Trợ từ, thán từ | Ngữ văn, Lớp 8 - Ôn Luyện

[r]

Bài 6: TR T , Ợ Ừ

Bài : 6 - Ti t : 23 ế

Bài : 6 - Ti t : 23 ế : Tr t , Thán t Tr t , Thán t ợ ừ ợ ừ ừ ừ I/ Th nào là tr t ế ợ ừ

1 Ví d : ụ

- Nó ăn có hai bát cơm.

nh ng ữ

có + hai bát c ơm

I/ Th nào là tr t ế ợ ừ

1 Ví dụ :

- Nó ăn có hai bát cơm.

- Nói d i là t làm h i ố ự ạ chính

mình.

- Tôi đã g i ọ đích danh nó ra.

- B n không tin ạ ngay c tôi n a ả ữ

à ! - - Chính Đích + danh nó + mình

- Ngay + c tôi ả

n a ữ

Bài : 6 - Ti t : 23 : ế Tr t , Thán t ợ ừ ừ

-> Đi kèm v i t ng khác ớ ừ ữ đ nh n m nh ể ấ ạ

ho c bi u th thái ặ ể ị đ ộ đánh giá s vi c, ự ệ

2 Nh n xét: ậ

- Chi c áo này ế đ p ẹ ơi là đ p ẹ

s v t ự ậ

-> Thư ng là nh ng t : nh ng , ờ ữ ừ ữ có,chính, đích,ngay,là,…

Bài : 6 - Ti t : 23 ế

Bài : 6 - Ti t : 23 ế : Tr t , Thán Tr t , Thán ợ ừ ợ ừ từ

t ừ

I/ Th nào là tr t ế ợ ừ

1 Ví d : ụ

2 Nh n xét: ậ

3 Ghi nh 1: ớ

-Tr t là nh ng t chuyên ợ ừ ữ ừ đi kèm m t t ng trong câu ộ ừ ữ đ nh n ể ấ

m nh ho c bi u th thái ạ ặ ể ị đ ộ đánh giá s v t, s vi c ự ậ ự ệ đư c nói ợ

đ n t ng ế ở ừ ữ đó

Như các t : nh ng / có / ừ ữ đích / chính / ngay /

* Bài t p nhanh: ậ

* Bài t p nhanh: ậ

? T ừ

? T ừ nh ng nh ng ữ ữ nào trong 2 câu sau đây là tr t ?, vì sao? ây là tr t ?, vì sao? ợ ừ ợ ừ

Câu 1 : Tôi nh mãi ớ

Câu 1 : Tôi nh mãi ớ nh ng nh ng ữ ữ k ni m k ni m ỉ ệ ỉ ệ th i niên thi u th i niên thi u ờ ờ ế ế

Câu 2 : Tôi nh c anh ắ

Câu 2 : Tôi nh c anh ắ nh ng nh ng ữ ữ ba b n l n mà anh v n quên ba b n l n mà anh v n quên ố ầ ố ầ ẫ ẫ

Lư ng ợ

từ

Câu 1 : Tôi nh mãi ớ

Câu 1 : Tôi nh mãi ớ nh ng nh ng ữ ữ k ni m th i niên thi u k ni m th i niên thi u ỉ ệ ỉ ệ ờ ờ ế ế

Câu 2 : Tôi nh c anh ắ

Câu 2 : Tôi nh c anh ắ nh ng nh ng ữ ữ ba b n l n mà anh v n quên ba b n l n mà anh v n quên ố ầ ố ầ ẫ ẫ

Tr t Tr t ợ ừ ợ ừ

danh từ

danh từ

->Lưu ý: c n phân bi t tr t khi g p tr u ý: c n phân bi t tr t khi g p tr ầ ầ ệ ệ ợ ừ ợ ừ ặ ặ ư ờ ờ ng h p ng h p ợ ợ đ ồ ồ ng âm khác lo i ng âm khác lo i ạ ạ như ví d trên.Ta ph i d a vào tác d ng c a t ví d trên.Ta ph i d a vào tác d ng c a t ụ ụ ả ự ả ự ụ ụ ủ ừ ủ ừ đó trong câu:

+Nó đi v i t ,ng nào? i v i t ,ng nào? ớ ừ ớ ừ ữ ữ +Có nh n m nh,ho c bi u th thái ấ ạ ặ ể ị

+Có nh n m nh,ho c bi u th thái ấ ạ ặ ể ị đ ộ ộ đánh giá s vi c,s v tc a ánh giá s vi c,s v tc a ự ệ ự ậ ủ ự ệ ự ậ ủ

ngư ờ ờ i nói không? i nói không?

Bài : 6 - Ti t : 23 : ế Tr t , Thán t ợ ừ ừ

I/ Th nào là tr t ế ợ ừ

II/ Th nào là thán t ế ừ

1 Ví d : ụ

a/ “ Này ! Ông giáo ! Cái gi ng nó cũng khôn ! Nó c làm in nh ạ ố ứ ư nó

trách tôi ; nó kêu ư , nhìn tôi nh ử ư mu n b o tôi r ng: “ ố ả ằ A ! Lão già t ệ

l m! Tôi ắ ăn v i lão nh ở ớ ư th mà lão x v i tôi nh ế ử ớ ư th này à?” ế

b/ - Này b o bác y có tr n ả ấ ố đi đâu thì tr n.Ch n m ố ứ ằ đ y,ch c n a h vào ấ ố ữ ọ

cháu ăn l y vài húp cái ấ đã

(Trích:“T t ắ đèn”- Ngô T t T ) ấ ố

2 Nh n xét ậ :

“ A ! -> B c l tình c m,c m xúc ộ ộ ả ả

“ Này ! ,vâng !” -> dùng g i ọ đáp

Big : 6 - Ti t : 23 ế : Tr t , Thán t ợ ừ ừ

I/ Th nào là tr t ế ợ ừ

II/ Th nào là thán t ế ừ

1 Ví d : ụ

a/ “ Này ! Ông giáo ! ạ

“ A ! Lão già t l m! … ệ ắ

- Con - Con ơ ơ i !

- - Dạ Dạ !

? D a vào nh ng ví d trên ự ữ ụ

hãynh n xét v cách dùng ậ ề các t : ừ

này,a,vâng,này, ơi,dạ …b ng cách ằ

l a ự ch n nh ng câu tr l i ọ ữ ả ờ đúng:

“ A !-> B c l tình c m,c m xúc ộ ộ ả ả

“ Này ! ,vâng !”-> dùng g i ọ đáp

-> Các t y ừ ấ

A Thư ng ờ đ ng ứ ở đ u câu ầ

l p ậ C.Nó đ ng tách ra thành m t câu ứ ộ đ c ặ

bi t ệ

m t câu ộ

2.Nh n xét: ậ

A Thư ng ờ đ ng ứ ở đ u câu ầ

l p ậ

C Đ ng tách ra thành m t câu ứ ộ đ c ặ

bi t ệ

D

A C

- -Này Này!

- Cho t m - Cho t m ớ ớ ư ợ ợ n áo v i n áo v i ớ ớ

nhé !

Bài : 6 - Ti t : 23 ế : Tr t , Thán t ợ ừ ừ

II/ Th nào là thán t ế ừ

• Ví d : ụ

2 Nh n xét : ậ

3 Ghi nh : ớ

* Thán t là nh ng t dùng ừ ữ ừ đ b c l tình c m , c m xúc c a ể ộ ộ ả ả ủ ngư i nói ho c dùng ờ ặ đ g i ể ọ đáp.Thán t th ừ ư ng ờ đ ng ứ ở đ u, ầ

có khi nó đư c tách ra thành m t câu ợ ộ đ c bi t ặ ệ

* Thán t g m hai lo i chính: ừ ồ ạ

- Thán t b c l tình c m, c m xúc: ừ ộ ộ ả ả a , ái ,ơ , ôi , ô hay , than ôi ,

- Thán t g i ừ ọ đáp: này, ơi ,vâng ,d , ạ ừ

* Bài t p nhanh: ậ

? Tìm nh ng câu ca dao, câu th ữ ơ,đo n v ạ ăn đã h c có s d ng thán t ? ọ ử ụ ừ

? Trong tình hu ng giao ti p hàng ngày các em ố ế đã s d ng thán ử ụ

t nh ừ ư th nào ế đ ể đ t hi u qu , ví d ? ạ ệ ả ụ

…

Bà ơi ! Em bé reo lên,cho cháu đi v i! Cháu bi t r ng diêm t t thì bà cũng ớ ế ằ ắ

xin bà đ ng b cháu n ừ ỏ ở ơi này;trư c kia khi bà chua v v i tr ớ ề ớ ư ng ợ đ ế chí nhân,bà cháu ta đã t ng sung s ừ ư ng ớ bi t bao ế !

(Cô bé bán diêm - An -Đéc –xen)

Bài : 6 - Ti t : 23 : ế Tr t , Thán t ợ ừ ừ

• Bài t p nhanh: ậ

? So sánh s khác nhau ự gi ưã tr t và thán ợ ừ

mà luôn ph i ả đi kèm v i t ,ng khác ớ ừ ữ

*Thán t ừ

- Có th ể đư c tách ra thành m t câu ợ ộ

đ c bi t ặ ệ

-Nh n m nh ho c bi u th thái ấ ạ ặ ể ị đ ộ đánh giá s v t,s vi c ự ậ ự ệ

- Thán t b c l tình c m, c m xúc: ừ ộ ộ ả ả a ,

- Thán t g i ừ ọ đáp: này, ơi ,vâng ,d ạ

, ừ

Bài : 6 - Ti t : 23 ế : Tr t , Thán t ợ ừ ừ

III/ Luy n t p ệ ậ

2 Bài t p 2/ (70 -71) ậ

? Gi i thích ả nghĩa c a các tr t có màu trong nh ng câu sau: ủ ợ ừ ữ

a, Nhưng đ i nào tình th ờ ương yêu và lòng kính m n m tôi l i b nh ng ế ẹ ạ ị ữ

không g i cho tôi ử l y ấ m t lá th ộ ư,nh n ng ắ ư i th ờ ăm tôi l y ấ m t l ivà g i cho ộ ờ ử tôi l y ấ m t ộ đ ng quà ồ

(Trích “Nh ng ngày th ữ ơ u”- Nguyên H ng) ấ ồ

-> ? Tác d ng ụ c a các tr t trong ủ ợ ừ đo n v ạ ăn sau

-> L y ấ :nh n m nh s vi c ng ấ ạ ự ệ ư i m không g i th ờ ẹ ử ư,không nh n ắ

thăm,không g i ti n ử ề

Bài : 6 - Ti t : 23 ế : Tr t , Thán t ợ ừ ừ

III/ Luy n t p ệ ậ

3 Bài t p 3/ 71 ậ

? Ch ra t nào là thán t trong các ỉ ừ ừ đo n sau ạ đây :

a/ Đ t nhiên lão h i tôi : ộ ỏ

- Này ! Th ng cháu nhà tôi, ằ đ n m t n ế ộ ăm nay ch ng có gi y má gì ẳ ấ đ y,ông ấ giáo ! ạ

à ! Thì ra lão đang nghĩ đ n th ng con lão ế ằ

* Đáp án bài t p 3 / 71 ậ

a/ Đ t nhiên lão h i tôi : ộ ỏ

- Này ! Th ng cháu nhà tôi, ằ đ n m t n ế ộ ăm nay ch ng có gi y má gì ẳ ấ

đ y,ông giáo ! ấ ạ

à ! Thì ra lão đang nghĩ đ n th ng con lão ế ằ

- Này ! :g i ọ đáp, th hi n s thân m t gi a Lão H c v i ông giáo ể ệ ự ậ ữ ạ ớ

à ! : B c l c m xúc c a ông giáo khi hi u ra tâm tr ng c a Lão H c lúc ộ ộ ả ủ ể ạ ủ ạ đó

? Vì sao con bi t ế đư c thán t ? ợ ừ

III/ Luy n t p ệ ậ

4/ Bài t p 4/ 72 ậ

? Các thán t ừ có màu trong 3 câu sau b c l nh ng c m xúc gì ? ộ ộ ữ ả

- Chu t C ng : “ ộ ố Ha ha ! Cơm ngu i! L i có m t bát cá kho !” ộ ạ ộ

- Bác N i Đ ng run nh ồ ồ ư c y s y: “Bùng boong ầ ấ ái ái ! L y các c u,các ạ ậ ông…”

(Cái t t c a Mèo con- Nguy n Đình Thi) ế ủ ễ

L ) ữ

Bài : 6 - Ti t : 23 ế : Tr t , Thán t ợ ừ ừ

5 Bài t p nâng cao: ậ

a ? Đ c bài ca dao sau,d a vào cách s d ng các thán t em hãy ọ ự ử ụ ừ đưa ra c m nh n c a em v bài ca dao ả ậ ủ ề đó?

Trâu ơi ! Ta b o trâu ả này ,

b ?Đ c và d a vào các thán t c m nh n câu th ọ ự ừ ả ậ ơ sau:

Vi t Nam ệ đ t n ấ ư c ta ớ ơi ,

HƯ NG D N V NHÀ Ớ Ẫ Ề

? Đ t 5 câu v i 5 thán t khác nhau? ặ ớ ừ

- Tìm 5 thán t khác nhau : v c m xúc vui,bu n,gi n,g i, ừ ề ả ồ ậ ọ đáp…

- M i thán t v a tìm ỗ ừ ừ đ t m t câu ặ ộ

?Gi i thích ý nghĩa c a câu t c ng : ả ủ ụ ữ G i d b o vâng ọ ạ ả ?

-Tìm thán t trong câu t c ng : ừ ụ ữ G i d b o vâng ọ ạ ả ?

- Thán t ừ đó thu c lo i nào?,có tác d ng gì trong câu ộ ạ ụ

-Tìm ý nghĩa khái quát c a c câu t c ng : ủ ả ụ ữ G i d b o vâng ọ ạ ả ?