Trên cơ sở đó, luận văn đề nghị về sự thỏa mãn trong công việc của công chức làm việc tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp sẽ tiến hành khảo sát với 6 nhân tố liên quan đến công việc được sử dụ[r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
Công chức và hoạt động công vụ đóng một vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, tạo nền tảng cơ bản thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá – hiện đại hóa, đưa nước ta ngày càng hội nhập chủ động hơn, sâu rộng hơn vào nền kinh tế khu vực và thế giới để từ đó không ngừng nâng cao vị thế, tầm ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế
Đội ngũ cán bộ, công chức trong các cơ quan hành chính Nhà nước đã và đang góp phần vào tiến trình cải cách hành chính theo mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại,
có tính chuyên nghiệp cao trong thời kỳ mới
Tính tích cực của công chức được đo bằng mức độ hoạt động, số lượng và chất lượng lao động Tính tích cực của công chức thể hiện qua sự năng động, qua ham muốn lao động, nhu cầu cống hiến, sự năng nổ, chịu khó, sự chủ động trong lao động, sự sáng tạo, có trách nhiệm trong giải quyết công việc và trong các mối quan hệ với đồng nghiệp
và với người dân
Sự thỏa mãn của công chức là nhân tố quan trọng quyết định nên năng suất, chất lượng và sự phát triển bền vững của tổ chức Công chức làm việc trong tổ chức đều có những mối quan tâm và mong muốn riêng Việc thỏa mãn các nhu cầu và mong muốn của họ sẽ tạo động lực và tinh thần để công chức gắn bó với công việc và làm việc tốt hơn Do vậy, khuyến khích công chức làm việc trở thành một trong những nội dung quan trọng nhất trong quản lý nguồn nhân lực
Từ những nguyên nhân trên đòi hỏi cơ quan Nhà nước cần có những giải pháp đáp ứng sự thoả mãn đối với công việc của công chức để tạo điều kiện cho công chức phát huy hết khả năng làm việc từ đó sẽ tạo ra được năng suất lao động và hiệu quả công việc được giao
Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp là tổ chức trực thuộc Tổng Cục Thuế, có chức năng tổ chức thực hiện công tác quản lý thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác của ngân sách Nhà nước thuộc phạm vi nhiệm vụ của ngành thuế trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp theo quy định của pháp luật Do đó vấn đề tìm hiểu về nhu cầu của công chức trong ngành thuế có
ý nghĩa quan trọng cho công tác quản trị nguồn nhân lực, từ đó góp phần thực hiện nhiệm
vụ thu ngân sách trên địa bàn và phát huy, tính tích cực trong bộ phận công chức Cho đến nay chưa có nghiên cứu hay khảo sát nào được thực hiện một cách tương đối toàn diện về các nhân tố ảnh hưởng đến sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế
Trang 2tỉnh Đồng Tháp.
Để giải quyết vấn đề này, tôi chọn đề tài “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ thỏa mãn công việc của công chức tại Cục thuế tỉnh Đồng Tháp”cho luận văn của mình
1 Cơ sở lý luận và Tổng quan các công trình nghiên cứu
1.1 Một số khái niệm về sự thỏa mãn công việc
Theo từ điển tiếng việt của Viện Ngôn ngữ học được Nhà xuất bản Khoa học xã hội (1988) thì: Thoả mãn là hoàn toàn bằng lòng với những cái đạt được, coi là đầy đủ rồi, không mong muốn gì hơn Đáp ứng đầy đủ yêu cầu, điều kiện đặt ra Bên cạnh đó, Hài lòng là cảm thấy vừa ý vì đáp ứng được đầy đủ những đòi hỏi đặt ra
Khái niệm về sự thỏa mãn trong công việc do Elton Mayo nghiên cứu đầu tiên tại Công ty WesternElectric ở Hawthorne – Chicago từ cuối những năm 1902 đến đầu những năm 1930 Kết quả của nghiên cứu cho thấy cảm xúc của người lao động có thể ảnh hưởng đến khả năng làm việc của họ Các mối quan hệ xã hội và các yếu tố tâm lý là
nguyên nhân chính của sự thỏa mãn của công việc và năng suất làm việc của nhân viên
Một trong những khái niệm về sự thỏa mãn trong công việc, sớm nhất được Robert Hoppock đưa ra vào năm 1935 thì: Thỏa mãn trong công việc là việc kết hợp các
yếu tố như hoàn cảnh, tâm lý, sinh lý, môi trường làm việc
Theo Weiss (1967) thì: Sự thỏa mãn trong công việc là thái độ về công việc được thể hiện bằng cảm nhận, niềm tin và hành vi của người lao động
Trong tác phẩm Handbook of organizational measurementn của James L Price xuất bản năm 1997, đã định nghĩa: Sự thỏa mãn là mức độ mà nhân viên cảm nhận, đánh giá tích cực về tổ chức của mình Khi nhân viên có những đánh giá, cảm nhận không tốt
về tổ chức thì sẽ có những hành động tiêu cực Mức độ đánh giá sự thỏa mãn vào các yếu
tố như: Công việc được giao, Mức độ giám sát của lãnh đạo, Tiền lương, Chế độ đãi ngộ
và Mối quan hệ với đồng nghiệp
Theo Schemerhon (1993) thì: Sự thỏa mãn công việc như là sự phản ứng về mặt tình cảm
và cảm xúc đối với các khía cạnh khác nhau của công việc của nhân viên Tác giả nhấn mạnh các nguyên nhân của sự thỏa mãn công việc như: Vị trí công việc, Sự giám sát của cấp trên, Mối quan hệ với đồng nghiệp, Nội dung công việc, Sự đãi ngộ, Thăng tiến, Điều kiện vật chất của môi trường làm việc, Cơ cấu của tổ chức
Năm 2007, Spector đã nêu lên quan điểm của mình về sự thỏa mãn trong công việc chỉ đơn giản là việc nhân viên cảm thấy thích công việc của họ, còn theo Ellickson và Logsdon thì sự thỏa mãn công việc được định nghĩa là mức độ nhân viên yêu thích công
Trang 3việc của họ, đó là thái độ dựa trên sự nhận thức của nhân viên theo chiều hướng tích cực
hoặc tiêu cực về công việc hay môi trường làm việc của họ Nói đơn giản hơn, môi
trường làm việc càng đáp ứng được nhu cầu, giá trị và tính cách của người lao động thì
độ thỏa mãn công việc càng cao
Trong nghiên cứu này, theo tác giả thì sự thỏa mãn trong công việc là mức độ cảm nhận, đánh giá của người lao động đối với các vấn đề liên quan đến việc thực hiện công việc của họ tại nơi làm việc thông qua các tiêu chí đánh giá
Công việc: Là tất cả những nhiệm vụ được thực hiện bởi một người lao động hoặc tất cả những nhiệm vụ giống nhau được thực hiện bởi một số người lao động
1.2 Tác động của sự thỏa mãn công việc
Tác động của việc thỏa mãn công việc đến kết quả công việc và nỗ lực của tổ chức biểu hiện trên một số mặt sau:
- Sự thỏa mãn và năng suất công việc: Các nhân viên thỏa mãn công việc không đồng nghĩa với việc nhân viên đó có năng suất làm việc cao Tuy vậy, các nhân viên có năng suất làm việc cao trong tổ chức sẽ là những nhân viên thỏa mãn với công việc của mình
- Thỏa mãn và tỷ lệ vắng mặt: Các nhân viên thỏa mãn công việc có tỷ lệ vắng mặt
có thể ít hơn
- Thỏa mãn và tỷ lệ nghỉ việc: Các nhân viên thỏa mãn công việc ít có thể nghỉ việc Mặt khác các tổ chức sẽ luôn luôn nỗ lực và quan tâm trong việc giữ các nhân viên tốt và loại trừ những người có năng suất thấp
1.3 Các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về sự thỏa mãn công việc
Thuyết nhu cầu của Abraham Maslow
Abraham Maslow cho rằng hành vi của con người bắt nguồn từ nhu cầu của họ Sự thỏa mãn nhu cầu làm họ hài lòng và khuyến khích họ hành động
Qua thuyết nhu cầu của Abraham Maslow ta thấy mỗi cá nhân trong tổ chức chủ yếu làm việc để thỏa mãn các nhu cầu Nhu cầu được thỏa mãn là mục đích làm việc của mỗi cá nhân Chính sự thỏa mãn nhu cầu làm họ hài lòng và điều đó khuyến khích động
cơ làm việc
Học thuyết hệ thống hai nhân tố
Thuyết hai nhân tố được nhà tâm lý học người Mỹ Frederick Herzberg khởi xướng năm 1959 Frederick Herzberg chia các yếu tố tạo nên sự thỏa mãn và không thỏa mãn trong công việc thành 2 nhóm: Nhóm các yếu tố then chốt để tạo sự thỏa mãn trong công việc và Nhóm các yếu tố thuộc về môi trường tổ chức Từ những thông tin thu thập được,
Trang 4F Herzberg chỉ ra rằng đối nghịch với bất mãn là không bất mãn và đối nghịch với sự thỏa mãn là sự không thỏa mãn
Herzberg đã đi đến kết luận là: Các yếu tố tạo ra sự thỏa mãn trong công việc rất khác biệt với những yếu tố tạo ra sự bất mãn trong công việc Một phát hiện đáng ngạc nhiên của Herzbeg là tiền lương nhìn chung không có tác dụng tạo động lực cho người lao động mặc dù việc chậm trả lương có thể khiến mọi người bất mãn
Mô hình mười hai yếu tố động viên nhân viên
Nghiên cứu của Kenneth S.Kovach (1987) đã đưa ra mô hình mười hai yếu tố động viên đến nhân viên bao gồm: Công việc thú vị, Được công nhận đầy đủ công việc đã làm, Sự tự chủ trong công việc, Công việc ổn định, Lương cao, Sự thăng tiến và phát triển nghề nghiệp, Điều kiện làm việc tốt, Sự gắn bó của cấp trên với nhân viên, Xử lý kỷ luật khéo léo tế nhị và sự giúp đỡ của cấp trên để giải quyết vấn đề cá nhân
Mô hình đặc điểm công việc
Theo R.Hackman và G.Oldman (1974) thì một công việc sẽ mang đến cho nhân viên sự thỏa mãn chung và tạo được hiệu quả công việc tốt nếu thiết kế công việc đó thỏa mãn các đặc điểm sau: sử dụng các kỹ năng khác nhau, nhân viên nắm rõ công việc và công việc đó có tầm quan trọng nhất định đối với hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung của doanh nghiệp, công việc đó cho nhân viên thực hiện một số quyền nhất định để hoàn tất công việc của mình và nhân viên sẽ chịu trách nhiệm đối với các quyết định của mình, công việc phải có cơ chế phản hồi đánh giá của cấp trên đối với những gì mà nhân viên đó đã làm để rút kinh nghiệm cho lần sau
1.4 Quan hệ giữa việc thỏa mãn nhu cầu với động lực làm việc của người lao động
Việc nhu cầu được thỏa mãn và được thỏa mãn tối đa là mục đích hành động của con người Đây là khát vọng và nỗ lực để đạt được mong muốn Theo đó, nhu cầu trở thành động lực quan trọng và việc tác động vào nhu cầu cá nhân sẽ thay đổi được hành vi của con người
Khi những mong muốn của người lao động được làm công việc phù hợp với bản thân, nhận được thu nhập tương xứng với sức lực của họ bỏ ra, và điều kiện làm việc thuận lợi, các nhu cầu hợp lý được thỏa mãn, người lao động sẽ yên tâm và tận tâm, hết lòng với công việc Ngược lại, nếu nhu cầu này không được đảm bảo, thì sẽ hạn chế khả năng đóng góp, nhiệt huyết, tinh thần sáng tạo, kết quả làm việc của người lao động thấp, dẫn đến tình trạng người lao động nhảy việc, bỏ việc, làm việc cầm chừng, hoặc không
“hứng thú” với công việc của mình
Trang 51.5 Tổng quan các công trình nghiên cứu và đề xuất mô hình nghiên cứu
Các học thuyết liên quan đến sự thỏa mãn công việc nêu trên đã được các nhà
nghiên cứu xem xét, ứng dụng và tiến hành nghiên cứu để kiểm định các nhân tố nào thực sự ảnh hưởng đến sự thỏa mãn công việc của người lao động Một số nghiên cứu nổi bật cho vấn đề này có thể kể đến: Smith, Kendall và Hulin (1969); Boeve (2007); Luddy (2005); Keith và John (2002); Worrell (2004); Sweeney (2000); Andrew (2002); Schjoedt (2005); Nghiên cứu của PGS-TS Trần Kim Dung và các cộng sự (2005); Nghiên cứu của Ths Châu Văn Toàn (2009); Nghiên cứu của Ths Nguyễn Thị Thu Thủy (2011); Nghiên cứu của Ths Đặng Thị Ngọc Hà (2010); Nghiên cứu của Ths Phan Thị Minh Lý (2011); Nghiên cứu của ThS Nguyễn Thị Thu Trang (2013); Nghiên cứu của Phạm Thị Mộng Hằng, Nguyễn Văn Ngọc (2014)
Qua các nghiên cứu của các tác giả ta thấy chỉ số mô tả công việc được sử dụng một cách khá phổ biến Nó được dùng để đánh giá mức độ thỏa mãn trong công việc của người lao động ở nhiều lĩnh vực khác nhau Điều này cũng nói lên rằng, sự thỏa mãn công việc của công chức có thể phụ thuộc vào các nhân tố chính là: Lương và phúc lợi, Cơ hội đào tạo và thăng tiến, Quan hệ với đồng nghiệp, Quan điểm và phong cách quản lý của cấp trên, Điều kiện làm việc, Đặc điểm công việc
Trên cơ sở đó, luận văn đề nghị về sự thỏa mãn trong công việc của công chức làm việc tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp sẽ tiến hành khảo sát với 6 nhân tố liên quan đến công việc được sử dụng phổ biến trong các nghiên cứu trước đó là: (1) Lương và phúc lợi, (2) Cơ hội đào tạo và thăng tiến (3) Quan hệ với đồng nghiệp, (4) Quan điểm và phong cách quản lý của cấp trên (5) Điều kiện làm việc, (6) Đặc điểm công việc
Trang 6Hình 1.6 Mô hình nghiên cứu do tác giả đề xuất
Từ mô hình nghiên cứu đề xuất, tác giả đưa ra các giả thuyết sau:
H1: Quan điểm và phong cách quản lý của lãnh đạo có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H2: Cơ hội Đào tạo và thăng tiến có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H3: Quan hệ với đồng nghiệp có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H4: Lương và Phúc lợi có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H5: Đặc điểm công việc có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H6: Điều kiện làm việc có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
2 Phương pháp nghiên cứu
2.1 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu
Thu thập số liệu thứ cấp:
Tác giả thu thập số liệu từ các nguồn như: văn bản liên quan đến đào tạo, bồi dưỡng, phát triển, quy hoạch đối với công chức, báo cáo, thống kê về tổ chức, nhân sự liên quan đến công chức tại Cục thuế tỉnh Đồng Tháp
Các số liệu thu tập sẽ được tổng hợp, phân tích, thống kê theo phương pháp mô tả,
so sánh để thấy được một cách tổng quát về tình hình công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp Ngoài ra từ những báo cáo số liệu này sẽ là cơ sở giúp tác giả xem xét đưa ra những đề xuất trong thời gian tới được phù hợp hơn
Thu thập số liệu sơ cấp
Để đánh giá mức độ thỏa mãn trong công việc và các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ thỏa mãn trong công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp, tác giả sẽ tiến hành thu thập số liệu sơ cấp thông qua phiếu khảo sát và phỏng vấn trực tiếp những người có kinh nghiệm, thâm niên công tác
Xây dựng thang đo
Các câu hỏi trong phiếu khảo sát sử dụng thang đo Likert với 5 mức độ
Nội dung phiếu điều tra gồm 2 phần:
Phần 1: đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ thỏa mãn trong công việc của
công chức, được chia thành 6 yếu tố chính, bao gồm:
- Lương và phúc lợi: Bao gồm 5 biến quan sát đo lường mức độ thỏa mãn của công
Trang 7chức về lương và phúc lợi
Trang 8Ký hiệu biến Nội dung khảo sát
LPL1 Tiền lương của anh/chị được trả phù hợp với năng lực và công
việc của anh/chị không?
chức có cùng công việc không?
LPL3 Mức lương của anh/chị nhận được đảm bảo sinh hoạt hàng
ngày
LPL5 Lương, thưởng và trợ cấp của cơ quan hiện được phân phối
công bằng
- Cơ hội đào tạo và thăng tiến: Bao gồm 5 biến quan sát đo lường mức độ thỏa mãn của công chức
DTTT1 Chính sách, lộ trình quy hoạch/bổ nhiệm rõ ràng
DTTT2 Anh/chị có được biết điều kiện cần thiết để được quy hoạch/bổ
nhiệm
DTTT3 Anh/chị được tham gia các chương trình đào tạo hàng năm theo
yêu cầu của công việc
DTTT4 Các chương trình đào tạo phù hợp và thiết thực đối với công
việc
DTTT5 Sau khi được tham gia đào tạo, anh/chị cảm thấy kỹ năng làm
việc của mình được nâng cao
- Quan hệ với đồng nghiệp: Bao gồm 4 biến quan sát đo lường mức độ thỏa mãn của công chức
QHDN1 Đồng nghiệp luôn sẵn sàng giúp đỡ nhau trong công việc
QHDN2 Đồng nghiệp của anh/chị rất thoải mái, thân thiện và dễ chịu
QHDN3 Các đồng nghiệp của anh/chị phối hợp làm việc tốt
QHDN4 Giữa anh/chị và đồng nghiệp không có sự cạnh tranh trong
công việc
- Quan điểm và phong cách quản lý của cấp trên: Bao gồm 6 biến quan sát đo lường
Trang 9mức độ thỏa mãn của công chức
PCLD2 Anh/chị luôn nhận được sự giúp đỡ của lãnh đạo trong công
việc
PCLD3 Lãnh đạo cơ quan luôn lắng nghe quan điểm và suy nghĩ của
công chức PCLD4 Lãnh đạo luôn coi trọng tài năng và sự đóng góp của công chức PCLD5 Lãnh đạo luôn thân thiện và tôn trọng công chức
PCLD6 Lãnh đạo không tạo áp lực trong công việc đối với công chức
- Điều kiện làm việc: Bao gồm 5 biến quan sát đo lường mức độ thỏa mãn của công chức
DKLV1 Môi trường làm việc tiện nghi, sạch sẽ
DKLV2 Anh/chị được trang bị đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ và phục vụ
cho công việc DKLV3 Môi trường làm việc áp lực không quá cao
DKLV4 Anh/chị không phải lo lắng về việc mất việc làm
DKLV5 Anh/chị cảm thấy hài lòng trong việc trao đổi và cung cấp
thông tin nội bộ
- Đặc điểm công việc: Bao gồm 4 biến quan sát đo lường mức độ thỏa mãn của công chức
DDCV1 Công việc có phù hợp với chuyên môn của anh/chị
DDCV2 Anh/chị có cảm thấy công việc của mình thú vị
DDCV3 Công việc của anh/chị có nhiều thách thức
DDCV4 Việc phân chia công việc hợp lý
Trang 10Phần 2: đo lường mức độ hài lòng đối với công việc của công chức Bao gồm 4
biến quan sát đo lường mức độ thỏa mãn của công chức
TM1 Anh/chị cảm thấy cơ quan như ngôi nhà thứ hai của mình
TM2 Anh/chị cảm thấy tự hào khi làm việc tại Cơ quan
TM3 Anh/chị rất muốn gắn bó lâu dài với Cơ quan
TM4 Anh/chị sẽ không rời bỏ cơ quan khi nhận được lời mời
hấp dẫn từ các cơ quan khác
2.2 Quy trình nghiên cứu của đề tài
1/ Xác định vấn đề nghiên cứu
2/ Thu thập thông tin thứ cấp
3/ Thu thập cơ sở lý luận, tổng quan các công trình đã nghiên cứu
4/ Thu thập thông tin sơ cấp
5/ Thực hiện nghiên cứu: Thiết kế phiếu khảo sát, Phát phiếu khảo sát, Xử lý
số liệu, Phân tích kết quả khảo sát
6/ Nhận xét kết quả khảo sát
7/ Đề xuất giải pháp nâng cao sự thỏa mãn của công chức
3 Kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự thỏa mãn công việc của Công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
Từ mô hình nghiên cứu đề xuất tác giả đưa ra các giả thuyết sau:
H1: Phong cách quản lý có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H2: Cơ hội Đào tạo - thăng tiến có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H3: Quan hệ với đồng nghiệp có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H4: Thu nhập có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H5: Đặc điểm công việc có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục Thuế tỉnh Đồng Tháp
H6: Điều kiện làm việc có ảnh hưởng sự thỏa mãn công việc của công chức tại Cục