Dựa trên các nghiên cứu về kinh nghiệm ký quỹ môi trường, cụ thể là hoạt động ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản, tỉnh Nghệ An cần rút ra một số[r]
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm qua, ngành công nghiệp khai khoáng trên địa bàn tỉnh Nghệ An
có bước phát triển đáng kể đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh Bởi vậy, việc cải tạo, phục hồi môi trường và ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường (CTPHMT) đối với hoạt động khai thác khoáng sản là công cụ quan trọng trong công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường (BVMT)
Hiện nay, cơ chế ký quỹ phục hồi môi trường được quy định tại Quyết định số 71/QĐ-TTg ngày 29-5-2008 của Thủ tướng Chính phủ về ký quỹ CTPHMT đối với hoạt động khai thác khoáng sản Đây cũng là căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý nhà nước nâng cao công tác quản lý góp phần phục hồi, hoàn nguyên môi trường, trả lại cảnh quan
và bảo vệ môi trường Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện công tác này đã bộc lộ những hạn chế, vướng mắc cần tháo gỡ
Bản thân hiện nay đang làm việc trong “Quỹ Bảo vệ môi trường Nghệ An”, thông qua nghiên cứu này sẽ là cơ hội để tôi vận dụng những kiến thức đã học ở chương trình Cao học để nâng cao năng lực chuyên môn tốt hơn
2 Mục tiêu nghiên cứu
Luận văn tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản; Điều tra đánh giá hiện trạng thực hiện ký quỹ môi trường trong lĩnh vực này , từ đó đưa ra các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu chính của luận văn là hoạt
động ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
3.2 Phạm vi nghiên cứu:
Về học thuật: Luận văn sử dụng khoa học kinh tế và quản lý môi trường, cụ thể là
sử dụng công cụ ký quỹ môi trường Về phạm vi lãnh thổ: Luận văn tiến hành nghiên cứu, điều tra số liệu và tình hình thực hiện ký quỹ, cải tạo phục hồi môi trường tại các cơ
sở khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Về thời gian: Thời gian thực hiện nghiên cứu đề tài là 12 tháng Thời gian thu thập
số liệu, cơ sở dữ liêu sử dụng phục vụ nghiên cứu từ năm 2005 -2012
Trang 24 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn kế thừa các cơ sở dữ liệu, các nguồn tài liệu, các nghiên cứu đã có liên quan đến đề tài thông qua thu thập, xử lý và tổng hợp các tài liệu đó Sử dụng phương pháp điều tra xã hội học thông qua thiết kế phiếu và bảng hỏi tại một số cơ sở khai thác khoáng sản quan trọng trên địa bàn tỉnh, phương pháp phân tích, tổng hợp và phương pháp chuyên gia
5 Đóng góp của đề tài
Kết quả nghiên cứu luận văn sẽ đưa ra một nhìn nhận tổng quát về hoạt động ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Thông qua kết quả nghiên cứu, đề xuất được các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện công cụ này trong công tác quản lý môi trường đối với lĩnh vực khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ an
Là tài liệu tham khảo tốt cho các đối tượng quan tâm về ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản, nhất là lĩnh vực chuyên ngành Kinh tế-Quản lý tài nguyên và môi
trường, bao gồm các học viên cao học và sinh viên
6 Kết cấu Luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục Tài liệu tham khảo, Luận văn được
kết cấu theo 3 chương sau:
Chương 1 Cơ sở lý luận về ký quỹ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản
Chương 2 Hiện trạng ký quỹ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Chương 3 Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KÝ QUỸ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN
1.1 Các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường
Công cụ kinh tế hay các công cụ dựa vào thị trường được định nghĩa là “biện pháp khuyến khích kinh tế, được xây dựng dựa trên nền tảng của các quy luật kinh tế thị trường Công cụ kinh tế có thể được hiểu là các công cụ chính sách sử dụng nhằm tác động tới chi phí và lợi ích trong các hoạt động của cá nhân và tổ chức kinh tế để
Trang 3tạo ra các tác động ảnh hưởng đến hành vi của các tác nhân kinh tế theo hướng có lợi cho môi trường”
Hiện nay, công cụ kinh tế được áp dụng ở hầu hết các nước phát triển và các nước đang phát triển, và ngày càng phong phú về thể loại Có thể chia công cụ kinh tế trong quản lý môi trường thành ba nhóm chính bao gồm: (1) nhóm công cụ tạo nguồn thu trực tiếp cho NSNN (gồm thuế môi trường và phí môi trường), (2) nhóm công cụ tạo lập thị trường (gồm chi trả dịch vụ môi trường và giấy phép có thể chuyển nhượng);
và (3) nhóm công cụ nhằm nâng cao trách nhiệm xã hội trong hoạt động BVMT (gồm đặt cọc – hoàn trả, ký quỹ môi trường, bồi thường thiệt hại môi trường)
1.2 Khái niệm ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản
Ký quỹ môi trường là công cụ kinh tế áp dụng cho các ngành kinh tế dễ gây ra ô nhiễm môi trường Nội dung chính của ký quỹ môi trường là yêu cầu các doanh nghiệp trước khi đầu tư phải đặt cọc tại ngân hàng một khoản tiền nào đó đủ lớn để đảm bảo cho việc thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ và công tác bảo vệ môi trường Số tiền ký quỹ phải lớn hơn hoặc xấp xỉ với kinh phí cần để khắc phục môi trường nếu doanh nghiệp gây ra ô nhiễm hoặc suy thoái môi trường
Ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường là việc các tổ chức, cá nhân được phép khai
thác khoáng sản ký gửi một khoản tiền nhất định, theo một thời hạn nhất định, vào Quỹ bảo vệ môi trường Việt Nam hoặc Quỹ Bảo vệ môi trường địa phương (sau đây gọi chung là Quỹ Bảo vệ môi trường) nhằm mục đích bảo đảm tài chính cho việc cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản
1.3 Nguyên tắc ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản
Mục đích của việc ký quỹ là bảo đảm nguồn tài chính để cải tạo, phục hồi môi trường sau hoạt động khai thác khoáng sản do các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản thực hiện theo quy định của pháp luật
Nguyên tắc ký quỹ: Số tiền ký quỹ tối thiểu phải bằng chi phí thực tế để cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản
1.4 Kinh nghiệm thực hiện ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng và bài học rút ra cho Nghệ An
Kinh nghiệm ký quỹ môi trường ở một số quốc gia trên thế giới
Việc ký quỹ môi trường đã được tiến hành ở nhiều quốc gia trên thế giới Luận văn nghiên cứu hoạt động ký quỹ môi trường ở 3 quốc gia là Canada, Philipine và Australia Ở 3 quốc gia này, việc ký quỹ được chính quyền áp dụng trong lĩnh vực khai
Trang 4thác khoáng sản với mục đích là có một khoản tài chính đảm bảo cho việc CTPHMT đối với hoạt động khai thác khoáng sản Ở Canada, khoản ký quỹ được quy định bằng 70%
so với chi phí phục hồi khu vực khai thác Ở Philipine khoản tiền này được quy định có giá trị tối thiểu bằng 5% giá trị thị trường của toàn bộ sản lượng khoáng sản khai thác, còn ở Australia là khoảng 40 – 50% chi phí phục hồi môi trường ước tính Hình thức các khoản ký quỹ này có thể ở dạng tiền mặt, trái phiếu, séc, hoặc chứng nhận đảm bảo đầu
tư, còn ở Australia khoản tiền ký quỹ này được thực hiện dưới hình thức trái phiếu môi trường, giống như một dạng bảo hiểm đảm bảo cho khu vực khai thác tránh khoải các nguy cơ về tài chính trong trường hợp hoạt động khai thác mỏ thất bại trong việc phục hồi môi trường sau khi khai thác
Kinh nghiệm của ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường ở Việt Nam
Hoạt động ký quỹ môi trường ở Việt Nam được bắt đầu tiến hành sau khi có thông
tư 126/1999/TTLT-BTC-BCN-BKHCNMT về ký quỹ để phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản Đến năm 2008, Thủ tướng ban hành Quyết định số 71/2008/QĐ-TTg ngày 29/5/2008 Do giới hạn về thời gian nên bài luận chỉ tập trung thu thập, phân tích về
số liệu về hoạt động ký quỹ CTPHMT từ khi thực hiện Quyết định 71/2008/QĐ-TTg đến nay Thực hiện Quyết định số 71/2008/QĐ-TTg, việc ký quỹ CTPHMT đã được tiến hành và thu được nhiều kết quả to lớn Việc ký quỹ môi trường đã góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường của các DN tham gia hoạt động khai thác khoáng sản Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện hoạt động này cũng đã gặp không ít những khó khăn, vướng mắc như: Các văn bản hướng dẫn chưa đầy đủ, các quy định kỹ thuật chưa
cụ thể, trình độ của cán bộ quản lý chưa đáp ứng được yêu cầu công việc, ý thức của các đối tượng tham gia ký quỹ còn hạn chế Vì vậy, hiệu quả của hoạt động ký quỹ CTPHMT chưa cao
Dựa trên các nghiên cứu về kinh nghiệm ký quỹ môi trường, cụ thể là hoạt động
ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản, tỉnh Nghệ
An cần rút ra một số bài học quan trọng để đạt được hiệu quả cao trong hoạt động ký quỹ CTPHMT như: đề xuất với cấp có thẩm quyền hoàn thiện các văn bản pháp luật để thực hiện Quyết định 71/2008/QĐ-TTg, nâng cao năng lực của cơ quan quản lý môi trường, cán bộ môi trường phụ trách hoạt động ký quỹ ở các cấp, nâng cao nhận thức người dân khu vực khai khoáng, nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp tham gia lĩnh vực khai thác khoáng sản
Trang 5Chương 2 HIỆN TRẠNG KÝ QUỸ MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
2.1 Khái quát tỉnh Nghệ An
Vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên: Nghệ An nằm ở vùng Bắc Trung bộ nước Việt
Nam, có tọa độ địa lý từ 18o33' đến 20o00' vĩ độ Bắc và từ 103o52' đến 105o48' kinh độ Đông Nghệ An là tỉnh giàu tài nguyên thiên nhiên Đặc điểm lợi thế là các tài nguyên trên của Nghệ An tập trung thành những quần thể, nguyên liệu chính và nguyên liệu phụ
ở gần nhau, có chất lượng cao, gần đường giao thông nên rất thuận lợi cho sản xuất xi măng, gốm sứ, bột đá siêu mịn, gạch lát, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, phân vi sinh v.v…
Về kinh tế xã hội: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân trong 5 năm 2007-2011 đạt
9,77%. Tổng GDP đạt 16.388 triệu đồng (Giá 1994) GDP bình quân đầu người theo giá
hiện hành đạt 14,19 triệu đồng/người/năm, đạt 60,5% của cả nước
2.2 Khái quát những vấn đề cơ bản khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Nghệ An có 270 điểm mỏ khoáng sản các loại, với khoảng 220 đơn vị hoạt động khoáng sản, tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực khai thác vật liệu xây dựng, đá trắng và một số kim loại màu khác đặc biệt có một số khoáng sản có trữ lượng lớn, chất lượng tốt lại phân bố tập trung nên có khả năng tạo tiềm lực cho việc phát triền kinh tế của tỉnh như thiếc, đá trắng, đá vôi cho sản xuất xi măng
Hoạt động khai thác khoáng sản đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh Ngành khai khoáng cũng tạo động lực thúc đẩy một số ngành các ngành công nghiệp liên quan khác phát triển Ngoài ra, hoạt động này cũng góp phần xây dựng cơ sở
hạ tầng, giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân địa phương tại khu vực khai thác mỏ Tuy nhiên, bên cạnh đó, hoạt động khai khoáng cũng gây ra ô nhiễm, suy thoái môi trường nghiêm trọng (môi trường nước, môi trường đất, môi trường không khí ) tại một số khu vực khai thác khoáng sản
2.2 Thực hiện ký quỹ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Các văn bản chỉ đạo của Chính phủ về ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản gồm có:
- Thông tư liên tịch số 126/1999/TTLT/BTC – BCN – BKHCNMT về hướng dẫn việc ký quỹ phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản
- Quyết định số 71/2008/QĐ-TTg ngày 29 tháng 5 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ về ký quỹ CTPHMT đối với hoạt động khai thác khoáng sản
Trang 6- Thông tư số 34/2009/TT-BTNMT quy định chi tiết một số nội dung của Quyết định số 71/ 2008/QĐ-TTg ngày 29 tháng 5 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ về ký quỹ CTPHMT đối với hoạt động khai thác khoáng sản
Tình hình thực hiện ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản ở tỉnh Nghệ An:
Tính đến năm 2012, trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã được cấp 270 giấy phép cho các tổ chức, cá nhân hoạt động khai thác khoáng sản đang còn hiệu lực trong đó có 41 giấy phép do Bộ TN-MT cấp
Tất cả các doanh nghiệp khai thác khoáng sản đều phải thực hiện ký quỹ, cải tạo phục hồi Từ khi thông tư số 34/2009/TT-BTNMT ngày 31/12/2009 của Bộ Tài nguyên
và Môi trường ban, các cấp ngành thẩm định và chuyển về cho Chi cục BVMT Nghệ An theo dõi việc ký quỹ CTPHMT Sau khi thành lập Quỹ BVMT Nghệ An (tháng 11/2009) thì đơn vị nhận ký quỹ cải tạo phục hồi trong khai thác khoáng sản là Quỹ BVMT Nghệ
An
Theo thẩm định của Chi cục BVMT, từ năm 2007 đến năm 2012 tổng số tiền phải
ký quỹ CTPHMT đối với hoạt động KTKS là 189,485 tỷ đồng Trong đó, DN đã nộp 21,
03 tỷ tại các NHTM Tổng số tiền các DN còn nợ các năm trước là 14,79 tỷ đồng.Tính đến hết năm 2011 trên địa bàn tỉnh Nghệ An có 01 doanh nghiệp đã cải tạo phục hồi môi trường đó là Công ty Cổ phần Bắc Sơn tại xã Hưng Phú, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ
An
Nhằm thu thập ý kiến của các DN tham gia khai thác khoáng sản về việc ký quỹ, cải tạo, phục hồi môi trường, tháng 10/2012 bản thân đã tiến hành nghiên cứu, điều tra, khảo sát thông qua đối tượng là các doanh nghiệp tham gia hoạt động khai thác khoáng
sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Một số kiến nghị của DN tham gia việc khảo sát về việc ký quỹ CTPHMT:
Thứ nhất, cần rút ngắn thời hạn rút tiền sau khi đã tiến hành CTPHMT, thời gian 5 năm là quá dài Thứ hai, các thủ tục để rút tiền khi hoàn tất CTPHMT theo từng giai đoạn còn rườm rà Thứ ba, về thời hạn nộp tiền ký quỹ: Trong giai đoạn kinh tế khó khăn, đề xuất các cấp có thẩm quyền gia hạn thời gian nộp tiền ký quỹ (theo quy định là 30 ngày sau khi cấp phép khai thác lần đầu và trước 31/1 hàng năm đối với các lần ký quỹ lần sau) Đề nghị giảm tiền lãi phạt nộp chậm so với quy định (theo quyết định 71/2008/QĐ-TTg là 150%)
2.4 Những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân tồn tại đối với việc thực hiện ký quỹ môi trường trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Trang 7Ưu điểm: Hiệu quả của việc thực thi Quyết định 71/2008/QĐ-TTg là rất lớn Đã
có nhiều chuyển biến tích cực trong công tác quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực khai thác khoáng sản, gắn kết hoạt động khai thác khoáng sản với công tác bảo vệ môi trường, thực hiện ký quỹ, tạo nguồn tài chính cho cải tạo phục hồi môi trường sau khi kết thúc khai thác mỏ, môi trường khu vực khai thác khoáng sản đã được cải thiện đáng kể
Tồn tại: Khi triển khai trong thực tế, Quyết định 71/2008/QĐ-TTg đã bộc lộ một
số quy định chưa phù hợp liên quan đến cách tính toán khoản tiền phải ký quỹ, thời hạn rút tiền ký quỹ, quy định về kinh phí cho hội đồng thẩm định các công trình CTPHMT, chưa có quy định về liên vùng, liên mỏ, các quy định về thông số kỹ thuật chưa được quy định cụ thể…
Ngoài ra, trong quá trình thực hiện cũng bộc lộ một số khó khăn về năng lực của cán bộ môi trường chuyên trách về ký quỹ CTPHMT, chưa có cơ chế phối hợp giữa các
cơ quan chức năng liên quan, phối hợp giữa các cấp, một số DN chưa tự giác thực hiện
ký quỹ theo quy định, mức độ tham gia giám sát việc CTPHMT của người dân định phương khu vực khai thác khoáng sản còn thấp
Chương 3 ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KÝ QUỸ MÔI TRƯỜNG TRONG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN 3.1 Quan điểm đề xuất giải pháp
Luật Bảo vệ môi trường được Quốc hội thông qua ngày 27/12/1993 là văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nhất của Nhà nước Việt Nam về vấn đề BVMT (hiện nay được thay thế bởi Luật BVMT năm 2005)
Chỉ thị số 36/CT-TW ngày 25-6-1998 của Bộ Chính trị “Về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”
Quan điểm phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường cũng được thể hiện trong các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốccủa Đảng, t r o n g Chiến lược phát triển kinh
tế xã hội 2011- 2020
Nghị quyết số 41/NQ-TW ngày 15 tháng 11 năm 2004 của Bộ Chính trị về
“bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
3.2 Các giải pháp đề xuất nhằm hoàn thiện và nâng cao công tác ký quỹ môi trường trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Trang 8Các giải pháp đề xuất hoàn thiện văn bản chỉ đạo thực hiện trong lĩnh vưc ký quỹ môi trường đối với khai thác khoáng sản
Đề nghị sửa đổi, bổ sung Quyết định 71/2008/QĐ-TTg và Thông tư số 34/2009/TT-BTNMT cho phù hợp với thực tế
Cần có hướng dẫn cụ thể cho các dự án cải tạo phục hồi môi trường cho nhiều mỏ;
có quy định phù hợp giữa cải tạo, phục hồi môi trường và đề án đóng cửa mỏ sau khi khai thác Cần quy đ ịnh phân công, phân cấp rõ ràng trong quản lý ký quỹ b ảo vệ môi trường từ Trung ương đến địa phương và quy định mức quỹ tại đi ̣a phương Quy định cụ thể cơ quan giám sát và đôn đ ốc các hoa ̣t đô ̣ng cải ta ̣o , phục hồi môi trường trong giai đo ạn khai thác
và sau khi kết thúc dự án khai thác khoáng s ản
Về kinh phí cho hoạt động của Hội đồng thẩm định dự án cải tạo phục hồi môi trường: Đề nghị phân bổ kinh phí cho hoạt động của Hội đồng thẩm định dự án cải tạo, phục hồi môi trường Kiểm tra đối với các dự án cải tạo phục hồi môi trường
Các giải pháp thanh tra, giám sát sau khi thực hiện ký quỹ
Các ngành chức năng cần tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra về công tác bảo
vệ môi trường, xử lý nghiêm các DN vi phạm Luật bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật
Các cơ quan chức năng cần thường xuyên tổ chức các đợt thanh tra, kiểm tra nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường của các DN khai thác khoáng sản Thường xuyên theo dõi việc thực hiện các dự án cải tạo phục hồi môi trường đã được phê duyệt Nếu các DN cố tình không thực hiện như đã ký hoặc có sai sót trong quá trình thực hiện thì cần có các chế tài xử phạt nghiêm khắc để nâng cao hiệu quả của việc cải tạo phục hồi môi trường
Các giải pháp đề xuất thực hiện nội dung và quy trình trong ký quỹ môi trường đối với khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Trình tự và thủ tục ký quỹ cần được quy định rõ ràng, việc kiểm tra, xác nhận đã hoàn thành cải tạo, phục hồi môi trường được quy định cụ thể, giúp tổ chức, cá nhân sau khi hoàn thành có thể rút tiền ký quỹ thuận tiện
Về quy trình thẩm định
- Việc thẩm định các Dự án CTPHMT không thuộc thẩm quyền của Bộ, lấy ý kiến góp ý của các đơn vị liên quan là không khả thi trong khi kinh phí thẩm định không được
bố trí;
- Vì vậy cần nâng cao năng lực thẩm định của cơ quan cấp huyện; đối với các dự
án CTPHMT có quy mô phửc tạp, cần giao UBND Tỉnh thẩm định
Trang 9Các giải pháp về hoàn thiện công tác tổ chức và đội ngũ thực hiện nhiệm
vụ ký quỹ môi trường trong khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh
Tăng cường đội ngũ cán bộ chuyên môn trong lĩnh vực môi trường ở các huyện, thành phố, thị xã, nhất là ở các địa phương có nhiều điểm khai thác mỏ
Các giải pháp giám sát của chính quyền địa phương và người dân trên địa bàn khai thác khoáng sản
Đề nghị UBND tỉnh xây dựng và ban hành những văn bản hướng dẫn cụ thể cho phù hợp với tình hình thực tế của địa phương; tăng cường quản lý và hướng dẫn thực hiện nghiêm túc các quy định BVMT trong khai thác khoáng sản; lập kế hoạch cụ thể về BVMT, khắc phục ô nhiễm, phân loại các loại hình khai thác khoáng sản gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng cần phải xử lý và xác định lộ trình phù hợp
Đề nghị UBND tỉnh cần sớm ban hành cơ chế phối hợp giữa các sở, ban, ngành chức năng của địa phương, giữa chính quyền địa phương các cấp nhằm tăng cường công tác quản lý, khai thác khoáng sản và BVMT trong hoạt động khoáng sản
Các giải pháp đối với thực hiện của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản
Việc các doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm xã hội không chỉ giúp bản thân doanh nghiệp phát triển bền vững, mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội
3.3 Kiến nghị, đề xuất
Đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường sớm ban hành các văn bản pháp quy hướng dẫn cụ thể việc ký quỹ, cải tạo phục hồi khai thác khoáng sản để Quỹ Bảo vệ môi trường địa phương có cơ sở thực hiện Đề nghị bổ sung: Các quy định về phương án cải tạo, phục hồi môi trường chung cho các khu vực khai thác khoáng sản có nhiều tổ chức, cá nhân cùng khai thác; Quy trình, hạng mục cải tạo, phục hồi môi trường đối với từng loại hình khai thác; Tính toán khoản tiền ký quỹ, hệ số trượt giá thực tế
Đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp các bộ ngành liên quan Quy định
cụ thể đơn vị nhận tiền ký quỹ, cải tạo phục hồi môi trường (đối với các địa phương chưa thành lập Quỹ bảo vệ môi trường); Có văn bản chỉ đạo từ Trung ương để các ngành ở địa
phương phối hợp thực hiện; Quy định mức phí thẩm định đối với các dự án cải tạo, phục hồi môi trường
Đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành hướng dẫn, quy định cụ thể về cách tính toán khoản tiền ký quỹ đối với các trường hợp thời gian khai thác mỏ theo giấy
Trang 10phép khác với thời gian đã dự tính trong báo cáo đầu tư và báo cáo đánh giá tác động môi trường để thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện
Đề xuất Bộ Tài nguyên và Môi trường thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn nghiệp
vụ về môi trường, đặc biệt quan tâm triển khai các văn bản mới để tăng cường năng lực quản
lý cho cán bộ làm công tác tài nguyên môi trường cấp huyện
Theo số liệu điều tra của Quỹ BVMT tại các địa phương cho thấy, trên thực tế, các doanh nghiệp khai thác lớn hơn rất nhiều lần theo số khai báo hoặc theo sản lượng trong
kế hoạch khai thác của giấy phép Bởi vậy, cần có nghiên cứu đánh giá các phương án cải tạo phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản có phản ánh đúng với thực tế hay không Mặt khác, cần thống kê tỷ lệ các đơn vị thực hiện và chưa thực hiện đúng quy định của nhà nước để đảm bảo tính công bằng xã hội về trách nhiệm và nghĩa vụ của chủ đầu tư trong khai thác khoáng sản Bên cạnh đó, cũng cần phải nghiên cứu đánh giá, liệu kinh phí để cải tạo, phục hồi môi trường sau hoạt động khai thác khoáng sản có đủ để phục hồi sau này
Tính đến năm 2011 nhiều mỏ đã đóng cửa theo Giấy phép khai thác, do đó cần thiết thống kê các mỏ sử dụng số tiền ký quỹ như thế nào và hiệu quả đến đâu Qua đó đánh giá, nghiên cứu các giải pháp bổ sung, sửa đổi các quy định về vấn đề này để ký quỹ phục hồi môi trường có hiệu quả
Ngoài ra, các nội dung có tính quản lý nhà nước liên quan tới ký quỹ phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản như: Lập báo cáo ĐTM ở các dự án khoáng sản, việc kiểm tra hậu ĐTM ở các dự án cần được nghiên cứu, đánh giá, đặc biệt đối với các mỏ
mở rộng quy mô khai thác để đảm bảo việc ký quỹ CTPHMT trong KTKS không mang tính hình thức, hợp lý hóa hồ sơ
Bên cạnh đó, những khó khăn của cơ quan quản lý trung ương cũng như địa phương gặp phải khi giám sát việc thu, sử dụng tiền ký quỹ để phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản của các doanh nghiệp, nhất là trong trường hợp doanh nghiệp không thực hiện phục hồi môi trường cũng cần thiết nghiên cứu để có giải pháp khắc phục kịp thời
Cần nghiên cứu thêm phương pháp đền bù môi trường trong trường hợp doanh nghiệp không thể hoàn trả lại trạng thái môi trường ban đầu Thêm nữa, các tiêu chuẩn hiện hành đối với việc cải tạo và phục hồi môi trường khá thấp và mang nặng tính vật lý
Do đó, cần xem xét nâng cao các yêu cầu đối với việc cải tạo và hoản thổ môi trường trong khai thác khoáng sản