Trong công cuộc đổi mới đất nước thì nhà nước ta luôn đặt ra quyền và lợi ích hợp pháp của người dân do vậy để đáp ứng việc thực thi pháp luật nhà nước ban hành Luật đất đai năm 2013 c[r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
TÓM TẮT LUẬN VĂN 3 PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH
CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÌ MỤC ĐÍCH CÔNG CỘNG Error! Bookmark not defined
1.1 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo pháp luật Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2 Cơ sở chính trị - pháp lý của chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Error! Bookmark not defined 1.2.1 Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu Error! Bookmark not defined
1.2.2 Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân
dân, do nhân dân và vì nhân dân Error! Bookmark not defined 1.3 Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng Error! Bookmark not defined 1.4 Khái quát pháp luật việt nam về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qua các thời kỳ Error! Bookmark not defined 1.4.1 Những văn bản pháp quy của nhà nước về đất đai trước năm 1993 Error! Bookmark not defined
1.4.2 Những văn bản pháp quy của nhà nước khi có luật đất đai năm 1993
Error! Bookmark not defined
1.4.3 Những văn bản pháp quy của nhà nước khi có luật đất đai năm 2003
Error! Bookmark not defined
1.4.4 Những văn bản pháp quy của nhà nước khi có luật đất đai năm 2013
Error! Bookmark not defined
Trang 2Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÌ MỤC ĐÍCH CÔNG CỘNG VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNH Error! Bookmark not defined 2.1 Thực trạng pháp luật việt nam về bồi thường, hỗ trợ tái định cư Error! Bookmark not defined
2.1.1 Quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất vì mục đích công cộng Error! Bookmark not defined 2.1.2 Đánh giá chung về các quy định hiện hành Error! Bookmark not defined
2.2 Thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not defined
2.2.1 Khái quát điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
Error! Bookmark not defined
2.2.2 Thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh
Thái Bình Error! Bookmark not defined
2.2.3 Một số khó khăn vướng mắc, bất cập, hạn chế trong thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục
đích công cộng tại 4 dự án nghiên cứu: Error! Bookmark not defined 2.2.4 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÌ MỤC ĐÍCH CÔNG CỘNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNH Error! Bookmark not defined 3.1 Quan điểm và phương hướng Error! Bookmark not defined 3.1.1 Về quan điểm Error! Bookmark not defined 3.1.2 Về phương hướng Error! Bookmark not defined
Trang 33.2 Một số giải pháp Error! Bookmark not defined 3.2.1 Giải pháp về hoàn thiện chính sách của nhà nước Error! Bookmark not defined
3.2.2 Giải pháp về hoàn thiện chính sách tạo việc làm chuyển đổi nghề nghiệp
Error! Bookmark not defined 3.2.3 Giải pháp về tăng cường công tác quản lý đất đai Error! Bookmark not defined
3.2.4 Giải pháp về tăng cường công tác tuyên truyền vận động Error! Bookmark not defined
3.2.5 Giải pháp về việc tổ chức thực hiện Error! Bookmark not defined 3.2.6 Đối với Hội đồng thẩm định của huyện Error! Bookmark not defined
3.2.7 Giải pháp đối với các gia đình chính sách, người có công, người tàng tật
Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 4TÓM TẮT LUẬN VĂN
PHẦN MỞ ĐẦU
Trong công cuộc đổi mới đất nước thì nhà nước ta luôn đặt ra quyền và lợi ích hợp pháp của người dân do vậy để đáp ứng việc thực thi pháp luật nhà nước ban hành Luật đất đai năm 2013 cùng các nghị định, thông tư Tuy có Nghị định, có Thông tư, và tại mỗi tỉnh đều ban hành quyết định nhưng với đặc thù của từng địa phương trong cả nước thì các quyết định của từng địa phương cũng có sự khác biệt đây cũng là cái cớ để chủ sử dụng đất, chủ sử dụng tài sản so kè và đòi hỏi
Để có cái nhìn cụ thể hơn trong việc thi hành pháp luật về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ tôi lựa chọn đề tài:
“Nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình” làm đề tài luận văn thạc sỹ
Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá việc thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng khi thu hồi đất ở các dự án trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
Đối tƣợng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là các văn bản quy phạm pháp luật như Luật đất đai; nghị định, thông tư, quyết định khi thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Phạm vi nghiên cứu là tại 4 dự án khi thực thi pháp luật:
+) Dự án Xây dựng Đường giao thông 217(ĐT.396B) từ Cầu Hiệp đến Quốc lộ 39: giai đoạn 1 từ Cầu Hiệp đến Quốc lộ 10
+) Dự án Xây dựng xây dựng chợ Vĩnh Trà và điểm dân cư tại thị trấn An Bài
Trang 5+) Nâng cấp hệ thống đê Hữu Hóa từ K0 đến K16 thuộc chương trình nâng cấp đê sông đến năm 2020 tỉnh Thái Bình ( Giai đoạn từ K0 đến K5)
+) Dự án nạo vét sông sành (Hạng mục trạm bơm Quỳnh Hoa)
Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
- Phương pháp lịch sử
- Phương pháp phân tích, tổng hợp và xử lý số liệu
- Phương pháp phân tích, so sánh
Kết cấu luận văn
Ngoài phần Lời mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm ba chương với kết cấu như sau:
Chương 1 Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi
đất vì mục đích công cộng
Chương 2 Thực trạng pháp luật Việt Nam về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi
nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng và thực tiễn thi hành trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
Chương 3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
Trang 6CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ
KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÌ MỤC ĐÍCH CÔNG CỘNG
1.1 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
- Bồi thường:
Bản chất của công tác bồi thường, hỗ trợ để giải phóng mặt bằng trong tình hình hiện nay không chỉ đơn thuần là bồi thường trả lại về giá trị vật chất mà còn đảm bảo lợi ích chính đáng cho những người dân bị Nhà nước thu hồi đất phục vụ cho mục đích lợi ích công cộng Đó là việc Nhà nước đảm bảo cho họ có một cuộc sống mới ổn định, một điều kiện sống tốt hơn hoặc bằng điều kiện sống nơi ở cũ
- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất:
Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất bị thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển
- Tái định cư (TĐC) khi Nhà nước thu hồi đất:
Tái định cư là những chính sách, biện pháp của Nhà nước nhằm thông qua các hoạt động hỗ trợ để giúp đỡ những người bị thu hồi đất ở nằm trong diện phải di dời khi
có dự án đầu tư, đến nơi ở mới được ổn định đời sống, ổn định sản xuất để phát triển kinh tế-xã hội
1.2 Cơ sở chính trị - pháp lý của chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
1.2.1 Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu
Theo Điều 53, Hiến pháp năm 2013 nêu rõ: Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản
do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý
1.2.2 Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam luôn luôn xác định mục tiêu cao
Trang 7nhất của mình là vì con người; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước mà mọi quyền lực thuộc về nhân dân, nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các cơ quan nhà nước do mình trực tiếp bầu ra; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tổ chức và hoạt động trên cơ
sở Hiến pháp, pháp luật và thể hiện địa vị tối cao của Hiến pháp và pháp luật trong đời
sống xã hội; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước mà ở đó các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp là thống nhất và có sự phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền đó;
1.3 Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng
Nhà nước thu hồi đất đang sử dụng để phục vụ cho mục đích lợi ích công cộng; khi thu hồi đất, Nhà nước sẽ phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người có đất bị thu hồi để giải phóng mặt bằng Trong quá trình triển khai công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhu cầu phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, cơ sở hạ tầng xã hội, phát triển công nghiệp và dịch vụ, hiện đại hóa lực lượng quốc phòng và an ninh đòi hỏi quỹ đất khá lớn mà Nhà nước cần thu hồi Mức trung bình trong mỗi năm qua Nhà nước đã cho chuyển khoảng 50.000 ha đất nông nghiệp sang sử dụng vào mục đích thực hiện các dự án đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, xây dựng mặt bằng sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp( theo báo cáo ngày 20/7/2015 của Bộ Tài nguyên và môi trường)
1.4 Khái quát pháp luật việt nam về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qua các thời kỳ
1.4.1 Những văn bản pháp quy của nhà nước về đất đai trước năm 1993
Theo Hiến pháp năm 1959, nhà nước thừa nhận tồn tại hình thức sở hữu đất đai ở nước ta gồm có sở hữu nhà nước, sở hữu tập thể và sở hữu tư nhân Thời kỳ này quan hệ đất đai trong giải phóng mặt bằng chủ yếu là thỏa thuận sau đó thống nhất giá trị bồi thường mà không cần cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường hay ban hành giá bồi thường
Trang 81.4.2 Những văn bản pháp quy của nhà nước khi có luật đất đai năm 1993
Trên cơ sở Hiến pháp năm 1992, thừa kế có chọn lọc Luật Đất đai năm 1987, Luật Đất đai năm 1993 ra đời với những đổi mới quan trọng, đặc biệt với nội dung thu hồi đất phục vụ cho công cộng và bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất Luật Đất đai năm 1993
đã thể chế hóa các quy định của Hiến pháp năm 1992 về đất đai thông qua việc giao đất, cho thuê đất, chế độ quản lý, sử dụng các loại đất, quản lý việc sử dụng đất hợp lý, xác định thời hạn giao đất, cho thuê đất, thẩm quyền thu hồi và giao, cho thuê đất; hạn mức
sử dụng các loại đất và quy định cụ thể các quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sử dụng đất
1.4.3 Những văn bản pháp quy của nhà nước khi có luật đất đai năm 2003
Luật Đất đai năm 2003 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2004 Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được quy định rất chi tiết và kèm theo các văn bản dưới luật được ban hành, hướng dẫn thực hiện:
1.4.4 Những văn bản pháp quy của nhà nước khi có luật đất đai năm 2013
Luật Đất đai năm 2013 có ý nghĩa quan trọng, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra trong tiến trình phát triển nền kinh tế, ổn định chính trị - xã hội của đất nước, hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế Về vấn đề bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người có đất bị thu hồi được quy định tại chương 6; các điều 62,63,66,67,69, và từ điều 74 đến điều 94 Luật Đất đai năm 2013 Theo khoản 2 Điều 74 “ Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất (Nhà xuất bản chính trị quốc gia, 2013)
Trang 9CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BỒI THƯỜNG,
HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÌ MỤC ĐÍCH CÔNG
CỘNG VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNH
2.1 Khái quát điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
2.1.1 Vị trí địa lý
Quỳnh Phụ là huyện nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Thái Bình, có tọa độ địa lý từ
20030’ đến 20045’ vĩ độ Bắc và 106010’ đến 106025’ kinh độ Đông với tổng diện tích tự nhiên 20.961,46ha và 2 hệ thống sông chính là sông Luộc, sông Hóa dài 36 km chảy qua phía Bắc và phía Đông của huyện dẫn nước vào các sông nội đồng
2.2 Thực thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
* Việc áp dụng pháp luật
Do việc thu hồi đất tại 04 dự án nghiên cứu được thực hiện trong hai thời kỳ của Luật đất đai đó là Luật đất đai năm 2003 và Luật đất đai năm 2013 cùng các nghị định, thông tư, Quyết định theo từng thời điểm luật do vậy việc thực thi pháp luật cũng sẽ áp dụng riêng theo từng thời điểm thực hiện dự án là khác nhau được thể hiện chi tiết tại bảng:
Trang 10Bảng: Kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi nhà nước thu hồi đất ở 4
dự án:
ĐVT: nghìn đồng
Stt Tên dự án Bồi thường
hỗ trợ về đất
Bồi thường tài sản trên đất Hỗ trợ Tổng cộng
Diện tích thu hồi
1 Dự án Xây dựng Đường giao thông 217(ĐT.396B) từ Cầu Hiệp đến Quốc
lộ 39: giai đoạn 1 từ Cầu Hiệp đến Quốc lộ 10
Hộ gia đình 32,250,156 22,390,923 24,599,826 79,240,905 154432.7
Tổ chức 856,759 4,785,794 5,642,554 51435
2 Dự án Xây dựng xây dựng chợ Vĩnh Trà và điểm dân cư tại thị trấn An
Bài
Hộ gia đình 3,666,564 1,549,864 2,008,851 7,225,279 31916.6
Tổ chức 3,042,742 50,013 3,092,756 13141.8
3 Nâng cấp hệ thống đê Hữu Hóa từ K0 đến K16 thuộc chương trình nâng cấp đê sông đến năm 2020 tỉnh Thái Bình ( Giai đoạn từ K0 đến K5)
Hộ gia đình 3,022,269 455,681 4,633,404 8,111,354 79782.1
4 Dự án nạo vét sông sành (Hạng mục trạm bơm Quỳnh Hoa)
Hộ gia đình 1,640,055 425,732 2,760,083 4,825,871 32316.1
* Trình tự thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ
Trình tự thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Thái Bình nói chung và huyện Quỳnh Phụ nói riêng được thực hiện theo 02 quyết định là quyết định số
16 và Quyết định 08/2014/QĐ-UB ngày 30/6/2014 của UBND tỉnh Thái Bình về việc ban
Trang 11hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn phố tỉnh Thái Bình, cụ thể như sau:
Bước 1: Thông báo thu hồi đất; thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; thành lập Tổ công tác hoặc giao cho Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Quỳnh Phụ
Bước 2: Lập, phê duyệt kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặt bằng; dự toán chi phí tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Bước 3: Họp dân, kê khai và tổ chức điều tra hiện trạng, xác minh nội dung
kê khai
Bước 4: Lập, niêm yết lấy ý kiến về dự thảo, hoàn chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Bước 5: Hoàn chỉnh, thẩm định phương án BT, HT, TĐC chi tiết
Bước 6: Quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án BT, HT, TĐC; niêm yết công khai và thông báo chi trả tiền, bàn giao mặt bằng
Bước 7: Thực hiện chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư
Bước 8: Cưỡng chế thi hành quyết định thu hồi đất
2.3 Một số khó khăn vướng mắc, bất cập, hạn chế trong thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng tại 4 dự án nghiên cứu:
Thứ nhất: Công tác xác nhận nguồn gốc đất đai làm căn cứ xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ về đất của UBND xã và thị trấn An Bài còn chậm, trong quá trình thực hiện còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc; việc chỉ đạo, điều hành giải quyết các vướng mắc này theo thẩm quyền của UBND Quỳnh Phụ còn chưa kịp thời
Nguyên nhân: Do công tác quản lý nhà nước về đất đai còn buông lỏng, hồ sơ địa chính không được lưu tữ đầy đủ Sự phối hợp của các cấp, các ngành, chủ đầu tư trong công tác giải phóng mặt bằng còn chưa chặt chẽ
Thứ hai: Trong quá trình thực hiện công tác lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ và tái
