- Sử dụng thể thơ ngụ ngôn tứ tuyệt cô đọng, hàm súc để thể hiện niềm tự hào của tác giả trƣớc những chiến thắng hào hùng của dân tộc. - Có nhịp thơ phù hợp với việc tái[r]
Trang 2Kiểm tra bài cũ
- Em hãy đọc lại một số bài ca dao châm biếm, cho biết nội dung của chúng?
- Qua những câu hát than thân và những câu hát châm biếm, em có nhận xét gì?
Trang 3TaiLieu.VN
Tiết 17
SÔNG NÚI
NƯỚC
(Lý Thường
(Trần Quang Khải)
Tiết
Trang 4SÔNG
NÚI
NƯỚC
NAM
NAM QUỐC SƠN
HÀ
( Lý Thường Kiệt)
PHÒ GIÁ VỀ KINH
TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƢ Trần Quang Khải
Trang 5I/ SÔNG NÚI NƯỚC NAM
1/ Tìm hiểu chung
- Thơ trung đại Việt Nam được
viết bằng chữ Hán và chữ
Nôm, có nhiều thể: thơ Đường
luật, song thất lục bát, lục
bát,… Đường luật là luật thơ
có từ đời Đường ở Trung
Quốc
- Thất ngôn tứ tuyệt Đường
luật: một thể thơ Đường luật
quy định mỗi bài có bốn câu
thơ, mỗi câu có bảy tiếng, có
niêm luật chặt chẽ
- Nam quốc sơn hà là một bài thơ
chữ Hán viết theo thể thất ngôn
tứ tuyệt Đường luật Theo truyền
thuyết tác phẩm ra đời gắn liền
với tên tuổi của Lí Thường Kiệt
và trận chiến chống quân Tống
xâm lược ở phòng tuyến sông
Như Nguyệt
Trang 6a Tác giả
Em biết gì về tác giả
Lý Thường Kiệt?
Từ trước, bài thơ được
cho là sáng tác của Lý
Thường Kiệt trong lần
chống quân xâm lược
Tống tại Sông Cầu (Như
Nguyệt) năm 1077 Tuy
nhiên mới đây, nhiều nhà
nghiên cứu khẳng định
bài thơ này ra đời từ thời
Tiền Lê và cũng được sử
dụng trong trận đánh
chống quân Tống, nhưng
là lần đầu vào năm 981
Ông tên thật là Ngô Tuấn (1019-1105) , là con của Sùng Tiết tướng quân Ngô An Ngữ , người phường Thái Hòa, thành Thăng Long (Hà Nội ngày nay) Có tài liệu lại nói quê ông là làng An Xá, huyện Quảng Đức (Cơ Xá, huyện Gia Lâm ngày nay)
Gia đình ông nối đời làm quan cho nhà Lý, ông có nhiều mưu lược, có tài làm tướng
Đền thờ
Lý Thường Kiệt tại Thanh Hoá
Trang 7b Hoàn cảnh sáng tác
Hãy cho biết hoàn
cảnh ra đời của tác
phẩm?
Di tích phòng tuyến sông Cầu
(Như Nguyệt)
Bài thơ bằng chữ Hán
Năm 1077, 30 vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang Việt Nam ta Lý Thường Kiệt cho lập phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu) để chặn giặc rồi cho thủy quân đánh bại giặc ở vùng biển Quảng Ninh.
Quân bộ của Quách Quỳ đánh đến sông Như Nguyệt bị chặn đứng
Nhiều trận chiến đấu quyết liệt xảy ra Giặc Tống không sao vượt được
phòng tuyến Như Nguyệt, đành đóng trại chờ viện binh
Đang đêm, Lý Thường Kiệt cho người vào đền thờ Trương Hống, Trương Hát ở phía nam
bờ sông Như Nguyệt, giả làm thần đọc vang bài thơ
1/ Tìm hiểu chung
a Tác giả
Trang 8a/ Nội dung:
- Lời khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước:
+ Nước Nam là của người Nam
+ Sự phân định địa phận, lãnh thổ nước Nam trong “thiên thư”
- Ý chí kiên quyết bảo vệ Tổ Quốc, bảo vệ độc lập dân tộc:
+ Thái độ rõ ràng, quyết liệt: coi kẻ xâm lược là “nghịch lỗ” + Chỉ rõ: bọn giặc sẽ thất bại thảm hại trước sức mạnh của dân tộc quyết tâm bảo vệ chủ quyền đất nước
2/ Đọc – hiểu văn bản
Trang 9b/ Nghệ thuật
- Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ
tuyệt ngắn gọn, súc tích đề
tuyên bố nền độc lập của đất
nước
- Dồn nén xúc cảm trong hình
thức thiên về nghị luận, trình
bày ý kiến
- Lựa chọn ngôn ngữ góp phần
thể hiện giọng thơ dõng dạc,
hùng hồn, đanh thép
Nam quốc sơn hà
Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư
Sông núi nước Nam
Sông núi nước Nam vua Nam ở, Rành rành định phận tại sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm, Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời
Trang 10c Ý nghĩa của các văn bản:
Tuyên ngôn độc lập là lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước và khẳng định không một thế lực nào được xâm phạm.
“Nam quốc sơn hà” được coi
là bản Tuyên ngôn độc lập
đầu tiên của dân tộc Vậy
Tuyên ngôn độc lập là gì ?
- Bài thơ thể hiện niềm tin vào sức mạnh chính nghĩa của dân tộc
ta
- Bài thơ có thể xem như là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của
nước ta
d Tổng kết
Trang 11II/ PHÒ GIÁ VỀ KINH
a Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ này được ra
đời trong hoàn vảnh
nào?
Tụng giá hoàn kinh sư là một bài thơ do
Trần Quang Khải viết sau khi quân dân nhà
Trần chiến thắng trận Chương Dương và
Hàm Tử trong cuộc kháng chiến chống quan
Nguyên – Mông lần thứ hai Trần Quang
Khải đi đón xa giá của Thái thượng hoàng
Trần Thánh Tôn về lại Thăng Long sau chiến
1 Tìm hiểu chung
- Ngũ ngôn tứ tuyệt: Một thể thơ Đường luật qui định mỗi bài có bốn câu thơ, mỗi câu có năm tiếng có niêm luật chặt chẽ
- Dưới thời Trần, nhân dân ta đã viết nên những trang sử vẻ vang
Thượng tướng Thái sư Chiêu Minh đại vương Trần Quang Khải là
người có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên xâm lược
- Sau chiến thắng Chương Dương, Hàm Tử, giải phóng kinh đô năm
1285, tác giả phò giá hai vua Trần trở về Thăng Long và cảm hứng
sáng tác bài thơ này
- Đây cũng là một trong số những bài thơ tỏ chí của văn học trung đại, người viết trực tiếp biểu lộ tư tưởng, tình cảm qua tác phẩm
Trang 12• Trần Quang Khải (1241- 1294), con thứ
ba của Trần Thái Tông, là đại tướng đời nhà
Trần , làm đến chức Tướng quốc coi cả mọi
việc trong nước Sang đời Trần Nhân Tông,
năm Thiệu Bảo thứ tư, khi quân Nguyên xâm
lăng bờ cõi nước Nam, ông được phong chức
Thượng tướng Thái sư, lãnh binh trấn giữ
mặt Nam đất Nghệ An, lập công lớn tại
Chương Dương Độ Khi dẹp tan quân
Nguyên, triều đình xét công, ông đứng vào
bậc nhất
• Trần Quang Khải được người dân Việt Nam
lập đền thờ ở một số nơi; như tại đình làng
Phương Bông, ngoại thành thành phố Nam
Em biết gì về tác giả!
b Tác giả
a Hoàn cảnh sáng tác
1 Tìm hiểu chung
II/ PHÒ GIÁ VỀ KINH
Trang 132/ Đọc – hiểu văn bản
Ý 1: Sự chiến thắng hào hùng
của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông xâm lược
Ý 2: Lời động viên mọi người
xây dựng, phát triển đất nước trong hoà bình và niềm tin sắt
đá vào sự bền vững muôn thuở của đất nước
Thảo luận: Bài thơ có những ý
cơ bản nào ?
a/.Nội dung
- Hào khí của dân tộc ta ở thời Trần được tái hiện qua những sự kiện lịch sử chống giặc Mông – Nguyên xâm luọc: chiến thắng Hàm Tử, Chương Dương
- Phương châm giữ nước vững bền:
+ Thể hiện khát vọng về đất nước thái bình, thịnh trị
+ Thể hiện sự sáng suốt của vị tướng cầm quân lo việc lớn, thấy rõ ý nghĩa của việc dốc hết sức lực, giữ vững hòa bình, bảo vệ đất nước
1/ Tìm hiểu chung II/ PHÒ GIÁ VỀ KINH
Trang 14- Sử dụng thể thơ ngụ ngôn tứ tuyệt cô
đọng, hàm súc để thể hiện niềm tự
hào của tác giả trước những chiến
thắng hào hùng của dân tộc
- Có nhịp thơ phù hợp với việc tái
hiện lại những chiến thắng dồn dập
của nhân dân ta và việc bày tỏ suy
nghĩ của tác giả
- Sử dụng hình thức diễn đạt cô đúc,
dồn nén cảm xúc vào bên trong tư
tưởng
- Có giọng điệu sảng khoái, hân hoan,
tự hào
b/ Nghệ thuật
TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƯ
Đoạt sáo Chương Dương độ Cầm Hồ Hàm Tử quan
Thái bình tu trí lực, Vạn cổ thử giang san
PHÒ GIÁ VỀ KINH
Chương Dương cướp giáo giặc Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức Non nước ấy ngàn thu
2/ Đọc – hiểu văn bản
a/.Nội dung
1/ Tìm hiểu chung
II/ PHÒ GIÁ VỀ KINH
Trang 15c/ Ý nghĩa văn bản
Hào khí chiến thắng và khát vọng về một đất nước thái bình, thịnh trị của dân tộc ta thời nhà Trần
d/ Tổng kết
Ghi nhớ sgk
2/ Đọc – hiểu văn bản
a/.Nội dung
1/ Tìm hiểu chung
b/ Nghệ thuật
II/ PHÒ GIÁ VỀ KINH
Trang 16III LUYỆN TẬP
Ngôn ngữ gần gũi với đại đa số nhân dân Đại Việt bấy giờ, họ đã góp phần quan trọng vào chiến thắng quân Tống, quân Nguyên
Lời thơ ngắn gọn cô đọng như một lời thề quyết tâm giữ gìn cõi bờ đất nước trước kẻ thù
Bài tập trang 68
sgk
Trang 17DẶN DÒ
1/ Đọc thuộc hai bài thơ
(bản dịch thơ)
2/ Đọc bài đọc thêm SGK
trang 68
3/
- Làm phần luyện tập ở
sau hai bài
- Về nhà học bài, chuẩn bị
bài trước “ Từ Hán Việt”
Chào các
em !
