[r]
Trang 1BÀI 4: PH N NG TRAO Đ I ION TRONG DUNG Ả Ứ Ổ
D CH CH T ĐI N LI Ị Ấ Ệ
I M c tiêu c n đ t đ ụ ầ ạ ượ c
1 Ki n th c ế ứ :
- Cho h c sinh hi u đọ ể ược b n ch t và đi u ki n x y ra c a ph n ng traoả ấ ề ệ ả ủ ả ứ
đ i ion trong dung d ch các ch t đi n li.ổ ị ấ ệ
2 Kĩ năng :
- V n d ng đậ ụ ược các đi u ki n x y ra ph n ng trao đ i ion trong dung d ch cácề ệ ả ả ứ ổ ị
ch t đi n li đ làm bài t p lí thuy t và th c nghi m ấ ệ ể ậ ế ự ệ
- Vi t đế ược và đúng các phương trình d ng ion đ y đ và thu g n c a các ph nạ ầ ủ ọ ủ ả ng
ứ
- H c sinh làm đọ ược d ng bài t p : Tính kh i lạ ậ ố ượng k t t a ? pH c a dd sauế ủ ủ
ph n ng ? N ng đ mol/l các ch t sau ph n ng ?ả ứ ồ ộ ấ ả ứ
3.Tr ng tâm ọ :
- Các đi u ki n x y ra ph n ng trao đ i ionề ệ ả ả ứ ổ
- Vi t đúng phế ương trình ion thu g n c a ph n ng ọ ủ ả ứ
II Chu n b : ẩ ị
D ng c và hóa ch t đ làm thí nghi m g mụ ụ ấ ể ệ ồ
- Các dd : Na2SO4, BaCl2, HCl, NaOH, CH3COONa, Na2CO3
- ng nghi m, k p g , Ố ệ ẹ ỗ
III Ph ươ ng pháp:
Th c nghi m và gi i thích , thuy t trình.ự ệ ả ế
IV T ch c ho t đ ng ổ ứ ạ ộ :
1 Ki m tra bài cũ ể ( 5 phút )
Trang 2Câu 1: Vi t bi u th c tích s ion c a n ế ể ứ ố ủ ướ c?Ph thu c vào y u t ụ ộ ế ố
nào?
Câu 2.Vi t bi u th c tính pH ? Tính pH c a dd Ca(OH) ế ể ứ ủ 2 0,0006M ?
Xác đ nh môi tr ị ườ ng c a dd này? ủ
2 Bài m i: ớ
HO T Đ NG GV Ạ Ộ HO T Đ NG HS Ạ Ộ N I DUNG Ộ
Ho t đ ng 1 ạ ộ Hướ ng
d n h c sinh làm thíẫ ọ
nghi m theo nhóm :ệ
* Thí nghi m 1:ệ
- Cho t ng gi t ddừ ọ
BaCl2 vào ng ngh êmố ị
ch a dd Naứ 2SO4 , nêu
hi n tệ ượng nhìn th yấ
và vi t phế ương trình
ph n ng x y ra ?ả ứ ả
- B n ch t c a ph nả ấ ủ ả
ng này là s k t h p
gi a nh ng ion nàoữ ữ
v i nhau ? Vì sao cácớ
ion khác không di n raễ
s k t h p nh v y ?ự ế ợ ư ậ
* Thí nghi m 2:ệ
- Cho t ng gi t ddừ ọ
HCl vào ng ngh êmố ị
- Có k t t a tráng xu tế ủ ấ
hi n.ệ
- PTP :Ư
Na2SO4 + BaCl2 = BaSO4↓ + 2NaCl
PT ion thu g n: ọ
SO42- + Ba2+ = BaSO4↓
- B n ch t c a ph n ngả ấ ủ ả ứ
là s k t h p c a hai ionự ế ợ ủ
SO42- và Ba2+ -Vì các ion khác k t ho75pế
v i nhau t o nh ng ch tớ ạ ữ ấ tan hoàn tàon vào nước
I Đi u ki n x y ra ph n ng trao đ i ề ệ ả ả ứ ổ ion trong dung d ch các ch t đi n li: ị ấ ệ
1.T o thành ch t k t t a ạ ấ ế ủ :
* Thí nghi m gi a 2 dd Naệ ữ 2SO4 và BaCl2
: th y có k t t a tr ng xu t hi n:ấ ế ủ ắ ấ ệ
Ph ươ ng trình ph n ng : ả ứ
Na2SO4 + BaCl2 = BaSO4↓ + 2NaCl
Ph ươ ng trình ion thu g n : ọ
SO42- + Ba2+ = BaSO4↓
* B n ch t c a ph n ng là s k t h pả ấ ủ ả ứ ự ế ợ
c a hai ion SOủ 42- và Ba2+ đ tách ra dể ướ i
d ng ch t k t t a ạ ấ ế ủ
Trang 3ch a dd NaOH cóứ
phenolphtalein (dd có
màu h ng) , nêu hi nồ ệ
tượng nhìn th y vàấ
vi t phế ương trình
ph n ng x y ra ?ả ứ ả
- B n ch t c a ph nả ấ ủ ả
ng này là gì ?
ứ
* Thí nghi m 3:ệ
- Cho t ng gi t ddừ ọ
HCl vào ng ngh êmố ị
ch a dd CHứ 3COONa ,
nêu hi n tệ ượng và
vi t phế ương trình
ph n ng x y ra ?ả ứ ả
- B n ch t c a ph nả ấ ủ ả
ng này là gì ?
ứ
* Thí nghi m 4:ệ
- Cho t ng gi t ddừ ọ
HCl vào ng ngh êmố ị
ch a dd Naứ 2CO3 , nêu
hi n tệ ượng và vi tế
- Màu h ng c a dd nh tồ ủ ạ
d n và bi n m t.ầ ế ấ
- PTP : Ư NaOH + HCl = NaCl +
H2O
PT ion thu g n : ọ
OH- + H+ = H2O
- B n ch t là s k t h pả ấ ự ế ợ
c a OHủ - và H+
- Dung d ch thu đị ược có mùi gi m.ấ
PTP : Ư
= CH3COOH + NaCl
Pt ion thu g n: ọ
CH3COO-+H+= CH3COOH
- B n ch t là s k t h pả ấ ự ế ợ
c a ion CHủ 3COO- và H+
2 T o thành ch t đi n li y u ạ ấ ệ ế :
a T o thành n ạ ướ c:
(có phenolphtalein) và dd HCl 0,10M :
th y màu h ng c a dd bi n m t.ấ ồ ủ ế ấ
Phương trình ph n ng ả ứ : NaOH + HCl = NaCl + H2O
PT ion thu g n : OHọ - + H+ = H2O
* Các hidroxit có tính baz y u tan đơ ế ượ c trong các axit m nh ,ạ
VD:
Mg(OH)2(r) + 2H+ = Mg2+ + H2O
b T o axit y u: ạ ế
* Thí nghi m gi a 2 dd CHệ ữ 3COONa và HCl : th y dd thu đấ ược có mùi gi m:ấ
Phương trình pt :ử
CH3COONa + HCl CH3COOH + NaCl
Pt ion thu g n: ọ
CH3COO- + H+ = CH3COOH
* B n ch t c a ph n ng là s k t h p ả ấ ủ ả ứ ự ế ợ
c a các ion đ tách ra d ủ ể ướ ạ i d ng ch t ấ
đi n li y u ệ ế
3 T o thành ch t khí ạ ấ :
* Thí nghi m gi a 2 dd Naệ ữ 2CO3 và HCl :
Trang 4phương trình ph nả
ng x y ra ?
- B n ch t c a ph nả ấ ủ ả
ng này là gì ?
ứ
Ho t đ ng 2 ạ ộ Qua thí
nghi m và phệ ươ ng
trình ph n ng nêuả ứ
k t lu n v ph n ngế ậ ề ả ứ
x y ra trong dd ch tả ấ
đi n li ?ệ
Ho t đ ng 3: ạ ộ Tích
h p giáo d c môiợ ụ
trường
Giúp HS hi u gi a cácể ữ
dung d ch trong đ t ,ị ấ
nước đ u có th x yề ể ả
ra ph n ng trao đ iả ứ ổ
ion t o thành ch t r nạ ấ ắ
, ch t khí ho c ch tấ ặ ấ
- Có b t khí s i lên.ọ ủ
- PTP :Ư
Na2CO3 + 2HCl = 2NaCl + CO2↑ +
H2O
Pt ion thu g n : ọ
CO32- + 2H+ = CO2↑ +
H2O
* B n ch t c a ph n ngả ấ ủ ả ứ
là s k t h p c a COự ế ợ ủ 32- và
H+ đ t o thành axit kémể ạ
b n , phân h y thành khíề ủ
CO2 thoát ra
H c sinh k t lu n và giáoọ ế ậ viên đúc k t l i.ế ạ
th y có s i b t khí:ấ ủ ọ
Phương trình pt :ử
Na2CO3 + 2HCl = 2NaCl + CO2↑ +
H2O
Pt ion thu g n : ọ
CO32- + 2H+ = CO2↑ + H2O
* B n ch t c a ph n ng là s k t h pả ấ ủ ả ứ ự ế ợ
c a COủ 32- và H+ đ t o thành axit kémể ạ
b n , phân h y thành khí COề ủ 2 thoát ra
* Các mu i ít tan nh CaCOố ư 3 , MgCO3 cũng tan được trong các dd axit
II K t lu n: ế ậ
1 Ph n ng x y ra trong dung d ch cácả ứ ả ị
ch t đi n li là ph n ng gi a các ion.ấ ệ ả ứ ữ
2 Ph n ng trao đ i ion trong dung d chả ứ ổ ị các ch t đi n li ch x y ra khi các ionấ ệ ỉ ả
k t h p đế ợ ược v i nhau t o thành ít nh tớ ạ ấ
m t trong các ch t sau:ộ ấ
- Ch t k t t a ấ ế ủ
- Ch t đi n li y u ấ ệ ế
- Ch t khí ấ
Trang 5đi n li y u làm thayệ ế
đ i thành ph n môiổ ầ
trường T đó HS cóừ
ý th c c i t o môiứ ả ạ
trường nh các ph nờ ả
ng hóa h c
VC ng c và d n dò ủ ố ặ : ( 7 phút)
• Cũng c : ố (5phút )
+ Đi u ki n đ có ph n ng trao đ i ion x y ra trong dung d ch ? Cho 3 ví dề ệ ể ả ứ ổ ả ị ụ minh ho ?ạ
• Bài t p cũng c :Vi t phậ ố ế ương trình ion thu g n c a nh ng c p dungọ ủ ữ ặ
d ch sau n u có :ị ế
• D n dò ặ : ( 2 phút)
+ Chu n b t t cho bài luy n t p ẩ ị ố ệ ậ
+ Chu n b d ng bài t p tính pH c a dung d ch axit , bazoẩ ị ạ ậ ủ ị