Ngoài ra còn có cacbon vô đ nh hình.[r]
Trang 1§ 15: CACBON
I M c tiêu: ụ
1. Ki n th cế ứ HS bi t đế ược :
- Đ n ch t cacbon có ba d ng thù hình chính, d ng ho t đ ng hóa h c nh tơ ấ ạ ạ ạ ộ ọ ấ
là cacbon vô đ nh hình.ị
- S lơ ược tính ch t v t lí c a 3 d ng thù hình.ấ ậ ủ ạ
- Tính ch t hóa h c c a cacbon: cacbon có m t s tính ch t hóa h c c a phiấ ọ ủ ộ ố ấ ọ ủ kim Tính ch t hóa h c đ c bi t c a cacbon là tính kh nhi t đ cao.ấ ọ ặ ệ ủ ử ở ệ ộ
- M t s ng d ng tộ ố ứ ụ ương ng v i tính ch t v t lí và tính ch t hóa h c c aứ ớ ấ ậ ấ ọ ủ cacbon
2 K năngỹ
- Bi t suy lu n t tính ch t c a phi kim nói chung, d đoán tính ch t hóaế ậ ừ ấ ủ ự ấ
h c c a cacbon.ọ ủ
- Bi t nghiên c u thí nghi m đ rút ra tính ch t đ c bi t c a cacbon là tínhế ứ ệ ể ấ ặ ệ ủ
kh và tính h p ph c a than g ử ấ ụ ủ ỗ
II Ph ươ ng pháp gi ng d y ả ạ
III Chu n b ẩ ị
1 Giáo viên
- Tranh nh: ả
• Than chì (ru t bút chì), kim cộ ương, m t n phòng đ cặ ạ ộ
• Cacbon vô đ nh hình ( than g , than hoa) ị ỗ
- D ng c :Giá s t, ng nghi m, b ng d n khí, l th y tinh có nút (thuụ ụ ắ ố ệ ộ ố ẫ ọ ủ
s n khí Oẵ 2 ), đèn c n, c c th y tinh, ng hình tr , nút có vu t.ồ ố ủ ố ụ ố
- Hóa ch t : ấ
• M c xanh, b t g than, bông th m nự ộ ỗ ấ ước
• Nước, bình thu s n khí Oẵ 2 ( 4 bình )
• CuO, Ca(OH)2
2 H c sinhọ
- Chu n b trẩ ị ước n i dung bài h c nhà.ộ ọ ở
III Ti n trình lên l p: ế ớ
1 Ổn đ nh ị
2 Bài m iớ
- M bài: Nguyên t C, nó có nh ng tính ch t và ng d ng nh th nào ?ở ố ữ ấ ứ ụ ư ế
Ti t h c hôm nay chúng ta s tìm hi u v nguyên t cacbon.ế ọ ẽ ể ề ố
Ho t đ ng c a giáo viênạ ộ ủ Ho t đ ng c a h c sinhạ ộ ủ ọ N i dung ghi b ngộ ả
Trang 2Ho t đ ng 1 ạ ộ V trí vàị
c u hình electron nguyênấ
t cacbon.ử
Giáo viên yêu c u h cầ ọ
sinh vi t c u hìnhế ấ
electron nguyên t C vàử
suy ra v trí c a C trongị ủ
b ng tu n hoàn.ả ầ
T c u t o hãy d đoánừ ấ ạ ự
tính ch t hoá h c c aấ ọ ủ
cacbon
Ho t đ ng 2 ạ ộ Tính ch tấ
v t lí c a cacbon.ậ ủ
Giáo viên cho h c sinhọ
quan sát m t s hình nhộ ố ả
v các d ng thù hình c aề ạ ủ
cacbon
D ng thù hình là gì ?ạ
Cacbon có nh ng d ngữ ạ
thù hình nào ?
Đ c đi m c u t o ? Tínhặ ể ấ ạ
ch t v t lí ?ấ ậ
Ngoài ra còn có d ng nàoạ
khác ?
C thu c chu kỳ 2 nhómộ
IVA, ô s 12 b ng hố ả ệ
th ng tu n hoàn.ố ầ
Cacbon có th t o ra 4ể ạ liên k t nên nó có th cóế ể
s oxi hoá +4 ho c -4,ố ặ ngoài ra nó có th có sể ố oxi hoá +2
H c sinh quan sát tranhọ
nh và nh n xét đó là các
d ng thù hình c a cacbonạ ủ
Các d ng thù hình c aạ ủ
m t nguyên t hóa h c làộ ố ọ
nh ng đ n ch t khácữ ơ ấ nhau do nguyên t đó t oố ạ nên nh ng có c u t oư ấ ạ khác nhau nên có tính
ch t khác nhau.ấ Kim cương, than chì, fuleren
Ngoài ra còn có cacbon vô
đ nh hình.ị
I V trí và c u hình ị ấ electron nguyên tử
C thu c chu kỳ 2 nhómộ
IVA, ô s 12 b ng hố ả ệ
th ng tu n hoàn.ố ầ
II Tính ch t v t lí ấ ậ
C uấ trúc
Tính
ch tấ Kim
cương
Tứ
di nệ
đ u.ề
Không màu, không
d nẫ nhi t,ệ
đi n.ệ
R tấ
c ngứ Than
chì
C uấ trúc
l p.ớ Các
l pớ
Xám đen có ánh kim
D nẫ
Trang 3Giáo viên chú ý cho h cọ
sinh rõ cacbon vô đ nhị
hình không ph i là m tả ộ
d ng thù hình c a cacbonạ ủ
nó có c u trúc vi tinh thấ ể
c a than chì Đ c đi mủ ặ ể
c a cacbon vô đ nh hình ?ủ ị
h p ph là gì ? ấ ụ
Giáo viên c n phân bi tầ ệ
cho h c sinh h p ph vàọ ấ ụ
h p th ấ ụ
Ho t đ ng 3 ạ ộ Tính ch tấ
hoá h cọ
T đ âm đi n và cácừ ộ ệ
m c oxi hoá hãy d đoánứ ự
tính ch t hoá h c c b nấ ọ ơ ả
c a cacbon.ủ
Tính ch t nào đóng vaiấ
Đ c đi m c a cacbon vôặ ể ủ
đ nh hình là có di n tíchị ệ
b m t l n Có kh năngề ặ ớ ả
h p ph t t.ấ ụ ố
HS phát bi u thông tin vàể nêu tính ch t v t lí c aấ ậ ủ các d ng thù hình c aạ ủ cacbon d a vào th c tự ự ế
hi u bi t.ể ế
Cacbon có m c oxi hoáứ trung gian nên nó có thể
v a có tính oxi hoá v aừ ừ
có tính kh ử
liên
k tế
y uế
v iớ nhau
đi nệ khá
t t.ố Các
l p dớ ễ bong ra Fuleren G mồ
các phân
tử
C60,
C70 có
d ngạ ng
ố
ho cặ
c u.ầ
III Tính ch t hoá h c ấ ọ
- Các m c oxi hoá c aứ ủ cacbon
-4 0 +2 +4
Tính oxi Tính khử hoá
+ ch t kh + ch t oxiấ ử ấ hoá
Trang 4trò ch đ o ? Nguyênủ ạ
nhân ?
Tính oxi hoá, tính kh thử ể
hi n khi nào ?ệ
Ho t đ ng 4 ạ ộ Tính khử
Tính kh th hi n khiử ể ệ
nào ? Giáo viên làm thí
nghi m bi u di n cacbonệ ể ễ
tác d ng v i oxi.ụ ớ
Đ c đi m c a ph nặ ể ủ ả
ng ?
ứ
Dùng đ làm gì ?ể
H c sinh vi t phọ ế ươ ng
trình ph n ng và xácả ứ
đinh vai trò c a các ch tủ ấ
trong ph n ng.ả ứ
N u thi u oxi thì x y raế ế ả
quá trình nào ? Liên hệ
v i th c t khi đun b pớ ự ế ế
c i ?ủ
Giáo viên làm thí nghi mệ
bi u di n C+ HNOể ễ 3 đ c.ặ
H c sinh quan sát và làmọ
Tính kh là tính ch t chử ấ ủ
y u, do nguyên t phiế ử kim đ âm đi n trungộ ệ bình nên kh năng hútả
c p e chung v phía nóặ ề
y u h n các nguyên tế ơ ử phi kim m nh.ạ
Tính kh th hi n khi tácử ể ệ
d ng v i ch t oxi hoá.ụ ớ ấ
H c sinh quan sát thíọ nghi m bi u di n và vi tệ ể ễ ế
phương trình ph n ng.ả ứ
C + O2 →t o CO2
Ph n ng có ả ứ H <0 Dùng đ làm nhiên li uể ệ
CO2 + C →t o 2CO Cho than vào đ kh mùiể ử khê c a c m ho c l củ ơ ặ ọ
nước
1 Tính khử
a Tác d ng v i oxiụ ớ
C + O2 →t o CO2
N u thi u oxi ế ế
CO2 + C →t o 2CO
b Tác d ng v i ch t oxiụ ớ ấ hoá
+4 +2
+4 +5
+4
0 +2
0 +4
0
Trang 5các yêu c u nh trên.ầ ư
Ho t đ ng 5 ạ ộ Tính oxi
hoá
Tính oxi hóa th hi n khiể ệ
nào ?
Cách g i tên m t s h pọ ộ ố ợ
ch t cacbua.ấ
GV cung c p thêm m tấ ộ
s thông tin ngoài raố
cacbon có th kh m tể ử ộ
s oxit kim lo i trungố ạ
bình, y u.ế
C + 4HNO3 đ c ặ →t o CO2
+ 4NO2 + 2H2O
Cacbon th hi n tính oxiể ệ hoá khi tác d ng v i ch tụ ớ ấ
kh ử Tác d ng v i hiđroụ ớ
C + 2H2 →to , xt
CH4
Tác d ng v i kim lo iụ ớ ạ
4Al + 3C →t o Al4C3
nhôm cacbua
H c sinh cho bi t cácọ ế
ng d ng c a cacbon
C + 4HNO3 đ c ặ →t o CO2
+ 4NO2 + 2H2O
2 Tính oxi hoá
a Tác d ng v i hiđroụ ớ
C + 2H2 →to , xt
CH4
b Tác d ng v i kim lo iụ ớ ạ
4Al + 3C →t o Al4C3
nhôm cacbua
+4
0
0
+4
0
-4
-4 -4 +4
0
Trang 6Ho t đ ng 6 ạ ộ ng d ng Ứ ụ
T th c t hi u bi t yêuừ ự ế ể ế
c u h c sinh cho bi t cácầ ọ ế
ng d ng c a cacbon ?
Các ng d ng đó d a trênứ ụ ự
nh ng tính ch t nào ?ữ ấ
Ho t đ ng 7 ạ ộ Đi u chề ế
Các d ng thù hình c aạ ủ
cacbon được đi u chề ế
nh th nào ? Giáo viênư ế
b sun thêm m t s thôngổ ộ ố
Than chì được dùng làm
đi n c c, ch t bôi tr n,ệ ự ấ ơ
ru t bút chì.ộ Kim cương được dùng làm đ trang s c quýồ ứ
hi m, mũi khoan, dao c tế ắ kính
Than ho t tính đạ ượ c dùng làm m t n phòngặ ạ
đ c, làm ch t kh màu,ộ ấ ử
kh mùi.ử Than đá, than g đỗ ượ c dùng làm nhiên li uệ (ch t đ t) làm ch t khấ ố ấ ử
đ đi u ch m t s kimể ề ế ộ ố
lo i.ạ
H c sinh tr l i các thôngọ ả ờ tin
HS đ c ph n ghi nhọ ầ ớ
IV ng d ng Ứ ụ
Kim cương được dùng làm đ trang s c, khoan.ồ ứ Than c c dùng đ luy nố ể ệ kim
Than mu i làm ch t đ n,ộ ấ ộ
s n xu t m c in.ả ấ ự Than g đ làm ch t đ t,ỗ ể ấ ố thu c pháo ố
VI Đi u ch ề ế
Trang 73 C ng củ ố
- Bài t p: Vi t phậ ế ương trình ph n ng hoá h c x y ra khi cho cacbon khả ứ ọ ả ử ( nhi t đ cao ) v i các Oxit sau:ở ệ ộ ớ
a Oxit s t tắ ừ
b Chì (II) oxit
c S t (III) oxitắ
d Magie oxit
4 D n dòặ
- Làm bài t p 1;2;3;4;5 SGK trang 84ậ
- Chu n b n i dung bài ”Các oxit c a cacbon“ẩ ị ộ ủ
