Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông... Lời chào cao hơn mâm cỗ[r]
Trang 1TaiLieu.VN
Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
Trang 2Giờ văn học , thầy giáo hỏi bài cũ:
- Ai đã viết Hịch tướng sĩ?
Cả lớp im phăng phắc
Thầy phát cáu gọi:
- Huỳnh! Ai đã viết Hịch tướng sĩ !?
Huỳnh run rẩy đứng lên, nói lắp bắp:
- Thưa thầy không phải
em ạ
Trang 3TaiLieu.VN
Các nhân vật trong truyện cười sau đã không tuân thủ phương
châm hội thoại nào?
MẮT TINH, TAI TINH
Có hai anh bạn gặp nhau, một anh nói:
- Mắt tớ không ai bằng! Kìa! Một con kiến đang bò ở cành cây trên đỉnh núi phía trước mặt, tớ trông rõ mồn một đến cả
từ sợi râu cho đến bước chân của nó
Anh kia nói:
- Thế cũng chưa tinh bằng tớ, tớ còn nghe thấy sợi râu nó ngoáy trong không khí kêu vù vù và chân nó bước kêu sột soạt
(Truyện cười dân gian Việt Nam)
Trang 4Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
Trang 5TaiLieu.VN
Trang 7TaiLieu.VN
Trang 8Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
I PHƯƠNG CHÂM QUAN HỆ
1 Ví dụ
A : - Nằm lùi vào!
B : - Làm gì có hào nào
A : - Đồ điếc!
B : - Tôi có tiếc đâu
2 Nhận xét:
- Mỗi người nói về một đề
tài không ăn khớp, hòa
nhập với nhau
Người nói ,người nghe không hiểu nhau, không giao tiếp được với nhau
Khi giao tiếp cần nói
đúng vào đề tài giao
tiếp,tránh nói lạc đề
* Ghi nhớ ( sgk)
Trang 9TaiLieu.VN
Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
II PHƯƠNG CHÂM CÁCH
THỨC
1 Ví dụ
2 Nhận xét:
dây cà ra dây muống, lúng búng như ngậm hột thị
- Nói dài dòng, rườm rà
- Ấp a, ấp úng không thành lời
→ Người nghe khó tiếp nhận thông tin
- Nói năng phải ngắn
gọn,rõ ràng, rành
mạch; phải tạo được
mối quan hệ tốt với
người đối thoại
Trang 10Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
II PHƯƠNG CHÂM CÁCH
THỨC
1 Ví dụ
2 Nhận xét:
- Nói năng phải ngắn
gọn,rõ ràng, rành mạch;
phải tạo được mối quan
hệ tốt với người đối
thoại
Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy
Thảo luận
- Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy
Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy
- Tôi đồng ý với những nhận định về
truyện ngắn của ông ấy
Tôi đồng ý với những truyện ngắn của ông
Trang 11TaiLieu.VN
Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
Truyện Cười :
Mất rồi, cháy!
Một người sắp đi chơi xa, dặn con:
- Ở nhà có ai hỏi thì bảo bố đi vắng nhé !
Sợ con mải chơi quên mất, lại cẩn thận lấy giấy bút viết vào tờ giấy
rồi bảo:
- Có ai hỏi thì con cứ đưa ra tờ giấy này !
Con cầm giấy bỏ vào túi áo Cả ngày chẳng thấy ai hỏi Tối đến, sẵn
có ngọn đèn, nó lấy giấy ra xem, vô ý thế nào lại để giấy cháy mất
Hôm sau, có người đến chơi hỏi:
- Bố cháu có nhà không?
Nó ngẩn ngơ hồi lâu, sực nhớ ra, sờ vào túi không thấy giấy liền
nói:
- Mất rồi !
Khách giật mình hỏi:
- Mất bao giờ?
- Tối hôm qua !
- Sao mà mất?
- Cháy !!!
Trang 12Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
II PHƯƠNG CHÂM CÁCH
THỨC
1 Ví dụ
2 Nhận xét:
- Nói năng phải ngắn
gọn,rõ ràng, rành mạch;
phải tạo được mối quan
hệ tốt với người đối
thoại
Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy
Thảo luận
- Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy
Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy
- Tôi đồng ý với những nhận định về
truyện ngắn của ông ấy
Tôi đồng ý với những truyện ngắn của ông
- Nói năng phải rõ ràng,
tránh cách nói mơ hồ,
khó hiểu
* Ghi nhớ ( sgk)
Trang 13TaiLieu.VN
Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
III PHƯƠNG CHÂM LỊCH SỰ
1 Ví dụ
2 Nhận xét:
NGƯỜI ĂN XIN
Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông
đỏ hoe,nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt,áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi:
Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi.Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:
-Xin ông đừng giận cháu! Cháu không
có gì cho ông cả
Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở
nụ cười:
-Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi
Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông
(Theo Tuốc-ghê-nhép)
- Cả hai đều nhận được tình
cảm chân thành và tôn
trọng lẫn nhau
=> Khi giao tiếp cần tế nhị
và tôn trọng người khác
* Ghi nhớ ( sgk)
Trang 14Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
Trang 15TaiLieu.VN
Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
IV LUYỆN TẬP
Bài tập 1
a Lời chào cao hơn mâm cỗ
b Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
c Kim vàng ai nỡ uốn câu, Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời
- Suy nghĩ, lựa chọn ngôn
ngữ khi giao tiếp
- Có thái độ tôn trọng, lịch
sự với người đối thoại
- Chó ba quanh mới nằm, người
ba năm mới nói
- Một lời nói quan tiền thúng thóc, Một lời nói dùi đục cẳng tay
Trang 16Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
IV LUYỆN TẬP
Bài tập 2
- so sánh
- ẩn dụ
- nhân hóa
- hoán dụ
- điệp ngữ
- nói quá
- nói giảm nói tránh
SỰ
- nói giảm nói tránh
Trang 17TaiLieu.VN
Bài 3
a Nói dịu nhẹ như khen, nhưng thật ra là mỉa mai, chê trách là
nói mát
b Nói trước lời mà người khác chưa kịp nói
là
nói hớt
c.Nói nhằm châm chọc điều không hay của người khác một cách cố ý là
nói móc
d Nói chen vào chuyện của người trên khi không được hỏi đến là
nói leo
e.Nói rành mạch, cặn kẽ, có trước có sau
là
nói ra đầu ra đũa PHƯƠNG CHÂM
LỊCH SỰ
e Nói ra đầu ra đũa
PHƯƠNG CHÂM CÁCH THỨC
Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
IV LUYỆN TẬP
a Nói mát
b Nói hớt
c Nói móc
d Nói leo
Trang 18Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)
IV LUYỆN TẬP
Bài tập 4
a nhân tiện đây xin hỏi;
Khi người nói muốn hỏi một vấn đề nào đó không thuộc đề tài đang trao đổi
(P/ C quan hệ)
Khi người nói muốn ngầm xin lỗi trước người nghe về những điều mình sắp nói
b cực chẳng đã tôi phải
nói ;…xin lỗi,có thể anh
không hài lòng nhưng
tôi cũng phải thành thực
mà nói là…;
(P/C lịch sự)
c đừng nói leo; đừng ngắt
lời như thế; đừng nói cái giọng
đó với tôi
Khi người nói muốn nhắc nhở người nghe phải tôn trọng
Trang 19TaiLieu.VN
Tiếng việt Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( Tiếp …)