+ C.Mác, Ănghen phát hiện ra xứ mệnh lịch sử thế giới của gccn, nhưngcác ông cho rằng: gccn chỉ có thể hoàn thành được xứ mệnh đó khi tổ chức ra chính đảng, đội tiên phong của giai cấp;
Trang 1Chuyên đê 2XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG HAI CUỘC KHÁNG CHIẾN
- Một là, Xuất phát từ lý luận Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về
thường xuyên xây dựng, chỉnh đốn Đảng
+ C.Mác, Ănghen phát hiện ra xứ mệnh lịch sử thế giới của gccn, nhưngcác ông cho rằng: gccn chỉ có thể hoàn thành được xứ mệnh đó khi tổ chức
ra chính đảng, đội tiên phong của giai cấp; Đảng phải được trang bị bởi lýluận tiên phong; Đảng phải được thường xuyên xây dựng và củng cố: Đảngphải là một đội ngũ có tổ chức tập trung chặt chẽ, các cơ quan lãnh đạo củaĐảng phải được bầu cử dân chủ, Đảng phải là một khối thống nhất về chínhtrị, tư tưởng và tổ chức
+ Lênin đã kế thừa và sáng tạo ra học thuyết về chính đảng kiểu mới củagccn, khái quát thành 8 luận điểm cơ bản:
1 Lý luận về chủ nghĩa xã hội là nên tảng, là kim chỉ nam cho mọi hoạtđộng của Đảng
2 ĐCS là đội tiên phong chính trị có tổ chức và là đội ngũ có tổ chứcchặt chẽ nhất, giác ngộ nhất của gccn
3 Khi co chính quyền, Đảng là lực lượng lãnh đạo hệ thống chính trị và
Trang 27 Đảng kết nạp những phần tử ưu tú của gccn, nhân dân lao động vàoĐảng, đồng thời loại bỏ những phần tử thoái hóa biến chất ra khỏi Đảng.
8 Đảng có tính quốc tế, kết hợp chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủnghĩa quốc tế vô sản
+ Hồ Chí Minh kế thừa những nguyên lý về xây dựng Đảng kiểu mới củaMac- Lênin chỉ ra những vấn đề thực tiễn trong xây dựng Đảng ta Trong đónhấn mạnh về sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, về nguyên tắc dân chủ tậptrung, về phê bình và tự phê bình, về đảng cầm quyền phải thực sự là đầy tớcủa nhân dân, về xây dựng đạo đức cho đội ngũ cán bộ đảng viên…
Người viết: Đảng tổ chức theo nguyên tắc dân chủ tập trung Nghĩa là: cóđảng chương thống nhất, kỷ luật thống nhất, cơ quan lãnh đạo thống nhất
Cá nhân phải phục tùng đoàn thể, số ít phải phục tùng số nhiều, cấp dướiphải phục tùng cấp trên, địa phương phải phục tùng Trung ương
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 7, tr.229.
Về mặt tổ chức: Đảng phải có kỷ luật rất nghiêm Kiên quyết chốngnhững hiện tượng phớt kỷ luật, phớt tổ chức
Đảng phải giữ vững chế độ dân chủ tập trung Phải luôn luôn chỉnh đốn
tổ chức, loại bỏ những phần tử xấu ra khỏi Đảng Phải bồi dưỡng, lựa chọn
và dùng cán bộ một cách đúng đắn
Sđd, tập 7, tr.235.
- Hai là, Xuất phát từ thực tiễn về sự ra đời của Đảng ta từ một nước
thuộc địa nửa phong kiến
+ Đảng ta ra đời từ một nước tiểu nông, tỉ lệ thành phần giai cấp côngnhân trong Đảng rất ít, chủ yếu là các giai tầng khác trong xã hội có thuậnlợi là cơ sở xã hội, quần chúng của Đảng rộng rãi, nhưng đặt ra công tác xâydựng, chỉnh đốn Đảng rất khó khăn, phức tạp Cụ thể:
/ Trình độ lý luận và khả năng nhận thức thấp, ảnh hưởng lớn đến khảnăng nhận thức và hành động cách mạng
/ Những thói quen của người sản xuất nhỏ ăn sâu bám rễ trong tư tưởngcán bộ, đảng viên không thể một sớm, một chiều có thể thay đổi được Đây
Trang 3là các mầm mống có thể phát sinh, phat triển tư tưởng cục bộ, bản vị địaphương và chủ nghĩa cá nhân.
+ Đảng mới thành lập được 15 năm, chưa được củng cố thật vững chắc,chưa có nhiều kinh nghiệm lãnh đạo chiến tranh
- Ba là, Xuất phát từ thực tiễn yêu cầu của cuộc kháng chiến.
+ Kẻ thù của cách mạng nước ta là những đế quốc, có tiềm lực kinh tế,quân sự lớn gấp nhiều lần ta
+ Lúc đầu cuộc kháng chiến chúng ta chưa được sự giúp đỡ nhiều củaquốc tế
+ Vừa giành được chính quyền, chúng ta chưa có nhiều thời gian để củng
cố Đảng, chính quyền, khôi phục kinh tế, ổn định mọi mặt xã hội…
- Xuất phát từ vai trò và yêu cầu lãnh đạo cuộc kháng chiến của Đảng.+ Đảng xác định được đường lối kháng chiến đúng đắn, sáng tạo thì cáchmạng thuận lợi, phát triển và ngược lại
+ Yêu cầu của cuộc kháng chiến đối với sự lãnh đạo của Đảng là rất cao,rất toàn diện, rất cam go
+ Đảng chưa có nhiều kinh nghiệm lãnh đạo chiến tranh
2 Nội dung xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
a) Trong kháng chiến chống thực dân Pháp
* Bối cảnh lịch sử sau cách mạng tháng Tám và đường lối kháng chiến của Đảng
- Bối cảnh lịch sử sau cách mạng tháng Tam năm 1945
+ Thực dân Pháp xâm lược nước ta lần thứ hai
\ Hành động của thực dân Pháp mở rộng chiến tranh ra toàn Đông Dươnghòng đặt lại ách thống trị thực dân không phải là việc bất ngờ đối với Đảng
và nhân dân ta Ngày 23/9/ 1945, Pháp nổ súng tấn công Sài Gòn Chợ Lớn,sau đó mở rộng ra các tỉnh Nam Bộ
Ngay tại Hội nghị toàn quốc của Đảng ở Tân Trào, Đảng ta chỉ rõ, đếquốc Pháp lăm le khôi phục lại địa vị của chúng ở Đông Dương
Trang 4Ngày 16-12-1946, những tên trùm thực dân Pháp ở Đông Dương đã họptại Hải Phòng bàn triển khai kế hoạch đánh chiếm Hà Nội và khu vực Bắc vĩtuyến 16
Ngày 17 và 18-12-1946 tại Hà Nội, quân Pháp khiêu khích, tàn sát đồngbào ta ở các phố Yên Ninh, Hàng Bún
Ngày 18-12-1946, đại diện Chính phủ Pháp cắt đứt mọi liên hệ với đạidiện Chính phủ ta 20 giờ ngày 19, ta chủ động nổ súng tại Hà Nội, phát
súng lệnh báo hiệu toàn quốc kháng hiến
\ Nhân dân ta bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lượcvới bao khó khăn:
Nước ta vốn là nước thuộc địa, nửa phong kiến mới được giải phóng,đất không rộng, người không đông, với một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu,lại bị Chiến tranh thế giới thứ hai tàn phá và bị chủ nghĩa đế quốc bao vâybốn phía
Pháp là một nước đế quốc có nền kinh tế công nghiệp phát triển, có mộtquân đội chính quy, trang bị hiện đại, có sẵn 100.000 quân đóng tại đất nước
ta, có kinh nghiệm chiến tranh xâm lược thuộc địa, lại được đế quốc Mỹ,Anh giúp sức
\ Tuy nhiên, chúng ta cũng có những thuận lợi nhất định:
Nhân dân ta đã giành được quyền làm chủ trong cả nước Là người làmchủ đất nước, nhân dân ta quyết tâm bảo vệ đến cùng chế độ mới
Dân tộc Việt Nam có truyền thống chống xâm lược rất vẻ vang
Đảng ta và nhân dân ta đã có 16 tháng chuẩn bị cho kháng chiến
Lực lượng vũ trang của ta tuy non trẻ nhưng là lực lượng vũ trang cáchmạng từ nhân dân mà ra, có lòng yêu nước nồng nàn và chí căm thù giặc sâusắc
Đảng ta nắm vững quyền lãnh đạo cách mạng, lãnh đạo Nhà nước Pháp là một đế quốc bị bại trận và bị kiệt quệ trong chiến tranh, lại tiếnhành xâm lược một nước ở xa nước Pháp hàng vạn kilômét
Trang 5Mâu thuẫn trong nội bộ nước Pháp ngày càng sâu sắc, phong trào đấutranh cho độc lập dân tộc của nhân dân các nước thuộc địa Pháp đang pháttriển mạnh mẽ
Cuộc kháng chiến toàn quốc của nhân dân ta lại diễn ra trong lúc phongtrào độc lập dân tộc, hoà bình, dân chủ và chủ nghĩa xã hội đang dâng lênmạnh mẽ, nhân dân ta cùng nhân dân hai nước Lào và Campuchia đấu tranhchống một kẻ thù là thực dân Pháp xâm lược
- Đường lối kháng chiến do Đảng xác định
+ Đó là đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ, tự lựccánh sinh, nhất định thắng lợi
\ Thể hiện trong Chỉ thịToàn dân kháng chiến của Ban Thường vụ Trung
ương Đảng ngày 12-12-1946
\ Từ tháng 3-1947, qua thực tiễn những ngày đầu của cuộc chiến đấu,đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư của Đảng đã viết một loạt bài làm sáng
tỏ thêm đường lối kháng chiến của Đảng; những bài này sau được xuất bản
thành tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi vào tháng 7/ 1947.
\ Và trong Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến sáng ngày 19/12/1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
+ Nội dung cơ bản của Đường lối kháng chiến:
Mục tiêu của cuộc kháng chiến là giành độc lập và thống nhất Cuộc
kháng chiến là sự tiếp tục của cách mạng dân tộc dân chủ bằng hình thứcchiến tranh, cho nên còn có mục tiêu vì dân chủ, tự do, vì hoà bình thế giới.Đường lối chung của cuộc kháng chiến là toàn dân, toàn diện, trường kỳ, tựlực cánh sinh
Về chính trị, đoàn kết toàn dân, thực hiện quân, chính, dân nhất trí, động viên
nhân lực, vật lực, tài lực của cả nước; đoàn kết với hai dân tộc Lào, Campuchiaanh em, với nhân dân Pháp, với các nước châu Á và các dân tộc bị áp bức, cácdân tộc yêu chuộng hoà bình, dân chủ trên thế giới, cô lập kẻ thù, tranh thủ thêmnhiều bầu bạn; củng cố chế độ cộng hoà dân chủ, lập ra uỷ ban kháng chiến cáccấp
Trang 6Về quân sự, cuộc kháng chiến sẽ trải qua ba giai đoạn: phòng ngự, cầm
cự, phản công; triệt để dùng "du kích vận động chiến", tiến công địch ở khắpnơi, vừa đánh địch vừa xây dựng lực lượng; tản cư nhân dân ra xa vùngchiến sự
Về kinh tế, toàn dân tăng gia sản xuất, tự túc tự cấp, xây dựng kinh tế
theo hướng "vừa kháng chiến vừa kiến quốc"; ra sức phá kinh tế địch, khôngcho chúng lấy chiến tranh nuôi chiến tranh
Về văn hoá, đánh đổ văn hoá nô dịch, ngu dân, xâm lược của thực dân
Pháp, xây dựng nền văn hoá mới, xoá nạn mù chữ; thực hiện cần, kiệm, liêm,chính; động viên các nhà văn hoá tham gia kháng chiến
Ta chủ trương đánh lâu dài để làm cho những chỗ yếu cơ bản của địchngày càng bộc lộ, chỗ mạnh của địch ngày một hạn chế; chỗ yếu của ta từngbước được khắc phục, chỗ mạnh của ta ngày một phát huy
Tự lực cánh sinh là dựa vào sức lực của toàn dân, vào đường lối củaĐảng, vào các điều kiện nhân hoà, địa lợi, thiên thời của đất nước ta, đồngthời ra sức tranh thủ sự ủng hộ, giúp đỡ quốc tế để chiến thắng kẻ thù
Ngày 19-12-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, Người nói: "Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất
nước, nhất định không chịu làm nô lệ Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ ngườigià, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là người Việt Namthì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Thắng lợi nhất định vềdân tộc ta!"
- Đảng chỉ đạo mở đầu cuộc kháng chiến đến chiến thắng Thu Đông Việt Bắc
+ Đảng tổ chức và chỉ đạo kháng chiến ( giới thiệu nhanh).
Đêm 19-12-1946, cuộc chiến đấu của nhân dân ta nổ ra ở Thủ đô Hà Nội,các thành phố, thị xã (Nam Định, Hải Dương, Vinh, Huế, Đà Nẵng )
Tiêu biểu cho cả nước là cuộc chiến đấu ngoan cường của quân và dânThủ đô Hà Nội Trong hai tháng (từ ngày 19-12-1946 đến ngày 17-2-1947)quân và dân trong nội thành cũng như ngoại thành đã anh dũng chiến đấu,phục vụ chiến đấu, giành giật với địch ở nhiều nơi Với nhiều cách đánh
Trang 7sáng tạo, linh hoạt, quân dân Thủ đô đã tiêu diệt, tiêu hao hơn 2.000 têngiặc, bảo vệ các cơ quan lãnh đạo của ta, tạo điều kiện cho hàng vạn đồngbào ra khỏi thành phố, di chuyển nhiều máy móc, nguyên liệu ra vùng tự do.
Từ ngày 3 đến ngày 6-4-1947, Ban Chấp hành Trung ương Đảng triệu
tập Hội nghị cán bộ Trung ương, Hội nghị nhận định bốn tháng kháng chiến
chứng tỏ địch không thể khuất phục được nhân dân ta, toàn dân ta hăng háikháng chiến làm cho địch mới chỉ chiếm được một số ít thành phố Hội nghịnhấn mạnh nhiệm vụ mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất chống thực dânPháp, củng cố chính quyền nhân dân ở vùng bị địch chiếm, phát động phongtrào du kích chiến tranh, tổ chức căn cứ địa, đẩy mạnh công tác ngoại giao
và tăng cường công tác xây dựng Đảng
Để động viên toàn dân tham gia kháng chiến, Đảng và Chính phủ tìmmọi biện pháp ổn định đời sống nhân dân và xây dựng những cơ sở ban đầucủa nền kinh tế và văn hoá kháng chiến
Đảng cũng quan tâm lãnh đạo công tác đối ngoại để tranh thủ sự đồngtình của nhân dân thế giới đối với cuộc kháng chiến, đặt cơ quan đại diện ởThái Lan, Miến Điện và cử đoàn đại biểu đi dự các hội nghị quốc tế
Sau khi chiếm được một số thành phố, thị xã ở Bắc Bộ, quân Pháp tổchức tiến công ở Trung Trung Bộ, Tây Bắc, Đông Bắc và đồng bằng Bắc Bộhòng mở rộng khu vực chiếm đóng và tạo vành đai giữ các thành thị Quân
và dân ta chặn đánh địch khắp nơi, tiêu hao sinh lực địch, làm chậm bướctiến của chúng, giữ gìn và phát triển lực lượng Ở Nam Bộ, quân và dân tatiến công quấy rối, phá hoại, đánh nhiều trận, diệt từng trung đội, đại độiđịch, phá nhiều đoàn tàu quân sự Bị thiệt hại nhiều mà không tiêu diệt đượcquân chủ lực ta, tháng 5-1947 quân Pháp tạm co về thành thị chúng mớichiếm được và chuẩn bị kế hoạch xâm lược mới
Đó là kế hoạch lập chính phủ bù nhìn tay sai Bảo Đại và tổ chức cuộc tấncông đại quy mô bất ngờ lên Việt Bắc nhằm tiêu diệt quân chủ lực ta, bắtcho được Trung ương Đảng và Chính phủ ta, nhanh chóng kết thúc chiếntranh Ngày 19-7-1947, Tổng chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp Valuy(Valluy) gửi công văn số 478/AB cho Xalăng nói rõ "về mặt chính trị cần
Trang 8phải có hệ thống hình tháp Bảo Đại để chống lại chính quyền Việt Minh và
về mặt quân sự phải đánh vào ngọn hệ thống chính quyền của Việt Minh Đó
là nhiệm vụ số 1" (G.Sáppha, Báo Người quan sát, tháng 9-1968).
Ngày 10-9-1947, Cao uỷ Pháp ở Đông Dương Bôla (Bollaert) đọc diễn văntại thị xã Hà Đông, tuyên bố lập trường của Pháp không công nhận nước ViệtNam độc lập và thống nhất, không công nhận Chính phủ Hồ Chí Minh là đạidiện chính thức của nước Việt Nam
Ngày 15-9-1947, Trung ương Đảng ra chỉ thị "Bôla nói gì, ta phải làmgì?" nêu rõ nhiệm vụ của nhân dân ta chống âm mưu "dùng người Việt trịngười Việt" của thực dân Pháp và chuẩn bị phá những cuộc tấn công lớn củađịch trong những tháng tới
Ngày 7-10-1947, thực dân Pháp huy động 12 ngàn quân tinh nhuệ mởcuộc tiến công lên Việt Bắc Quân nhảy dù bất ngờ nhảy xuống Bắc Cạn,Chợ Mới đánh vào sau lưng quân ta Một binh đoàn bộ binh Pháp kéo từLạng Sơn lên Cao Bằng, Bắc Cạn, bao vây phía đông và phía bắc Việt Bắc;một cánh quân đường thuỷ tiến lên Phú Thọ, Tuyên Quang bao vây Việt Bắc
ở phía tây
Ở Bắc Cạn, tuy bị bất ngờ nhưng quân và dân ta đã đánh địch ngay khichúng vừa nhảy dù xuống Quân và dân Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, TháiNguyên tiêu diệt cơ quan tham mưu chiến dịch của Pháp, bắn rơi máy bayđịch Quân dân Phú Thọ, Tuyên Quang, Hà Giang phục kích diệt địch, bắnchìm tàu chiến địch trên sông Lô
Phối hợp với cuộc chiến đấu của quân và dân Việt Bắc, chiến tranh dukích, phá tề, trừ gian được đẩy mạnh ở vùng sau lưng địch Ở Hà Nội và SàiGòn, những tên việt gian đầu sỏ bị bắn chết ngay giữa thành phố
Ngày 22-12-1947, một phần lớn quân Pháp buộc phải rút khỏi Việt Bắc.Hơn 7.000 tên xâm lược bị chết, bị thương và bị bắt: 18 máy bay bị hạ, 16tàu chiến và nhiều ca nô bị đánh đắm, hàng trăm xe bị phá và nhiều vũ khírơi vào tay quân ta Chiến lược "đánh nhanh thắng nhanh" của quân Phápthất bại Mặc dù bị bất ngờ, quân và dân ta đã chiến đấu anh dũng kịp thờichuyển sang phản công thắng lợi Bộ đội ta trưởng thành một bước về trình
Trang 9độ tác chiến Đảng ta có thêm kinh nghiệm về chỉ đạo chiến tranh Nhân dân
ta phấn khởi, tin tưởng ở thắng lợi của cuộc kháng chiến
Tổng kết năm đầu cuộc kháng chiến toàn quốc, trongLời kêu gọi nhân kỷ niệm một năm ngày kháng chiến toàn quốc 19-12-1947, Chủ tịch Hồ Chí
Minh nhận định thực dân Pháp muốn đánh nhanh thắng nhanh, nhưng đãthất bại Chủ tịch Hồ Chí Minh nói rõ, lực lượng của ta ngày càng thêmmạnh như suối mới chảy, như lửa mới nhóm, chỉ có tiến không có thoái Lực lượng địch như mặt trời vào lúc hoàng hôn, hống hách lắm nhưng đãgần tắt nghỉ Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc nhở quân ta không được chủ quan,khinh địch
+ Đảng chỉ đạo công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng (giảng kỹ, phân tích, trao đổi cùng người học)
\ Đất nước đã kịp thời chuyển sang thời chiến và bước đầu triển khai thế trậnchiến tranh nhân dân Các cơ quan Đảng, Chính phủ, Mặt trận chuyển lên căn
cứ địa Việt Bắc Các cơ quan dân, chính, đảng địa phương cũng về đóng nơi tạmthời an toàn Bộ máy chính quyền các cấp được kiện toàn
\ Đảng mở đợt sinh hoạt chính trị trong cán bộ, đảng viên về rèn luyện
tu dưỡng, gương mẫu về đạo đức, trau dồi về chuyên môn, nghiệp vụ, mộtlòng, một dạ vì dân, chống bệnh chủ quan, quan liêu, mệnh lệnh, địaphương chủ nghĩa, bè phái, vô kỷ luật
Trong Thư gửi các đồng chí Bắc Bộ và Thư gửi các đồng chí Trung Bộ
(tháng 3 - 1947), Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục yêu cầu cán bộ, đảng viêncần nêu cao hơn nữa việc tu dưỡng, gương mẫu về đạo đức, trau dồi vềchuyên môn, nghiệp vụ, một lòng, một dạ vì dân, chống bệnh chủ quan,quan liêu, mệnh lệnh, địa phương chủ nghĩa, bè phái, vô kỷ luật
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Trong lúc này tư tưởng và hànhđộng của mỗi đông chí rất có quan hệ đến toàn quốc Nếu một người sơ suất,một việc sơ suất là có thể hỏng việc to, sai một ly đi một dặm"
\ Tăng cường công tác phát triển đảng viên “ lớp tháng Tám” trong côngnhân, nông dân, trí thức và chiến sĩ lực lượng vũ trang
Trang 10Hàng nghìn công nhân, nông dân, trí thức cách mạng và chiến sĩ lựclượng vũ trang ưu tú đã gia nhập Đảng Tính đến cuối năm 1947, tổng sốđảng viên có trên 70.000 người (trong cách mạng tháng Tám chỉ có 5000đảng viên)
\ Cùng với việc phát triển nhanh lực lượng vũ trang, phải tăng cường sựlãnh đạo của Đảng trong Quân đội, thông qua công tác chính trị trong Quânđội
Lực lượng vũ trang được chăm lo xây dựng, công tác Đảng trong quânđội được tăng cường một bước Riêng mùa hè năm 1947 có tới 35.000 ngườitình nguyện nhập ngũ Bộ đội chủ lực cũng phát triển từ 80.000 lên 120.000chiến sĩ Lực lượng dân quân tự vệ lên tới 1 triệu người Nhiều căn cứ địakháng chiến ở địa phương được xây dựng
- Đảng chỉ đạo đẩy mạnh kháng chiến sang giai đoạn mới, chiến thắng biên giới 1950.
+ Đảng chỉ đạo kháng chiến (giới thiệu nhanh)
\ Trong những năm 1948-1949, tình hình có những chuyển biến mới,thuân lợi cho cuộc kháng chiến của ta
Trong những năm 1948 - 1949, tình hình thế giới có những chuyển biếnlớn ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc kháng chiến của nhân dân ta Liên Xô thựchiện vượt kế hoạch 5 năm 1946 - 1950, đạt những thành tựu quan trọng vềkinh tế - xã hội và thử thành công bom nguyên tử (9-1949) làm mất thế độcquyền về vũ khí nguyên tử của Mỹ Các nước dân chủ nhân dân ở châu Âu
và châu Á xây dựng xã hội mới đạt nhiều thắng lợi Phong trào giải phóngdân tộc phát triển ở châu Phi, châu Á và Trung Cận Đông Mỹ thực hiện kếhoạch Mácsan nhằm vừa vực dậy các nước Tây Âu, vừa khống chế các nướcnày
Tại Pháp cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài: thất bại bước đầu trongchiến tranh Đông Dương làm cho Pháp khó khăn thêm Chỉ tính đến đầunăm 1949, Chính phủ Pháp đã bị đổ tới 8 lần Phong trào phản chiến củanhân dân Pháp phát triển
Trang 11Ở Đông Dương, từ năm 1948 thực dân Pháp phải chuyển từ chiến lượcđánh nhanh thắng nhanh sang chiến lược đánh lâu dài, "lấy chiến tranh nuôichiến tranh, dùng người Việt trị người Việt" Chúng bình định vùng chiếmđóng, mở các cuộc hành quân nhỏ nhằm tiêu diệt cơ sở kháng chiến, mởrộng nguỵ quân (năm 1948 có 8 vạn nguỵ binh, chiếm gần 30% tổng số quânđịch).
\ Ngày 20-1-1948, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp mở rộng, nhậnđịnh tình hình sau chiến thắng Việt Bắc và đề ra những nhiệm vụ toàn diệntrên các lĩnh vực trong giai đoạn mới
Về quân sự, mở rộng chiến tranh du kích, nhất là trong vùng địch kiểm
soát, tuỳ điều kiện tập trung đánh vận động tiêu diệt địch, tăng cường côngtác địch vận
Tháng 11-1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra sắc lệnh về nghĩa vụ quân sự.Chỉ trong một thời gian ngắn, tính từ Liên khu IV trở ra đã có thêm 50 vạnthanh niên ghi tên tòng quân
Từ 8 vạn người lúc bắt đầu kháng chiến qua hơn ba năm, quân đội ta đã
có 23 vạn người
Đầu năm 1950 hai đại đoàn và hai trung đoàn chủ lực thuộc Bộ Tổng
Tư lệnh và 12 trung đoàn chủ lực các liên khu đã ra đời
Về quân số lực lượng cơ động của ta nhiều hơn lực lượng cơ động địch.Dân quân tự vệ và du kích lên tới gần 3 triệu người
Về chính trị, củng cố khối đoàn kết toàn dân kháng chiến, thực hiện khẩu
hiệu "Dân tộc trên hết, Tổ quốc trên hết", củng cố bộ máy kháng chiến, phátan chính quyền bù nhìn, làm thất bại âm mưu "dùng người Việt trị ngườiViệt"
Từ năm 1949, nhiều địa phương đã xúc tiến việc thống nhất Việt Minh
và Liên Việt Các đoàn thể Tổng liên đoàn lao động, Hội Nông dân cứuquốc, Thanh niên cứu quốc Hội liên hiệp phụ nữ được củng cố và pháttriển Tại các vùng tập trung đồng bào có đạo, Đảng chỉ đạo việc đi sâu giácngộ quần chúng, tranh thủ tầng lớp trên và kiên quyết trừng trị bọn phảnđộng đội lốt tôn giáo Đảng tích cực đấu tranh chống những khuynh hướng
Trang 12tư tưởng và chính trị sai lầm, như chống khuynh hướng đòi chia quyền lãnhđạo với Đảng ta của những phần tử phái hữu trong Đảng Dân chủ, chốngkhuynh hướng đòi tư pháp độc lập, đòi quyền tự do cá nhân theo quan điểm
tư sản trong ngành tư pháp
Về kinh tế, tăng gia sản xuất tự cấp tự túc, cải thiện đời sống nhân dân
lao động, phá kinh tế địch, tịch thu tài sản, ruộng đất của bọn phản quốc chiacho dân nghèo, giảm tô, chia lại công điền, khuyến khích đổi công trongnông dân lao động, thí điểm lập hợp tác xã
Đến cuối năm 1949, chỉ tính từ Liên khu IV trở ra, hơn 113.000 ha ruộngđất đã được tạm cấp cho nông dân, giảm tô được thực hiện với mức ít nhất là25% Liên khu V nêu cao tinh thần tự lực tự cường, không những tự cấpđược vải, gạo và vật dụng cần thiết mà còn dành ra được một phần để tươngtrợ những vùng lân cận
Về văn hoá, động viên mọi lực lượng văn hoá phục vụ kháng chiến, chấn
chỉnh giáo dục, xoá nạn mù chữ
Nền văn hoá ngu dân, nô dịch của thực dân Pháp bị xoá bỏ; nền vănhoá mới được xây dựng Đường lối, nhiệm vụ công tác văn hoá khángchiến được xác định tại Hội nghị văn hoá toàn quốc tháng 7-1948 HộiVăn hoá Việt Nam được thành lập Các tệ nạn xã hội như trộm cắp, cờbạc, rượu chè giảm đi nhiều Phong trào xoá nạn mù chữ phát triểnmạnh Chương trình giáo dục phổ thông bước đầu được cải tiến theo nộidung dân tộc, dân chủ, nhân dân và phù hợp với hoàn cảnh kháng chiến
Về đối ngoại, Trong tháng 1 và 2 năm 1950, Trung Quốc, Liên Xô, các nước
XHCN Đông Âu đã công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với nước ta
Nhân dân nhiều nước châu Á, châu Phi đã dành cho nhân dân ta mối cảm tìnhđặc biệt và sự ủng hộ tích cực
Mối quan hệ đoàn kết chiến đấu giữa nhân dân ba nước Đông Dương ngàycàng thắt chặt, ta đã giúp cách mạng Lào, Campuchia đạt nhiều thắng lợi
Ngày 21-1-1950, Hội nghị toàn quốc lần thứ ba của Đảng họp, đề ra chủ
trương "hoàn thành nhiệm vụ chuẩn bị chuyển mạnh sang tổng phản công" và
Trang 13quyết định tổng động viên theo khẩu hiệu "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiếnthắng".
Song vì nóng vội và ỷ lại vào tình hình khách quan thuận lợi, trong Đảng đã cómột số lệch lạc khi chuẩn bị chuyển mạnh sang tổng phản công Để kịp thời uốnnắn, khắc phục những lệch lạc, mùa hè năm 1950 đồng chí Trường Chinh viết bài
Nhận định đúng, hành động đúng và một số bài khác đăng trên Tạp chí Cộng sản.
Tháng 6-1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào, cán bộ Liên khu IVphê bình sai lầm của cán bộ trong tổng động viên (Hội nghị lần thứ ba Ban Chấphành Trung ương (khoá II) đã tự phê bình về chủ trương "chuyển mạnh sangtổng phản công" nêu ra ở Hội nghị toàn quốc lần thứ ba tháng 1-1950 Bản báocáo của Bộ Chính trị tại Hội nghị Trung ương ba (khoá II) có đoạn viết, đây làchủ trương "vội vàng, chủ quan, đã tạo ra một không khí chủ quan, ảnh hưởngđến công tác trong toàn Đảng")
Trước yêu cầu phát triển của cuộc kháng chiến, để giải phóng vùng biên giớiphía bắc phá thế bao vây của địch, tiến tới giành quyền chủ động về chiến lượctrên chiến trường chính, tháng 6-1950 Ban Thường vụ Trung ương Đảng chủtrương mở Chiến dịch biên giới Trong chỉ thị ngày 12-8-1950, Trung ương Đảngnhấn mạnh nhiệm vụ của các địa phương trong toàn quốc phối hợp với chiến dịchkiềm chế và tiêu hao lực lượng địch
+ Đảng chỉ đạo về xây dựng Đảng(giảng kỹ, cùng người học trao đổi)
\ Một là, củng cố Đảng, phải làm cho Đảng thực sự có tính chất quần chúng
mạnh mẽ, Đảng phải gần dân, sát dân, cùng dân, gương mẫu và luôn đi dầu trongcác phong trào của nhân dân
\ Hai là, tiếp tục phát triển đảng, tích cực phát triển đảng ở các vùng địch
kiểm soát, nhằm đẩy mạnh ảnh hưởng của Đảng và phong trào đấu tranh tronglòng địch
\ Ba là, tăng cường giáo dục đảng viên, nâng cao chất lượng toàn diện đội
ngũ đảng viên, nhất là tính tiền phong gương mẫu, luôn đi tiên phong trong mọicông tác Nêu cao tinh thần phê bình và tự phê bình, giúp nhau cùng tiến bộ
\ Bốn là, khẩn trương đào tạo cán bộ cho Đảng, chính quyền, Mặt trân, các
đoàn thể và cán bộ quân sự
Trang 14\ Năm là, Tích cực chuẩn bị Đại hội Đảng toàn quốc.
\ Sáu là, Khéo tổ chức sự lãnh đạo cuả Đảng trong điều kiện liên lạc khó khăn.
Trong điều kiện chiến đấu ngày càng ác liệt liên lạc gặp nhiều khó khǎn, Đảngchủ trương xây dựng các "chi bộ tự động công tác", phát huy tính chủ động sángtạo trong lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp bộ đảng ở các khu, tỉnh, thành v.v Tǎngcường quyền hạn cho Uỷ ban kháng chiến khu Khi mất liên lạc, Uỷ ban khángchiến khu có toàn quyền điều khiển mọi mặt hoạt động ở địa phương theo đườnglối của Đảng
\ Bảy là, Đảng đã kịp thời uốn nắn, khắc phục những lệch lạc trong nhận thức
và hành động nóng vội trước chủ trương chuyển mạnh sang tổng phản công, huyđộng sức dân vượt quá khả năng của dân, không được dân đồng tình
Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương (khoá II), tháng 4- 1952 đã rachủ trương chỉnh Đảng, làm từng bước và có trọng tâm Cụ thể:
Chỉnh huấn cán bộ trước rồi chỉnh đốn đến chi bộ Chỉnh đốn tư tưởng trướcrồi mới chỉnh đốn tổ chức
Chỉnh huấn cán bộ cao cấp phải do Trug ương trực tiếp lãnh đạo vì đó là mấuchốt của việc chỉnh đốn toàn Đảng
Việc chỉnh đốn tổ chức và công tác của chi bộ và của Hội nông dân cứu quốc
sẽ cùng làm trong đợt phát động quần chúng này
Tuy nhiên, thời kỳ này còn một số khuyết điểm trong công tác xây dựng, chỉnhđốn Đảng:
Sau Hội nghị toàn quốc lần thứ ba của Đảng họp ngày 21- 1- 1950 đưa ra chủ
trương "hoàn thành nhiệm vụ chuẩn bị chuyển mạnh sang tổng phản công" vàquyết định tổng động viên theo khẩu hiệu "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiếnthắng"
Tháng 6-1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào, cán bộ Liên khu
IV phê bình sai lầm của cán bộ trong tổng động viên
Tháng 9-1950, Đảng quyết định tạm ngừng phát triển Đảng để củng cố Chủtrương này được thực hiện một cách nhất loạt và kéo dài Việc đóng cửa Đảngvào lúc kháng chiến đang quyết liệt và quần chúng đã được thử thách qua chiếnđấu nên có ảnh hưởng lớn đến sự lãnh đạo của Đảng