Nghiên cứu thống kê mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2013

Đề tài “Nghiên cứu thống kê mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2013” sẽ nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát [r]

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, Việt Nam chịu đồng thời ảnh hưởng tích cực và tiêu cực từ những biến động của nền kinh tế toàn cầu

Do đó, nhằm đạt được mục tiêu phát triển bền vững, Việt Nam cần nâng cao tiềm năng tăng trưởng để đối phó với những cú sốc từ nền kinh tế thế giới

Một trong những vấn đề ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế đó là vấn đề về hiệu quả đầu tư Đầu tư phát triển có ý nghĩa và đóng góp vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của một quốc gia Việc chiếm vai trò quan trọng không những thể hiện ở khía cạnh lượng vốn đầu tư phát triển nhiều hay ít mà còn thể hiện ở hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển và cơ cấu phân bổ hợp lý nguồn vốn đầu tư phát triển cho từng ngành, từng thành phần kinh tế trong từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế Do đó, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững thì một trong những vấn đề cần phải được chú trọng là vấn đề về hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư phát triển, đặc biệt trong hoàn cảnh kinh tế Việt Nam đang hồi phục sau khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu

Đề tài “Nghiên cứu thống kê mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2013” sẽ nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn đầu

tư phát triển với tăng trưởng kinh tế thông qua nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển và cơ cấu vốn đầu tư phát triển với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ đó đưa ra những đề xuất định hướng cơ cấu đầu tư phù hợp cho nền kinh tế và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn đầu tư và tăng trưởng kinh tế được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và chọn làm đề tài nghiên cứu Các công trình nghiên cứu đề cập đến vốn đầu tư và tăng trưởng kinh tế dưới những khía cạnh, góc độ khác nhau của vốn đầu tư, với phạm vi không gian và thời gian khác nhau

Luận văn với đề tài “Nghiên cứu thống kê mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát

triển với tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2013” sẽ đề cập một cách đầy

đủ và chi tiết cả về lý luận, hệ thống chỉ tiêu, đánh giá thực trạng tăng trưởng kinh tế và vốn đầu tư phát triển và nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế Việt Nam gắn với cập nhật các số liệu mới nhất

3 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế dựa trên nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển và cơ cấu vốn đầu tư phát triển với chuyển dịch cơ cấu kinh tế So sánh sự thay đổi về ảnh hưởng của vốn đầu tư phát triển đến tăng trưởng kinh tế trước, trong và sau giai đoạn khủng

hoảng kinh tế

- Đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế

- Phạm vi nghiên cứu của luận văn: Nghiên cứu thống kê mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2013

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp sau:

- Phương pháp tổng hợp thống kê: phương pháp phân tổ thống kê, bảng và đồ thị thống

kê

- Phương pháp phân tích thống kê: phương pháp phân tích dãy số thời gian và phương pháp hồi quy tương quan

6 Đóng góp của luận văn

- Cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng tăng trưởng kinh tế Việt Nam, thực trạng vốn đầu tư phát triển của Việt Nam và hiệu quả đầu tư giai đoạn 2000-2013

- Phân tích mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2000-2013, so sánh sự thay đổi về ảnh hưởng của vốn đầu tư phát triển đối với tăng trưởng kinh tế qua các năm 2007, 2009 và 2012

- Luận văn là tài liệu tham khảo cho nhà quản lý, hoạch định chính sách và những người nghiên cứu trong công tác quản lý, xây dựng chiến lược và chính sách đầu tư phát triển và phát triển kinh tế

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được chia làm hai chương:

Chương 1: Một số vấn đề chung về vốn đầu tư phát triển và tăng trưởng kinh tế

Chương 2: Vận dụng một số phương pháp thống kê phân tích mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2013

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VỐN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

1.1 Khái niệm chung về vốn đầu tư phát triển và tăng trưởng kinh tế

Trong phần này, luận văn sẽ đề cập những lý luận chung về vốn đầu tư phát triển, tăng trưởng kinh tế và mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế qua các nội dung cụ thể sau:

a Khái niệm chung về vốn đầu tư phát triển

o Khái niệm về đầu tư

o Khái niệm về đầu tư phát triển

o Khái niệm về vốn đầu tư phát triển

b Khái niệm chung về tăng trưởng kinh tế

o Khái niệm tăng trưởng kinh tế

o Các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế

c Mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế

o Tác động của vốn đầu tư phát triển tới tăng trưởng kinh tế

o Tác động của tăng trưởng kinh tế tới vốn đầu tư phát triển

1.2 Hệ thống chỉ tiêu thống kê phản ánh mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế

Trong phần hệ thống chỉ tiêu thống kê phản ánh mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát

triển với tăng trưởng kinh tế, luận văn đề cập đến 3 nhóm hệ thống chỉ tiêu:

- Nhóm 1: Các chỉ tiêu phản ánh tăng trưởng kinh tế

- Nhóm 2: Các chỉ tiêu phản ánh vốn đầu tư phát triển

- Nhóm 3: Các chỉ tiêu phản ánh mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP THỐNG KÊ PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA VỐN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN VỚI TĂNG TRƯỞNG KINH

TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000-2013

2.1 Thực trạng tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2013

Trong phần này, luận văn đã phân tích thực trạng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2000-2013 thông qua các chỉ tiêu tổng sản phẩm trong nước (GDP), tốc

độ tăng GDP, thu nhập quốc gia bình quân đầu người, GDP bình quân đầu người

Đánh giá chung: Kinh tế tăng trưởng với tốc độ tương đối khá, thu nhập bình quân đầu người tăng, giúp Việt Nam ra khỏi nhóm nước và vùng lãnh thổ có thu nhập thấp, bước vào nhóm nước và vùng lãnh thổ có thu nhập trung bình Tuy nhiên nền kinh tế Việt Nam còn đối mặt với nhiều khó khăn GDP bình quân đầu người của Việt Nam vẫn thấp

và cách xa các quốc gia khác trong khu vực Sau cuộc khủng hoảng kinh tế nền kinh tế còn chậm hồi phục, hồi phục không bền vững Điều này được thể hiện trong năm 2010, tốc độ tăng trưởng đã tăng so với năm 2008 và 2009 Tuy vậy, trong hai năm tiếp theo

2011 và 2012, tốc độ tăng GDP giảm mạnh, đạt mức thấp hơn so với năm 2008 và 2009

2.2 Thực trạng vốn đầu tư phát triển của Việt Nam giai đoạn 2000-2013

Trong phần này, luận văn đã phân tích thực trạng vốn đầu tư phát triển của Việt Nam giai đoạn 2000-2013 thông qua phân tích biến động quy mô và tốc độ tăng vốn đầu

tư phát triển, phân tích cơ cấu vốn đầu tư phát triển phân theo ngành và thành phần kinh

tế

Đánh giá chung: trong giai đoạn 2000-2013, vốn đầu tư phát triển của Việt Nam đã tăng lên đáng kể, tuy nhiên trong những năm gần đây tốc độ tăng vốn đầu tư không ổn định và có xu hướng giảm Khu vực dịch vụ chiếm tỷ trọng vốn đầu tư phát triển cao nhất, tuy nhiên công nghiệp và xây dựng lại là khu vực có tốc độ tăng vốn đầu tư phát

triển cao nhất Trong tổng vốn đầu tư phát triển, mặc dù vốn đầu tư của thành phần kinh

tế nhà nước chiếm tỷ trọng cao nhất, tuy nhiên thành phần kinh tế ngoài nhà nước và thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đang vươn lên với tốc độ tăng vốn đầu tư cao và nâng cao tỷ trọng trong tổng vốn đầu tư phát triển

2.3 Mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế

2.3.1 Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển

Luận văn phân tích mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế thông qua các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn đầu tư là hệ số ICOR và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP)

Đánh giá chung: mô hình phát triển kinh tế thiên về chiều rộng và thực tế còn bất cập trong sử dụng nguồn lực phát triển kinh tế ở Việt Nam Đóng góp của yếu tố tăng trưởng theo chiều sâu trong tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam như năng suất lao động, năng suất sử dụng vốn, hiệu quả quản lý trong sản xuất chưa lớn đồng thời không ổn định

2.3.2 Cơ cấu vốn đầu tư phát triển với chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Trong phần này, luận văn nghiên cứu cơ cấu vốn đầu tư phát triển với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế thông qua cơ cấu ngành kinh tế và cơ cấu thành phần kinh tế

Đánh giá chung: Tỷ trọng vốn đầu tư phát triển phân theo ngành kinh tế đang chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng vốn đầu tư của khu vực công nghiệp, xây dựng và khu vực dịch vụ Tuy nhiên, xét trong nội bộ từng khu vực kinh tế chưa có sự phân bổ vốn đầu tư thực sự hợp lý và nhiều ngành chưa đạt được hiệu quả trong đầu tư Tỷ trọng vốn đầu tư phát triển của thành phần kinh tế nhà nước vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội nhưng có xu hướng giảm trong những năm gần đây, cùng với đó là tăng tỷ trọng vốn đầu tư phát triển của thành phần kinh tế ngoài nhà nước và thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Thành phần kinh tế ngoài nhà nước đóng góp tỷ trọng lớn nhất trong tổng GDP của nền kinh tế Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chưa có đóng góp tương xứng với tiềm lực và vai trò của thành phần kinh tế này trong tổng GDP của quốc gia

2.3.3 Mô hình hồi quy phản ánh mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế

Trong phần này, luận văn xây dựng mô hình hồi quy phản ánh mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế dựa vào 3 bộ số liệu chéo về vốn đầu tư phát triển và GDP của các tỉnh tương ứng với 3 năm 2007, 2009 và 2012 Trong đó, biến phụ thuộc là GDP theo giá thực tế của các tỉnh, biến độc lập gồm vốn đầu tư phát triển theo giá thực tế, số lao động và 2 biến độc lập đại diện cho yếu tố quản trị nhà nước là 2 chỉ số thành phần của chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh là chỉ số chi phí không chính thức (đại diện cho biến kiểm soát tham nhũng) và chỉ số thể chế pháp lý

Kết luận rút ra từ kết quả mô hình hồi quy:

- Vốn đầu tư phát triển ảnh hưởng thuận chiều đến GDP và ảnh hưởng của tăng vốn đầu tư phát triển đến GDP năm 2012 lớn hơn đáng kể so với 2 năm 2007 và

2009

- Vốn đầu tư từ thành phần kinh tế ngoài nhà nước ngày càng phát huy vai trò ảnh hưởng tới GDP Có sự thay đổi trong vai trò đóng góp của vốn đầu tư từ thành phần kinh tế nhà nước và thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đối với GDP trong 3 năm 2007, 2009 và 2012

- Kiểm soát tham nhũng tốt hơn ảnh hưởng tích cực đến tăng GDP

2.4 Đánh giá chung và kiến nghị

2.4.1 Đánh giá chung

Trong phần này, luận văn đưa ra những đánh giá từ phân tích mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển và tăng trưởng kinh tế như sau:

Thứ nhất, hiệu quả đầu tư không cao phản ánh ở hệ số ICOR tăng qua các năm và tỷ lệ

đầu tư trên GDP duy trì ở mức cao qua các năm nhưng tốc độ tăng trưởng giảm

Thứ hai, thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là thành phần kinh tế hoạt

động kém hiệu quả nhất xét về khía cạnh hiệu quả sử dụng vốn Thành phần kinh tế ngoài nhà nước có hiệu quả đầu tư cao nhất thể hiện ở hệ số ICOR thấp nhất

Thứ ba, mô hình tăng trưởng kinh tế thiên về tăng trưởng theo chiều rộng, sự đóng góp

của các yếu tố góp phần tăng trưởng theo chiều sâu chưa lớn và không ổn định

Thứ tư, trong nội bộ từng khu vực kinh tế chưa có sự phân bổ vốn đầu tư phát

triển thực sự hợp lý và nhiều ngành chưa đạt được hiệu quả trong đầu tư thể hiện ở tỷ trọng đóng góp vào GDP chưa tương xứng với tỷ trọng vốn đầu tư của ngành chiếm trong tổng vốn đầu tư phát triển

Thứ năm, tỷ trọng vốn đầu tư phát triển của thành phần kinh tế nhà nước chiếm tỷ

trọng lớn nhất nhưng có xu hướng giảm trong những năm gần đây, cùng với đó là xu hướng tăng tỷ trọng vốn đầu tư phát triển của thành phần kinh tế ngoài nhà nước và thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Thứ sáu, ảnh hưởng của vốn đầu tư phát triển đến tăng trưởng kinh tế giai đoạn sau

khủng hoảng kinh tế lớn hơn so thời gian trước và trong khủng hoảng kinh tế, đồng thời

có sự thay đổi trong đóng góp của vốn đầu tư từ các thành phần kinh tế khác nhau đối với GDP qua 3 năm 2007, 2009 và 2012

Thứ bảy, kiểm soát tham nhũng đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế

Kiểm soát tham nhũng tốt hơn tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng kinh tế

2.4.2 Kiến nghị

Trên cơ sở phân tích thực trạng tăng trưởng kinh tế, vốn đầu tư phát triển và mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn

2000-2013, luận văn đưa ra một số kiến nghị như sau:

Thứ nhất, trong ngắn hạn, khu vực kinh tế nhà nước cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư

vào một số lĩnh vực then chốt của nền kinh tế Trong dài hạn thì cần phát huy vai trò của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh thông qua tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp về mặt thủ tục hành chính, vay vốn, các ưu đãi và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp khác

Thứ hai, chú trọng đầu tư vào ngành công nghiệp chế biến và chế tạo này đặc biệt

là 6 ngành bao gồm: điện tử; máy nông nghiệp; chế biến nông, thủy sản; đóng tàu; môi trường và tiết kiệm năng lượng; sản xuất ô tô và phụ tùng ô tô

Thứ ba, gia tăng đầu tư vào các ngành mang tính hỗ trợ nền kinh tế như ngành

khoa học, công nghệ và hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm

Thứ tư, cần tăng cường kiểm soát tham nhũng và cải cách hệ thống pháp lý một

cách minh bạch

KẾT LUẬN

Trên cơ sở nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn đầu tư phát triển với tăng trưởng kinh

tế Việt Nam giai đoạn 2000-2013 luận văn đã đưa ra bức tranh toàn cảnh về thực trạng tăng trưởng kinh tế, vốn đầu tư phát triển, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển và cơ cấu vốn đầu tư phát triển với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở Việt Nam trong giai đoạn 2000-2013 Qua đó luận văn đã đưa ra đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu

tư phát triển