
nh , nh t thành t ng đám đó là mây.ỏ ẹ ụ ừ
có kích thướ ớc l n, lu ng không khíồ
th ng không đ s c đ y lên, các h tẳ ủ ứ ẩ ạ
nước này r i xu ng m t đ t đó làơ ố ặ ấ
m a.ư
00C trong đi u ki n không khí yên t nh.ề ệ ỉ
nóng v mùa h , các h t nề ạ ạ ước b đ yị ẩ lên xu ng nhi u l n, g p l nh trố ề ầ ặ ạ ở thành các h t băng.ạ
Trang 3HĐ 3: Làm vi c theo nhómệ
Bước 1: Các nhóm d a vào SGK , v nự ố
hi u bi t, th o lu n theo các câu h i.ể ế ả ậ ỏ
Phân vi c:ệ
-Các nhóm 1, 2 tìm hi u v nhân t khíể ề ố
áp và frông
-Các nhóm 3,4 tìm hi u v nhân t gióể ề ố
và frông
-Các nhóm 5,6 tìm hi u v nhân tể ề ố
dòng bi n, đ a hình ể ị
-Câu h i c a nhóm 1,2:ỏ ủ
+Trong nh ng khu v c có áp th p ho cữ ự ấ ặ
áp cao, n i nào hút gió hay hút gió hayơ
phát gió?
+ n i hút gió hay phát gió không khíỞ ơ
chuy n đ ng ra sao?ể ộ
+Khi hai kh i khí nóng và l nh g pố ạ ặ
nhau s d n đ n hi n tẽ ẫ ế ệ ượng gì? T iạ
sao?
+D a vào ki n th c đã h c, gi i thíchự ế ứ ọ ả
v s tác đ ng c a khu v c có áp th pề ự ộ ủ ự ấ
ho c áp cao và frông nh hặ ả ưởng t iớ
lượng m a?ư
-Câu h i c a nhóm 3,4: ỏ ủ
+Trong các lo i gió thạ ường xuyên lo iạ
gió nào gây m a nhi u, lo i gió nào gâyư ề ạ
m a ít? Vì sao?ư
+ Mi n có gió mùa m a nhi u hay ít?ề ư ề
II Nh ng nhân t nh h ữ ố ả ưở ng đ n ế
l ượ ng m a ư 1.Khí áp
-Khu v c áp th p: hút gió, đ y khôngự ấ ẩ khí m lên cao sinh ra mây => thẩ ườ ng
có lượng m a l n.ư ớ -Khu v c áp cao: không khí m khôngự ẩ
b c lên đố ược => m a ít ho c khôngư ặ
Trang 4Vì sao?
+Vì sao khi frông đi qua thì hay m a?ư
+Tr l i câu h i m c 3 trong SGKả ờ ỏ ụ
-Câu h i nhóm 5, 6:ỏ
+Vì sao n i có dòng bi n nóng đi quaơ ể
thì m a nhi u, n i có dòng bi n l nh điư ề ơ ể ạ
qua thì m a ít?ư
+ Gi i thích s nh hả ự ả ưởng c a đ aủ ị
hình đ n lế ượng m a.ư
Bước 2:
-Đ i di n các nhóm d a vào b n đạ ệ ự ả ồ
trình bày k t qu , GV giúp HS chu nế ả ẩ
ki n th c.ế ứ
* GV chu n xác ki n th c:ẩ ế ứ
- các vùng ven bi n, gió t đ i dỞ ể ừ ạ ươ ng
th i vào mang theo h i nổ ơ ước, thườ ng
m a nhi u nh khu v c ôn đ i, gió Tâyư ề ư ự ớ
mang h i nơ ướ ừ ểc t bi n di chuy n vàoể
gây m a ven các l c đ a nh Tâyư ở ụ ị ư
Aâu, sườn Tây c a các h th ng núiủ ệ ố
ven b bi n B c M , Chi Lê… Mi nờ ể ắ ỹ ề
có gió mùa đông cũng m a nhi u do gióư ề
mùa mùa h mang h i nạ ơ ướ ừ ạ c t đ i
dương vào
-Nh ng vùng sâu trong các l c đ a,ữ ở ụ ị
không có gió t đ i dừ ạ ương th i vào, r tổ ấ
ít m a Mi n có gió M u d ch cũng ítư ề ậ ị
m a do tính ch t c a gió này khô.ư ấ ủ
- ven b các đ i dỞ ờ ạ ương, nh ng n i cóữ ơ
m a.ư
2 Frông:
Mi n có frông, d i h i t đi qua => cóề ả ộ ụ
m a nhi u.ư ề
3 Gió:
-Mi n có gió mùa : m a nhi uề ư ề -Mi n có gió m u d ch: m a ítề ậ ị ư
4.Dòng bi n: ể Ở ven b các đ i dờ ạ ương -N i có dòng bi n nóng đi qua => m aơ ể ư nhi uề
-N i có dòng bi n l nh đi => m a ít.ơ ể ạ ư
5 Đ a hình: ị -Càng lên cao nhi t đ càng gi m, h iệ ộ ả ơ
nước ng ng t => gây m a.ư ụ ư
-Ti p t c lên cao, đ m không khíế ụ ộ ẩ
gi m => không còn m a.ả ư
=> Sườn đón gió: m a nhi u, sư ề ườ n khu t gió: m a ít.ấ ư
Trang 5dòng bi n nóng đi qua, m a nhi u doể ư ề
không khí trên dòng bi n nóng ch aể ứ
nhi u h i nề ơ ước, khi có gió th i mangổ
h i nơ ước vào b gây m a; n i có dòngờ ư ơ
l nh đi qua khó m a vì không khí trênạ ư
dòng bi n này b l nh, h i nể ị ạ ơ ước không
th b c lên để ố ượ Ởc đây, thường hình
thành nh ng hoang m c nh Namip,ữ ạ ư
Calahari, Califoocnia…
HĐ 4: Làm vi c theo c pệ ặ
Bước 1:
-D a vào hình 13.1, 13.2 vàki n th c đãự ế ứ
h c:ọ
+ Nh n xét và gi i thích v tình hìnhậ ả ề
phân b lố ượng m a các khku v cư ở ự
xích đ o, chí tuy n, ôn đ i, c c.ạ ế ớ ự
+ Cho bi t m i đ i, tù Tây sang Đôngế ở ỗ ớ
lượng m a c a các khu v c có nhuư ủ ự
nhau không? Chúng phân hoá ra sao?
Gi i thích?ả
-Tr l i câu h i c a m c 2 trang 52ả ờ ỏ ủ ụ
SGK
Bước 2:
HS trình bày k t qu GV giúp HSế ả
chu n ki n th c.ẩ ế ứ
-Nhìn chung, các mi n khí h u nóng cóề ậ
lượng m a l n h n, mi n khí h u l như ớ ơ ề ậ ạ
có lượng m a nh h n.ư ỏ ơ
-Vùng xích đ o m a nhi u do nhi t đạ ư ề ệ ộ
III S phân b m a trên Trái Đ t: ự ố ư ấ
1 Không đ u theo vĩ đ ề ộ:
+ Khu v c xích đ o: m a nhi u nh t.ự ạ ư ề ấ + Hai khu v c chí tuy n: m a ít ự ế ư + Hai khu v c ôn đ i : m a nhi uự ớ ư ề +Hai khu v c c c : m a ít nh tự ở ự ư ấ
2 Không đ u do nh h ề ả ưở ng c a ủ
đ i d ạ ươ : ng
+Ph thu c vào dòng bi n.ụ ộ ể +Tùy theo v trí xa hay g n đ i dị ầ ạ ương
Trang 6cao, áp th p, nhi u đ i dấ ề ạ ương và r ng,ừ
s thăng lên m nh m c a không khí,ự ạ ẽ ủ
nước b c h i m nh… Vòng đai ôn đ iố ơ ạ ớ
m a cũng phong phú do nh hư ả ưởng c aủ
dòng bi n nóng , gió Tây mang h iể ơ
nướ ừ ểc t bi n vào …
- c c , b c x M t Tr i y u, nhi tỞ ự ự ạ ặ ờ ế ệ
đ th p, lộ ấ ượng b c h i không đáng k ,ố ơ ể
m a ít các vòng đai chí tuy n, cácư Ở ế
kh i không khí khô chuy n đ ng điố ể ộ
xu ng, r t ít m a.ố ấ ư
IV ĐÁNH GIÁ
Tr l i câu h i 1 và 2 trng 52 SGKả ờ ỏ
V.HO T Đ NG N I TI P Ạ Ộ Ố Ế
1 Làm câu 3 trang 52 SGK
2 T i sao khu v c Tây B c châu Phi cùng n m vĩ đ nh nạ ự ắ ằ ở ộ ư ước ta nh ngư
B c Phi có khí h u nhi t đ i hoang m c, còn nắ ậ ệ ớ ạ ước ta l i có khí h u nhi tạ ậ ệ
đ i m m a nhi u?ớ ẩ ư ề
VI PH L C Ụ Ụ
Thông tin ph n h i cho câu 2 ho t đ ng n i ti p:ả ồ ạ ộ ố ế
Tây B c châu Phi có khí h u hoang m c, vì n m khu v c cao áp thắ ậ ạ ằ ở ự ườ ng xuyên, ch y u ch u tác đ ng c a gió m u d ch, ven b có dòng bi n l nh.ủ ế ị ộ ủ ậ ị ờ ể ạ
Nước ta n m khu v c khí h u nhi t đ i gío mùa, không b cao áp ng trằ ở ự ậ ệ ớ ị ự ị
thường xuyên nên không có khí h u hoang m c.ậ ạ