Tiet 49 mot so the loai van hoc tho truyen

Hình thức tổ chức tổ chức tác phẩm văn học thường được xác định trong loại và thể: - Loại là phương thức tồn tại chung.. Hình thức tổ chức tác phẩm văn học thường được xác định trong c

Chµo mõng

Héi gi¶ng

20 - 11 Líp 11A

Một số thể loại văn học:

Thơ, truyện.

Tiết 48 – Lí luận văn học

Hình thức tổ chức tổ chức tác phẩm văn học

thường được xác định trong loại và thể:

- Loại là phương thức tồn tại chung.

- Thể là sự hiện thực hóa của loại. Hình thức tổ chức

tác phẩm văn học thường được xác định trong các đơn vị nào?

Hình thức tổ chức tác phẩm văn học

Kịch

(thông qua lời thoại và hành động của các nhân vật mà tái hiện các xung đột xã hội)

Tự sự

(dùng lời

kể, lời miêu

tả để xây dựng cốt truyện,

khắc họa tính cách nhân vật, dựng lên những bức tranh về đời sống).

Hình thức tổ chức tác phẩm văn học

1 Khái lược về thơ.

* Khái niệm:

- Thơ tác động đến người đọc bằng sự

nhận thức cuộc sống, những liên tưởng, tưởng tượng phong phú.

- Cốt lõi của thơ là trữ tình.

- Thơ là tấm gương của tâm hồn, là tiếng

nói của tình cảm, là những rung động của trái tim con người trước cuộc đời – chú

trọng tới cái đẹp, phần thi vị.

I Thơ.

- Thơ là nghệ thuật của ngôn từ: cô đọng, hàm súc, giàu hình ảnh và nhạc điệu.

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

(Quang Dũng, Tây Tiến)

Trăng nhập vào dây cung nguyệt lạnh

Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần

Đàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm

Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân.

(Xuân Diệu, Nguyệt cầm)

Nh vậy, đọc thơ phải đi

qua con đ ờng tìm hiểu ngôn từ thơ, đi vào thế giới t ởng t ợng của thơ,

hiểu đ ợc tâm hồn, chí h ớng, chân lí của lòng ng

ời trong thơ.

* Phân loại:

- Theo nội dung biểu hiện:

+ Thơ trữ tình (đi sâu vào những tâm tư, tình cảm, những chiêm nghiệm của con người về cuộc đời).

+ Thơ tự sự (cảm nghĩ vận động theo mạch kể chuyện).

+ Thơ trào phúng (phủ nhận những điều xấu bằng lối viết đùa cợt, mỉa mai, khôi hài).

"Ai bảo chăn trâu là khổ?"

Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao

Rồi kháng chiến trường kỳ

Quê tôi đầy bóng giặc

Từ biệt mẹ tôi đi

Cô bé nhà bên - (có ai ngờ!)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi!)

……….

Hôm nay nhận được tin em Không tin được dù đó là sự thật Giặc bắn em rồi quăng mất xác Chỉ vì em là du kích, em ơi!

Đau xé lòng anh, chết nửa con người!

Xưa yêu quê hương vì có chim có bướm

Có những ngày trốn học bị đòn roi Nay yêu quê hương vì trong từng nắm đất

Có một phần xương thịt của em tôi

Giang Nam

1960Quê hương

Thơ tự sự

Thơ viết ở biển

Hữu Thỉnh

Anh xa em

Trăng cũng lẻ

Mặt trời cũng lẻ

Biển vẫn cậy mình dài rộng thế

Vắng cánh buồm một chút đã cô đơn

Gió không phải là roi mà vách núi phải mòn

Em không phải là chiều mà nhuộm anh đến tím Sóng chẳng đi đến đâu

Nếu không đưa em đến

Dù sóng có làm anh

Nghiêng ngả

Vì em

Thơ trữ tình.

Duy tân

Tú Xương

Thấy ba vua bếp dạo chơi xuân Đội mũ, đi hia chẳng mặc quần Trời hỏi: làm sao ăn vận thế?

Thưa rằng: Hạ giới nó duy tân Thơ trào phúng.

- Theo cách thức tổ chức bài thơ:

+ Thơ cách luật.

+ Thơ tự do.

+ Thơ văn xuôi

* Thời gian hình thành: Thơ ra đời rất

sớm trong lịch sử loài người Ở Việt Nam, thơ là thể loại đạt nhiều thành tựu nhất qua các thời kì văn học.

Thơ cách luật

Thơ song thất lục bát

Tre xanh xanh tự bao giờ

Truyện ngày xưa đã có bờ tre xanh

Thân gầy guộc, lá mong manh

Mà sao nên luỹ, nên thành tre ơi

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy, Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu Ngàn dâu xanh ngắt một màu,

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

Thơ lục bát

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có từ trong những cái "Ngày xửa ngày xưa"

mẹ thường hay kể Đất Nước có từ miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc Tóc mẹ thì búi sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần ,sàng

Đất Nước có từ ngày đó ”

(Nguyễn Khoa Điềm, Đất nước)

Thơ tự do

Thơ văn xuôi.

“Bỗng một ngày bất chợt sang thu heo may gửi sắc vàng theo hương cúc, lòng ngẩn ngơ với hồn hoa ký ức Hạ giấu lửa đi, hơi ấm

Bài tập về nhà

Phân loại các bài thơ đã học trong chương trình Ngữ văn THPT theo:

- Nội dung biểu hiện.

- Cách thức tổ chức.

2 Yêu cầu về đọc thơ.

1 Cần biết tên bài thơ, tên tác giả, năm xuất bản, hoàn cảnh sáng tác.

2 Đọc kĩ, cảm nhận ý thơ qua câu chữ, hình ảnh, nhịp điệu…

3 Nhận xét đánh giá chung về tư

tưởng, nghệ thuật của bài thơ, những khám phá mới, những điểm mới

Yêu cầu chung Bài thơ “Tự tình”

1 Tìm hiểu chung về tên bài

thơ, tác giả, năm xuất bản,

- Tác giả: Hồ Xuân Hương là

nữ sĩ tài hoa sống vào khoảng cuối thế kỉ XVIII, song tình duyên gặp nhiều trắc trở éo le

- Không rõ năm sáng tác nhưng có thể lúc này bà đã đi làm lẽ lần 2

2 Cảm nhận:

- Từ ngữ:

Yêu cầu chung Bài thơ “Tự tình”

+ Văng vẳng: Âm thanh từ xa

vọng lại, thể hiện một đêm rất khuya, thanh vắng → nhân vật

trữ tình thao thức, trăn trở.

+ Trơ: trơ trọi Bẽ bàng.

+ Xiên ngang, đâm toạc: các

động từ mạnh, diễn tả một hành động mạnh mẽ,mang ý nghĩa phản kháng, vượt ra ngoài khuôn khổ

+ Xuân lại lại: mùa xuân tuần

hoàn, hoạt động lặp lại

Yêu cầu chung Bài thơ “Tự tình”

+ Người phụ nữ cô đơn trong đêm khuya vắng lặng với bao nỗi chán chường “chén rượu hương đưa say lại tỉnh”.

+ Cảnh thiên nhiên dường như cũng mang nỗi phẫn uất và bộc lộ

cá tính, bản lĩnh không xam chịu, thách thức số phận của HXH.

+ Mảnh tình tí con con: sự cụ thể

hóa nỗi chán chường, tủi nhục.

Yêu cầu chung Bài thơ “Tự tình”

3 Nhận xét, đánh giá chung.

Đọc "tự tình", ta thấu hiểu tâm

sự ẩn chứa bi kịch của Hồ Xuân Hương: một nhân cách luôn

khát khao hạnh phúc, là một tâm hồn tràn đầy sức sống, yêu đời lại bắt gặp toàn những dang

dở, bất hạnh “Tự tình" là một bài thơ đòi quyền hạnh phúc, một lời phản kháng lại chứa chan tinh thần nhân đạo Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ tài hoa, xây dựng hình ảnh độc đáo.

ng

III Truyện.

1 Những đặc trưng cơ bản của truyện.

- Truyện thuộc loại tự sự Là phương thức phản ánh hiện thực đời sống qua câu chuyện, sự kiện, sự việc bởi

người kể chuyện một cách khách quan, đem lại ý nghĩa,

tư tưởng nào đó.

- Truyện thường có cốt truyện: chuỗi sự việc, nhân vật,

chi tiết được sắp xếp theo cấu trúc của nó.

- Nhân vật đóng vai trò nối kết các chi tiết, làm nên cốt

truyện, các loại nhân vật

- Phạm vi hiện thực không gò bó về không gian, thời gian

- Ngôn ngữ: sử dụng nhiều hình thức ngôn ngữ khác

nhau: ngôn ngữ nhân vật, ngôn ngữ người kể

chuyện ngôn ngữ thường gần với đời sống.

2 Phân loại truyện.

- Văn học dân gian: thần thoại, truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện cười, truyện ngụ

ngôn

- Văn học trung đại: truyện viết bằng chữ

hán, truyện thơ nôm

- Văn học hiện đại: truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài.

3 Yêu cầu đọc truyện.

- Tìm hiểu bối cảnh xã hội, hoàn cảnh sáng tác

để có cơ sở cảm nhận các tầng lớp nội dung

và ý nghĩa của truyện.

- Phân tích diễn biến của cốt truyện qua các

phần mở đầu, vận động, kết thúc với các

tình tiết, sự kiện, biến cố cụ thể

- Phân tích nhân vật trong dòng lưư chuyển của cốt truyện.

- Truyện đặt ra vấn đề gì? Có ý nghĩa tư

tưởng ntn?

đọc: hiểu văn bản truyện

C¶m ¬n thÇy c«

vµ c¸c

em