+ Dạng TK hạch, đặc trưng cho sâu bọ, giáp xác, thân mềm - Các động vật có tổ chức thần kinh càng cao thì hình thức cảm ứng càng nhanh, càng phong phú, càng chính xác đồng thời năng lượn
Trang 1PHẦN BỐN – SINH HỌC CƠ THỂ
CHƯƠNG II: CẢM ỨNG
Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt)
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
Trang 3Câu 2:
-Sự tiến hóa thể hiện ở mỗi dạng cấu trúc:
+ Dạng TK lưới, đặc trưng cho ruột khoang.
+ Dạng TK chuỗi, đặc trưng cho giun.
+ Dạng TK hạch, đặc trưng cho sâu bọ, giáp xác, thân mềm
- Các động vật có tổ chức thần kinh càng cao thì hình thức cảm ứng càng nhanh, càng phong phú, càng chính xác đồng thời năng lượng tiêu hao càng ít.
Trang 42 Ở động vật có tổ chức thần kinh (tiếp theo)
Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt)
c Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
TK dạng ống ở vị trí nào trên cơ thể ? có nguồn gốc từ đâu ? Được phân hóa thành những thành phần nào?
- Nằm ở phía lưng, có nguồn gốc từ lá phôi ngoài
- Được phân hóa thành não, tủy sống, các dây TK và hạch TK
+ Não và tủy sống thuộc bộ phận TK trung ương
+ Liên hệ với não và tủy sống là các cơ quan thụ cảm (các giác quan và nội thụ quan) và các cơ quan phản ứng (cơ, tuyến…) nhờ các dây TK não và dây TK tủy thuộc bộ phận TK ngoại biên
Trang 52 Ở động vật có tổ chức thần kinh (tiếp theo)
Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt)
c Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
Chúng thuộc bộ phận TK nào ?
Bộ phận TK trung ương gồm não và tủy sống
Bộ phận TK ngoại biên: Dây TK não, dây TK tủy để nối TƯ.TK với các cơ quan thụ cảm và cơ quan phản ứng Ngoài ra còn có các hạch thần kinh
Trang 6Thần kinh
trung ương
Trang 7ThÇn kinh ngo¹i biªn
Bao gåm:
D©y thÇn kinh n·o D©y thÇn kinh tuû C¸c h¹ch thÇn kinh
Nèi gi÷a trung ¬ng thÇn kinh víi c¬ quan thô c¶m
vµ c¬ quan ph¶n øng
Trang 82 Ở động vật có tổ chức thần kinh (tiếp theo)
Trang 92 Ở động vật có tổ chức thần kinh (tiếp theo)
Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt)
c Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
Chức năng của từng loại hệ TK?
- Hệ TK vận động: Điều khiển hoạt động của các cơ vân trong
hệ vận động đó là những hoạt động theo ý muốn
- Hệ TK sinh dưỡng: Điều khiển hoạt động của các nội quan đó là những hoạt động tự động, không theo ý muốn
Trang 102 Ở động vật có tổ chức thần kinh (tiếp theo)
Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt)
c Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
Trang 112 Ở động vật có tổ chức thần kinh (tiếp theo)
Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt)
c Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
Hệ TK sinh dưỡng bao gồm những bộ phận nào? Hoạt động và ý nghĩa của chúng?
- Gồm bộ phận TK giao cảm và bộ phận TK đối giao cảm
- Điều hòa và giữ thăng bằng cho các nội quan
- Hoạt động đối lập nhau
Trang 122 Ở động vật có tổ chức thần kinh (tiếp theo)
Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt)
c Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
Ví dụ: Điều hòa hoạt động tim của hệ TK sinh dưỡng
Nghiên cứu Ví dụ tr 105 và dựa vào hình 27.1 SGK hãy trình bày điều hòa hoạt động tim của hệ TK sinh dưỡng
(Thời gian nghiên cứu 2 phút)
Trang 13Nghiên cứu Ví dụ tr 105 và dựa vào hình 27.1 SGK hãy trình bày điều hòa hoạt động tim của hệ TK sinh dưỡng
Trang 14Khi huyết áp tăng cao sẽ kích thích trung khu điều hòa tim mạch trong hành tủy, xung TK sẽ theo dây đối giao cảm đến làm tim đập chậm và yếu Ngược lai, khi huyết áp
hạ, hay khi nồng độ CO2 trong máu tăng (H + tăng), xung TK sẽ theo dây giao cảm đếm làm tim đập nhanh và mạnh để tăng huyết áp, thải nhanh CO2 ra khỏi cơ thể.
Ví dụ: Điều hòa hoạt động tim của hệ TK sinh dưỡng
Trang 152 Ở động vật có tổ chức thần kinh (tiếp theo)
Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt)
c Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
Dựa vào kiến thức đã học ở Sinh học 8, hãy hệ thống bằng sơ đồ các thành phần của hệ thần kinh dạng ống ở ĐVCXS.
Trang 16Sinh dưỡng Vận động
Hệ thần kinh
Giao cảm Đối giao cảm
Các bộ phận
Trung ương
Ngoại biên
Hãy điền vào ô thích hợp các thành phần của hệ thần kinh dạng ống
Trang 17Sinh dưỡng Vận động
Hệ thần kinh
Giao cảm Đối giao cảm
Các bộ phận
Trung ương
Ngoại biên
Sơ đồ các thành phần của hệ thần kinh dạng ống
Vỏ não và chất xám của tủy sống Sừng bên
chất xám tủy sống
Hạch xám trong trụ não và đoạn cùng trong tủy sống
Dây TK não và
Dây thần kinh
Sợi trước Hạch thần Sợi sau
(1)
(5)
Trang 18Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt) III PHẢN XẠ - MỘT THUỘC TÍNH CƠ BẢN CỦA MỌI CƠ THỂ CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH
Tại sao nói phản xạ là thuộc tính cơ bản của
mọi cơ thể có tổ chức thần kinh ?
Mọi hoat động từ đơn giản đến phức tạp của động vật có hệ thần kinh đều được thực hiện bằng cơ chế phản xạ
Trang 19Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt) III PHẢN XẠ - MỘT THUỘC TÍNH CƠ BẢN CỦA MỌI CƠ THỂ CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH
Hệ thần kinh càng phức tạp thì các phản xạ sẽ ra sao?
Hệ thần kinh càng phức tạp:
+ SL phản xạ càng nhiều và càng chính xác, + Tiêu phí càng ít năng lượng,
+ Cách thức phản ứng đa dạng, phong phú, + Số lượng nơron tham gia vào cung phản xạ càng nhiều
Trang 20Bài 27 – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT (tt) III PHẢN XẠ - MỘT THUỘC TÍNH CƠ BẢN CỦA MỌI CƠ THỂ CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH
Phân biệt các loại phản xạ?
- Phản xạ không điều kiện:
+ có số lượng hạn chế, + có tính bẩm sinh, di truyền
- Phản xạ có điều kiện (Còn gọi là phản xạ học được)
+ số lượng ngày càng nhiều,
+ có tính mềm dẻo, thích nghi được với điều kiện sống mới, bảo đảm cho sự thích nghi của cá thể và của loài
Trang 21Câu 2: Lập bảng so sánh PXKĐK và PXCĐK về các đặc điểm
1 Đặc điểm hình thành, tính chất bền vững.
2 Di truyền hay không, mang tính cá thể hay chủng loại.
3 Số lượng.
4 Trả lời cho những kích thích nào?
5 Trung ương TK điều khiển?
Câu 3: Các thành phần tham gia thực hiện phản xạ
Thực hiện câu 2 và câu 3 phiếu học tập
Trang 22Ph¶n x¹ kh«ng ®iÒu kiÖn Ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn
- H×nh thµnh trong qu¸ tr×nh sèng, kh«ng bÒn v÷ng, dÔ mÊt.
So sánh phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện
1 Đặc điểm hình thành, tính chất bền vững
2 Di truyền hay không, mang tính cá thể hay chủng loại
3 Số lượng
4 Trả lời cho những kích thích nào?
5 Trung ương thần kinh điều khiển
Trang 23C¸c thµnh phÇn tham gia thùc hiÖn ph¶n x¹:
Trang 24DẶN DÒ:
• Học kỹ bài, trả lời các câu hỏi sau bài
• Hãy nêu 3 ví dụ cho mỗi loại PXKĐK và PXCĐK
• Soạn trước bài 28 :
• - Thế nào là điện thế nghỉ ? cơ chế hình thành điện thế nghỉ ?
• - Điện thế hoạt động là gì ? cơ chế hình thành ?
• - Trình bày sự lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có và có bao miêlin?
• Đọc mục: “Em có biết”