Nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo của Ngân hàng chính sách xã hội xã Hồng Ngự

Khách hàng của NHCSXH là hộ nghèo và các đối tượng chính sách, họ là những người có thu nhập thấp, khả năng sản xuất kinh doanh còn hạn chế, do đó hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo c[r]

TÓM TẮT LUẬN VĂN Chương 1: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN

Có rất nhiều công trình nghiên cứu đề cập tới việc phân tích hoạt động của NHCSXH, mỗi công trình nghiên cứu có cách tiếp cận khác nhau, phạm vi nghiên cứu khác nhau, có ý nghĩa về mặt thực tiễn, đề ra những giải pháp thiết thực phù hợp với địa phương Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trước đây không tránh khỏi những hạn chế nhất định có thể kể đến như: phương pháp nghiên cứu còn đi theo truyền thống, phạm vị nghiên cứu còn hạn chế, chưa đầy đủ, cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động tín dụng NHCSXH còn hạn chế Trong quá trình phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của hoạt động tại NHCSXH chưa sâu, chưa rõ ràng

Xét trên cả phương diện lý luận và thực tiễn, chương trình XĐGN đóng vai trò rất quan trọng và là một đòi hỏi bức xúc trong sự nghiệp phát triển kinh tế đất nước Tín dụng cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy nhanh quá trình XĐGN Việc nghiên cứu thực trạng cho vay hộ nghèo và đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả đối với công cuộc xóa đói giảm nghèo tại thị xã Hồng Ngự là việc làm có ý nghĩa rất thiết thực

Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI

HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI

Trong chương 2, luận văn đã trình bày khung lý thuyết về vấn đề nghèo đói và tín dụng đối với hộ nghèo, vai trò của tín dụng đối với hộ nghèo trong công cuộc XĐGN, hiệu quả mang lại từ việc cho vay hộ nghèo Những nội dung trọng tâm của chương này bao gồm:

- Cơ sở lý luận về nghèo đói và sự cần thiết phải XĐGN:

Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư vì những lý do nào đó không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người, những nhu cầu mà xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế, xã hội và phong tục tập quán của chính xã hội

đó Việt Nam đang sử dụng một loạt các chỉ tiêu đánh giá về nghèo đói và phát triển xã hội theo quy định của Bộ LĐ-TB&XH, đó là phương pháp dựa trên thu nhập của hộ gia đình tuỳ theo từng thời gian Các hộ được xếp vào diện nghèo, nếu thu nhập đầu người của họ ở dưới mức chuẩn được xác định

Nghèo đói có nhiều nguyên nhân, trong đó thiếu vốn sản xuất kinh doanh là nguyên nhân chủ yếu, chiếm tỷ lệ cao nhất, để góp phần thực hiện mục tiêu XĐGN thì nguồn vốn tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo của NHCSXH là một giải pháp quan trọng

NHCSXH là một tổ chức hoạt động không vì lợi nhuận, mục tiêu hàng đầu là XĐGN, đảm bảo an sinh xã hội Vì vậy, hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo là mục tiêu quan trọng của NHCSXH Việc nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo của NHCSXH là yêu cầu khách quan, giúp hộ nghèo vay vốn thoát khỏi đói nghèo, ổn định

xã hội

Xóa đói giảm nghèo là nhiệm vụ quan trọng của toàn Đảng, toàn dân, của các cấp, các ngành Tín dụng cho người nghèo thông qua các quy định về mặt nghiệp vụ cụ thể như việc bình xét công khai những hộ dược vay vốn, thành lập các tổ đôn đốc thu hồi nợ, tạo sự phối hợp chặt chẽ giữa các đoàn thể chính trị xã hội, của cấp ủy, chính quyền địa phương

Kết quả phát triển kinh tế sẽ làm thay đổi đời sống kinh tế ở nông thôn, an ninh trật tự, an toàn xã hội ổn định, hạn chế được những mặt tiêu cực, nâng cao đời sống kinh

tế nông thôn, mọi người dân có cuộc sống ấm no hạnh phúc dần tiến tới chuẩn nông thôn mới

- Vai trò của tín dụng đối với hộ nghèo:

Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng đối với hộ nghèo Nó được coi là công

cụ quan trọng để phá vỡ vòng luẩn quẩn của thu nhập thấp, tiết kiệm thấp và năng suất thấp, là chìa khoá vàng để giảm nghèo

Yếu tố cơ bản để hộ nghèo có điều kiện SXKD, đó là vốn bằng tiền hoặc đất đai, lao động và kỹ thuật; trong đó, vốn bằng tiền đóng vai trò quan trọng nhất vì nếu có vốn bằng tiền, thì người sản xuất có thể mua sắm các tư liệu sản xuất khác, kể cả đất đai Hiện nay, tích luỹ của người nghèo ở nước ta rất thấp, do đó hầu như các hộ nghèo đều thiếu

vốn để SXKD Nhờ nguồn vốn của ngân hàng mà các hộ nghèo có điều kiện tiếp cận được khoa học kỹ thuật, công nghệ mới như các giống cây, con mới, kỹ thuật canh tác mới và cũng nhờ vay vốn, mà hộ nghèo tiếp cận được với công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư

Do đó, thông qua vay vốn, các hộ nghèo trong tổ cùng giúp đỡ nhau trong sản xuất

và đời sống; trao đổi kinh nghiệm sản xuất, kinh nghiệm quản lý kinh tế, chia sẻ rủi ro, hoạn nạn

- Cơ sở lý luận và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo:

Hiệu quả kinh tế - xã hội là phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt các mục tiêu kinh tế - xã hội xác định

Hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo được xem xét trên hai góc độ là hiệu quả kinh

tế - xã hội tức là sự đóng góp của NHCSXH đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và hao phí nguồn lực thấp nhất được bỏ ra Việc sử dụng hao phí nguồn lực một cách hiệu quả là điều kiện để đạt được mục tiêu kinh tế - xã hội đề ra Hai mục tiêu trên có mối quan hệ biện chứng với nhau bảo đảm NHCSXH hoàn thành nhiệm vụ Chính phủ giao và duy trì sự tồn tại và phát triển bền vững của ngân hàng

Hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo của NHCSXH mang tính đặc thù, là công cụ

để Nhà nước thực hiện tín dụng ưu đãi, không vì mục tiêu lợi nhuận, do đó việc đánh giá hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo ngoài việc xem xét các chỉ tiêu tổng dư nợ cho vay hộ nghèo, doanh số cho vay, doanh số thu nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, cần xem xét các chỉ tiêu:

- Tỷ lệ hộ vay vốn thoát nghèo

- Chỉ tiêu số lao động có việc làm bình quân

- Mức vốn cho vay bình quân một hộ nghèo

- Khả năng bảo toàn vốn của NHCSXH

Khách hàng của NHCSXH là hộ nghèo và các đối tượng chính sách, họ là những người có thu nhập thấp, khả năng sản xuất kinh doanh còn hạn chế, do đó hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo chịu rất nhiều tác động, có thể chia thành hai nhóm nhân tố:

* Nhân tố tác động đến kết quả giảm nghèo:

+ Chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước

+ Bản thân hộ nghèo

+ Điều kiện tự nhiên

+ Do cơ sở hạ tầng

+ Giải pháp khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư

* Nhóm nhân tố tác động đến chi phí:

+ Về nhân sự

+ Vị trí của điểm giao dịch xã

+ Tổ chức bộ máy hoạt động của NHCSXH

+ Công tác tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho HĐT và BQL tổ TK&VV

đối với hộ nghèo Đây là tiền đề nghiên cứu cho những chương tiếp theo của luận văn

Chương 3: PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI THỊ XÃ HỒNG NGỰ

Trong chương 3, luận văn đã nghiên cứu hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại NHCSXH thị xã Hồng Ngự Thời gian nghiên cứu từ năm 2010 đến năm 2014, luận văn

đã đưa ra những nội dung chính sau:

- Giới thiệu về NHCSXH thị xã Hồng Ngự:

Thị xã Hồng Ngự được hình thành theo Nghị Định số 08/NĐ-CP ngày 23/12/2008 của Chính Phủ, chính thức chia tách từ huyện Hồng Ngự và đi vào hoạt động từ ngày 30 tháng 04 năm 2009 Thị xã Hồng Ngự được công nhận là đô thị loại IV, nơi tập trung giao lưu kinh tế, có lịch sử văn hóa dạng sông nước Nam bộ

Thị xã Hồng Ngự được hình thành theo Nghị Định số 08/NĐ-CP ngày 23/12/2008 của Chính Phủ, chính thức chia tách từ huyện Hồng Ngự và đi vào hoạt động từ ngày 30 tháng 04 năm 2009 Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội thị xã Hồng Ngự được thành lập theo quyết định số 59/QĐ-HĐQT ngày 28/10/2009 của Chủ tịch Hội đồng quản trị

Mô hình tổ chức bao gồm:

+ Bộ phận quản trị, điều hành: Ban đại diện HĐQT gồm 16 thành viên là thủ trưởng của các ban, ngành thị xã

+ Bộ phận điều hành tác nghiệp: Biên chế bộ máy hoạt động của NHCSXH thị xã

Hồng Ngự đến cuối năm 2014 có 9 cán bộ, trong đó 7 cán bộ biên chế và 2 cán bộ hợp đồng trọn gói

- Thực trạng hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo của Ngân hàng CSXH thị xã Hồng Ngự giai đoạn 2010-2014:

Tính đến 31/12/2014 tổng nguồn vốn cho vay của NHCSXH thị xã Hồng Ngự đạt 144.042 triệu đồng, tương đương 99,9% kế hoạch năm, tăng 1,8 lần so với năm 2010, tốc

độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt 17% Trong đó nguồn vốn cho vay hộ nghèo chiếm 41.505 triệu đồng, tương đương 28,8%, tổng số hộ nghèo được vay vốn 1.087 hộ,

số hộ đã thoát nghèo 568 hộ

Chương trình cho vay hộ nghèo chiếm tỷ trọng nhiều nhất trong các chương trình cho vay của NHCSXH thị xã Hồng Ngự với tỷ trọng trung bình 31,91%, trong đó cho vay trung hạn hộ nghèo chiếm tỷ trọng trung bình 67,4%, cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng trung bình 32,6% Nhìn chung từ năm 2010 đến năm 2014, chương trình cho vay

hộ nghèo có tỷ lệ tăng trưởng bình quân 34,45%, nâng số hộ nghèo được vay vốn thêm

533 hộ Tính đến 31/12/2014, số hộ thoát nghèo là 568 hộ, giải quyết được 1.011 hộ có việc làm ổn định

Về doanh số cho vay của NHCSXH thị xã Hồng Ngự tăng, giảm không đều qua các năm, trong đó tỷ trọng trung bình doanh số cho vay ngắn hạn chiếm 33%, doanh số cho vay dài hạn chiếm tỷ trọng trung bình 67% Tính đến 31/12/2014, chương trình cho vay hộ nghèo đã giải quyết được 1.087 hộ nghèo vay vốn, giải quyết được 1.011 hộ có việc làm, với mức cho vay tối đa lên đến 50 triệu đồng/1 hộ, sự hoạt động hiệu quả này giúp tỷ lệ hộ nghèo của thị xã giảm xuống từ 14,84% năm 2010 xuống còn 5,88% năm

2014

Về doanh số thu nợ tăng đều qua các năm từ năm 2010 đến năm 2013, năm 2014 doanh số thu nợ giảm so với năm 2013 và các năm trước do số hộ nghèo năm 2014 đã giảm 568 hộ so với năm 2013, doanh số cho vay hộ nghèo trong năm giảm, chỉ thu hồi vốn cũ nâng mức cho vay những hộ cần thêm vốn sản xuất kinh doanh vươn lên thoát nghèo Doanh số thu nợ cho vay hộ nghèo trong 5 năm qua đã phản ánh khách quan tình hình sử dụng vốn vay của hộ nghèo, từ một huyện mới chia tách có tỷ lệ hộ nghèo

14,84% năm 2010 sau khi triển khai rộng rãi chương trình cho vay hộ nghèo đã giảm tỷ

lệ hộ nghèo toàn thị xã xuống còn 5,88% năm 2014

- Đánh giá hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo của Ngân hàng CSXH thị xã Hồng Ngự:

Trong 5 năm triển khai chương trình tín dụng hộ nghèo NHCSXH thị xã Hồng Ngự đã thực hiện được phương châm cho vay “đúng địa chỉ, an toàn và hiệu quả” Số hộ vay vốn hàng năm ngày càng tăng, năm 2010 là 9.599 hộ, năm 2014 là 16.867 hộ, tăng 7.268 hộ, trong đó: năm 2010 số hộ nghèo vay vốn là 554 hộ đến năm 2014 nâng số hộ nghèo tiếp cận với nguồn vốn ưu đãi lên 1.087 hộ

Trong 5 năm có 2.045 hộ thoát nghèo nhờ vay vốn NHCSXH và góp phần giảm tỷ

lệ hộ nghèo toàn thị xã từ 14,84% năm 2010 xuống 5,88% năm 2014, tương đương giảm

355 hộ nghèo Số lao động được tạo việc làm từ nguồn vốn NHCSXH là 4.800 lao động

Mức vốn bình quân cho vay một hộ nghèo tại NHCSXH thị xã Hồng Ngự năm

2010 là 52,21 triệu đồng, đến năm 2014 thì mức vốn cho vay là 38,2 triệu đồng, giảm 14 triệu đồng so với năm 2010 Qua bảng 3.8, ta thấy nhu cầu vốn vay của hộ nghèo giảm dần, cho thấy họ đang dần cải thiện cuộc sống của mình qua thực hiện kinh tế, vốn tự có

để sản xuất kinh doanh đã nâng lên rõ rệt, ngân hàng chỉ hỗ trợ vốn thêm để mở rộng sản xuất kinh doanh Mức vốn cho vay bình quân một hộ nghèo càng thấp thì hiệu quả sử dụng vốn của họ ngày càng nâng cao, họ có vốn tự có để sản xuất, vốn vay thêm để phát triển thêm

Nguồn vốn tăng trưởng bình quân mỗi năm 17% nhưng chi phí không phát sinh

thêm, năm 2010 là 2.351,06 triệu đồng đến năm 2014 là 2.150,50 triệu đồng, giảm 200,56

triệu đồng Qua đó cho thấy, NHCSXH đã và đang sử dụng hiệu quả nguồn lực sẵn có, kết hợp tiết kiệm chi tiêu đảm bảo chi phí nhỏ nhất thực hiện hiệu quả mục tiêu kinh tế -

xã hội được giao, cho thấy đơn vị hoạt động có hiệu quả, hàng năm đều đạt chỉ tiêu giao khoán, đảm bảo tiền lương và điều kiện làm việc tốt nhất cho cán bộ

- Các giải pháp đảm bảo hiệu quả tín dụng đã được Ngân hàng CSXH thị xã Hồng Ngự đã áp dụng:

+ Quy trình tín dụng cho vay hộ nghèo

+ Giảm thiểu tỷ lệ nợ quá hạn

+ Về công tác phối hợp với các Hội đoàn thể đôn đốc, xử lý nợ

+ Công tác củng cố tổ, nâng cao hoạt động của tổ TK&VV

+ Tăng cường giám sát địa bàn có tỷ lệ nợ quá hạn cao

+ Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ

- Nhận xét về hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo của Ngân hàng CSXH thị xã Hồng Ngự:

+ Kết quả đạt được: Trong 5 năm triển khai chương trình tín dụng hộ nghèo NHCSXH thị xã Hồng Ngự đã thực hiện được phương châm cho vay “đúng địa chỉ, an toàn và hiệu quả” Tổng dư nợ của NHCSXH từ 76.777 triệu đồng năm 2010 đến năm

2014 đạt 144.042 triệu đồng, tăng 67.256 triệu đồng, giải quyết cho 16.867 hộ vay vốn trên tổng số 20.419 hộ dân cư toàn thị xã Trong đó, nguồn vốn cho vay hộ nghèo chiếm

tỷ trọng cao nhất, số hộ nghèo được tiếp cận vay vốn ưu đãi năm 2010 là 554 hộ, năm

2014 là 1.087 hộ, tăng số hộ nghèo được vay vốn NHCSXH là 553 hộ Trong 5 năm có 2.045 hộ thoát nghèo nhờ vay vốn NHCSXH và góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo trong toàn thị xã còn 5,88%, số lao động được tạo việc làm từ nguồn vốn NHCSXH là 4.800 lao động

Hoạt động tín dụng hộ nghèo đạt hiệu quả không chỉ thể hiện ở hiệu quả xã hội được mang lại, mà phải bảo toàn được nguồn vốn cho vay, đảm bảo vốn vay xoay vòng hiệu quả, năm 2010 chênh lệch thu-chi là 1.095,86 triệu đồng đến năm 2014 đạt 3.748,58 triệu đồng tăng 2.625,29 triệu đồng

+ Hạn chế:

Thứ nhất, công tác tuyên truyền phổ biến chính sách tín dụng ưu đãi của Chính phủ đến với hộ nghèo chưa thật sự hiệu quả

Thứ hai, đa số hộ nghèo vay vốn có trình độ dân trí thấp, không có việc làm ổn định, thiếu kiến thức về sản xuất, kỹ thuật canh tác do đó năng suất sản phẩm chưa cao, chưa cải thiện được cuộc sống

Thứ ba, chất lượng hoạt động của tổ TK&VV vẫn còn một số tồn tại, yếu kém như: còn mang tính hình thức, việc sinh hoạt tổ chưa thường xuyên theo quy ước đề ra,

chủ yếu họp khi vay vốn

Thứ tư, công tác bình xét đối tượng hộ nghèo vay vốn còn nhiều bất cập

Thứ năm, nguồn vốn cho vay của NHCSXH thị xã Hồng Ngự chủ yếu nhận từ NHCSXH chuyển về, nguồn vốn nhận ủy thác tại địa phương và vốn huy động tiết kiệm chiếm tỷ lệ rất nhỏ vì vậy thiếu tính chủ động khi hỗ trợ vốn cho hộ nghèo

+ Nguyên nhân của hạn chế:

Thứ nhất, do thiếu sự quan tâm của cấp Ủy Đảng, chính quyền địa phương, thiếu

sự phối hợp của Hội đoàn thể các cấp trong công tác tuyên truyền chinh sách tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo

Thứ hai, hộ nghèo không những khó khăn về mặt tài chính mà còn khó khăn về trình

độ học vấn, do đó khả năng tiếp thu những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế

Thứ ba, tổ TK&VV kiêm nhiệm vẫn còn nhiều ở một số xã, phường

Thứ tư, ở một số địa phương còn bình xét hộ vay vốn chưa công khai, còn nể nang, dẫn đến bình xét sai đối tượng vay vốn vì vậy hiệu quả mang lại chưa cao

Thứ năm, nguồn vốn cho vay chủ yếu nhận từ NHCSXH cấp trên chuyển về, chưa chủ động trong việc cung ứng vốn cho hộ nghèo

Chương 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ

NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CSXH THỊ XÃ HỒNG NGỰ

Trên cơ sở cùng với những nội dung phân tích chương 3, trong chương 4 luận văn

đã tập trung nghiên cứu các vấn đề sau:

- Mục tiêu chương trình xóa đói giảm nghèo của thị xã Hồng Ngự:

UBND thị xã Hồng Ngự đã ban hành chương trình hành động thúc đẩy giảm nghèo bền vững, bảo vệ thành quả giảm nghèo, hạn chế tái nghèo, tạo cơ hội để người nghèo ổn định cuộc sống, tăng thu nhập, thoát nghèo, vươn lên khá giàu, tăng cường cơ

sở hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế xã hội, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân ở các xã khó khăn, xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, giảm thiểu sự gia tăng bất bình đẳng về thu nhập và mức sống giữa nông thôn và thành thị

- Mục tiêu hoạt động của Ngân hàng CSXH thị xã Hồng Ngự:

Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ đạt bình quân hàng năm từ 15-25%/năm Thực hiện cho vay theo Quyết định số 28/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 05 tháng 09 năm 2015 quy định cho vay hộ mới thoát nghèo tại NHCSXH

Lập kế hoạch tăng trưởng nguồn vốn các chương trình tín dụng

Phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo đến cuối năm 2015 là dưới 4%, giảm tỷ lệ nợ quá hạn của NHCSXH theo lộ trình còn 1%

- Đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo của Ngân hàng CSXH thị xã Hồng Ngự:

+ Công khai hóa chính sách tín dụng của Ngân hàng CSXH tại Điểm giao dịch xã + Kết hợp nguồn vốn cho vay hỗ trợ người nghèo với các chương trình phát triển kinh tế địa phương

+ Củng cố các tổ TK&VV có chất lượng hoạt động thấp

+ Hoàn thiện quy trình cho vay hộ nghèo

+ Tăng cường huy động vốn từ Ngân sách địa phương và dân cư

- Một số kiến nghị:

+ Đối với Ngân hàng CSXH tỉnh Đồng Tháp

+ Đối với UBND, Ban đại diện HĐQT NHCSXH thị xã Hồng Ngự

+ Đối với các Hội đoàn thể nhận ủy thác tại NHCSXH thị xã Hồng Ngự