Nâng cao vai trò nhà nước về quản lý thuế đối với các doanh nghiệp dân doanh(Lấy ví dụ ở thành phố Hà Nội)

Chính sách thu qui nh ch a rõ ràng.[r]

TR NG I H C KINH T QU C DÂN

****

HÀ MINH H I

CÁC DOANH NGHI P DÂN DOANH (L Y VÍ D THÀNH PH HÀ N I)

Chuyên ngành: Kinh t chính tr

TÓM T T LU N V N TH C S

Hà N i, N m 2008

M U

Th c hi n công cu c i m i theo tinh th n Ngh quy t i h i ng VI (n m 1986), trong nh ng n m qua h th ng chính sách thu c a n c ta ã c c i cách m t cách c n b n B t u t n m 1990, c i cách thu giai n I c th c

hi n v i n i dung c b n là ban hành m t h th ng chính sách thu áp d ng th ng

nh t v c n c và chung cho m i thành ph n kinh t T n m 1997, c i cách thu giai o n II c ánh d u b ng vi c ban hành Lu t thu giá tr gia t ng, Lu t thu thu nh p doanh nghi p và các Lu t thu liên quan khác nh m làm cho h th ng thu phù h p v i kinh t th tr ng ã và ang hình thành n c ta

Vi c c i cách h th ng thu n c ta ã mang l i k t qu b c u Tuy nhiên, th i gian qua n c ta m i t p trung nhi u vào c i cách h th ng chính sách thu , các qui nh v qu n lý thu t tr c tháng 7/2007 c qui nh r i rác các

n b n chính sách pháp lu t v thu gây r t nhi u khó kh n trong qu n lý thu c a quan thu , khâu t ch c th c hi n tuy có c c i ti n nh ng ch a t ng x ng nên qu n lý nhà n c v thu còn h n ch

M t khác, công tác ki m tra giám sát vi c th c hi n công tác qu n lý thu ã

c quan tâm, tuy nhiên v n ch a c toàn di n và v n theo ph ng pháp, cách

th c c do ó k t qu không cao

Lu t Qu n lý thu ã c Qu c h i n c C ng hoà Xã h i ch ngh a Vi t Nam khoá XI k h p th 10 thông qua và có hi u l c t 1/7/2007, ã làm thay i

n b n c ch qu n lý thu , trao quy n ch ng h n cho doanh nghi p trong vi c

th c hi n ngh a v v i Nhà n c, t o u ki n t i a cho các doanh nghi p trong

u t phát tri n s n xu t kinh doanh, h i nh p kinh t qu c t , ng th i v i vi c

òi h i vai trò c a Nhà n c v qu n lý thu c ng ph i c i m i và nâng cao n

V i xu th h i nh p sâu r ng v i kinh t th gi i, doanh nghi p dân doanh

hi n nay gi m t vai trò r t quan tr ng i v i n n kinh t t n c, óng góp kho ng 43% GDP, t o vi c làm cho trên 3 tri u lao ng, óng góp 14,8% t ng s thu NSNN và s ngày càng chi m t tr ng cao

Xu t phát t nh ng v n nêu trên, tài "Nâng cao vai trò Nhà n c v

T khi th c hi n c i cách thu n nay, ã có nhi u công trình nghiên c u v

t ch c qu n lý thu thu và vai trò c a Nhà n c Các công trình nghiên c u t p trung vào hai nhóm ch y u là:

+ Nhóm qu n lý thu thu i v i m t ho c m t vài s c thu nh :

- tài “ i m i qu n lý thu s d ng t nông nghi p thành ph Hà

N i”(1997), lu n v n th c s c a Tr n V n Thi n;

- tài “M t s bi n pháp nâng cao hi u qu s d ng công c thu trên a bàn Qu ng Nam – à N ng”(1993), lu n v n th c s c a Nguy n Th Tràm;

- tài “Công tác qu n lý thu thu dân doanh trên a bàn thành ph Hà

N i”(1996), lu n v n th c s c a V Th To n

+ V nghiên c u vai trò Nhà n c có:

- tài t ng c ng vai trò Nhà n c v vi c phát tri n ngu n nhân l c áp

ng yêu c u hi n i hoá ngành thu Vi t nam, lu n v n th c s Ph m c

Th ng (2006)

- tài Vai trò Nhà n c i v i doanh nghi p v a và nh c a Vi t nam, lu n

n th c s Nguy n Th Minh Nguy t (2006)

Các tài trên có c p m c nh t nh v qu n lý thu và vai trò c a Nhà n c i v i doanh nghi p v a và nh c a Vi t nam Tuy nhiên, n nay v n

ch a có công trình nào nghiên c u c l p v nâng cao vai trò Nhà n c v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh i v i a bàn Hà N i, c ng ch a có công trình khoa h c nào nghiên c u có h th ng vai trò Nhà n c v qu n lý thu

i v i các doanh nghi p dân doanh d i góc kinh t chính tr Vì v y vi c nghiên c u tài này v n c p thi t c v lý lu n l n th c ti n

3 M c ích nghiên c u.

Lu n v n góp ph n h th ng hóa nh ng v n lý lu n c b n vai trò Nhà n c

v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh, c m và vai trò c a doanh nghi p dân doanh i v i n n kinh t , trên c s ó phân tích th c tr ng qu n lý thu i v i lo i hình doanh nghi p này trên a bàn Hà n i T ó xu t các

ph ng h ng, gi i pháp nh m nâng cao vai trò Nhà n c v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh Hà n i th i gian t i

- Nâng cao vai trò Nhà n c v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh

- V không gian: Vi t nam (L y ví d Thành ph Hà N i khi ch a m

r ng)

- V th i gian: T n m 2000 n nay

- V n d ng ph ng pháp lu n duy v t bi n ch ng và duy v t l ch s c a ch ngh a Mác-Lê nin

- S d ng ph ng pháp kh o sát, thu th p d li u k t h p v i các ph ng pháp chuyên gia, th ng kê, phân tích, so sánh

6 óng góp c a lu n v n.

Trên c s nghiên c u khoa h c và h th ng hoá nh ng v n lý lu n và

th c ti n, lu n v n có nh ng óng góp sau:

- Trên c s ch tr ng, ng l i, quan m c a ng và Nhà n c v thu qua các th i k t n m 1990 n nay, lu n v n nêu b t vai trò quan tr ng c a thu

và qu n lý thu i v i phát tri n kinh t xã h i

- Lu n v n làm rõ nh ng v n c b n vai trò Nhà n c v qu n lý thu ,

n i dung và nh ng nhân t nh h ng n nâng cao vai trò Nhà n c v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh

- Xu t phát t c m và vai trò c a các doanh nghi p dân doanh t ra

nh ng yêu c u i v i Nhà n c v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh

- T nh ng nghiên c u, t ng k t kinh nghi m c a các a ph ng trong n c

và n c ngoài v nâng cao vai trò Nhà n c v qu n lý thu , tác gi rút ra nh ng bài

h c kinh nghi m nh m nâng cao vai trò Nhà n c v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh Vi t Nam trong th i gian t i

- Lu n v n ã xu t m t s ph ng h ng và gi i pháp, nh m nâng cao vai trò Nhà n c v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh Hà n i trong

th i gian t i

7 K t c u lu n v n.

Ngoài ph n m u, k t lu n, ph l c và danh m c tài li u tham kh o, lu n

n c vi t thành 3 ch ng

Ch ng 1: Nh ng v n lý lu n và th c ti n nâng cao vai trò Nhà n c v

qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh.

Ch ng 2: Th c tr ng vai trò Nhà n c v qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh Thành ph Hà n i

Ch ng 3: Ph ng h ng và gi i pháp nh m nâng cao vai trò Nhà n c v

qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh Hà N i.

1.1 QU N LÝ THU VÀ TÍNH T T Y U KHÁCH QUAN VAI TRÒ NHÀ

C V QU N LÝ THU

Thu là kho n óng góp theo lu t nh c a ng i n p thu cho Nhà n c nh m

áp ng nhu c u chi tiêu c a Nhà n c

Vai trò c a thu i v i phát tri n KT-XH, bao g m 4 vai trò, c th nh sau:

Th nh t, Thu là ngu n thu ch y u c a Ngân sách nhà n c

Th hai, Thu là công c qu n lý và i u ti t v mô c a n n kinh t

Th ba, Thu góp ph n t o môi tr ng kinh doanh công b ng, bình ng khuy n khích u t phát tri n kinh t

Th t , Thu góp ph n thúc y quá trình chuy n d ch c c u kinh t

1.1.2 Quan ni m v qu n lý thu và tính t t y u khách quan vai trò Nhà

c v qu n lý thu

Qu n lý thu là ho t ng c a Nhà n c mà c quan thu là i di n

nh m huy ng ti n thu vào Ngân sách nhà n c theo nh ng quy nh c a pháp

lu t v thu

Vai trò c a Qu n lý thu :

Th nh t,Th c hi n m t ch c n ng quan tr ng c a Nhà n c trong l nh v c tài chính;

Th hai, Huy ng ngu n l c tài chính cho Ngân sách nhà n c;

Th ba, óng vai trò quan tr ng trong vi c a chính sách thu vào cu c

s ng;

Th t , T o môi tr ng s n xu t kinh doanh lành m nh, công b ng thúc y

u t phát tri n kinh t

Tính t t y u khách quan vai trò Nhà n c v qu n lý thu :

Th nh t, Vai trò Nhà n c v qu n lý thu nh m t o ra khuôn kh pháp lý

v thu

Th hai, Nh m góp ph n làm gi m nh ng khuy t t t c a kinh t th tr ng

Th ba, Nh m t o ra “sân ch i” bình ng cho m i thành ph n kinh t , ng

th i t o u ki n t i a cho cho ng i n p thu trong vi c kê khai n p thu

Th t , Nh m m b o vi c thu thu c th c hi n nghiêm ch nh, úng pháp lu t

Th n m, Nh m m b o nh ng cam k t qu c t v thu quan, h tr , t o

i u ki n cho các doanh nghi p h i nh p kinh t qu c t

1.2 M T S V N C B N C A NÂNG CAO VAI TRÒ NHÀ

C V QU N LÝ THU I V I CÁC DOANH NGHI P DÂN DOANH

Quan ni m v doanh nghi p dân doanh

Doanh nghi p dân doanh là t ch c kinh t có tên riêng, có tài s n,có tr s giao d ch n nh, do ng i dân b v n thành l p và i u hành, c ng ký kinh doanh ho c c p phép ho t ng theo qui nh c a Pháp lu t nh m m c ích th c

hi n các ho t ng kinh doanh

c i m c a doanh nghi p dân doanh

Th nh t, nhìn chung có quy mô nh và v a, v i m c u t không l n

Th hai,v i m c v n nh , nh ng là lo i hình doanh nghi p linh ho t, n ng

ng d thích ng v i s thay i c a th tr ng

Th ba, hi n nay còn r t y u trong kh n ng ti p c n các y u t t ai c ng

nh các ngu n v n vay l n, dài h n

Th t , có trình qu n lý, ch t l ng ngu n nhân l c h n ch ; ý th c tuân

th pháp lu t không cao

Vai trò c a doanh nghi p dân doanh trong n n kinh t

Th nh t, Doanh nghi p dân doanh có m t vai trò quan tr ng i v i ng viên ngu n l c cho m c tiêu phát tri n kinh t c a t n c

Th hai, Các doanh nghi p dân doanh là ph ng th c t o vi c làm, thu nh p

t i ch h u hi u cho ng i dân

Th ba, Doanh nghi p dân doanh ã ang và ngày càng có nh ng óng góp

to l n cho NSNN thông qua vi c óng thu ho t ng kinh doanh

Th t , Doanh nghi p dân doanh óng vai trò l n trong v n an sinh xã

h i, gi i quy t các v n v phân hoá vùng mi n, chuy n d ch c c u kinh t

T c m c a doanh nghi p dân doanh, vai trò Nhà n c v qu n lý thu

i v i doanh nghi p dân doanh ph i áp ng c các yêu c u sau:

ngu n thu, h tr thúc y doanh nghi p dân doanh h i nh p kinh t qu c t

Th hai, Chính sách c a Nhà n c v thu và qu n lý thu ph i rõ ràng,

n gi n, d hi u và d th c hi n

Th ba, Ph i t ng c ng công tác thanh tra, ki m tra i v i các doanh nghi p dân doanh, x lý nghiêm các vi ph m, t o môi tr ng kinh doanh bình ng

Th t , Ph i t ng c ng giáo d c o c ngh nghi p, khuy n khích ng viên ng th i v i ki m tra giám sát x lý nghiêm các vi ph m c a các t ch c,cá nhân làm nhi m v qu n lý thu

nghi p dân doanh.

Th nh t, Hoàn thi n h th ng chính sách pháp lu t v thu , chính sách pháp

lu t v qu n lý thu

Th hai, Nâng cao s chính xác c a công tác d báo ánh giá ngu n thu.

Th ba, T ch c th c hi n qu n lý thu : Hoàn thi n mô hình t ch c theo

ng qu n lý theo ch c n ng có k t h p v i n m ch c i t ng , t ng c ng công tác thanh tra ki m tra nh m nâng cao tính t giác c a các doanh nghi p dân doanh

t i C c thu TP Hà n i

Th t , y m nh công tác ki m tra n i b ngành thu và giám sát c a các c quan , t ch c, ng i dân trong vi c th c hi n công tác qu n lý thu

Th nh t, Môi tr ng qu n lý thu

Th hai, c u t ch c b máy và và trình i ng cán b qu n lý thu

i v i các doanh nghi p dân doanh

Th ba, C s v t ch t k thu t ph c v cho qu n lý thu

Th t , Quá trình h i nh p kinh t qu c t và các quy nh c a các t ch c

kinh t qu c t có liên quan n thu quan

Th n m, S ph i k t h p c a các t ch c, cá nhân trong qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh

CHÍ MINH TRONG VI C NÂNG CAO VAI TRÒ NHÀ N C V QU N

LÝ THU I V I CÁC DOANH NGHI P DÂN DOANH.

Tác gi tham kh o kinh nghi m c a các qu c gia và a ph ng :

Kinh nghi m c a Trung Qu c C quan thu c t ch c g n v i t ng a bàn t nh, huy n, xã Các doanh nghi p dân doanh t kê khai t n p thu Trung qu c

l y công tác thanh tra, ki m tra làm tr ng m c a c i cách qu n lý thu

Kinh nghi m c a C c Thu thành ph H Chí Minh Là n v i u c a ngành thu trong vi c ng d ng công ngh tin h c vào công tác qu n lý thu B máy t ch c và i ng cán b c xây d ng v ng m nh, có trình

Qua ó rút ra bài h c kinh nghi m cho Vi t nam và Hà N i v nâng cao vai Nhà n c trong qu n lý thu i v i các doanh nghi p dân doanh, nh sau:

Th nh t, Lu t qu n lý thu ã chính th c có hi u l c t 1/7/2007 ã kh ng

nh tính c n thi t và u vi t c a c ch t khai, t n p thu trong i u ki n phát tri n và h i nh p ngày nay Hoàn thi n mô hình t ch c qu n lý theo ch c n ng có

k t h p v i qu n lý i t ng , t ng c ng công tác thanh tra ki m tra nh m nâng cao tính t giác c a các DNDD

Th hai, Chuy n i c c u t ch c, s p x p l i b máy theo ch c n ng chuyên sâu y m nh công tác ào t o nâng cao trình cán b theo ch c n ng

Th ba, i t ng n p thu c n phân thành các nhóm có cùng c tính t ng

ng tìm ra bi n pháp qu n lý và các ph ng th c h tr thích h p, t ng c ng

qu n lý theo k thu t r i ro

Th t , ng c ng công tác tuyên truy n h tr và y m nh công tác thanh tra, ki m tra,

Th n m, T ng c ng s ph i k t h p gi a c quan thu và các c quan ch c ng

DOANH NGHI P DÂN DOANH THÀNH PH HÀ N I

2.1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N CÁC DOANH NGHI P DÂN DOANH HÀ N I TH I GIAN QUA.

kinh doanh thành l p m i v i t ng s v n ng ký t h n 466 nghìn t ng, t ng

ng g n 30 t USD

Tính n tháng 12/2007, trên a bàn thành ph Hà N i ã có 60.567 doanh nghi p

ng ký kinh doanh v i s v n ng ký là 160.190 t ng Riêng 9 tháng u n m

2008 ã có g n 10.000 doanh nghi p c c p ng ký kinh doanh Khu v c kinh

t dân doanh ang gi i quy t kho ng 60% lao ng cho thành ph

Doanh nghi p dân doanh không ch t o vi c làm cho ph n l n lao ng, mà áng quý h n, là óng góp cho t c t ng tr ng, góp ph n chuy n d ch c c u và t o ra sinh khí m i cho n n kinh t Trong giai n v a qua, khu v c này ã có nhi u thành t u và k t qu , t o n n t ng cho b c phát tri n m i trong th i gian t i

2.2 HI N TR NG VAI TRÒ NHÀ N C V QU N LÝ THU I V I CÁC DOANH NGHI P DÂN DOANH HÀ N I.

2.2.1 V h th ng chính sách thu

K t qu c i cách thu ã thi t l p và v n hành m t h th ng chính sách thu

v i 9 s c thu ch y u, áp d ng th ng nh t cho m i thành ph n kinh t Lu t qu n lý thu chính th c có hi u l c thi hành (c i cách thu b c ba) là c s pháp lý cho

ho t ng qu n lý thu , th c hi n ch p hành pháp lu t chính sách thu

doanh Hà n i.

Qua ba l n c i cách thu c c thu Hà n i c ng ã tr i qua các mô hình qu n

lý thu ó là: mô hình t ch c theo s c thu , mô hình t ch c theo i t ng n p thu và hi n nay là mô hình t ch c theo ch c n ng v i 4 ch c n ng chính là TTHT, kê khai và k toán thu , thu n và c ng ch thu , thanh tra ki m tra

2.2.3 V công tác d báo thu, xây d ng d toán.

D toán thu ã d a trên nh ng nh h ng c b n c a Nhà n c và c xây

d ng c th t c s lên c quan t ng h p c p trên nên d toán thu ã có c n c

ng i rõ ràng, có tính tích c c và có kh n ng hi n th c h n

càng c hoàn thi n, tuy nhiên vi c ánh giá, xây d ng k ho ch thu v n ch a sát

v i th c t

2.2.4 V ki m tra, giám sát vi c th c hi n qu n lý thu

ã xây d ng c m t h th ng ki m tra n i b t trên xu ng d i Trên c

s ch c n ng, nhi m v b ph n ki m tra n i b ngành ã t ch c ki m tra vi c tuân

th pháp lu t v thu và các v n b n pháp lu t khác có liên quan, tuy nhiên k t qu thu c v n còn h n ch Các v vi ph m trong ngành ch y u do các c quan b o

v pháp lu t phát hi n, b ph n ki m tra ch a ch ng trong xây d ng ch ng trình

k ho ch ki m tra n i b , ch a phân tích ánh giá nh ng khâu còn thi u và y u trong h th ng ki m tra phát hi n ,ch n ch nh Ph ng pháp ki m tra v n mang

n ng tính soi mói do ó không t o c s ng thu n gi a ng i ki m tra và ng i

b ki m tra v m c ính làm cho m c ích c a công tác ki m tra n i b b méo mó

2.3 NH NG NH N XÉT RÚT RA T VAI TRÒ NHÀ N C V QU N

LÝ THU I V I CÁC DOANH NGHI P DÂN DOANH HÀ N I.

V h th ng chính sách thu

ã xây d ng c m t h th ng chính sách thu , chính sách pháp lu t v

qu n lý thu ng b , th ng nh t

V công tác d báo thu

Qui trình t ng h p và l p d toán c th c hi n c th t c s lên nên d báo thu ã có c n c t ng i rõ ràng, có tính tích c c và có kh n ng hi n th c

T ch c th c hi n qu n lý thu

Công tác tuyên truy n ph bi n giáo d c v thu c ng c ng; ã a các qui trình qu n lý thu thu áp d ng th ng nh t; ng d ng công ngh tin h c trong qu n lý thu thu ã c nâng lên m t b c

Công tác thanh ki m tra c y m nh, x lý k p th i các hành vi gian l n

v thu , ch ng th t thu ngân sách; ã có s ph i h p gi a c quan thu v i chính quy n các c p, các ngành trong vi c qu n lý i t ng n p thu

K t qu s thu ngân sách trên a bàn thành ph t ng tr ng u; n m 2000

t ng s thu ngân sách trên a bàn Thành ph Hà N i là 12.944,256 t ng, n m